< Bybelnavraag uit Eksodus

V: In Eksodus, hoe weet ons dat die Boek Eksodus in die Bybel behoort te wees?

A: Onder andere redes, omdat Jesus en soveel ander in die Bybel die Ou Testament geauthentiseer het en na hierdie boek van die Tora as Skrif verwys het. Vir verdere studie, verwys na die vrae aan die einde van hierdie afdeling oor Joodse en vroeë Christelike skrywers wat na Eksodus verwys het. Sien ook die vrae oor Matteus 22:32 en Lukas 2:23.

V: Wat is van die waarde van die boek Eksodus?

A: Eksodus is 'n boek om gelees en ervaar te word, nie net gebruik te word om sy feite te leer nie. Alhoewel Eksodus en Deuteronomium albei die Tien Gebooie gee, is Eksodus uniek in wat dit vir ons vertel oor die plae en die verlossing uit Egipte. Dit is meer as net interessante geskiedenisse; dit wys die karakter van God en God se omgang met Sy volk. God verlos nie Sy volk uit moeilike tye nie, maar verlos hulle deur moeilike tye. God het natuurlike middele (verloskundiges), natuurlike middele in 'n bonatuurlike intensiteit (sommige van die plae), sowel as bonatuurlike middele (die skeiding van die Rooi See op die regte tyd) gebruik om Sy volk te verlos.

Eksodus wys hoe God individueel met Moses en Aäron, en selfs met Farao, omgaan. God was baie geduldig met Moses se onsekerheid oor leierskap, tog het God ook "streng" gelyk toe Moses sy humeur voor al die Israeliete verloor het.

Die ervarings in Eksodus was deurslaggewend in die definisie van Israel se identiteit as God se uitverkore volk. Hulle het in moeilike tye saamgebly, groot verlossing en seën ervaar, maar die belangrikste is dat hulle deur dit alles God se werk in hul lewens gesien het.

Sonder Eksodus sou ons geen benul gehad het van die Paasfees nie, en sou ons baie van die tipologie van die Here se Laaste Avondmaal mis. Net soos die Israeliete deur die bloed van die lam van vernietiging gespaard is, so word ook ons deur die bloed van die Lam, wat die sondes van die wêreld wegneem, van vernietiging gespaard.

V: In Eksodus, wat is verskeie maniere om die boek te verstaan?

A: Die boek Eksodus is diep en kan op baie verskillende vlakke verstaan en bestudeer word.

1) Behalwe dat dit oor die algemeen ons geloof versterk, los Eksodus 'n paar klein raaisels op, soos waarom daar soveel Semitiese aanduidings in Egipte was en hulle daarna verdwyn het, waarom Thutmose IV farao geword het alhoewel hy aangedui het dat hy nie eerste in die ry was nie, en wie die latere "Habiru wat op losslag was" was wat daarna sommige Kanaänitiese stede verwoes het.

2) Dit is 'n akkurate geskiedenis van die Israeliete en hoe hulle uit 'n stam 'n nasie geword het.

3) Dit is 'n boek oor God, wat Sy karakter openbaar ten opsigte van hoe Hy met die mensdom omgaan. Dit wys hoe Hy beide natuurlike en bonatuurlike middele gekombineer het om in die geskiedenis te werk en met Sy volk en hul verdrukkers te handel.

4) Dit is 'n boek van die wet, wat God beveel het dat Sy volk moes gehoorsaam.

5) Soos Nehemia is dit 'n boek oor goddelike leierskap, hoe een man, tesame met God, 'n leër kon oorweldig en suksesvol soveel mense vir 47 jaar kon lei.

6) Dit is 'n boek vir al God se mense, sodat ons ook bemoedig kan word dat God ons sal verlos, en ons ook 'n ontmoeting met Hom kan ervaar, en dat God sy woning in die tabernakel van ons harte kan maak.

7) Dit is 'n boek van patrone (Eksodus 25:40), van verlossing, ontmoeting en 'n lewe van aanbidding, en van wat God behaaglik en onaangenaam maak.

V: In Eksodus, wat is 'n oorsig van die boek?

A: Aangesien daar verskillende maniere is om Eksodus te beskou, het verskillende kommentare redelik verskillende oorsigte. Hier is 'n algemene oorsig.

I. Slawerny in Egipte (Eks 1-14)

A. Die Pad na Farao (Eks 1-4)

1. Israel se Slawerny (Eks 1)

2. Moses se gevaar (Eks 2)

3. God se roeping (Eks 3,4)

B. Bevrijding – Laat my volk gaan (Eks 5-14)

1. Twee Konfrontasies (Eks 5-7:13)

2. 1ste plaag – bloed (Eks 7:14-25)

3. 2de Plaag – Kikkers (Eks 8:1-15)

4. 3de plaag – luise (Eks 8:16-19)

5. 4de plaag – Vlieë (Eks 8:20-32)

6. 5de Plaag – Veekostery het gesterf (Eks 9:1-7)

7. 6de plaag – Pustules (Eks 9:8-12)

8. 7de Plaag – Hael en Vuur (Eks 9:13-35)

9. 8ste Plaag – Locusts (Eks 10:1-20)

10. 9de Plaag – Duisternis 3 Dae (Eks 10:21-29)

11. 10de Plaag – Eersgeborenes en Paasfees (Eks 11:1-12:30)

12. Oorgang van die Rooi See (Eks 12:31-14:31)

II. Lewe in die Wildernis (Eks 15-40)

A. Na Sinai: 'n Reis van Vertroue op God (Eks 15:1-18:27)

1. Lied van Miriam - onthou God se verlossing (Eks 15:1-21)

2. Mara en Elim – sal God voorsien in die dorre land? (Eks 15:22-27)

3. Mannah en kwartels – sal God in die dorre plek voed? (Eks 16)

4. Massa – mislukking in 'n geloofstoets (Eks 17:1-7)

5. Amalekiete – sal God beskerm? (Eks 17:8-15)

6. Ek kan dit alles self doen – meer houdings om te verander (Eks 18)

B. Ontmoeting met God by Sinai (Eks 19-24)

1. Ervaar God (Eks 19)

2. 10 Gebooie, altare, geen afgode nie (Eks 20)

3. Siviële wette (Eks 21-23:10)

4. Sabbatte en feeste (Eks 23:11-19)

5. God se belofte vir gehoorsaamheid (Eks 23:20-33)

6. Ete met God (Eks 24)

C. Tabernakel-aanbidding - Voorbereiding vir God onder julle

1. Bou ons begrip

a. Die materiale - gee aan God (Eks 25:1-9)

b. Die ark – waar om met God te ontmoet (Eks 25:10-22)

c. God se teenwoordigheid by die tafel (Eks 25:23-30)

d. Menorah – God se lig in ons lewens (Eks 25:31-40)

e. Die Tabernakel – private intimiteit met God (Eks 26)

f. Brandofferalter – gee dinge op vir God (Eks 27:1-8)

g. Tabernakelhof – saamkom vir God (Eks 27:9-19)

h. Laat jou aanbidding nooit sonder olie wees nie (Eks 27:20-21)

2. Jouself afsonder

a. Die klere van die priesters van God (Eks 28)

b. Wyding van die priesters van God (Eks 29)

3. Wat priesters doen

a. Die reukaltaar – is jou gebede geurig? (Eks 30:1-10)

b. Moet nooit vergeet dat ons met 'n prys gekoop is nie (Eks 30:11-16)

c. Wasbekkens – ons behoefte aan daaglikse was (Eks 30:17-21)

d. Salfolie (Eks 30:22-33)

e. Reukwerk (Eks 30:34-38)

f. Kunsenaars (Eks 31:1-11)

g. Die teken van die onderhouding van die Sabbat (Eks 31:12-18)

D. Opstand, Berou en Herstel (Eks 32-33)

1. Die Goue Kalf – hoe kon hulle? Sou ons kon? (Eks 32)

2. Herstel – kan ons? (Eks 33)

3. Gehoorsaamheid en weer ontmoeting (Eks 34)

E. Die heropname van die Tabernakel-aanbidding ná bekering (Eks 35:1-39:43)

F. God Onder Julle - Hoe Word Jou Tabernakel Opgeslaan? (Eks 40)

1. Voorbereiding vir God (Eks 40:1-33)

2. God se koms in heerlikheid (Eks 40:34-38)

V: In Eksodus, wie het eerste vrae oor Eksodus beantwoord?

A: Sover ek weet, was Philo, 'n Hellenistiese Jood uit Alexandrië wat van ongeveer 20 v.C. tot 50 n.C. geleef het, die eerste persoon wat antwoorde op vrae oor Eksodus geskryf het. Ongelukkig het vandag slegs 'n paar fragmente van sy werk oor Eksodus bewaar gebly.

V: In Eks 1, hoe kon daar in 430 jaar soveel mense wees?

A: Vir die antwoord, sien die bespreking oor Numeri 1.

V: In Eks 1, waarom sou 'n liefdevolle God toelaat dat die Hebreërs 400 jaar lank slawe is?

A: Die lewensduur van 'n mens, of selfs 400 jaar, is net 'n kort flits in vergelyking met 'n ewige lewe in die Hemel. God laat Sy mense op aarde ly, selfs onregverdige lyding, omdat dit net 'n tydelike fase is, en God sal ons in die Hemel beloon.

Echter, God het dit nie net toegelaat nie, maar dit kon in werklikheid 'n groot seën vir die Israeliete gewees het. Daar was baie gevegte in Kanaän gedurende hierdie tyd: hier is 'n paar daarvan:

Deur slawe in Egipte te wees, en herders wat die Egiptenare verfoeid het, sou die Israeliete nie deur die Egiptenare geassimileer word nie. 735 Baffling Bible Questions Answered bl. 49 stel dit goed: "Dikwels is die dinge wat in ons lewens die pynlikste voorkom, God se seëninge in vermomming, wat eers as sodanig herken word wanneer die verloop van tyd die doel wat God in gedagte gehad het, openbaar."

V: In Eks 1:7-8, hoe oud was Miriam?

A: Ons weet nie, maar sy was blykbaar oud genoeg om na die baba om te sien, maar te jonk om te moes werk. Miskien was sy 8-12 jaar ouer as Moses.

V: In Eks 1:8, hoe het die Hyksos-heersers argeologies gepas?

A: Die Hyksos was 'n Midde-Oosterse volk wat Egipte verower het weens hul superieure strydwaens van 1760 tot 1640 v.C. Hulle het Egipte vir 'n ruk lank regeer en is geleidelik uitgedryf van 1573/55 tot 1540 v.C. Toe Jakob en sy gesin na Egipte verhuis het, was die Egiptenare in mag pre-Hiksos, gebaseer op Genesis 46:34 en 43:32.

Genesis 46:34 sê dat Egiptenare nie saam met herders sou wees nie, en die Hyksos is "herderskonings" genoem.

Genesis 43:32 sê dat hierdie Egiptenare nie saam met [Asiatiese] Hebreërs sou eet nie.

Dus, as die Hiksos nie die Egiptiese heersers kon wees toe Jakob se familie na Egipte gekom het nie, sou die "nuwe Farao" agterdogtig gewees het teenoor dié in hoë posisies onder die vorige Farao. Verder, toe die Hiksos uitgewis is, sou die inheemse Egiptenare steeds agterdogtig gewees het teenoor nie-Egiptiese Asiërs, soos die Hebreeuse.

V: In Eksodus 1:8-10, kortliks, is dit waar dat daar geen argeologiese bewyse is om die bestaan van die Israeliete in Egipte te ondersteun nie, soos 'n ateïs (Capella) beweer het?

A: Nee, daar is volop bewyse. Daar is nie net verwysings na "Habiru" nie, maar die Papirus Brooklyn 35.1446 toon baie voorbeelde van Asiërs wat Egiptiese name gekry het. Sommige van die Asiërs is van die stamme van Isaskar en Aser. Sien ook die volgende vraag vir 'n meer uitgebreide antwoord, en die bespreking oor Eksodus 11:5-12:30 vir meer inligting.

V: In Eks 1:8-10, het enige pre-Christelike heidense skrywers Moses genoem?

A: Aan die een kant sê Origene (225-254 n.C.) in sy Kommentaar op die Hooglied, eerste homilie bl. 273, dat geen van hulle dit gedoen het nie, en die vertaler se voetnoot 37 bevestig dit. (Ancient Christian Writers vol. 26.) Julius Africanus (235-245 n.C.) sê egter anders. Hy skryf: "Polemo, byvoorbeeld, in die eerste boek van sy Griekse Geskiedenis, sê: 'In die tyd van Apius, seun van Phoroneus, het 'n afdeling van die Egiptiese leër Egipte verlaat en hulle in die Palestina wat Sirië genoem word, nie ver van Arabië nie, gevestig: dit is duidelik dié wat by Moses was.' En Apion, die seun van Poseidonios, die ywerigste van die grammatikusse, sê in sy boek Teen die Jode en in die vierde boek van sy Geskiedenis dat in die tyd van Inachos, koning van Argos, toe Amoesis oor Egipte geregeer het, die Jode onder die leierskap van Moses in opstand gekom het. En Herodotus maak ook melding van hierdie opstand, en van Amosis, in sy tweede boek, en op 'n sekere wyse ook van die Jode self, deur hulle onder die besnedenes te reken, en noem hulle die Assiriërs van Palestina, moontlik deur Abraham. En Ptolemaeus van Mendes, wat die geskiedenis van die Egiptenare vanaf die vroegste tye vertel, gee dieselfde weergawe van al hierdie dinge; sodat daar tussen hulle in die algemeen geen verskil is wat die moeite werd is om te noem in die kronologie nie." Die Ante-Niceense Vaderen, band 6, Julius Africanus-fragment 13, bl. 124.

V: In Eks 1:8-10, afgesien van die Bybel, is daar enige bewyse dat die Israeliete in Egipte in die slawerny was of uit Egipte uitgekom het?

A: Sommige kritiese "geleerdes" glo steeds die verouderde teorie dat daar geen bewyse is dat die Israeliete óf in Egipte was óf daaruit gekom het nie. Miskien moet hulle "die skrif aan die muur" lees. 'n Skildery op die muur van die graf van Khnumhotep (1892 v.C.) by Beni Hasan in Egipte wys 37 "Asiaten", of nie-Egiptiese mense uit die Midde-Ooste. Hulle het swart hare, spits baarde, lang veelkleurige mantels, boë en werpstokke gehad.

Christelike geleerdes wat in die Wycliffe Dictionary of Biblical Archaeology, The Expositor's Bible Commentary en ander boeke skryf, het baie bewyse versamel dat die Israeliete in Egipte was. Nie net leer Christelike geleerdes dat die Israeliete van ongeveer 1875-1445 v.C. in Egipte was nie, maar 'n sekulêre argeoloog, David M. Rohl, dokumenteer in sy boek Pharaohs and Kings: A Biblical Quest (Crown Publishers 1995) ook bewyse wat ooreenstem met die Israeliete se uittog uit Egipte. Hier is 'n "Top Tien"-lys van feite wat die Israeliete se uittog uit Egipte ondersteun.

10. Skelette van langharige Asiatiese skape het getoon dat hulle eers in die Delta-streek van Egipte verskyn het rondom die tyd van Josef (1900-1800 v.C.). Josef se Egiptiese naam "Zaphenath-Paneah" was waarskynlik "Zat-en-aph" (hy wat geroep word) en "Ipiankhu" (Ipu is lewendig). Die naam Ipiankhu en variasies daarvan was algemeen in die tyd van Josef, maar nie baie algemeen vroeër of later nie. Baie ander Hebreeuse name kom voor in 'n Egiptiese papirus in die Brooklyn Museum (35.1446). Onder Farao Sobekhotep III (ongeveer 1540 v.C.) is 'n groot aantal slawe na die gebied van Thebe oorgeplaas. Van die 95 name was meer as 50% van die name Asiërs, en hul Egiptiese name is langs hulle gegee. Baie van die Egiptiese name het "hy/sy wat genoem word" as die eerste deel van die naam. Sommige van hierdie mense is aangeteken as spesifiek afkomstig van die stamme van Isaskar en Aser.

Daarbenewens is sommige Hebreeuse name Menahem en Siphra. Dit was egter 100 jaar voor die Siphra in Eksodus 1. Walter Kaiser in A History of Israel bl. 84 en The Expositor's Bible Commentary, deel 2, bl. 307, noem dat vir twee Semitiese name, Sipra waarskynlik van Sp-ra afkomstig is (pragtige een), en die naam Pua waarskynlik afgelei is van die Ugaritiese woord "Pgt" wat "meisie" of "pragtige een" beteken.

Ook gee die Leiden-papirus 348 die bevel om "graanrantsoene aan die soldate en aan die 'Apiru wat klippe na die groot pilon van Rames[ses] vervoer, te versprei." Die 'Apiru was waarskynlik die Hebreërs.

9. 'n Nie-Egiptiese tweede in bevel het baie sin gemaak. As Josef probeer opstaan het, sou die Egiptenare hom nie gevolg het nie. Daar is aangeteken dat Kanaäniete, soos Meri-Ra en Ben-Mat-Ana, hoë posisies in die Egiptiese hof beklee het. 'n Semiet met die naam Yanhamu was 'n adjunk van Amenhotep III wat in Gaza gebaseer was.

8. Bakstene is gebruik om sommige Egiptiese stede soos Pithom te bou. By Pitom is bakstene met strooi in die onderste laag gevind. In die middelafdeling het die bakstene slegs halms gehad. In die boonste laag het argeoloë gevind dat die bakstene sonder enige bindmiddel gemaak is. Die graf van 'n Egiptiese edelman met die naam Rekhmere / Rek-mi-Re in Thebe uit die 15de eeu v.C. het 'n skildery van slawe wat bakstene maak.

7. Daar was bewyse van 'n groot ramp met 'n groot aantal haastig begrawe liggame. Die groot aantal sterftes bewys egter nie dat dit deur 'n skielike gebeurtenis oornag veroorsaak is nie.

Ook Tacitus in Histories boek 5 lys verskillende spekulasies dat die Jode van Kreta, Egipte, Ethiopië of Assirië afkomstig is, en vertel dan 'n interessante verhaal. "Die meeste skrywers stem egter saam dat toe 'n siekte wat die liggaam afgryslik ontsier het, in Egipte uitgebreek het, koning Bocchoris, op soek na 'n remedie, die orakel van Ammon geraadpleeg het en beveel is om sy koninkryk te suiwer en hierdie deur die gode gehaatde ras na 'n vreemde land oor te bring. Die mense, wat ná ywerige soektog versamel is, het hulleself in 'n woestyn laat sit en het oor die algemeen in 'n stupor van hartseer gesit, totdat een van die ballinge, met die naam Moses, hulle gewaarsku het om nie na enige verligting van God of mens te soek nie, aangesien hulle deur albei verlaat is, maar om op hulself te vertrou en daardie man as hul hemelgestuurde leier te aanvaar wat hulle eerste sou help om van die huidige ellende ontslae te raak…. Moses, wat sy gesag oor die nasie vir die toekoms wou verseker, het hulle 'n nuwe vorm van aanbidding gegee, in stryd met alles wat ander mense beoefen. … Hulle slag die ram, blykbaar tot bespotting van Ammon, en hulle offer die os, omdat die Egiptenare dit as Apis aanbid." (aangehaal uit The Annals and The Histories deur P. Cornelius Tacitus, Encyclopedia Britannica, Inc. 1952.)

6. 'n Egiptiese teks, gedateer omstreeks 1350 v.C., beskryf 'n vreemde vroeëre gebeurtenis: "Die son is bedek en skyn nie vir die mens se oog nie. Lewe is nie meer moontlik wanneer die son agter die wolke verborge is nie. Ra [die god] het sy aangesig van die mensdom afgewend. As dit net vir een uur sou skyn! Niemand weet wanneer dit middag is nie. 'n Mens se skaduwee is nie sigbaar nie. Die son in die lug lyk soos die maan…." Dit kan verwys na die duisternis oor die land. Dit verwys waarskynlik nie na die uitbarsting van die vulkaan op die eiland Thera nie, omdat dit ongeveer 200 jaar vroeër gebeur het. (Dit is uit die Ipuwer-papirus).

5. Farao Thutmose IV was blykbaar nie die eerstgeborene nie. Op die Droomstela van Thutmose IV (1421-1410 v.C.), wat tussen die voorpote van die Sfinks van Giza gevind is, het die god Harmakhis vir Thutmose besondere hulp belowe om die volgende Farao te word in ruil daarvoor dat hy die sand wat teen die Sfinks opgehoop het, sou verwyder. Hy sou waarskynlik nie spesiale hulp nodig gehad het as hy die eerste in die opvolgorde van sy vader Amenhotep II (1450/1447-1401/1385) was nie. Walter Kaiser sê in A History of Israel, bl. 90, dat die oudste broer van Thutmose IV Webensenu geheet het. Webensenu is in die koninklike graf toegelaat, en hy was waarskynlik die een wat tydens die tiende plaag gesterf het. Die tweede seun van Amenhotep II was Khaemwaset, wat getrou het voordat hy gesterf het. Soos Kaiser sê: "Dus, alhoewel die Sfinksstele nie as direkte bewys van die dood van die eerstgeborene beskou kan word nie, is genoeg bewyse deur Egiptoloë aan die lig gebring om die vroeë datum van die Eksodus en die feit dat Toetmoses IV inderdaad nie verwag het om sy vader op die troon op te volg nie, te ondersteun."

4. Gemengde Egipties/Hebreeuse skrif in grotte naby die berg Sinai beskryf die skeiding van die see, Moses, en die vang van kwartels. Maar die interessantste ding is dat die taal 'n mengsel van Egipties en Hebreeus was. Die historikus Diodorus Siculus (10 v.C.) het hiervan ook geweet. Ook by die ingang van die kopermyne in Sinai is daar honderde inskripsies. Die meeste daarvan is in hiëroglief-Egiptiese karakters, maar ongeveer 40 inskripsies is in 'n soort proto-Sinaïtiese alfabetiese skrif uit die 15de eeu v.C. Hierdie bewyse is egter "betwisbaar", omdat daar geen manier is om te bepaal wanneer hierdie geskrifte gemaak is nie.

3. Die Egiptiese leër, wat voor hierdie tyd Kanaän beheer het, was vreemd afwesig. Ons hoor nie weer veel van die Egiptiese leër nie tot in die tyd van Farao Seti I, wat Hazor in 1300 v.C. verwoes het.

2. In Jerigo het Bryant G. Wood sterk mure, groot hoeveelhede graan (wat op 'n kort beleg dui) en geen plundering gevind nie (aangesien die graan nog daar was). John Garstang was die een wat eers oorvloedige verkoolde graan gevind het. Hard Sayings of the Bible bl. 182-183 noem bewyse vir 'n aardbewing van magnitude 8 op die Richterskaal, wat krake in die mure kon gelaat het. Die binneste moddersteenmure het oor die buitenste klipmuur ingestort en 'n gerieflike helling gevorm. Wanneer het hierdie inname plaasgevind? Keramiekvate uit Siprus dui op 'n datum tussen 1450 en 1400 v.C. Egiptiese amulette is ingeskryf met die naam van die huidige farao, tot in Josua se tyd. Vroeg in die 20ste eeu het John Garstang die mure van Jerigo in Josua se tyd verkeerd gedateer, maar Kathleen Kenyon het Garstang se fout bewys volgens die Wycliffe Bible Dictionary, bl. 575. Koolstof-14-datering plaas die verwoesting op 1410 v.C. +/- 40 jaar.

1. Wat die verwoesting van stede in Kanaän betref, sê Josua net dat die volgende stede verwoes is: Debir, Eglon, Hazor, Hebron, Jerigo, Lakis, Libna, Makkeda en Ai. Argeoloë het gevind dat destyds die volgende stede verwoes is: Arad, Debir, Hazor, die terrein by el-Khalil (Hebron?), Jerigo en Lakis. Die terrein by Beitin (Bet-El?), die stad Gibeon en die terrein by Khirbet Nisya is verlate. Miskien is die klein dorpie Ai so heeltemal verwoes dat die terrein nooit gevind sal word nie. Wie het hierdie stede verwoes? Die Tell el-Amarna-tablette vertel ons duidelik. Die Tell el-Amarna-briewe is geskryf vanaf Kanaän na die Egiptiese Farao omstreeks 1500–1370 v.C. Hulle noem die gevreesde "Habiru wat losgeslaan het". Interessant genoeg noem hulle ook 'n koning Lab'ayu van Sjekem ['n Gibeonitiese stad], wat 'n verrader was omdat hy in 'n konfederasie met die Habiru-invaarders was. Later noem die Stela van Farao Merenptah/Merneptah (1229/1225 v.C.) ook 'n volk met die naam Israel in Noord-Kanaän.

Daarbenewens sê die Biblical Archaeology Review, vol. 7 (Sept-Okt 1981), dat daar bewyse is van Sirië-Palestynse oorblyfsels naby Qantir, Egipte, uit die periode 1700–1500 v.C.

Afgesien hiervan noem Julius Africanus (wat tussen 235 en 245 n.C. geskryf het) antieke Griekse historici wat oor die Eksodus geskryf het. "Polemo, byvoorbeeld, in die eerste boek van sy Griekse Geskiedenis, sê: 'In die tyd van Apius, seun van Phoroneus, het 'n afdeling van die Egiptiese leër Egipte verlaat en hulle in die Palestina wat Sirië genoem word, nie ver van Arabië nie, gevestig: dit is duidelik dié wat by Moses was.' En Apion, die seun van Poseidonios, die ywerigste van die grammatikusse, sê in sy boek Teen die Jode en in die vierde boek van sy Geskiedenis dat in die tyd van Inachos, koning van Argos, toe Amosis oor Egipte geregeer het, die Jode onder die leierskap van Moses in opstand gekom het. En Herodotus maak ook melding van hierdie opstand, en van Amosis, in sy tweede boek, en op 'n sekere wyse ook van die Jode self, deur hulle onder die besnedenes te reken, en noem hulle die Assiriërs van Palestina, moontlik deur Abraham. En Ptolemaeus van Mendes, wat die geskiedenis van die Egiptenare vanaf die vroegste tye vertel, gee dieselfde weergawe van al hierdie dinge; sodat daar tussen hulle in die algemeen geen verskil is wat die moeite werd is om te noem in die kronologie nie." Die Ante-Niceense Vaderen, band 6, Julius Africanus, fragment 13, bl. 124.

Dit is nie die eerste keer dat kritiese "geleerdes" onbewus was van die argeologie nie. Byvoorbeeld, argeoloë het in 1892 van die Hetiete uitgevind. Sommige geleerdes het egter nog tien jaar later (1902, E.A.W. Budge) aan hul bestaan getwyfel.

Gevolgtrekking: Dit is moeilik om teen die stroom op te swem wanneer hierdie skeptiese teorie in 'n see van feite verdrink. Argeologie dui dus vandag daarop dat die Bybelse rekord die betroubaarheid van die Bybel aantoon. Aangesien die Bybel akkuraat is in die voorstelling van soveel klein besonderhede, behoort ons dit dalk as akkuraat te beskou in wat dit self voorhou te wees: God se kommunikasie aan ons.

Ander bronne van interessante argeologiese inligting oor die Israeliete in Egipte is: Kan argeologie die Ou Testament bewys? deur Ralph O. Muncaster, Encyclopedia Britannica, Ensiklopedie van Bybelse moeilikhede deur Gleason Archer (Zondervan), Bewyse vir Geloof deur John Warwick Montgomery, Die Nuwe Internasionale Woordeboek van die Bybel deur J.D. Douglas en Merrill C. Tenney, 735 Verstommende Bybelvrae Beantwoord bl. 53, Die Nuwe Bewyse wat 'n Vonnis Eise deur Josh McDowell, en The Biblical Archaeology Review.

Sien ook 'n interessante video oor die datering van die Eksodus: https://www.youtube.com/watch?v=2JusQxiTXnE.

V: In Eks 1:8-10, is dit waar dat "dit goed gevestig is dat die Egiptenare al hul eie stede en monumente gebou het", soos 'n ateïs (Capella) beweer het?

A: Glad nie. Sien die vorige vraag vir die antwoord.

V: In Eks 1:8-10, waarom het God toegelaat dat Sy volk onderdruk word?

A: God laat soms Sy mense verdruk word om verskeie redes: dissipline (Rigters), om dié wat nie wou volg nie uit te sif, soos die ballingskap, ensovoorts. Maar in hierdie geval, al sê die Bybel dit nie uitdruklik nie, kan ons spekuleer.

Stel jou voor dat die mense goedbetaalde metselaars was wat goed behandel is, toe Moses op die toneel verskyn en sê God sou hulle bevry. Hoekom sou hulle Moses wou volg as Farao so vriendelik teenoor hulle was? Al sou vryheid in die beloofde land beter wees, sou baie van hulle nie die gerief wou verlaat nie. Stel jou voor hoe sommige van hulle, terwyl hulle hul goed inpak om te vertrek, gewonder het hoe hulle 'n harde lewe in die woestyn sou kon oorleef, terwyl hulle nog net 'n lewe van gerief geken het. Stel jou voor dat hulle God moes vertrou vir hul water en kos, terwyl daar niks in die woestyn was nie, en hulle so gemaklik was dat hulle niks hoef te vertrou het nie. Ons kan dus ten minste 'n paar redes sien waarom God toegelaat het dat hulle hierdie ontberings moes ly.

Tog het sommige mense steeds in die wildernis gekla, sommige wou teruggaan Egipte toe, en sommige het Moses se gesag uitgedaag.

Ons hou dalk nie daarvan om dit te hoor nie, maar soms moet God ons ongemaklik maak voordat ons sal opstaan, beweeg en doen wat God wil hê ons moet doen.

V: In Eksodus 1:11, wat weet ons buite die Bybel oor Egiptiese slawe-aansiers?

A: Die Egiptiese term ser verskyn op 'n muurskildering in die Thebaanse graf van Rekhmire, wat toesighouer oor baksteenmaak vir Thutmose III was. Die muurskildering wys slawe-aansprekers met swaar klappe. Die Egiptiese hiëroglief is interessant: die kop en nek van 'n kameelperd.

'n Muurskildering by Abd-el-Gurnah wys die bou van Amon se tempel by Karnak met slawe wat Semities lyk. 'n Slaafdrywer staan oor hulle met hierdie inskripsie: "Die opziener sê vir sy arbeiders, die roede is in my hand; wees nie lui nie." Interessant genoeg word die Israeliete in Eksodus 5:17 spesifiek daarvan beskuldig dat hulle "lui" is.

V: In Eksodus 1:11, waar was die twee stede Pitom en Rameses geleë?

A: Pitom (huis van [die god] Atoem) is by die wadi Tumilat, net oos van die Nildelta. Dit is óf die ruïne by Tell er-Rababeh, óf andersins Tell el-Maskhuta, 8-9 myl oos daarvan. By Tell el-Maskhuta is bakstene gevind wat sonder strooi gemaak is. Die Septuaginta voeg by dat dit dieselfde is as die stad "On" of Heliopolis.

Daar is voorheen gedink dat die stad Rameses by Tanis/Zoan geleë was. Volgens Hans Goedicke in die Biblical Archaeology Review, vol. 7 (Sept-Okt 1981), word daar nou egter gedink dat dit naby Qantir is. Daar is bewyse van Syries-Palestynse oorblyfsels uit die periode 1700-1500 v.C.

V: In Eks 1:11, waar het die term "Farao" sy oorsprong?

A: Die betekenis van woorde verander soms oor tyd. Van 2500 tot 2000 v.C. het "Farao" oorspronklik "groot huis" (paleis) beteken, maar dit het geleidelik die betekenis gekry van die koning van Egipte wat daarin gewoon het.

V: In Eks 1:15, hoe kon twee Hebreeuse vroedvroue soveel Hebreeuse geboortes hanteer?

A: Hulle het duidelik nie elke geboorte self hanteer nie, maar het ander toesig gehou. Toesighouers oor verskillende ambagte het die Egiptiese samelewing gereguleer.

V: In Eks 1:15-19, is daar enige bewyse buite die Bybel van die name Shiphrah en Puah?

A: Ek is nie bewus van enige bewys van die naam Puah nie. Maar 'n Egiptiese papirus in die Brooklyn Museum (35.1446), geskryf omstreeks 1540 v.C., noem 'n Shiphrah. Hierdie Shiphrah het meer as 'n eeu voor die Shiphrah wat in Eksodus genoem word, geleef.

V: In Eksodus 1:16-19, hoe kon God die Hebreeuse vroedvroue Sigra en Puaa seën omdat hulle vir Farao gelieg het?

A: Christene verskil oor die antwoord.

1. Baie sê dat God hulle geloof om op te staan vir wat reg is, geseën het en hulle leuens daarvoor vergewe het. Ook was die Tien Gebooie nog nie gegee nie.

2. Ander sê gelowiges behoort nie die waarheid te vertel in lewe-en-dood-situasies aan bose mense wat dit nie verdien nie.

3. Sifra en Pua kon nie persoonlik al daardie babas aflewer nie: hulle het waarskynlik eerder toesig gehou oor 'n "leër" van vroedvroue wat die werk gedoen het. Die vroedvroue onder hulle sou dalk gelieg het of doelbewus laat gekom het.

V: In Eksodus 1:16, was dit nie onredelik vir Farao om die Israeliete te wil doodmaak nie, aangesien hulle goeie slawe gemaak het?

A: Daar was waarskynlik ongeveer 4,1 miljoen Egiptenare (+/- 'n miljoen). Aangesien die geboortekoers van die Israeliete hoër was as dié van die Egiptenare, kon hul bevolking ongeveer 2 miljoen gewees het, en daarom het Farao alarm geslaan.

As 'n kanttekening, terwyl Farao gesê het om al die Hebreeuse babaseuntjies dood te maak, het God ironies genoeg een in sy eie huis laat grootword.

V: In Eksodus 1:16, waarom wou Farao die Hebreeuse seuntjies in plaas van meisies doodmaak in die tyd toe Moses gebore is? Mens sou dink dit sou andersom wees, aangesien mans/seuns wat voorheen gebore is, verskeie vroue in dieselfde tydperk swanger kon maak, wat tot 'n groter bevolkingsgroei sou lei. Of waarom het hy nie albei geslagte doodgemaak nie?

A: Die Skrif sê nie waarom Farao hierdie keuse gemaak het nie. Ons kan egter 'n aantal moontlike redes sien.
1) Die Egiptenare kon bang gewees het dat die seuns sou kon opgroei tot soldate en in opstand kom. Die Egiptenare sou nie so baie vir vroue gevrees het nie.

2) Meisies sou steeds baie nuttige werkers wees, aangesien Egipte 'n groot uitvoerder van klere was, en hulle kon wewers wees.

3) Meisies kon vroue of byvroue vir Egiptiese mans wees en babas hê wat as Egiptenare grootgemaak is.

V: In Eksodus 1:16, waarom was Moses in gevaar om deur Farao gedood te word, aangesien sy ouer broer Aäron blykbaar nie in so 'n gevaar was nie?

A: Volgens Walter Kaiser in A History of Israel bl. 89, as Moses in 1526 gebore is (80 jaar voor die Eksodus), sou hy in die eerste jaar van die bewind van Thutmose I (1526-1512 v.C.) gebore gewees het, en hy was blykbaar die Farao wat daardie bevel uitgevaardig het.

As 'n kanttekening, die Farao wat Moses ná die doodslag op die Egiptenaar wou doodmaak, was waarskynlik Thutmose III (1504–1450 v.C.). Geen ander Farao het lank genoeg geleef nie, en óf die weergawe in Eksodus is akkuraat, óf mens sal moet sê dit was 'n "grote toeval" dat die enigste Farao wat lank genoeg geleef het, net toevallig in die regte tyd geregeer het om by die verhaal te pas.

V: In Eksodus 1:17, moet gelowiges God vrees?

A: Ja. Sien die tweede deel van die antwoord vir Eksodus 9:30.

V: In Eks 2:1, hoe soortgelyk is die verhaal van Moses in die mandjie aan Sargon se verhaal?

A: Sargon van Akkad (c. 2355-2279 v.C.) is volgens legende in 'n mandjie van riete, met teer bedek, geplaas en op 'n rivier uitgesit. Akki die tuinier het hom gered en as 'n seun grootgemaak. Moses se moeder het dit egter weens 'n koninklike wet gedoen, en sy het hom nie verlaat nie, maar het Miriam gestuur om na hom om te sien.

V: In Eksodus 2:2,3, wat is ongewoon aan die Hebreeuse woorde hier?

A: In Eksodus 2:2 is die byvoeglike naamwoord in "'n mooi/gesonde kind" dieselfde Hebreeuse woord vir "goed" wat in Genesis 1 gevind word. In Eksodus 2:3 is die Hebreeuse woord vir "mandjie" dieselfde woord wat vir Noag se ark gebruik word. Die Hebreeuse woord vir "riet" (sonder vokale) is dieselfde woord as die Rooi/Rietsee wat Moses en die Israeliete oorgesteek het.

V: In Eksodus 2:3, as God Moses liefgehad het, waarom het Hy toegelaat dat Moses in so 'n groot gevaar verkeer het om te verdrink, aan die weer blootgestel te wees en deur krokodille aangeval te word?

A: God sien alles, en dit is seker dat Hy nie sommige dinge sien soos ons dit sien nie. Die Almagtige God was kragtig genoeg om te verseker dat Moses veilig was. Selfs al is ons in die middel van die mees verskriklike vloed, is die veiligste plek om te wees in die middel van God se wil.

Ek is seker dat daardie ervaring vir Moses bevestig het dat hy vir 'n spesiale sending gered is. Ander kon sien dat as God Moses kon bewaar, Hy hulle ook kon bewaar.

V: In Eksodus 2:5, waarom sou Farao se dogter in die Nyl wou bad, en wat van die krokodille?

A: Vandag kom daar geen krokodille noord van Aswan voor nie, maar in die antieke tyd het hulle so ver noord as Memphis voorgekom. Die prinses sou in die Delta-streek in die noorde (waar die Hebreërs gewoon het) wou bad om vry van krokodille te wees. Dit is waarskynlik dat Farao se dogter in 'n klein sytak sou bad, nie noodwendig in die hoofstroom van die Nyl nie. Ook was hierdie bad meer waarskynlik vir rituele reiniging as net om skoon te word.

V: In Eksodus 2:7-10, weet ons iets buite die Bybel oor Farao se dogter?

A: Miskien, want dit kon Koningin Hatsjepsoet gewees het. Moses was 80 toe die Eksodus begin het, en dit het omstreeks 1447 v.C. begin, plus of minus 4 tot 5 jaar. Dit sou beteken dat Farao Thutmose III (1504–1450 v.C.) die een was wat die Israeliete verdruk het. Die rondtog van die Eksodus het hoofsaaklik onder sy seun, Amenhotep II (c. 1445–1425 v.C.), plaasgevind. Terloops, in die Droomstela van Thutmose IV verskyn die Sfinks aan hom in 'n droom en sê dat hy die volgende farao sou wees, ondanks dat hy nie die eerstgeborene was nie. Hoe dit ook al sy, 80 jaar voor 1447 v.C. is 1527 v.C. Koningin Hatsjepsoet, dogter van Farao Toetmoses I, het as regent geregeer terwyl Toetmoses III nog 'n kind was (1504–1482 v.C.). Dus is dit nie seker dat die farao se dogter hier Koningin Hatsjepsoet was nie, aangesien die farao ongetwyfeld ook ander dogters gehad het, maar dit kon wel wees. Maar as dit haar was, was sy vir 'n tyd lank kortliks die tweede magtigste persoon in Egipte.

V: In Eksodus 2:10, is die naam Moses Egipties of Hebreeus?

A: Die naam Moses is ongewoon omdat dit beide is. In Hebreeus kom die naam Mosheh van masah, wat "uittrek" beteken. In Egipties beteken die werkwoord ms/mes "uitgetrek, gebore", of "(so-en-so 'n god) is gebore". Grammatikaal is dit die Egiptiese ou perfektiemvorm. ms is 'n algemene agtervoegsel in Ptahmose, Thutmose, Ahmose en Ramose. Unger se Bybelwoordeboek sê die Egiptiese naam ms' kan "'n kind of seun" beteken.

V: In Eksodus 2:14,15, hoe het Moses Egipte verlaat uit vrees vir die koning se toorn, aangesien in Hebreërs 11:27 Moses Egipte verlaat het sonder om die koning se toorn te vrees?

A: In Eksodus 2:14,15, toe hy 40 was, het Moses die eerste keer Egipte verlaat uit vrees vir die koning se toorn. In Eksodus 13–14, toe hy 80 was, het Moses Egipte die tweede keer verlaat sonder om die koning se toorn te vrees, en Hebreërs 11:27 beskryf die tweede keer. Moses het 'n tweede keer teruggekeer om sy vrees in die gesig te staar, maar hierdie keer het hy geweet hy het 'n sending om te vervul en dat God hom sou beskerm.

Vir ons, as ons uit vrees vir 'n beproewing van ons geloof wegvlug, laat God ons soms later teruggaan en dieselfde soort beproewing in die gesig staar.

V: In Eksodus 2:18, hoe kom dit dat Moses se skoonpa Reuel geheet het, aangesien hy in Eksodus 3:1 en 4:18 Jetro was?

A: My eie skoonpa het twee ongerelateerde name gehad (in Chinees en Engels), so ek dink nie dit is ongewoon nie. Dit is waarskynlik nie as ongewoon beskou deur Abram/Abraham, Sarai/Sara, Jakob/Israel, Ben-Oni/Benjamin, Safenat-Panëag/Josef, Hoshea/Jozua, Gideon/Jerubbaal, Ammiel/Eliam, Batseba/Bat-sua, Asarja/Usia, Abija/Abija, Jehowahas, seun van Josia/Sallum, Eljakim/Jehokim, Jehojachin/Jekonja/Konja, Sedekia/Mattanja, Hananja/Sadrag, Misael/Mesag, Asarja/Abed-nego, Daniël/Belsasar, Simon/Petrus, Josef/Barnabas, Silas/Silvanus, en Saul/Paulus.

Mense het dikwels verskillende name in verskillende tale gehad, en blykbaar was dit ook redelik algemeen om later 'n ander naam in dieselfde taal aan te neem, soos Gideon/Jerubbaal en Hoshea/Jozua jou sou kon vertel. Een spekulasie is dat dit meer algemeen is in kulture wat nie vanne het nie. In hierdie geval sê Walter Kaiser in A History of Israel, bl. 92, met verwysing na die Ugaritic Textbook deur Cyrus H. Gordon (1965), dat die naam Jetro (asook Hobab) in die Ugaritiese taal voorkom. Re'u'el beteken "vriend of herder van God".

In ander kulture was meervoudige name ook algemeen. In Egipte was Osiris, Wennofer en Khent-amentiu almal die name van dieselfde afgod. Sebek-khu en Djaa was dieselfde persoon. In Mesopotamië is Ahiqar dieselfde persoon as Aba'enlil-dari, en Tiglath-Pileser is Pul. Die Lipit-Ishtar-wette noem dieselfde god Enlil en Nunamnir, en Hammurabi se wette het Inana/Ishtar/Telitum en Nintu/Mama. Die Expositor's Bible Commentary, volume 2, bl. 313, sê dat dubbele name vir dieselfde persoon ook goed bekend is uit Suid-Arabiese bronne. Benewens die verskaffing van hierdie voorbeelde, noem Kenneth Kitchen in Ancient Orient and Old Testament (IVP 1966), bl. 121–124, dat dubbele name algemeen was in Kanaän, Ou Suid-Arabië, by die Hurriërs en die Hetiete.

Josefus het 'n alternatiewe verklaring gehad. Hy het gespekuleer dat Reuel sy naam was, en Jetro sy titel.

V: In Eksodus 2:21-22, waarom behoort ons na Moses op te kyk, wat [vermeendlik] 'n buite-egtelik kind gehad het?

A: Skrif sê nooit dat Moses 'n buite-egtelik kind gehad het nie. Wanneer Eksodus 2:21 sê dat Reuel vir Moses sy dogter Sipporah gegee het, het hy haar aan Moses as sy vrou gegee. As bewys hiervan noem Eksodus 4:20 Sipporah sy vrou, en in Eksodus 4:25 verwys Sipporah, sy vrou, na Moses as haar "bloemag".

Dit is egter 'n interessante studie in sielkunde om te sien tot watter mate sommige mense dinge in die Skrif lees (soos Eksodus 2:21-22), terwyl hulle verwante Skrifte (Eksodus 4:20,25) ignoreer om 'n beskuldiging teen God en Sy Bybel te probeer vind.

V: In Eksodus 2:23-25, waarom het God gewag totdat Moses 80 jaar oud was voordat Hy die Israeliete bevry het?

A: Die Skrif sê dit nie, maar ons kan in die Skrif aanduidings vind van sommige moontlike redes.

Moses was blykbaar fisies sterk genoeg om 'n Egiptenaar te dood (Eksodus 2:12) en verskeie herders weg te jaag (Eksodus 2:17). Miskien was hy impulsief genoeg om skielik die saak in eie hande te neem en die Egiptenaar in Eksodus 2:11-12 te dood. Miskien moes Moses eers sekere dinge leer oor die afwagting op God se leiding en die doen van God se wil op God se manier in plaas van op sy eie manier.

Moses was 80 jaar oud toe God hom uit die brandende bos geroep het. Miskien was hy ná 40 jaar se lewe in die afgeleë woestyn beter daarin om op God se krag staat te maak.

Eksodus 2:23 sê dat die koning van Egipte (dieselfde as die Farao) gesterf het. Aangesien die Farao wat probeer het om Moses in Eksodus 2:15 te dood, gesterf het, kon Moses weer voor die hof verskyn.

Deur hulle hele gevangenskap sê die Bybel nooit dat die Hebreërs tot God geskreeu het vir hulp nie, totdat ons kom by Eksodus 2:23-24. Toe eers het God Moses weer op die verhoog gebring. Dit mag voor die hand liggend klink, maar as jy 'n probleem het, weet jy het 'n probleem en benodig jy God se hulp, waarom sou jy huiwer om tot God uit te roep?

V: In Eksodus 3:2, waarom het die engel van die HERE in 'n brandende bos verskyn?

A: Al sê die Skrif dit nie, gee die brandende bos ons iets om oor na te dink.

God se wonder van 'n brandende bos wat nie verbrand het nie, sou Moses van 'n afstand aangetrek het. In toekomstige tye sou God se wonderwerke in die Eksodus soos 'n lig deur die eeue skyn en mense ook na God aantrek. Wanneer ons die boodskap van God met ander deel, moet ons seker maak dat ons hulle die lig van God se karakter en werke laat sien, en nie net ons eie, klein, mensgemaakte vuure nie.

Vuur in die woestyn kan 'n gevaarlike ding wees, veral as jy baie myl moet reis om water te kry om dit te blus. Sand werk nie so goed nie. Nietemin was daardie bos veilig en het nie afgebrand nie. Die volk Israel was in gevaarlike situasies, met die Egiptenare wat die seuntjies wou doodmaak, en later in die woestyn. Tog kon hulle in gehoorsaamheid aan God veilig gehou word.

Aan die ander kant was nie almal in die wildernis veilig nie. Toe sommige ongehoorsaam was, is sommige deur plaag getref, deur vuur gedood, of deur die aarde ingesluk. Val nie vir die leuen dat "God veilig is" nie. God is nie veilig nie, maar God is goed. Kom ons wend ons in geloof en gehoorsaamheid tot God, sodat ons deur Sy genade die vriendelike, barmhartige kant van God sien, nie die streng, toornige kant nie.

V: In Eksodus 3:2, wie was presies die engel van die HERE in die brandende bos?

A: Die woord "engel" kan boodskapper beteken. Daar is drie moontlikhede, en kom ons ondersoek dit almal.

'n goeie engelwees geskep deur God: Eksodus 3:2 sê die "engel van die HERE". Maar as dit net 'n engel was, waarom moes Moses sy skoene uittrek, omdat dit heilige grond was in Eksodus 3:5?

God (of die Drie-eenheid of die Vader): Die Wese het gesê: "Ek is die God van jou vader, die God van Abraham, Isak en Jakob." Terloops, 'n verskyning van God in die Ou Testament word 'n teofanie genoem.

Jesus Christus: Die vroeë kerk het dit verstaan as 'n verskyning van Jesus, die Woord van God, voor Sy incarnasie op aarde. Jesus kon sê: "Ek is die God…" en Jesus kon ook die boodskapper, of die Woord van God die Vader, wees. Terloops, 'n verskyning wat spesifiek van God die Seun in die Ou Testament is, word 'n Christophanie genoem.

Vroeë kerkvaders wat gesê het dit was Jesus sluit in Eerste Apologie van Justinus die Martelaar hoofstuk 63 bl. 184 (c. 150 n.C.), Irenaeus (182–188 n.C.) Irenaeus Teen die Hereسيë boek 4 hoofstuk 29.2 bl. 502 (182–188 n.C.), Klemens van Alexandrië, Aard tot die Heidenen hfst. 1 bl. 173 (193–217/220 n.C.), en Tertullianus, 'n Antwoord aan die Jode hfst. 8 bl. 163 (198–220 n.C.).

V: In Eksodus 3:8 en Genesis 23, hoe kon die Hetiete in Palestina wees in die tyd van Moses en Josua?

A: Die Hetiete was 'n wydverspreide volk, en 'n kolonie het in die berge van Palestina gewoon. Die Indo-Europese Hetiete het Babilon in 1590 v.C. geplunder. Ander glo dat dit verwys na die Hatti, 'n nie-Indo-Europese volk wat voor 2000 v.C. verower is. Hatti en Hitti word dieselfde in Hebreeus geskryf.

V: In Eksodus 3:8,17 en Josua 5:6, waarom word Kanaän die land van melk en heuning genoem?

A: Vir die herders-Israëliete was dit 'n land van weelderige heuwels en dale vir die teel van goedgevoede vee en blomme vir bye.

V: In Eks 3:10 en Eks 6:10-13, is Moses deur God in Midian geroep, of in Egipte?

A: Moses is eers in Midian deur God geroep. Moses het egter begin twyfel nadat hy na Egipte teruggekeer het, en God het Moses se roeping in Egipte herbevestig. Soms het mense vandag ook bevestiging nodig van wat hulle weet waar is.

V: In Eks 3:10-4:17, waarom het Moses 'n roeping nodig gehad, en waarom het ons dit?

A: Voordat Moses sy lewe op die spel geplaas het, het God aan hom bevestig dat hy Sy wil sou doen. Toe ander Israeliete bevraagteken het wie Moses was en dat hy hulle sou vertel wat reg is, sou die tekens van Moses hulle oortuig dat hy werklik geroep was. Toe Moses die hitte van Farao se toorn en die demoniese wonders van Farao se towenaars gevoel het, moes Moses seker weet dat hy presies was waar hy moes wees.

Soms word Christene gevra: "Waarom dink julle dat julle die waarheid in die sak het?" of "wie het julle geroep om vir ander te sê hulle sal hel toe gaan as hulle Christus, die Seun van God, verwerp?" As ons geen roeping en geen boodskap van God gehad het nie, sou hulle dalk 'n punt hê. Maar alle Christene het 'n algemene roeping, gegee deur Jesus Self in Matteus 28:18-20. Petrus herhaal daardie roeping in 2 Petrus 1:15-16. Ons almal moet soos sterre in die heelal skitter terwyl ons die woord van die lewe uitstrek in Filippense 2:15-16 en 2 Korintiërs 5:18-20. Wanneer mense jou kwalifikasies bevraagteken, is dit nie dat hulle 'n probleem met jou gesag het nie, al mag hulle dit so laat klink. Hulle verset is eerder teen die woorde en die eksklusiewe aansprake van Christus. Soms is ons taak nie net om mense te oortuig nie, maar om te wys dat daar 'n verskil is tussen wat hulle gerieflik glo en wat Jesus gesê het. Sodra hulle daardie verskil sien, het hulle 'n keuse om te maak oor wie hulle sal volg.

Sommige Christene het 'n spesifieke roeping ontvang om na 'n bepaalde bediening, kerk of volksgroep te gaan. Nie elke Christen voel 'n spesifieke roeping nie, en nie elke Christen het dieselfde spesifieke roeping nie. Dit is maklik om te dink dat jou roeping na die belangrikste aspek van bediening is, en dat ander roepings nie so belangrik is nie, maar 1 Korintiërs 12 wys dat dit verkeerd is. Ongeag of jy wel of nie glo dat jy 'n spesifieke roeping het nie, is ons almal verantwoordelik om die algemene roepings aan alle gelowiges in die Bybel te gehoorsaam: om die Woord te deel, ander lief te hê en lewens te lei wat God verheerlik.

V: In Eksodus 3:18, was Moses misleidend toe hy vir Farao gevra het om hulle 'n driedaagse reis toe te laat om offers te bring?

A: Nee. Ses punte om in ag te neem, en dan 'n waarskynlike rede waarom.

1. God het gesê Hy sou uiteindelik die Israeliete permanent uitlei (Eksodus 3:17), en op die regte tyd het God dit gedoen.

2. Dit was God se bevel, nie Moses se eie inisiatief nie, dat Moses op daardie tydstip net vir Farao die drie dae lange reis moes vra, in plaas van toestemming om Egipte te verlaat. (Eksodus 3:18)

3. God het met sekerheid geweet, en vir Moses gesê, dat Farao nie eens hierdie mindere versoek sou toestaan nie. (Eksodus 3:19)

4. Hipoteties gesproke, as Farao hierdie versoek toegestaan het, is daar geen aanduiding dat Moses Farao sou mislei en nie sou terugkeer nie.

5. Natuurlik, as hulle gegaan en na Egipte teruggekeer het, verhinder dit nie dat hulle later vra om permanent te vertrek nie.

6. Om oor 'n saak te swyg, is nie om te lieg nie. Spesifiek, om vir 'n mindere versoek te vra en stil te bly oor 'n groter versoek wat jy later gaan vra, is nie om te lieg nie.

Waarom sou God Moses aanvanklik net hierdie mindere versoek laat vra? Dit was waarskynlik nie misleiding nie, maar genadigheid. God het Farao en die Egiptenare die kans gegee om eers met 'n mindere versoek in te stem en geleidelik gewoond te raak aan die idee om die Israeliete te laat gaan. Tog, terwyl God die geleentheid gegee het, het Hy reeds met sekerheid die uitkoms van Farao se vrye wil geken. Vandag bied God die wonderlike geleentheid tot verlossing aan almal, maar God ken reeds die uitkomste van almal se vrye wil.

V: In Eksodus 3:22 en Eksodus 12:33-36, hoe kon God vir die Israeliete sê om dinge van die Egiptenare te vra?

A: Die Hebreeuse woord sa'al is "vra" nie "leen" nie. Drie punte om in die antwoord in ag te neem.

1. Geen misleiding: Die Egiptenare het geweet dat die Israeliete vertrek en die items behou het: Eksodus 12:31-36. Die Hebreeuse woord vir buit, nissaltem, dui spesifiek nie op diefstal, bedrog of misleiding nie. Daar word ook gesê dat "'geleen/ontleen' dikwels beskou word as gevolg van die invloed van swak vertalings in 'n tyd toe Hebreeus onbekend was of, soos nou, as gevolg van rasionalistiese vooroordeel."

2. Geen dwang nie: Die Egiptenare was gunstig gesind teenoor hulle en het hulle aangespoor om te vertrek in Eksodus 12:33-36.

3. Geen onreg nie: Die items was 'n klein vergoeding vir kindermoord en 400 jaar slawerny. Hierdie derde konsep (asook die eerste twee indirek) is uitgedruk deur Tertullianus in Vyf Boeke Teen Marcion, boek 2, hoofstuk 21, bl. 313-314 (207/208 n.C.). Hierdie antwoord kom ook voor by Irenaeus (182-188 n.C.) in Teen die Ketters, boek 5, hoofstuk 30, vers 2.

Opsomming: Die Israeliete het 'n openlike versoek gerig, en die Egiptenare, wat teen daardie tyd met hulle meegevoel het, het aan hul versoek voldoen.

V: In Eks 3:22 en Eks 12:33-36, hoe kon God [vermeend] die Israeliete leer om oneerlik te wees en te steel? ('n ateïs het dit gevra)

A: Het jy al ooit iets gevra om te hê? As dit so is, maak dit jou 'n dief? Natuurlik nie, dit is belaglik. Net so:

1. Die Egiptenare het geweet dat die Israeliete sou vertrek. In werklikheid het die Egiptenare in Eksodus 12:33 die Israeliete gevra om te haastig te vertrek.

2. Die Israeliete het die Egiptenare vir daardie dinge gevra (Eksodus 12:35-36)

3. Die Egiptenare was gunstig gesind teenoor die Israeliete en het hulle daardie dinge gegee (nie geleen nie). (Eksodus 3:22; 12:36).

Soos in die vorige antwoord genoem, sê The Expositor's Bible Commentary, volume 2, bl. 324, dat die Hebreeuse woord vir buit, nissaltem, spesifiek nie diefstal, bedrog of misleiding aandui nie.

V: In Eksodus 4, wat kan ons leer uit Moses se reaksie op God se roeping?

A: God het eers aan Moses Sy wonderbaarlike krag getoon (Eksodus 3:2), toe geduld getoon om deur Moses se ongelowige verskonings te werk (Eksodus 4:1-13), en uiteindelik het Sy toorn teen Moses ontvlam. Ons het 'n verantwoordelikheid om God se roeping te gehoorsaam en nie uit vrees, opstandigheid of 'n oortuiging in ons eie onbekwaamheid te ongehoorsaam nie. Hopelik kom jy nie by die punt uit dat jy God kwaad maak voordat jy na Sy roeping luister nie.

Toe Moses gesê het hy was onvoldoende, kan ons twee waarhede en 'n ongelowige leuen sien.

1. Moses het die feitelike waarhede vertel dat mense onwaarskynlik sou wil glo in 'n onbekende vreemdeling, en dat hy stadig van spraak was.

2. Moses het eerlik geweet dat hy in sy natuurlike self nie in staat was om die taak suksesvol te voltooi nie.

3. Moses het 'n ongelowige leuen geglo, dat God nie groot genoeg was om Sy wil deur Moses se onbekwaamheid te werk nie. Ek bid dat as jy hierdie leuen in jou hart het, jy dit sal ontbloot, hierdie sonde aan God sal bely, en sal besluit om te glo dat God se grootheid groter is as selfs jou slegste swakhede.

V: In Eksodus 4:3-5, hoe kan 'n lewelose staf 'n slang word?

A: Dit is nie bloot 'n optiese illusie nie, want in Eksodus 7:12 kon die slang sluk. God is groter as natuurlike fisiese en biologiese wette, nie andersom nie.

V: In Eksodus 4:11 laat God nie net toe nie, maar maak Hy ook mense stom, doof en blind?

A: Of jy dit nou aanvaar of nie, God laat elke kwaad en gestremdheid wat voorkom, doelbewus toe. Daarbenewens het God dikwels 'n spesiale doel om mense op 'n sekere wyse te vorm. Soveel magtige wonders is deur Moses gedoen, tog het God gekies om hom met 'n spraakgebrek te skep (Eksodus 4:10-13, 6:12,30) en om dit nie te verwyder nie. Net so is soveel wonders deur Paulus gedoen, tog het God in 2 Korintiërs 12:7-9 gekies om nie Paulus se doring te verwyder nie.

V: In Eksodus 4:18, waarom is die naam "Jetro" op verskillende maniere gespel?

A: Baie tale, insluitend Arabies, het 'n ander eindvorm vir 'n selfstandige naamwoord, afhangende van hoe dit in die sin gebruik word. Die naam Jetro is op een plek in Hebreeus getranslitereer met een eindvorm, en op 'n ander plek met 'n ander eindvorm. Dieselfde is ook gedoen met Gesem/Gashmu die Arabier in Nehemia 2:19; 6:1-2,6. Wat veral interessant is aan Eksodus 4:18, is dat albei eindes in dieselfde vers voorkom. Blijkbaar was die skrywers nie te kieskeurig oor die konsekwente spel van name nie, en ons behoort ook nie te wees nie.

V: In Eksodus 4:18, waarom het Moses gesê hy wil na Egipte gaan "om te sien of hulle nog daar is?"

A: Of sy redes nou reg of verkeerd was, het Moses gekies om vaag te wees en sy hoofrede om na Egipte terug te keer, te verberg. Die Bybel verdedig nie Moses se geheimsinnigheid nie; dit neem dit net waar.

V: In Eks 4:22, hoe was Israel God se eerstgeborene?

A: 'n Eersgeborene het spesiale regte, voorregte en verantwoordelikhede gehad. Israel was God se uitverkore volk; deur hulle sou God se woord oor die hele aarde versprei. Israel het die volgende voorregte gehad:

Aangenome as seuns (Romeine 9:4)

Toevertrou met die woorde van God self (Romeine 3:2), die ontvangs van die wet (Romeine 9:4)

Die patriarge (Romeine 9:5)

Die menslike afkoms van Christus (Romeine 9:5).

V: In Eksodus 4:24, waarom het God amper Moses gedood?

A: Vier punte om in die antwoord in ag te neem:

Situasie: Alhoewel God geweet het dat Moses nie sou sterf nie, het dinge vir Moses en Sifporah desperaat gelyk.

Oorsaak: Daar word nie gesê hoe Moses byna gesterf het nie, dalk deur 'n siekte, maar hulle het geweet God het nie net dit toegelaat nie, maar dit doelbewus veroorsaak.

Tug: Sifporah en Moses het nie die verbond van besnydenis met Abraham gevolg nie, en God het hulle getugtig totdat hulle dit gedoen het, anders sou Moses naby die dood gebring gewees het.

Waarskuwing: Soos Moses ontdek het, kan niemand so groot word dat hy nie meer aan God gehoorsaam hoef te wees nie.

V: In Eksodus 4:30, moet mense glo op grond van tekens?

A: Mense moet nie net in God glo omdat van tekens nie. Tekens het 'n behoorlike plek in die bevestiging van geloof in God se boodskappers. Hierdie tekens het nie gedien om die bestaan van God aan hierdie mense te bewys nie; eerder het die tekens gedien om te verifieer dat Moses van die Lewende God was.

V: In Eksodus 4:31 en Eksodus 6:9, het die mense in Moses geglo, of nie?

A: Hulle het aanvanklik in Eksodus 4:31 in Moses geglo, maar hulle het later in Eksodus 6:9 getwyfel nadat Farao hul werklading verhoog het.

V: In Eks 5:2, wie was die Farao van Egipte en wanneer het die Uittog plaasgevind?

A: Die Farao wat hier gesterf het, was waarskynlik Thutmose III. Sy hoofkoningin was Hatshepsut Meritre (anders as sy moeder, die beroemde Hatshepsut). Die Eksodus het omstreeks 1446/1445 v.C. plaasgevind. Die rede vir hierdie datum van 1446/1445 is 1 Konings 6:1, wat sê dat Salomo begin het om die Tempel te bou 480 jaar nadat die Israeliete uit Egipte uitgekom het, en argeoloë is oortuig dat dit 966 v.C. sou wees.

As 'n kanttekening sê die historikus Eusebius van Caesarea (318–339/340 n.C.) in Praeparatio Evangelica 9.27 dat die naam van die farao se dogter wat Moses uit die water uitgetrek het, Merris was. Josefus noem Thermuthis in Antiquitates Judaicae 2 224 (9.5), en die Boek van Jubileum 47:5 sê haar naam was Tharmuth.

Dit sou óf onder Thutmose III, of meer waarskynlik, onder Farao Amenhotep II (1450/20-1401/1385 v.C.) wees. Sy hoofkoningin se naam was Tia. Ander Christene het vroeër gedink dat die Eksodus baie later onder Ramses II (1290-1224 v.C.) plaasgevind het. Die datum 1446/1445 v.C. pas omdat:

1. 1 Konings 6:1 sê 480 jaar voor Salomo se Tempel.

2. Onder Amenhotep II is Semiete gedwing om bakstene te maak.

3. Die droomstela van Thutmose IV. Sien die bespreking oor Eksodus 12:29.

4. Rigters 11:26 sê 300 jaar voor Jiftach.

5. Hazor was nie ná die 13de eeu bewoon nie.

6. Tell el-Amarna-tablette 1400–1370 v.C. noem die gevreesde "Habiru" of "Abiru" wat woeker. Hulle noem dat die stede Arad, Gezer, Askelon en Lachis reeds verower is.

7. Clemens van Alexandrië, in The Stromata (193-202 n.C.) boek 1 hoofstuk 2, noem 450 jaar vanaf die tyd van Josua tot Dawid.

8. Die naam Rameses is voor die 13de eeu gebruik. Sien CHRONOLOGIESE EN AGTERGRONDKAARTE VAN DIE OU TESTAMENT bl. 29-30 en When Critics Ask bl. 67-68. Ramose was die naam van 'n edelman in die tyd van Amenhotep III.

Koolstof-14-datering het die verwoesting van Jerigo op ongeveer 1410 v.C. gedateer. Die regerende Farao 40 jaar daarvoor sou Thutmose III gewees het.

V: In Eks 5:2, was dit dieselfde Farao as dié in Eks 15?

A: Dit was nie dieselfde Farao nie. Die Farao van Eksodus 1, waarskynlik Thutmose III, wou óf die bevolking van die Israeliete uitroei óf verminder. Die Farao van die Eksodus, waarskynlik Amenhotep II (1450/1420–1401/1385), het daarop gefokus om hulle as slawe te gebruik. Onthou, daar was 'n 80-jarige gaping tussen Eksodus 1 en Eksodus 5.

V: In Eks 5:3, Eks 8:26-27 en Eks 10:26 het Moses net redes uitgedink om te kon vertrek?

A: Die Skrif sê nie of God vir Moses beveel het om hierdie redes vir die uittog aan Farao te gee, of of Moses dit op eie inisiatief gesê het nie. As dit laasgenoemde was, let daarop dat die Skrif stilbly oor of Moses alles korrek gesê het.

Q: In Eksodus 5:6, waarom het hulle strooi gebruik om bakstene te maak?

A: Strooi het die bakstene meer treksterkte gegee, omdat die klei wat aan die strooi kleef minder geneig was om uitmekaar te val.

V: In Eksodus 5:6-7, hoe het die Israeliete dit hanteer om hul eie strooi bymekaar te maak?

A: Eerstens moet jy verstaan dat strooi belangrik was om sterk bakstene te maak, omdat dit as 'n bindmiddel gedien het om te verhoed dat die bakstene net in stukkies sou verkrummel. Ook, alhoewel bakstene meer algemeen in Mesopotamië as in Egipte was, is sommige stede in Egipte soos Pithom met bakstene gebou. Die graf van 'n Egiptiese edelman met die naam Rekhmere / Rek-mi-Re in Thebe uit die 15de eeu v.C. het 'n skildery van slawe wat bakstene maak. 'n Prent hiervan is in The New International Dictionary of the Bible, bl. 174.

Die ruïnes by Pithom toon bakstene met stroo in die onderste laag, bakstene met slegs stoppels in die middelafdeling, en bakstene sonder veselagtige materiaal in die boonste laag. Die bakstene het gewissel van 13 by 13 by 3,5 duim (33 by 33 by 9 cm) tot 16 by 8 by 6 duim (41 by 20 by 15 cm).

V: In Eksodus 6:1, waarom is God se magtige hand hier spesifiek genoem?

A: In daardie tyd het Egiptiese farao's gereeld die term "besitter van [kragtige] arm" as deel van hul titels gebruik. Eksodus 6:1 het beklemtoon dat hul trotse arms niks was in vergelyking met God se arm nie.

V: In Eks 6:3 en ander gedeeltes, wat is 'n paar van die probleme met die JEPD-teorie?

A: Die JEPD-teorie is eers in die negentiende eeu bedink, voordat geleerdes kon bewys dat gewone mense in die tyd van Moses kon skryf. Dit sê dat die eerste vyf (of soms ses) boeke van die Bybel saamgewerk is uit vier vorige bronne, genoem J (vir Jehovah), E (vir Elohim), P (vir Priesterlik) en D (vir Deuteronomium).

Daar is baie probleme met die JEPD-teorie, maar hier is drie.

1. Liberale geleerdes is dit nie eens oor watter verse tot J, E, P en D behoort nie.

2. Hierdie teorie berus op die gebruik van verskillende name vir God in Genesis 1 en Genesis 2. Maar ander werke doen dieselfde ding. In die boek Hebreërs word Jesus en Christus nie in hoofstuk 1 genoem nie, net "Seun". Christus en Jesus word egter daarna gereeld genoem. Tog het ek nog nooit van iemand gehoor wat die eenheid van die boek Hebreërs betwyfel nie. Die boek Jona gebruik slegs die goddelike naam, behalwe wanneer die matrose in Jona 3:4 praat. Daarna gebruik die vertelling ook Elohim om na die ware God te verwys.

3. Baie verse moet in die middel verdeel word. Volgens Evidence that Demands a Verdict, volume II, bl. 134, verdeel die Interpreter's One-Volume Commentary on the Bible-weergawe van die JEPD-teorie die volgende verse in twee of meer bronne.

Gen 2:4; 7:16,17; 8:2,3,13; 10:1; 12:4; 13:11,12; 16:1; 19:30; 21:1,2,6; 25:11,26; 31:18; 32:13; 33:18; 35:22; 37:25,28; 41:46; 42:28; 45:1,5; 46:1; 47:5,6,27; 48:9,10; 49:1,28

Eksodus 1:20; 2:23; 3:4; 4:20; 7:15,17,20,21; 8:15; 9:23,24,35; 10:1,13,15; 12:27; 13:3; 14:9,19,20,21,27; 15:21,22,25; 16:1,15; 17:1,2,7; 19:2,3,9,11,13; 24:12,15,18; 25:18; 31:18; 32:8,34,35; 33:5,19; 34:1,11,14

Numere 13:17,26; 14:1; 16:1,2,26,27; 20:22.

(Deuteronomium word nie genoem nie omdat dit as heeltemal "D" beskou word.)

Hoeveel verse sou volgens hierdie teorie in die middel verdeel moet word voordat hierdie teorie nie meer houdbaar is nie? Een-negentig verse is waarskynlik te veel.

V: Voor Eks 6:3, waarom gebruik 197 gedeeltes die naam Yahweh, aangesien Eks 6:3 sê God het Hom nie onder daardie naam aan Abraham, Isak en Jakob geopenbaar nie?

A: Eerstens wat nie die antwoord is nie, en dan die antwoord.

a) Ware feite, wat nie deel uitmaak van die antwoord nie.

a1. Aangesien Moses Genesis in sy eie tyd geskryf het, nie in Jakob se tyd nie, kon Moses watter naam hy wou gebruik. Byvoorbeeld, mense skryf korrek dat Columbus in die Amerikas aangekom het, alhoewel Columbus nie die naam "Amerika" geken het nie. Dit alleenlik verduidelik alle plekke behalwe 53, wat direkte aanhalings of soortgelyks is.

a2. Vergelyking van die Septuaginta en die Masoretiese teks wys dat skrifgeleerdes redelik vry was om God se name te verander. Julius Wellhausen het gesê dit was die grootste swakheid van sy eie dokumentêre hipotese.

a3. God se naam was bekend aan Abraham, Isak en Jakob, maar God was nie hoofsaaklik bekend as Yahweh nie. God het vir Moses 'n betekenis geopenbaar wat Hy nie aan die drie mans voor hom geopenbaar het nie.

b) Die antwoord lê binne Eksodus 6:3 self.

b1. Eksodus 6:3 sê nie dat dit "voor Moses se tyd" geopenbaar is nie. Dit sê net, "aan Abraham, Isak en Jakob".

(Dit elimineer 5 van die 53 gedeeltes.)

b2. Eksodus sê nie dat hulle nie bewus was van God se goddelike naam nie. Dit sê net: "Ek het … verskyn, maar by my naam Yahweh het Ek My nooit aan hulle bekendgemaak nie." Alhoewel God ten minste (8, 1, 6) 15 keer met of aan Abraham, Isak en Jakob verskyn het, het God nooit op 'n spesiale wyse wat met Sy goddelike naam geassosieer word aan hierdie mans verskyn soos Hy aan Moses verskyn het nie. In werklikheid, toe Jakob ná die worstelgeveg in Genesis 32:29 'n naam gevra het, is Jakob doelbewus nie geantwoord nie.

V: In Eks 6:3, aangesien God Hom nie persoonlik as Yahweh aan Abraham, Isak en Jakob geopenbaar het nie, wat van die volgende plekke waar God Homself Yahweh noem? Gen 15:7 "Ek is Yahweh wat jou uit Ur uitgelei het" Gen 18:14 "Is enigiets te moeilik vir Yahweh?" Gen 28:13 "Ek is Yahweh, die God van jou vader…"

A: Dit is waarskynlik latere skrywersveranderings. In al drie gevalle in die Griekse Septuaginta word die woord God (theos) gebruik, nie die Griekse woord vir "Ek Is" in Eksodus 3:14 (o us v), of die Griekse woord in Eksodus 6:3 (kurios). Sien ook die vorige vraag.

V: In Eksodus 6:16-20, hoe kon die Israeliete 430 jaar in Egipte wees, aangesien daar net drie geslagte tussen Levi en Moses genoem word?

A: Daar was meer as drie geslagte, aangesien geslagsregisters dikwels leemtes gehad het, omdat kind ook nakomeling beteken, en vader ook voorouer beteken.

V: In Eksodus 6:20, waarom het Amram sy tannie Jochebed getrou, aangesien dit in Levitikus 18:12 verbied is?

A: Twee punte om in die antwoord in ag te neem.

1. Levitikus was nog nie geskryf nie, so hulle kon nie aanspreeklik gehou word vir 'n toekomstige wet nie.

2. Verder keur die Bybel dit nie goed nie, maar rapporteer dit eerlik wat gebeur het.

V: In Eksodus 6:20, was Jochebed en Amram, Levi se kleinseun, Moses se ouers?

A: Nie noodwendig nie, aangesien 'seun' nageslag kan beteken, en Jochebed nie by naam in Eksodus 2:1-9 genoem is nie. Aangesien Kohat in Moses se tyd 8 600 manlike nageslag gehad het (Numeri 3:28), is dit onwaarskynlik dat Amram, Kohat se seun, Amram, Moses se vader, was.

V: In Eksodus 6:26-27 het Moses hierdie boek geskryf, aangesien dit in die derde persoon oor Moses geskryf is?

A: Daar is geen rede om te twyfel dat Moses dit geskryf het nie. Skryf in die derde persoon was nie ongewoon in die antieke literatuur nie. Ander voorbeelde sluit die volgende in:

1. Julius Caesar wat die Galliese Oorloë skryf.

2. Julius Caesar skryf Burgeroorloë.

3. Xenophon skryf Anabasis.

4. Josefus skryf Oorloë van die Jode.

5. Die apostel Johannes skryf die Evangelie volgens Johannes.

V: In Eksodus 7–11, waarom het God eers die plae oor die Egiptenare gestuur, in plaas daarvan om net die Egiptenare te beïnvloed om hulle te laat gaan?

A: Eksodus 9:16 (en Romeine 9:17) sê dat God dit gedoen het om Sy mag te wys en dat Sy naam oor die hele aarde verkondig sou word. Ses punte om in ag te neem.

a) God is soewerein en het die "reg" om watter middele Hy ook al wil, te kies.

b) God was nie onregverdig teenoor die Egiptenare nie, wat 400 jaar lank die "kulturele norm" gehad het om die Hebreërs te ver slaaf.

c) Baie kere ly mense onder 'n leier die gevolge van die besluite van hul leiers.

d) God het hulle die geleentheid gegee om te kies om hul slawe vry te laat. Hulle het egter die ekonomiese voordele van die verslawing van ander bo gekies om ander te behandel soos hulle self behandel sou wou word.

e) Dit was 'n oordeel nie net oor Egipte nie, maar oor die Egiptiese gode. Dit het getoon dat daardie gode vals was, en dat Hy die enigste ware God met mag was.

f) God se naam is oor die hele aarde verheerlik. Egiptenare beskou Moses vandag inderdaad as 'n held en profeet van God.

V: In Eksodus 7:1, hoe kon Moses as God vir Farao wees?

A: Hierdie gelykenis sê nie dat Moses goddelik was nie, maar dat alle kommunikasie en interaksie wat Farao met die ware God gehad het, deur Moses sou plaasvind, bygestaan deur Aäron as profeet. Sien ook 2 Korintiërs 3:2-3, waar ons briewe (briefforms) van God aan ander is. Soos een dame gesê het: "Ons mag die enigste Bybels wees wat sommige mense ooit lees."

V: In Eks 7:11,22 en Eks 8:7, hoe kon Farao se towenaars magiese krag vertoon?

A: As 'n kanttekening, 'n towertruuk wat vandag gebruik word, waarin balletjies met drie koppies bedek word, is in die antieke Egipte beoefen. Al kan mense ander mislei met slim, nie-bonatuurlike truuks, het Satan wonderkrag, soos 2 Tessalonisense 2:9 en Openbaring 13:13 wys. Hierdie towenaars het waarskynlik dinge deur Satan se krag gedoen.

V: In Eksodus 7:17-22, hoe kon water in bloed verander?

A: Alhoewel die Egiptenare waarskynlik vertroud was met rooi neerslag uit Ethiopië, sou rooi stof nie die water in kruike en klipemmers beïnvloed het nie. Daar is twee sienings. Aangesien niks vir God onmoontlik is nie, is dit sinloos om te vra watter manier God dit "moes" gedoen het. Jy kan eerder vra watter siening die beste bewyse het vir hoe God gekies het om dit te doen.

1. Die bloed is letterlike bloed.

2. Die water was rooi, soos veroorsaak word deur giftige alge wat die "rooi gety" veroorsaak wat in verskeie oseane en in die Nyl gesien word. Die alge produseer 'n neurotoksien wat visse doodmaak en die water ondrinkbaar maak.

V: In Eksodus 7:19 en Eksodus 8:16,24 het die plae oor "die hele" en "deur" Egipte gekom, of het hulle Gosen in Eksodus 8:20,22 oorgeslaan?

A: Eksodus 9:6 beantwoord dit deur te wys dat toe hulle gesê het "die hele Egipte," dit geïmpliseer is dat Gosen uitgesluit was.

V: In Eksodus 7:20 sê die tower­aars dat hulle 'n deel van die water in bloed verander het, aangesien Moses reeds die water in die rivier in bloed verander het?

A: Eksodus 7:20 sê net dat die water in die rivier voor Farao onmiddellik in bloed verander is. Die ander water kon 'n kort rukkie later verander het.

Soms, wanneer Satan God se tydsberekening ken, kan hy probeer om die krediet vir wat God doen, toe te skryf. Sien die bespreking oor Eksodus 12:29 vir nog 'n moontlike voorbeeld. Sommiges het egter 'n ander siening, dat "alles" die groter deel van die water beteken het.

V: In Eksodus 7:22 en Eksodus 4:21, wie het Farao se hart verhard?

A: Farao was die eerste om dit te doen, en God het dit ook verhard. Hierdie verse sê wie sy hart verhard het:

Die Here sal verhard: Eksodus 4:21

Farao het sy eie hart verhard: Eksodus 8:15,32; Eksodus 9:34; 1 Samuel 6:6.

Dit het hard geword (d.w.s. Farao se hart self het hard geword): Eksodus 7:13-14,22; 8:19; 9:7; 9:35

Die Here het dit verhard: Eksodus 9:12; 10:1,20,27; 11:10; 14:4-5,17

Opsommend gesien het Christene soos Clemens van Rome, wat in 1 Clemens hoofstuk 51, bl. 20 (96-98 n.C.) geskryf het, dit nie as 'n óf-óf-situasie beskou nie, maar albei was betrokke.

'n Vergelykbare situasie is in Romeine 1:21-32, waar God ongelowige, verderflike mense oorgegee het aan groter verderf. God het selfs Israel se hart verhard in Jesaja 63:17.

As 'n kanttekening het God ook die harte van die Kanaäniete in Josua 11:20 en dié van Sihon, koning van Heshbon, in Deuteronomium 2:30 verhard.

V: In Eksodus 8:10, waarom het Farao vir Moses gevra om die paddas môre te verwyder en nie vandag nie?

A: Miskien omdat dit laat op die dag was, maar selfs so kon hulle onmiddellik verwyder gewees het. Dit kan wys tot watter mate Farao se hart hard was. Hy wou seker wees dat die paddas nie reeds besig was om weg te gaan toe hy met Moses gepraat het nie.

V: In Eksodus 8:16-19, wat was hierdie "muggies"?

A: Dit kon dalk gewees het wat ons vandag "mugies" noem, wat lastig is maar nie byt nie. Alternatiewelik kon dit baie goed moskiete gewees het. Mense is nie seker van die presiese betekenis van die Hebreeuse woord kinnim nie, omdat dit die enigste plek in die Bybel is waar hierdie woord gebruik word.

V: In Eks 8:19, Eks 31:18, Deut 9:10, Ps 8:3, ensovoorts, het God 'n vinger?

A: Nee. Dit is 'n antropomorfiese uitdrukking om God se krag aan te dui. As 'n kanttekening is die taalkundige term vir die gebruik van 'n deel van iets om die geheel aan te dui 'n figuur van spraak wat sinedoche genoem word. Vir 'n soortgelyke voorbeeld in 'n ander godsdiens, die Islam, noem die Bukhari-hadith, vol. 9, boek 93, hoofstuk 26, nr. 543, bl. 409, Allah se vinger.

V: In Eks 8:19, Eks 31:18, Deut 9:10, Ps 8:3, en so meer, aangesien dit verkeerd was om enige beelde van God te maak, waarom gebruik die Bybel dan antropomorfismes van God, soos om hande te hê, ensovoorts? (Baie jare gelede het John L. MacKenzie dit gesê.)

A: Die verskil tussen die twee is die verskil tussen kommunikasie en aanbidding. God het gekies om op maniere te kommunikeer wat mense kon verstaan, insluitend die gebruik van poësie en antropomorfiese uitdrukkings, soos "Sy regterhand".

God is egter baie spesifiek daaroor dat Hy nie wil hê ons moet beelde maak of prente teken vir die doeleindes van aanbidding of verering van God nie.

V: In Eks 8:20-32, watter soort vlieë was dit?

A: Daar is 'n paar teorieë. Dit kon die sogenaamde "hondvlieë" gewees het, wat pynlike byt het. Dit kon die Egiptiese god Re verteenwoordig het. Alternatiewelik kon dit Ichneumon-vlieë gewees het, wat die god Uatchit verteenwoordig het. Die vlieë kon na die verrotte paddas aangetrek gewees het.

V: In Eksodus 9:4, Eksodus 11:7 en Eksodus 12:13, hoe kon die plae die Israeliete nie tref soos hulle die Egiptenare getref het nie?

A: God het die mag om te doen soos Hy wil. Ook, in Eksodus 15:26, het God belowe dat as die Israeliete Hom gehoorsaam was, hulle in die toekoms ook nie daardie siektes sou hê nie.

V: In Eksodus 9:6,19-20, aangesien al die vee en perde gesterf het, hoe het die perde in Eksodus 14:9 oorleef?

A: In Eksodus 9:6 verwys "al" óf na die vee regdeur Egipte, óf na al die vee in die velde van Egipte, of albei. In konteks maak die nabyheid van Eksodus 9:19-20 tot Eksodus 9:6 dit duidelik dat die skrywer nie bedoel het dat dit elke enkele dier, binne of buite, sou wees nie, maar die diere in die veld.

V: In Eksodus 9:6,19-20, wat weet ons oor veeteelt in Egipte?

Egiptiese vee is gewoonlik van Mei tot Desember in stalle gehou tydens die Nyl-vloede wanneer die weivelde waterlogged was. Die Expositor's Bible Commentary, deel 2, bl. 357, sê dit is waarskynlik dat hierdie plaag in Januarie voorgekom het, toe sommige vee op die weiding uitgeneem is. Omdat die oorstroming die Delta later as die res van Egipte getref het, sou die vee later in die stalle gewees het. As die vee aan bek-en-klousekte gesterf het weens die verrotte paddas, sou dit hoofsaaklik die vee in die veld getref het.

V: In Eks 9:16; Eks 11:9 het God Farao opgerig net om hom te straf?

A: Nee, die Skrif sê dit nie. Dit sê God het Farao, met sy hardnekkige boosheid, opgerig om God se vermoë te demonstreer om die Israeliete uit die gevangenskap uit te lei. Benewens die gebruik van kwaad om aan ander Sy krag en oordeel te demonstreer, laat God ook toe dat die kwaad vir 'n tyd lank vorder, en God oordeel oor die vrug wat voortgebring word.

V: In Eks 9:19 en Eks 9:27, hoe kon Moses buite gaan om Farao te sien tydens die verwoestende haelplaag?

A: Duidelik was die hael nie oral op alle tye nie. Selfs in 'n orkaan is dit kalm in die oog van die storm. Miskien het Moses na Farao gegaan tydens 'n tydelike stilte oor 'n deel van Egipte. Alternatiewelik het God dalk vir Moses beskerm terwyl hy na Farao gegaan het.

V: In Eks 9:20, Jes 28:25 en Eseg 4:9, watter soort kos het boere destyds verbou?

A: Mense se dieet destyds was baie anders as dié van geïndustrialiseerde samelewings vandag, met meer verskeidenheid natuurlike kosse. Hulle het nie mielies of aartappels in die Ou Wêreld gehad nie, omdat dié uit die Amerikas gekom het. Hulle het koring en rog gehad soos ons vandag, maar hulle het beduidende hoeveelhede ander, antieke granen gekweek wat ons vandag net as spesialiteite kweek. Byvoorbeeld, enkoring, emmer en spelt word soms "bedekte koringsoorte" genoem; hulle dors nie so goed soos koring nie. Ruwbies, sorghum en gierst is nie so voedsaam soos koring nie, alhoewel sorghum en gierst steeds in Afrika gebruik word. Kamut-graan, wat heerlik smaak, is ook verbou. Ander antieke granen is amarant en quinoa. Hulle het nie nog 'n graan, tritikale, 'n kruising tussen koring en rog, gehad nie, omdat dit eers in 1875 in Skotland gekweek is. Vir meer inligting, sien http://www.hort.purdue.edu/newcrop/proceedings1996/V3-156.html#EINKORNOrigin.

Vir versoeters, behalwe suikerbiete in Europa en suikerriet ver weg in tropiese lande, het mense basies net heuning gehad. Heuning bevat 'n groot aantal verskillende chemikalieë, en elke bondel wilde heuning is 'n bietjie anders omdat dit afhang van die blomme wat die bye besoek het. Iemand het eendag oor heuning gesê dat as 'n nuwe voedsel vandag duisende onbekende stowwe sou hê, en elke keer dat dit gemaak word verskillende chemikalieë sou bevat, sou dit op geen manier die goedkeuring van die Amerikaanse Voedsel- en Dwelmadministrasie (U.S. Food and Drug Administration) kon kry nie!

V: In Eksodus 9:23, hoe kan daar vuur gemeng wees met hael?

A: Natuurlik gebeur dit heeltyd in swaar haelstorms wat vergesel word deur weerlig en donder. Volgens Eksodus 9:29 was dit waarskynlik wat die vuur was. God kon dit egter op enige manier doen wat Hy wou.

V: In Eksodus 9:30, hoe moet mense God vrees?

A: Ons vrees God nie op dieselfde wyse as wat 'n mens 'n onregverdige, bose persoon sou vrees nie. Ons moet God egter op twee maniere vrees.

1. Ongelowiges behoort God se oordeel en toorn te vrees.

2. Vrees beteken ook respek. Almal behoort respek te hê vir God, wat ons geskep het, die Een wat die doel van ons bestaan is, en die Een wat almal sal oordeel en mense ewige lewe sal verleen of hulle tot ewige verderf in die hel, die kosmiese vullishoop, sal veroordeel. Sommige nie-Christene mag voel dat God nie ooreenstem met wat hulle wil hê 'n god behoort te wees nie. Die ware God stem ooreen met Sy eie karakter, maar miskien gee Hy nie eens om om by jou standaarde te pas nie. Sien ook die antwoord vir Eksodus 20:20.

V: In Eksodus 10:21-23, hoe kon daar duisternis net oor Egipte wees?

A: God het die lig geskep, en Hy kan dit beheer. Of dit nou 'n tydelike verandering in die son, natuurlike wette, 'n donker wolk, vulkaniese as, 'n ander versperring, of niks van bogenoemde was nie, kan God werk soos Hy wil.

V: In Eksodus 10:21-33, is daar enige argeologiese bewyse vir duisternis oor Egipte?

A: Miskien. Die Biblical Archaeology Review Januarie/Februarie 1991 bl. 50 sê,

"'n Egiptiese teks, gedateer ná die einde van die XVIIIde dinastie (c. 1350 v.C.), beskryf 'n ramp soos volg:

'Die son is bedek en skyn nie vir die mens se oog nie. Lewe is nie meer moontlik wanneer die son agter die wolke verborge is nie. Ra [die god] het sy aangesig van die mensdom afgewend. As dit tog maar vir een uur sou skyn! Niemand weet wanneer dit middag is nie. 'n Mens se skaduwee is nie waarneembaar nie. Die son in die hemele lyk soos die maan….'"

Dit kan verwys na die duisternis oor die land, maar dit sou nie verwys na die uitbarsting van die vulkaan op die eiland Thera nie, aangesien dit ongeveer 200 jaar vroeër plaasgevind het.

V: In Eksodus 10:29 sê Moses hy sal nooit weer voor Farao verskyn nie. Tog roep Farao Moses en Aäron na hom in Eksodus 12:31. Hoe kan dit wees? Was Moses verkeerd in Eksodus 10:29, en as dit so is, was dit God wat hom beveel het om dit te sê, of was dit sy eie inisiatief?

A: In Eksodus 10:29 was Farao duidelik moeg daarvan om Moses te sien, en daarom was Moses se bedoeling dat hy nooit weer voor Farao sou verskyn nie. Toe Farao hom beveel het om te kom, moes Moses egter kom. Kom ons kyk hieraan op drie maniere:

a) As dit 'n profesie was, was dit nie waar nie.

b) As dit Moses se voorneme verklaar het, was dit waar; Moses het nie uit eie inisiatief gekom nie; hy is geroep.

c) As dit 'n belofte was, is hierdie menslike (nie goddelike) belofte oortree deurdat hy Farao se bevel moes volg.

Kortom, Moses het nie gelieg of was bedrieglik nie, maar Moses het duidelik verwag dat hy nie weer voor Farao sou kom nie, en Moses was hierin verkeerd.

'n Belangrike punt om te sien is dat profete mense was, en hulle kon ook dinge verkeerd sê en doen. Die klassieke voorbeeld is Natan wat vir Dawid sê hy kon die tempel bou en hoe God Natan dan in 2 Samuel 7:3-17 korrigeer. 'n Profeet van God is slegs sonder fout wanneer hy as profeet spreek, d.w.s. "so sê die Here", of iets vergelykbaars. Toe Moses sy kalmte verloor het en die rots verskeie kere geslaan het en die Israeliete rebelle genoem het, het hy ongetwyfeld later spyt oor daardie woorde gevoel.

V: In Eksodus 11:3 en Numeri 12:3 het Moses oor homself geskryf dat hy hoog geag en nederig was?

A: Daar is drie verskillende sienings:

a) Moses het feitelik agtergrond oor sy reputasie verskaf.

b) Aangesien dit deur 'n skrywer vir Moses neergeskryf is, het die skrywer dit onder goddelike inspirasie bygevoeg.

c) Dit was 'n latere skrifgeleerde-byvoeging tot die teks, wat God toegelaat het om deur die eeue bewaar te bly. Sien ook die bespreking oor Numeri 12:3.

V: In Eksodus 11:5-12:30, afgesien van die Bybel, is daar enige bewyse dat plae gedurende hierdie tyd in Egipte voorgekom het?

A: Miskien so. David M. Rohl in Pharaohs and Kings: A Biblical Quest (1995) bl. 278-279 noem dat daar bewyse was van 'n groot ramp met 'n groot aantal haastig begrawe liggame. Die groot aantal sterftes bewys egter nie dat dit deur 'n skielike gebeurtenis oornag veroorsaak is nie. Dit is deur Manfred Bietak by Tell ed-Daba ontdek. Dit is in Avaris and Piramesse: Archaeological Exploration of the Eastern Nile Delta (London, 1979) bl. 295.

Daarbenewens haal Josefus Manetho aan wat sê dat "'n oordeel van God ons getref het." Dit is egter in die konteks van indringers uit die ooste wat Egipte binneval, so dit kan 'n ongerelateerde gebeurtenis wees, of daar kon indringers in Egipte gewees het gedurende Moses se tydperk waaroor Eksodus swyg.

V: In Eks 12:19, beteken "afgesny van Israel" dat iemand uit die gemeenskap verban word, of moontlik die dood of tereggestel word?

A: Christelike geleerdes is dit nie eens nie, soos The Expositor's Bible Commentary, deel 2, bl. 375, sê.

Uitdrijwing: Die Bybelkennis-kommentaar: Ou Testament bl. 128. Die Gelowige se Bybelkommentaar bl. 98 sê: "dit wil sê, uitgesluit uit die kamp en sy voorregte. In sommige kontekste beteken die uitdrukking 'afgesny' veroordeel tot die dood." Die meeste kommentators sou sê dit beteken die dood.

V: In Eksodus 12:29, hoe kon 'n [vermeend] al-liefdevolle God, wat so liefdevol as moontlik is, die eerstgeborenes van die Egiptenare doodmaak?

A: Geen vers in die Bybel sê dat God alomliefdevol is nie, en geen vers sê dat God so liefdevol as moontlik is nie. God se liefde word gebalanseer deur Sy ander eienskappe. Wat betref hoe die God van die Bybel die eerstgeborenes van Egipte kon doodmaak, sien die antwoord op die volgende vraag.

V: In Eksodus 12:29-30, waarom was God [vermeend] onregverdig om al die Egiptiese eersgeborenes te dood in plaas van Farao self, aangesien Farao gesondig het?

A: God was nie onregverdig nie. Drie punte om in die antwoord in ag te neem.

Al die Egiptenare het die Israeliete in die slawerny gehou. Farao self het nie die slawe geslaan nie; die Egiptiese opzieners het dit gedoen. Vir 400 jaar het die Egiptiese samelewing gedink dit is normaal om voordeel te trek uit die Hebreeuse slawe.

Mense dra dikwels die gevolge van ander se dade. Kokainverslaafde moeders gee geboorte aan babas met kleiner breine, verslaaf aan kokaïen. Miljoene het gesterf weens die moorddadige waanzin van Hitler en ander. Hierdie dinge gebeur in 'n gevalle, onregverdige wêreld. Sien egter die volgende punt.

Volmaakte geregtigheid word uitgestel tot die oordeelsdag. Byvoorbeeld, in Lukas 13:1-5 is Jesus vertel van Galileërs wie se bloed Pilatus met dié van hulle slagoffers gemeng het. Jesus het gesê dat dit nie gebeur het omdat hulle erger was as ander Galileërs nie, maar dat as julle nie bekering beoefen nie, julle ook sal omkom. Sommiges word in hierdie lewe swaarder gestraf as ander vir dieselfde dinge. Op die oordeelsdag sal God egter met geregtigheid oordeel en alles regstel.

V: In Eksodus 12:29, watter argeologiese bewyse dui daarop dat Farao se seun reg voor die Eksodus gesterf het?

A: In die Droomstela van Thutmose IV (1421-1410 v.C.), wat tussen die voorpote van die Sfinks van Giza gevind is, het die god Harmakhis aan Thutmose besondere hulp belowe om die volgende Farao te word in ruil daarvoor dat hy die sand wat teen die Sfinks opgehoop het, sou verwyder. Hy sou waarskynlik nie spesiale hulp nodig gehad het as hy die eerste in die opvolging van sy vader Amenhotep II (1450/1447–1401/1385) was nie

Walter Kaiser sê in A History of Israel, bl. 90, dat die oudste broer van Thutmose IV Webensenu geheet het. Webensenu is in die koninklike graf begrawe, en hy was waarskynlik die een wat tydens die tiende plaag gesterf het. Die tweede seun van Amenhotep II was Khaemwaset, wat getrou het voordat hy gesterf het. Soos Kaiser sê: "Dus, alhoewel die Sfinksstele nie as direkte bewys van die dood van die eerstgeborenes beskou kan word nie, is genoeg bewyse deur Egiptoloë aan die lig gebring om die vroeë datum van die Eksodus en die feit dat Toetmoses IV inderdaad nie verwag het om sy vader op die troon op te volg nie, te ondersteun."

V: In Eksodus 12:29-30, hoe kon 'n regverdige en liefdevolle God die eerstgeborenes van die Egiptenare doodmaak wanneer hulle geen beheer gehad het oor Farao se besluit nie?

A: Vier punte om in die antwoord in ag te neem.

1. Die sterftes bewys nie dat óf die Egiptenare óf hul diere skuldig was aan Farao se besluit nie.

2. Teen die kindermoord en onderdrukking het die mense van Egipte blykbaar nie opgestaan of iets gedoen tot Eksodus 12:33 nie. Selfs in Eksodus 14:5 wou die Egiptenare die Israeliete weer as slawe hê.

3. Dit is belangrik om op te staan, want mense, insluitend kinders, ly dikwels onewewigtige gevolge as gevolg van die besluite van politieke leiers.

4. Baie is onregverdig in hierdie lewe. Maar daar kom 'n dag, die Oordeelsdag, wanneer alles reggestel sal word. God is regverdig, en die rykes en armes, die onderdrukkers en die onderdruktes, die Nazi's, Kambodjane, Soedanees, en almal anders sal aan die einde van die tyd volle geregtigheid ontvang, alhoewel wie kan sê dat alles wat hulle wil, geregtigheid is, sonder barmhartigheid?

V: In Eksodus 12:30, hoe kon daar nie 'n huis wees sonder iemand wat gesterf het nie, aangesien die Israeliete gespaard is?

A: In konteks verwys dit na huise in Egipte waar die Paasfees nie gevier is nie.

V: In Eksodus 13, wat verteenwoordig die vier paasbekers?

A: Alhoewel die Paasfees in die boek Eksodus ingestel is, kom die verskillende bekers wat by die Paasfees aangebied word nie in die Ou Testament voor nie, maar was dit deel van die Joodse tradisie wat in Romeinse tye begin het. Hulle word in die Talmoed (Pesachim 10:1) gedokumenteer.
Daar was blykbaar verskillende interpretasies van die simboliek, maar hier is een: die verskillende bekers het verskillende soorte verlossing voorgestel.

Die eerste koppie was vir die kiddush-seën wat aan die begin van die Paasfees gesê word. Hierdie koppie is om te vier dat God hulle uit Egipte uitgelei het.

Die 2de was voor die hoofmaal om bevryding uit Egiptiese slawerny te vier.

Die 3de beker is ná die "Genade ná die Etes" gedrink om die demonstrasie van God se krag te vier.

Die 4de beker was by die afsluiting van die Hallel om te vier dat hulle 'n nasie geword het.
Sommiges het 'n vyfde beker gehad, die "beker van Elia", wat nie gedrink is nie.

Sommige van hierdie inligting kom van 'n Joodse webwerf: http://2-passover.tripod.com/thefourcupsofwineforpassover.html.

V: In Eksodus 13:2,13 moes die Israeliete hul eerstgeborene kinders (seuns en dogters) heilig maak, of net die eerstgeborene seuns, soos Eksodus 22:29 sê?

A: Hebreeuse en moderne vertalings sê almal seuns:

Eksodus 13:2 "die een wat elke moederskoot onder die seuns van Israel oopmaak"

Eksodus 13:13 "elke eerstgeborene van mense onder jou seuns"

V: In Eksodus 13:4, was die eerste maand Abib, of was dit Nisan soos in Nehemia 2:1?

A: In daardie tyd (1445 v.C.) het die Israeliete dit Abib genoem. Eeue later (c. 500 v.C.), onder die Perse, is dit Nisan genoem. Vandag het Iraniërs (Perse), van alle godsdienste, 'n Nuwejaarsviering genaamd Nowruz.

V: In Eks 13:19, impliseer die bewaring van Josef se bene dat Christene heilige relikwieë moet vereer, soos sommige Katolieke sê?

A: Nee. Dat die bene vir begrafnis bewaar is, beteken nie dat hulle vereer is nie. Daar is geen bewys in die Bybel dat Josef se bene, of enigiemand anders s'n, as heilige voorwerpe van aanbidding beskou is nie.

Die tweede gebod is om geen beelde voor God te hê nie. Deur die Middeleeue het verskeie Katolieke probeer om sondes te kategoriseer, met die "sewe hoofsondes" as die bekendste. Die interessante ding van hierdie verskeie lyste is dat die outeurs van al hierdie lyste die tweede gebod vergeet het.

V: In Eksodus 13:21-22; Eksodus 14:19-20; Eksodus 40:38, hoe kon God Israel volg as 'n wolk en 'n vuurpilaar?

A: Aangesien God reeds as drie besoekers aan Abram en as 'n vuur in 'n bos aan Moses verskyn het, sou dit vir God glad nie moeilik wees om as 'n wolk of 'n vuurpilaar te verskyn nie. Dit is waarskynlik moeiliker vir ons om ons vaste denkbeelde oor wat ons dink God moet doen, te deurbreek, as wat dit vir God is om as iets te verskyn.

V: In Eksodus 14:6-7, waarom het Farao alle Israeliete met net 600 strydwaens agtervolg?

A: Alhoewel strydwaens in die antieke tyd formidabele oorlogswapens was, en die meeste van die Israeliete nie wapens gehad het nie, is die antwoord dat Eksodus 14:7 sê dat Farao 600 van die beste strydwaens geneem het, en al die ander strydwaens, en Eksodus 14:9 sê en die leër. Eksodus 15:4 noem ook Farao se strydwaens en sy leër.

V: In Eksodus 14:6-7, hoe was Egiptiese strydwaens destyds?

A: Argeoloë vertel ons dat strydwaens in Noord-Mesopotamië soos waens was met drie of vier mense daarin en tot vier donkies of perde. Egiptenare het ook sulke strydwaens gehad totdat die Hyksos ná 1586 v.C. die meeste van Egipte verower het met hul superieure strydwaens. Na hierdie tyd was Egiptiese strydwaens baie lig, met twee perde en twee mans. Een man was die wa-bestuurder en die ander was die boogskutter. Die wiele was groot, gewoonlik met ses speke. Daar was geen penne op die wa-as tot in Persiese tye nie. Wae was belangrike oorlogswapens op droë, plat grond, maar hulle was nie baie nuttig op berge of op nat, drassige grond nie.

V: In Eksodus 14:9-28 en Josua 24:6, hoe het die Farao "ruiters" gehad, aangesien leërs destyds nie ruiters gehad het nie?

A: Dit kan verwys na "wa-ryers", nie ruiters nie. Wanneer hierdie woord gebruik word, is dit altyd in kontras met die gewone leër.

V: In Eks 14:14, aangesien God toe vir die Israeliete geveg het, waarom het God nie later altyd vir die Israeliete geveg nie?

A: God was nie verplig om altyd vir die Israeliete te veg nie. Hy kon vir hulle veg en Hom onthou om vir hulle te veg wanneer Hy wou. Dikwels blyk dit dat God hulle hul eie gevegte laat voer het.

V: In Eks 14:17; 15:21, hoe verheerlik die verdrinking van die Egiptenare God en gee Hom heerlikheid?

A: Dit het in die oë van die Israeliete getoon dat God die mag gehad het om hulle selfs van 'n magtige leër te red, en dat God oor hulle sou waak.

V: In Eks 14:17; 15:21, waarom was God so onregverdig om die Egiptiese leër in die Rooi See te laat verdrink, aangesien die soldate net bevele opgevolg het?

A: Daar is 'n belangrike les hier: soldate behoort nie bevele wat kwaad is, te gehoorsaam nie. Destyds, toe die Egiptiese soldate beveel is om die vreedsame aanbidders van God te dood, was hulle aanspreeklik vir oordeel weens hul "kwaaie gehoorsaamheid". Vandag, wanneer Moslemse "heilige krygers" beveel word om vreedsame aanbidders van God te dood net omdat hulle Christene is, is hulle ook aanspreeklik vir God se oordeel van helse vuur.

V: In Eksodus 14:18, het die Israeliete die "Rooi" See oorgesteek, of die baie vlakke "Riete"-See?

A: Die Hebreeus is Yam Suph, en dit kan óf die een óf die ander wees; ons weet nie presies waar hulle oorgesteek het nie. When Critics Ask bl. 75-76 stel voor dat dit Miskien die Balah-meer was, wat 'n ondiep "see" van 10-15 myl (16-24 km) breed was. (Die Balah-meer is vernietig toe die Suez-kanaal gebou is.)

Selfs die Seegrassee was destyds dalk nie vlak nie. Eksodus 14:22 sê die waters het aan beide kante 'n "muur" gevorm, so daar moes aansienlik water daar gewees het. As die see wat hulle oorgesteek het vlak was, en die Israeliete dit oorgesteek het, sou dit, soos iemand opgemerk het, 'n veel groter wonder gewees het as hulle die vlak Seegrassee oorgesteek het om al daardie perde en waensryers in net duim water te verdrink.

V: In Eksodus 14:21-29, hoe kon God die see skei?

A: Die Almagtige kon dit op enige wyse doen wat Hy wou. Eksodus 14:21 noem 'n sterk ooswind, maar daar kon ook ander faktore wees.

V: In Eks 14:21-29, kon die reuse vulkaniese uitbarsting van Thera die skeiding van die Rooi See veroorsaak het?

A: Hierdie siening is bepleit deur die boek The Bible as History en deur Hans Goedicke. Hierdie teorie het eendag gewild gelyk, omdat die uitbarsting van die vulkaan op die eiland Thera omstreeks 1500 v.C. gelyk het, wat naby was aan Goedicke se siening dat die Eksodus in 1477 v.C. plaasgevind het. (Daar word nou geglo dat die Eksodus in 1445 v.C. plaasgevind het.) Navorsing oor die gekalibreerde radiokoolstofdatering van boomringe van sowel eike in Ierland as bristlecone-denne in Kalifornië dui egter onafhanklik op 'n wêreldwye verkoeling wat bome klein gehou het, omtrent 1628 v.C. +/- 20 jaar. Datering van die Groenlandse yslae dui op verkoeling omtrent 1645 v.C. Dus was die vulkaniese uitbarsting op die eiland Thera ongeveer 200 jaar vroeër.

V: In Eksodus 14:21-29, hoe kon 2 miljoen Israeliete die Rooi See in net 24 uur oorsteek?

A: As ons aanneem dat 602 000 mans ongeveer 2 tot 2,5 miljoen mense beteken. As die oorgang dalk 2 tot 2,5 myl (3,2 - 4 km) breed was, en hulle gemiddeld twee yards uitmekaar was, sou dit 1 760 enkelrykolomme van elk 1 136 mense wees. As mens waens en diere in ag neem, as hulle gemiddeld tien yards van die persoon voor hulle af was, en die mense stadig geloop het teen 1 myl (1,6 km) per uur, kon hulle 'n bepaalde punt in 6,5 uur verbykom.

V: In Eksodus 15, is daar enige bewyse dat die Hebreërs in die Sinai-skiereiland rondgedwaal het?

A: Ja, daar is 'n mate van bewyse. Daar was inskripsies in grotte by die berg Sinai wat die skeiding van die see, Moses en die vang van kwartels beskryf. Die interessantste ding is die taal: dit was 'n mengsel van Egipties en Hebreeus. Die historikus Diodorus Siculus (10 v.C.) het ook hiervan geweet. Die egtheid van die inskripsie kan egter nie bewys of weerlê word nie. Dit is waarskynlik omdat daar geen manier is om die inskripsie op die rotse te dateer nie.

Die Wycliffe-woordeboek van Bybelse Argeologie, bl. 535, sê dat by die ingang van die kopermyne in Sinai honderde inskripsies is. Die meeste daarvan is in hiëroglief-Egiptiese karakters, maar ongeveer 40 inskripsies is in 'n soort proto-Sinaïtiese alfabetiese skrif uit die 15de eeu v.C. Dit is een van die vroegste artefakte van alfabetiese skryfwerk wat vandag bewaar is.

V: In Eksodus 15:1-21, behoort hierdie afdeling by die vorige afdeling van Eksodus of by die volgende afdeling?

A: Aangesien dit 'n narratiewe gedeelte is, kan dit by beide pas. Baie kommentators plaas dit by die vorige gedeelte, aangesien dit waarskynlik baie gou ná hulle verlossing gesing is. Ek verkies egter om dit by die volgende gedeelte te plaas, omdat die eerste helfte van Eksodus 15 en die laaste helfte van Eksodus 15 so 'n goeie spieëlbeeld vorm. Terwyl hulle in die wildernis gereis het, moet ons onthou dat die Israeliete nie kon "voorsitlees" in die boek Eksodus om uit te vind waarheen hulle op pad was of wat met hulle sou gebeur nie. Terwyl hulle gereis het, was daar basies net twee dinge wat hulle kon doen. Hulle kon God se grootheid en genade teenoor hulle onthou, of hulle kon oor hul huidige omstandighede kla.

In ons lewens vandag is daar basies net twee dinge wat ons ook kan doen: God behaag deur Hom met dankbaarheid te verheerlik en Hom te gehoorsaam, of ons genegenheid op die wêreld rig en kla of ons eie pad loop, terwyl ons aan God se voorsiening of sorg twyfel.

V: In Eks 15:1, hoe kon daar "ruiters" wees, aangesien die Egiptiese leër waarskynlik destyds nie 'n ruitersmag gehad het nie?

A: Die woord "ruiters" spesifiseer nie wat beris word nie. Leërs destyds het op waens staatgemaak, en dit is waenruiters, ook genoem waenbestuurders.

V: Aangesien Eksodus 15:11 sê: "Wie is soos U onder die gode?", is daar meer as een God?

A: Nee. Hierdie vers, soos Jesaja 40:18, wys dat God onvergeleke is. 1 Korintiërs 8:1-7 wys dat daar baie afgode is, maar daar is net een ware God, soos getoon in Deuteronomium 4:35-39; 6:4; Markus 12:29-33; Jesaja 43:10-12; 44:6,8; 45:5-6,14,21; 46:9; Joël 2:27; 1 Timoteus 1:17; 2:5; en 6:15-16.

V: In Eks 15:16, hoe het God die Israeliete "aangekoop"?

A: Een van die maniere waarop hulle aan God behoort, is dat God hulle lewens gered het.

V: In Eks 15:22-27, wat kan ons leer uit die waters van Mara en Elim?

A: God het die mense getoets volgens Eksodus 15:25. Die mense het desperaat water nodig gehad, en hulle het by Mara oorvloedige water gevind, maar dit het dalk soos 'n wrede grap gelyk, omdat dit bitter en ondrinkbaar was. Bitter water is dikwels so omdat dit baie alkalies is. Dit smaak dus nie net sleg nie, maar dit is ook skadelik vir jou liggaam. God het nie net die bitter water draaglik en gesond genoeg gemaak om te drink nie, maar dit eintlik soet en lekker gemaak.

Kan God vir jou voorsien in 'n droë en dorstige land? God ken jou behoeftes, maar wat as jy in nood is, en die enigste voorsiening blyk niks meer as 'n wrede grap te wees nie? Sal jy steeds getrou bly, en óf wag dat God vir jou ander water voorsien, óf, soos in hierdie geval, die skynbare "nie-oplossing" vir jou probleem op 'n wonderbaarlike wyse 'n oplossing maak wat beide voldoende is en selfs tevredenheid bring?

Die Israeliete is baie kere beproef, net soos Dawid, latere Jode, Jesus en die vroeë Christene. Ons behoort nie verbaas te wees wanneer ons ook beproef word nie.

V: In Eksodus 16:1-36, wat kan ons leer uit die manna en die kwartels?

A: Die mense se dringende behoefte aan water is bevredig, maar wat van hul langtermynlewing? In plaas daarvan om God oor hul behoefte te vra, het hulle teen Moses geklaag. Wanneer jy 'n regmatige behoefte het en God dit nog nie vervul het nie, wat doen jy? Morsig jy, of bly jy aanhou bid tot God? Kan God jou in 'n dorre plek voed? Wanneer daar geen voeding is nie, hetsy fisiese kos, of emosionele, vriendskap, geestelike, dink jy God is kragtig genoeg om lanktermyn vir jou te sorg? Ons moet vir die toekoms beplan (soos die wyse mier in Spreuke 30:25), maar kan jy na die toekoms kyk met vertroue in Hom, nie met vrees nie?

V: In Eksodus 16:23-30, waarom moes die Israeliete die Sabbat in 'n plek met die naam Sinaiwoestyn hou, aangesien die gebod later saam met die Tien Gebooie by Sinai gegee is?

A: God het hulle hierdie gebod vertel voordat Hy al tien die gebooie gegee het.

V: In Eks 16:23, is die Woestyn van Sin dieselfde as die Woestyn van Zin?

A: Nee. Die Woestyn van Sin was net wes van die berg Sinai, terwyl die Woestyn van Zin net suid van Juda en noordoos van Kades-Barnea was. Die Expositor's Bible Commentary, volume 2, bl. 404, sê dat die aanvanklike Hebreeuse medeklinker verskillend is.

V: In Eks 16:31, Num 11:7-9, Dt 8:3,15, Jos 5:12, Ps 78:24,25, 105:40 en Neh 9:15, wat is manna presies?

A: Die Skrif sê net dat dit 'n voedsel was wat deur God op 'n wonderbaarlike wyse voorsien is.

Sommiges het gespekuleer dat dit die eetbare afskeiding van tamarisbome in die Sinai, insektesekresies, ensovoorts was, maar 'n natuurlike verklaring is onvoldoende. Dit het ses dae per week gekom, maar nie op die Sabbat nie. Verder sou daar nie genoeg insekte of tamarisboomafskeidings wees om so 'n groot bevolking te voed nie.

Hebreërs 9:4 noem dat 'n pot manna in die ark geplaas is.

V: In Eksodus 17:1-7, waarom was God kwaad vir mense wat Hom gehoorsaam het?

A: Eksodus 17:1 sê die volk het van plek tot plek gereis soos die Here beveel het. Maar hulle het gekla terwyl hulle gehoorsaam het. Gehoorsaamheid is nie genoeg nie; ons moet vreugdevolle gehoorsaamheid hê, sonder om te kla of te redeneer, soos Filippense 2:14 sê.

V: In Eks 17:2 en Dt 6:16, hoe kan mense God versoek, aangesien God nie deur die kwaad versoek kan word nie in Jak 1:13?

A: 'n Beter vertaling as "God versoek" is "die Here op die proef stel." God kan nie regtig deur die kwaad versoek word nie, maar mense kan dit steeds probeer. Dit is 'n uitdrukking van die sonde van mense wat vir God sê: "doen dit so en verrig hierdie wonder, anders."

V: In Eksodus 17:8, toe die Israeliete net gewen het wanneer Aäron en Hur Moses se hande opgehou het, klink dit nie soos bygeloof nie?

A: Almal het geweet dat die krag by God was, nie by die hande nie. God gebruik soms fisiese handelinge om Sy krag te kanaliseer. Vir ander voorbeelde, sien 2 Konings 13:21 (Elisa se bene), Numeri 21:4-9 (die brons slang), en Johannes 9:6-7 (Jesus maak modder om op 'n blindeman se oë te sit).

V: In Eksodus 17:15-16, wat is die belangrikheid van God se naam hier?

A: Dit is baie betekenisvol dat Moses God Yahweh Nissi genoem het, "Die Here is my banier". In 'n militêre stryd was die banier die eer van die leër of afdeling, en soldate sou tot die einde veg om dit ten alle koste te red. Dit beteken baie meer as dat God sterk en magtig is. Toe 'n groot leër, vasbeslote om die Israeliete te verslaan, reg op hulle afkom, het die Israeliete nie bloot geglo dat God 'n verafgeleë, magtige wese was wat hulle dalk sou help as Hy lus was nie. Hulle het eerder geglo dat God nie net magtig was nie, maar dat Hy in die nood sou ingryp en dié sou red wat op Sy naam roep. Vandag glo alle Christene dat God Almagtig is, maar leef jy regtig soos jy glo dat God in die nood vir jou sal ingryp? As dit so is, glo jy nie net dat God jou banier is en dat jy tot die einde sal worstel om vir Hom vas te staan nie, maar jy weet ook dat jy God se banier is, in die sin dat jy Sy naam dra en die appel van Sy oog is (Deuteronomium 32:10; Psalm 17:8), en dat God sekerlik by jou sal wees. Selfs al word jy vir God gedood, weet jy dat "Prysbaar in die oë van die HERE is die dood van sy heiliges." (Psalm 116:15 NIV)

V: In Eksodus 18:7, aangesien ons net God behoort aan te bid, waarom het Moses voor sy skoonvader gebuig?

A: 'n Buiging uit respek is nie aanbidding nie. Selfs vandag buig of kniel mense uit respek voor die monarg van Engeland. Abraham het uit respek voor konings gebuig, en dit is reg om eerbied te betoon solank dit nie as aanbidding geïnterpreteer word nie. In teenstelling hiermee word beraam dat tot 50 000 Christene tydens die Romeinse vervolging omgekom het en baie mense verstaan nie waarom nie. Die Romeine het nie 'n probleem gehad met Christene wat Jesus aanbid nie. Die Romeine sou nie die Christene se weiering om enigiemand behalwe God, veral die Romeinse keiser, te aanbid, verdra nie. Om sout in die wonde te strooi, het Romeinse heidene Christene "ateïste" genoem omdat hulle nie in hul afgode geglo het nie.

V: In Eksodus 18:17-26, waarom het Moses Jetro se raad gevolg in plaas van God se raad?

A: Dit was nie in stryd met God se wil nie, maar Moses het dit as goeie raad beskou om God te volg. Ons moet prakties wees en goeie en regverdige raad van ander sowel as van God aanvaar.

V: In Eks 19:3,20; 24:9,13,15,18; 34:4, waarom het Moses sewe keer die berg opgegaan en teruggekeer om die Here te sien (Eks 32:31), maar dit word slegs aangeteken dat hy vier keer afgedaal het in Eks 19:14,24; 32:15; 34:29?

A: Sommiges het dit gebruik om veelvuldige outeurskap van Eksodus te ondersteun, maar The Expositor's Bible Commentary, volume 2, bl. 416, sê dit help nie regtig om die vraag te beantwoord nie. Die boek Eksodus hoef nie in kronologiese volgorde te wees nie; daar is geen probleem daarmee dat dit hier in kronologiese volgorde is nie; die volgorde is eintlik redelik eenvoudig.

Eksodus 19:3 Moses het alleen opgegaan

Eksodus 19:14 Moses het alleen afgedaal

Eksodus 19:20 Moses het alleen die top bestyg

Eksodus 19:24 Moses het kortliks afgedaal om Aäron te gaan haal

Eksodus 24:9 Moses en 73 ander het opgegaan

Eksodus 24:12-13 God sê vir Moses om op te kom, so Moses laat die oudstes waar hulle is, en Moses en Josua het verder opgegaan.

Eksodus 24:15 sê dat Moses opgegaan het, blykbaar alleen, en hy het verder opgegaan.

Eksodus 24:18 sê dat Moses toe die wolk binnegegaan het toe hy opgegaan het, dus is dit dieselfde reis as in Eksodus 24:15.

Eksodus 32:15 Moses het [heelpad] afgedaal met twee kliptafels en het met Josua ontmoet. (Moses het die tafels in Eksodus 32:19 gebreek)

Eksodus 32:31 Moses het teruggekeer na die Here. Dit beteken nie noodwendig dat hy die berg opgegaan en weer afgedaal het nie, alhoewel hy dit kon gedoen het.

Eksodus 34:4 Moses het opgegaan met twee leë kliptafels

Eksodus 34:29 Moses het van die berg af gekom met twee kliptafels.

As ons oor Moses en berge praat, het 'n soortgelyke volgorde plaasgevind tydens Jesus se verheerliking. Terwyl Hy saam met die twaalf dissipels gereis het, het Hy Hom afgesonder en net met drie van hulle die berg opgegaan. Lukas 9:32-33 wys dat Jesus 'n geruime afstand van die drie af was toe die verheerliking plaasgevind het. Toe het 'n wolk hulle omsluit. Lukas 9:36-37 wys dat die ander dissipels by Jesus aangesluit het voordat die skare Hom by die voet van die berg ontmoet het.

Opsomming: As mens erken dat 'n mens 'n deel van 'n berg met 'n groter groep kan uitstap en verder bo met 'n kleiner groep, en erken dat die terugkeer van elke uitstappie nie hoef te word genoem nie, is daar geen moeilikheid met die aantal uitstappies van Moses nie.

V: In Eks 19:4, hoe kon die mense arendsvlerke hê?

A: Dit is 'n metafoor vir die manier waarop God gewerk het om hulle deur te dra, sonder enige moeite van hul kant. (Wanneer ons geweldige stryd het, dra God ons vandag nog steeds op arendsvlerke.)

V: In Eks 19:11, waar is Mt. Sinai presies?

A: Streek: Die Sinai-skiereiland is 'n suid-gerigte driehoek met die berge in die suidelike deel, wat in Eksodus 19:2 en Numeri 3:14; 9:1,5; 10:12 die Wildernis ("Woestyn") van Sinai genoem word. Die Woestyn van Sin skei Elim van Sinai. Numeri 33:3-50 noem elke plek waar die Israeliete gekamp het. Ongelukkig ken ons nie die ligging van baie van hierdie kampeerplekke nie, maar deur na hulle te kyk, kan ons sien wat tussen wat is.

Binne die Wildernis van Sinai is daar eintlik twee berge, naby mekaar, wat by die ligging van die Berg Sinai pas.

Gebel Musa/Mousa (7 363 ft) Dit is die tradisionele siening, minstens sedert ongeveer 500 n.C. Dit het baie steil kranse. Die Klooster van St. Katarina is aan die voet van hierdie berg. Baie, maar nie alle Moslems nie, beskou dit ook as die berg Sinai. Die New International Dictionary of the Bible, bl. 674, het 'n prent van Jebel Musa.

Ras es-safsafeh (6 540 voet, 1 993 meter) is twee myl (3,2 km) noord van Gebel Musa op dieselfde rif. Dit het 'n breër vlakte aan sy voet.

Gebel Serbal (onwaarskynlik): Eusebius van Caesarea (325 n.C.) het dit geglo. Daar is egter in The New Bible Dictionary (1978) bl. 1193-1194 genoem dat daar geen wildernis naby sy voet is nie.

'n Paar mense dink dat die Sinaiberg in Jebel al-Lawz in Arabië is, dalk omdat

a) Hulle dink verkeerdelik dat die Sinai-skiereiland tydens die Eksodus deel van Egipte was

b) Hulle vergeet dat die berg Sinai buite die land van Midian was volgens Eksodus 18:27 en Numeri 10:29-30

c) Paulus het gesê dat die berg Sinai in Arabië was (Galasiërs 4:25), en hulle vergeet dat die Sinai-skiereiland in die Romeinse provinsie Arabië was.

www.christiananswers.net/abr/scoop.html, nadat hy die vorige redes gegee het, sê hy ook dat die afstand na Arabië te ver van Kades-Barnea sou wees, aangesien mense met tropte en vee slegs ongeveer 6 myl per dag sou reis. Tog is die afstand van Jebel al-Lawz na Kades-Barnea ongeveer 150 myl, en hulle het van Sinai na Kades-Barnea in net 11 dae gereis.

Moslems probeer soms sê dat die berg Sinai Mekka is. Immers sê Galasiërs 4:25 dat die berg Sinai in Arabië is. Dit is egter nie die moderne land Saoedi-Arabië nie, maar die Sinai-skiereiland was 'n deel van die Romeinse provinsie Arabië. Ook sou 'n 11-dae-reis van ongeveer 800 myl van Mekka na Kades-Barnea, met tropte en vee, jong diere en jong kinders, te voet, ongelooflik wees. Sien óf The Roman World, bl. 107, óf Encyclopedia Britannica onder Roman History vir 'n kaart.

As Mt. Sinai regtig Mekka was, sou dit vir Christene geen verskil maak nie, behalwe dat die etappes van Israel se reis nie meer sin sou maak nie. Dit is egter blykbaar belangrik vir sommige Moslems, aangesien dit geloofwaardigheid sou gee aan die idee dat Mekka 'n rol in God se werk voor Mohammed gespeel het. Ander Moslems, soos voetnoot 2504 in die Heilige Koran: Engelse Vertaling van die Betekenisse en Kommentaar, stel egter Mt. Sinai gelyk aan Gebel/Jabal Musa, soos die meerderheid Christene ook doen.

V: In Eksodus 20:4-5, is dit vir Christene in orde om kruise en ander godsdienstige kuns te dra en te hê?

A: As herinnerings is dit in orde, net soos die Jode die Skrif gekopieer het as herinnerings gebaseer op Deuteronomium 6:8-9. Egter, nie kruise, noch die Skrif, noch enigiets anders mag aanbid word in plaas van God nie.

V: Aangesien Eksodus 20:4-5 sê om geen gesnede beelde te hê nie, waarom was daar soveel beelde in die tabernakel (Eksodus 25-27) en later die tempel (1 Konings 6:1-38; 7:13-51)?

A: Dit was in orde om die beelde te maak wat God beveel het vir versiering en nie vir aanbidding nie. Wanneer selfs beelde wat God beveel het om gemaak te word, vir aanbidding gebruik is, moes hulle vernietig word. Lees byvoorbeeld oor die brons slang in Numeri 21:4-9 en 2 Konings 18:1-4. Sien Tertullianus se Vyf Boeke Teen Marcion (207/208 n.C.) boek 2 hoofstuk 22 vir meer inligting.

V: In Eks 20:5; Dt 4:24; 6:15; Jo 2:18; Sef 1:18, is God 'n jaloerse God, aangesien 1 Kor 13:4 sê liefde is nie jaloers nie?

A: Drie punte om in die antwoord in ag te neem:

1. Baie verse wys dat ons nie ander moet beny vir wat hulle het nie, of selfs die dinge waarmee God hulle geseën het.

2. God is nie 'n skepsel nie, en volgens Sy reëls is dit reg dat Hy jaloers is oor die aanbidding en toewyding wat regtens Syne is. Dit is soortgelyk aan iemand wat toewyding en getrouheid van 'n gade verwag, of 'n ouer wat eer en gehoorsaamheid van 'n kind verwag.

3. Selfs verder as dit, wys 2 Korintiërs 11:2 dat ons 'n goddelike jaloesie behoort te hê dat ander voortgaan om toegewyd te wees aan die ware Jesus in plaas van 'n vervalste.

V: In Eksodus 20:5, kortliks, waarom besoek 'n regverdige God die ongeregtigheid van die vaders op die kinders tot in die derde en vierde geslag?

A: Esegiël 18 en Deuteronomium 24:16 wys dat God nie die seun skuldig bevind vir 'n vader se sondes nie, maar Eksodus 20:5 en ander verse dui aan dat kinders slegte gevolge dra vir ander se sondes. Baie glo dat God se oordeel in ag neem waarvandaan hulle begin het en wat vir hulle beskikbaar was, en nie almal begin op dieselfde plek of het dieselfde geleenthede nie.

V: In Eks 20:5; Eks 34:7; Num 14:18; en Deut 5:9, hoe straf God die kinders vir die sondes van hul vaders tot in die derde en vierde geslag, wanneer Eseg 18:4,18-19 en Deut 24:16 sê elkeen sal vir sy eie sonde sterf, nie sy vader se nie, en Eseg 18:19 sê die seun deel nie in die skuld van die vader nie?

A: God het blykbaar gedink dit is 'n belangrike konsep, want die vier verse in die Wet herhaal dieselfde ding met dieselfde twee Hebreeuse woorde.

Besoek is paqad (Strong's 6485), wat 'n neutrale woord is wat 'n besoek met óf vriendelike óf vyandige bedoelings kan beteken.

Ongeregtigheid is 'avon (Strong's 5771), wat beteken verdorwenheid, kwaad, fout, ongeregtigheid, onheil, straf (vir ongeregtigheid), sonde.

Sommige mense het gedink hul sonde het geen uitwerking op hul kinders nie; ander het gedink 'n kind kan skuldig wees net omdat hulle ouers dit is. Jeremia 31:29–30 en Esegiël 18:2 berispe mense daarvoor dat hulle sê: "Die vaders het suur druiwe geëet, en die kinders se tande is gekners." In Job 21:19 sê Job iets soortgelyks. Die waarheid is eintlik geen van hierdie uiterstes nie. Eerstens twee dinge wat nie die antwoord is nie, en dan die antwoord.

Vroeër vs. Later Openbaring (nie die antwoord nie): Die Tora (Wet) is omstreeks 1440 v.C. gegee, en Esegiël is ná 587 v.C. geskryf. Aangesien God se manier om met mense om te gaan in 'n groot mate verskillend was in Noag se tyd, Abraham se tyd, onder die Mosaïese Wet en ná Christus, was God se manier om met mense om te gaan in 'n mindere mate verskillend tussen Moses (toe hulle net die wet gehad het) en Esegiël (toe hulle ook profetiese geskrifte gehad het). Albei was egter onder die Mosaïese Wet, en daar was geen eksplisiete verandering van verbond/bedeling tussen die twee nie. Verder sê Deuteronomium 24:16 ook dat vaders en kinders nie vir mekaar tereggestel moet word nie, en dit is terselfdertyd as die res van Deuteronomium geskryf.

Besoek van ongeregtigheid vs. sterf vir sondes (nie die antwoord nie): Die verse in die Wet sê nie dat kinders vir die sondes van hul ouers/voorouers sal sterf nie, net dat die ongeregtigheid oor hulle gebring sal word. Esegiel 18 en Deuteronomium 24:16 sê slegs dat 'n kind nie vir sy vader se sondes sal sterf nie. Egter, alhoewel Deuteronomium 24:16 en Esegiël 18 wys dat [fisiese en geestelike] dood en ewige gevolge nie die verantwoordelikheid van ouers is nie, maar van die persoon self, kan jy nie die feit ontken dat die ander verse bewys dat sonde generasie-effekte het nie. Daar is ten minste drie verskillende effekte.

Gevolge: Fisiese gevolge is die maklikste om te sien: babas wat uit dwelmverslaafde moeders gebore word, word met 'n dwelmverslawing gebore. Sommige babas word vervloek met fetale alkoholisme-sindroom weens alkoholiese moeders. As hulle begin om alkohol te drink, sal hulle 'n besonder sterk verslawing daaraan hê. Maar God stel soms ook nie-fisiese gevolge in werking. Kanaän en sy nageslag is vervloek met gevolge weens Ham se sonde in Genesis 9:25-27. Eli se nageslag is vervloek in 1 Samuel 2:31-33 weens die groot sondes van Eli se seuns. Jehojakin se nageslag sou nooit weer regeer in Jeremia 22:28-30 nie. Maar daar is ook goeie generasie-gevolge vir gehoorsaamheid, soos vir die Recabitiese nakomelinge in Jeremia 35:18-19, en Abrahams nakomelinge in Genesis 12:2, ens. Ten slotte belowe Romeine 8:28 dat alle dinge saamwerk ten goede vir dié wat God liefhet. Wanneer ons seëninge geduldig dra, is God kragtig genoeg om selfs dié in seëninge te verander.

Opgroei in sonde: Eksodus 20:5 en Deuteronomium 5:9 sê God besoek die ongeregtigheid aan die kinders van dié wat God haat. Kinders groei dikwels op en leer die waardes van hul ouers aan. As iemand se ouers God gehaat het, is hulle waarskynlik ook so opgevoed, hetsy direk of implisiet. Ons kan egter, soos Abraham van Ur, die Gibeoniete van Kanaän, Rut die Moabitiese, en die heidene aan wie die vroeë Christene gepreek het, God se roep volg om enige en alle slegte opvoeding te oorkom en 'n nuwe lewe te lei wat Hom behaag.

Moet kies om teen die sonde in te gaan: Wanneer 'n kind se ouers betrokke was by 'n sonde, en veral as die ouers God gehaat het, sal die kind met 'n geleentheid vir daardie sonde gekonfronteer word. Die seun of dogter moet kies om teen hul ouers se patrone in te gaan, of selfs teen die norm van hul kultuur, en God te volg. Net soos vir Abraham gesê is om sy familie en mense te verlaat waarheen God hom gelei het, moet ons almal, op een of ander manier, dele van ons kultuur en opvoeding agterlaat en Christus volg.

'n eenvoudige voorbeeld van die drie aspekte: Die Israeliete het dikwels gesondig deur afgode te aanbid tot by die ballingskap. Israelitiese kinders wat ná daardie tyd gebore is, het die gevolge van die ballingskap gely weens die sondes van hul ouers en voorouers. Tydens hul opvoeding sou dit veral versoekend wees om die maklike pad te kies en die Babiloniese gode rondom hulle te aanbid soos almal anders; baie het dit gedoen en is in daardie kultuur geassimileer. Maar sommige, toe hulle tydens die vloek van hul verblyf in Babilon met die afgode gekonfronteer is, het vir God gekies en teen sonde gekies, en het na die land Israel teruggekeer. Na daardie tyd het Israel nooit weer probleme met afgode gehad nie.

Gevolgtrekking: Of mense daarvan hou of nie, het God getoon dat daar generasie-aspekte aan sonde is. God is regverdig, en ons kan verstaan wat God oor Sy geregtigheid geopenbaar het. God se geregtigheid word egter deur Sy Woord gedefinieer; ons is nie vry om Sy Woord te ignoreer en van God te eis dat Hy by ons eie idees van geregtigheid moet aanpas nie. In die "onafhanklike, outonome" kultuur van die Westerse samelewing wil ons dalk wegkruip vir die feit dat daar generasie-aspekte aan sonde is, maar God se geregtigheid word gedefinieer deur wat God gesê het, nie deur wat ons wens nie.

V: Aangesien Eksodus 20:8 sê ons moet die Sabbatdag (Saterdag) eer, waarom glo Christene vandag dat dit reg is om op Saterdae te werk?

A: Egte Christene het drie verskillende standpunte:

Saterdag: In die Ou Testament was die Sabbat van sononder Vrydag tot sononder Saterdag. Een rede waarom die nasie van Juda vir 70 jaar na Babilon verban is, was weens 70 * 7 = 490 jaar waarin hulle die Sabbat nie gehou het nie. (Hul jaar was 360 dae lank.) Sien Levitikus 26:31-36; Jeremia 25:11-12; 29:10,16; en Daniël 9:2.

Sondag: Nadat Jesus uit die dood opgestaan het, het Sondag die Here se dag geword en is dit deur vroeë Christene gevier. Paulus het nie aan die Korintiërs verduidelik waarom dit die eerste dag van die week is in 1 Korintiërs 16:2 nie; hy het aanvaar dat hulle dit reeds geweet het. Openbaring 1:10 verwys ook na óf Sondag, óf 'n visioen van die dag van die Here. Justinus se Eerste Verdediging (c.138-165 n.C.) hoofstuk 67 bl.185-186 noem ook aanbidding op Sondag. Irenaeus (182-188 n.C.) in fragment 7 (bl.569) noem ook dat Irenaeus van Paasfees en die Here se dag gepraat het.

Alle dae: In die Ou-Testamentiese tyd moes gelowiges een dag per week in God se rus wees. Hebreërs 4:11 dui egter aan dat ons vandag 'n ander en beter rus het. Ons behoort elke dag van die week aan God se rus te wy. In Kolossense 2:16 berispe Paulus die Kolossense omdat hulle aanhou om die Sabbatdag te onderhou. Romeine 14:5 praat, sonder afkeuring, van Christene wat alle dae as gelyk beskou. In 1 Korintiërs 16:2 het hulle op Sondag byeenbringings ingesamel.

Sien die vraag oor Romeine 14:5 om te sien wat die Nuwe-Testamentiese kerk gedoen het. Die kerk ná die Nuwe Testament het op Sondag aanbid, soos aangetoon deur

Ignatius, dissipel van Johannes die Apostel (110-117 n.C.)

Epistel van Barnabas (c. 70–130 n.C.)

Eerste Apologie van Justinus die Martelaar (150 n.C.) hoofstuk 67 bl. 185-186

Dionysius van Korinthe (175 n.C.)

Melito van Sardis (175 n.C.)

Apostoliese Konstitusies (2de eeu)

Klemens van Alexandrië (193-217/220 n.C.)

Tertullianus se Apologeticus (198–220 n.C.)

Selfs die ketter Bardesanes (180 n.C.)

Augustinus het gesê dit was nie nodig om die Sabbat in Nuwe-Testamentiese tye te praktiseer nie.

Afwykings hiervan is genoem deur Justinus die Martelaar (geskryf omstreeks 138–165 n.C.) (Dialoog met Trypho, hoofstuk 47, bl. 218), wat Sabbat-onderhouers "swakker broeders" noem, en Eusebius van Caesarea (324 n.C.) noem Ebionitiese ketels wat die Sabbat onderhou.

V: Aangesien Eksodus 20:13 en Deuteronomium 5:17 sê, "jy mag nie doodslaan nie?", waarom is daar dan so baie mense en diere gedood?

A: Dit is 'n goeie vraag oor 'n punt wat dikwels verkeerd verstaan word. As Eksodus 20:13 regtig sou beteken om nooit mense te dood nie, sou dit vir Moses nuus gewees het. Meer as een keer het God vir Moses gesê om oorlog te voer en oortreders tereggestel. As Eksodus 20:13 regtig sou beteken om nooit iets te dood nie, sou dit nuus vir God gewees het, wat dieroffer beveel.

Die Hebreeuse woord, râtsach, kan mense doodmaak beteken, maar Hard Sayings of the Bible bl. 148-149 sê dat van die sewe Hebreeuse woorde vir doodslag, hierdie woord, wat 47 keer in die Ou Testament verskyn, die een is wat moord beteken. Die konteks van Eksodus dui daarop dat sommige oorloë en wettige teregstellings nie net toegelaat word nie, maar ook beveel word.

As 'n interessante kanttekening het 'n voormalige goewerneur van Pennsylvania 'n wetsontwerp om die doodstraf te herinstel, vetobeer deur hierdie vers aan te haal en dit verkeerd te interpreteer.

V: In Eksodus 20:13 en Deuteronomium 5:17 staan daar: 'Jy mag nie doodslaan nie.' Hy beveel dat ons nie moet doodslaan nie, en tog het Hy Sy eniggeborene Seun gestuur om deur Sy volk, die Jode, geoffer (d.w.s. gedood) te word, wat my verwar. … Verduidelik asseblief waarom Jesus vir my sondes moes sterf. Waarom moes ek Jesus doodmaak? Waarom moes ons een van Sy gebooie oortree om dinge reg te stel met ons God en ons siele?

A: Die gebod het moord verbied; die Israeliete het steeds oorlog gevoer en tereggestellings uitgevoer. Sien die antwoord op die vorige vraag oor die doodmaak van diere, tereggestellings en oorloë. Wat die verzoening betref, het God Jesus gestuur met die wete dat Hy deur boosdoeners gedood sou word. Hulle was egter in 'n toestand van ongehoorsaamheid aan God toe hulle dit gedoen het. Nietemin gebruik God selfs mense se opstand en kwaad vir Sy doeleindes. Romeine 8:28 is regtig 'n wonderlike vers. Dit sê: "...in alle dinge werk God saam tot goed vir dié wat Hom liefhet, wat geroep is volgens Sy doel." Dit sê NIE dat God net alle goeie dinge saamwerk nie. Eerder sê dit dat God alle dinge (goed en kwaad) saamwerk tot goed vir dié wat Hom liefhet.

Natuurlik het ons nie Jesus vermoor nie; die Romeinse soldate het dit gedoen. Nietemin het God toegelaat dat Jesus onregverdig vermoor word om die straf vir ons sondes te dra.

V: Aangesien Eksodus 20:13 en Deuteronomium 5:17 sê om nie te moord nie, waarom dood God soms mense?

A: Die Tien Gebooie is aan mense gegee; en God, wat alwetend is, is nie gebind deur wat Hy aan ons gegee het nie. Byvoorbeeld, God aanvaar aanbidding, en ons mag nie aanbidding aanvaar nie.

V: Aangesien Eks 20:14,17 sê om nie egbreuk te pleeg nie, waarom was daar daarna poligame huwelike?

A: Poligame huwelike is nie egbreuk nie. Poligamie was in die Ou Testament toegelaat, maar nie aangemoedig nie, en in die Nuwe Testament word dit nie vir kerkleiers toegelaat nie.

Alhoewel Eksodus 20:17 sê om nie jou naaste se vrou (enkelvoud) te beger nie, is hierdie gebod van krag ongeag of jou naaste een of meer vroue gehad het. As dit gesê het om nie jou naaste se vroue (meervoud) te beger nie, sou sommige dit dalk geïnterpreteer het asof dit in orde sou wees om net een van sy vroue te beger. Natuurlik is dit nie wat God bedoel het nie.

V: In Eksodus 20:20, waarom moes die mense nie vrees nie, aangesien hulle in dieselfde vers moes vrees?

A: Beiden hulle en ons behoort nie bang en bevrees te wees vir God nie, wat so 'n groot liefde vir ons het. Maar ons behoort God te vrees, in die sin van om God, en Sy krag en heiligheid, te respekteer. Vandag moet ons ook bang wees vir die verlore, dit wil sê, bang wees vir God se toorn wat hulle vernietig as hulle nie bekering beoefen nie, soos Judas 23 leer.

Nadat Christus egter geopenbaar is, het ons nie dieselfde vrees as hulle in die Ou Testament gehad het nie, soos Hebreërs 12:18 leer. Sien ook die bespreking oor Eksodus 9:30.

V: In Eksodus 20:24 moes die altaar van stof gemaak word, of van akasiahout, soos Eksodus 27:1; 30:1; 37:1; en 38:1 sê?

A: By die berg Sinai het hulle 'n altaar van grond gemaak. Later, vir die tabernakel, het hulle 'n draagbare altaar van die hout van die akasiaboom gemaak.

Sien When Critics Ask bl. 79 en Haley's Alleged Discrepancies of the Bible bl. 427–428 vir 'n ander antwoord.

V: In Eks 20:25-26 en Jos 8:31, waarom moes die mense nie gekapte klippe gebruik nie?

A: Die Bybel sê nie waarom God dit beveel het nie, net dat Hy dit gedoen het. Klippe wat met ysterbeitels gekap is, sou egter mettertyd rooi roestmerke vertoon. Met brons- of kopergereedskap sou blou-groen merke sigbaar wees.

V: Waarom keur Eks 21:2-21 en Lev 25:46 slawerny goed?

A: Slawerny in die Bybel was soortgelyk aan kontrakdiens. Alle Hebreeuse slawe moes elke sewende jaar bevry word volgens Eksodus 21:2-5. Wanneer die slaaf bevry is, moes die voormalige meester hom of haar ruim voorsien uit wat die meester besit het, volgens Deuteronomium 15:13-15. Die enigste uitsondering op die bevryding van 'n Hebreeuse slaaf was as die slaaf die meester genoeg liefgehad het om te kies om vir ewig slaaf te bly in Eksodus 21:5-6. Die Hebreeërs het egter nie altyd hul slawe bevry nie, soos Jeremia 34:8-22 wys; God het hulle daarvoor bestraf. Die volgende het slawe geword:

Diewe wat nie kon terugbetaal nie (Eksodus 22:3)

Vroue wat deur ouers as byvroue verkoop is (Eksodus 21:7-11)

Mense wat hulself as slawe verkoop het as hulle verhonger het

V: In Eks 21:13, wat beteken "'n daad van God" hier?

A: Dit is baie soortgelyk aan die westerse regsgebruik van "act of God," wat iets buite menslike beheer beteken. Die Expositor's Bible Commentary, volume 2, bl. 432, sê dat soortgelyke uitdrukkings in die Hammurabi-wetskode 249:38-39; 266:77 gevind word.

V: In Eks 21:17, was dit 'n harde straf vir onrespekvolle kinders?

A: Vier punte om in die antwoord in ag te neem.

1. Alhoewel dit vir ons vandag hard mag lyk, sou die wete dat die ouers hierdie mag gehad het, die tieners daarvan weerhou het om die gesag van hul ouers totaal te verag. Dit was egter sag in vergelyking met die Kanaäniete en Feniciërs, wat kinderoffer beoefen het. Stel jou net 'n Kanaänitiese of Fenisiese kind voor wat ongehoorsaam optree, en die ouer sê: "Jou gedrag begin my baie godsdienstig laat voel." Die enigste Israeliete wat kinderoffer beoefen het, was afgodsdienaars wat God veroordeel het.

2. Vir godvresende Israeliete, gegewe hul baie sterk familie-oriëntering, is daar geen bewyse dat kinders ooit so ongehoorsaam was dat ouers daartoe sou oorgaan nie.

3. Selfs al was daar ongehoorsame kinders, spesifiseer Eksodus 21:17 nie dat ouers dit moes doen nie; dit was net 'n opsie. Daar is geen bewyse dat enige ouer gekies het om dit te doen nie.

4. In latere Romeinse tye het Romeinse vaders die "reg van paterfamilias" gehad. Dit was die wettige reg van 'n Romeinse vader om sy pasgebore kind om watter rede ook al te dood.

Opsomming: Soms bereik die skepping van 'n wet, wat 'n streng opsie bied, die gewenste resultaat sonder dat daar 'n geval is waar dit afgedwing hoef te word.

V: In Eksodus 21:20 word die straf bepaal: doodstraf vir opsetlike moord, en vlug na 'n toevlugsoord vir doodslag. Dit geld vir beide slawe en vryes.

A: Eksodus 21:12 spesifiseer die straf: die dood vir opsetlike moord, en vlug na 'n toevlugsoord vir doodslag. Dit geld vir beide slawe en vryes.

Daar is nie melding gemaak van 'n ander straf vir 'n slaaf nie, en daar was geen behoefte om te noem dat die straf dieselfde was nie, aangesien moord op 'n vryman of slaaf dieselfde was in Egipte waar hulle gewoon het. Hierdie Egiptiese wet word genoem in Life in Egypt in Ancient Times deur Bernard Romant, vertaal deur J. Smith (Minerva 1978/81) bl. 124.

V: In Eksodus 21:21, waarom keur Eksodus slawe se slaan goed?

A: Sommige gedraginge in die Ou Testament is nie aangemoedig nie, maar wel toegelaat, omdat die mense se harte hard was. Byvoorbeeld, egskeiding is in die Ou Testament toegelaat weens die mense se harde harte (Mattheüs 19:8), tog het God in Maleagi 2:16 gesê Hy haat egskeiding. Om 'n persoon te slaan, sonder permanente besering, is in Eksodus 21:18-19 gestraf met 'n geldboete vir verlore tyd. Eksodus 21:21 dui bloot daarop dat 'n slawe-eienaar nie 'n boete vir verlore tyd het nie, omdat dit die eienaar was wat (dalk dwaaslik) die slaaf se tyd verloor het. Slaaf of nie, as 'n man iemand slaan sodat die slagoffer sterf, moet die man tereggestel word in Eksodus 21:12,20. Net so, as 'n man permanente besering veroorsaak, sal daar óf 'n geldboete wees, vryheid vir 'n slaaf, of 'n oog vir 'n oog.

V: Bewys Eksodus 21:22-23 dat aborsie verkeerd is, of dat 'n fetus minder as 'n baba is?

A: When Critics Ask bl. 79 noem dat, volgens die Hebreeuse geleerde Umberto Cassuto, in sy Kommentaar op die Boek Eksodus (Magnes Press, 1967): "…Maar as daar enige ongeluk gebeur, dit wil sê as die vrou of die kinders sterf, dan moet jy lewe vir lewe gee."

Ook beteken die Hebreeuse woord (yatsa') om iets lewendig te laat voortkom, sowel as 'n miskraam. Daar is 'n ander Hebreeuse woord vir miskraam wat nie 'n lewendgeboorte beteken nie, maar dit is hier nie gebruik nie. Laastens is die woord "kind" 'n woord wat vir babas gebruik word.

As 'n kanttekening is aborsie deur middel van chemikalieë in Bybeltye beoefen. Volgens Discover Magazine (September 1998) kon 'n plant wat in Cyreneïca gegroei het, met die naam Silphium, 'n aborsie veroorsaak. Minucius Felix (210 n.C.) het in The Octavius of Minucius Felix, hoofstuk 30, bl. 192, geskryf waarom chemiese aborsies verkeerd was, net soos Hippolytus in Refutation of All Heresies, boek 9.7, bl. 131 (225-235/6 n.C.). Silphium is teen sy gewig in silwer verkoop.

Ook chirurgiese aborsies is in detail beskryf en deur Tertullianus (198–220 n.C.) in A Treatise on the Soul hoofstuk 25 bl. 206 veroordeel

Tertullianus se Apologie hfst. 9 bl. 25 (198–220 n.C.) "In ons geval, aangesien moord eenmalig verbied is, mag ons nie eers die fetus in die baarmoeder vernietig nie, terwyl die menslike wese nog bloed uit ander dele van die liggaam vir sy onderhoud put. Om 'n geboorte te belemmer is bloot 'n vinniger mensmoord; en dit maak ook nie saak of jy 'n lewe wat reeds gebore is, wegneem, of een wat op die punt staan om gebore te word, vernietig nie. Dit is 'n mens wat nog gaan wees; jy het die vrug reeds in sy saad."

Tertullianus (198–220 n.C.) sê, "Die wet van Moses straf inderdaad met gepaste strawwe die man wat 'n miskraam veroorsaak, aangesien daar reeds die kiem van 'n menslike wese bestaan, aan wie selfs nou die toestand van lewe en dood toegeskryf word, omdat dit reeds aan die gevolge van albei onderhewig is, alhoewel dit, deur nog in die moeder te lewe, meestal sy eie toestand met die moeder deel." 'n Traktaat oor die Siel, hoofstuk 37, bl. 218

Tertullianus noem ook chemiese aborsie verkeerd in Aangaande die Aanhouding tot Onthouding, hoofstuk 12, bl. 57

V: In Eksodus 21:29-30, waarom is die doodstraf nie vir sommige moorde uitgevoer nie?

A: Soos in die moderne reg, is daar dikwels geen doodstraf vir doodslag nie. Dit is een ding om 'n persoon opsetlik te dood, en dit is iets anders om 'n persoon deur roekeloosheid te dood.

V: In Eksodus 21-22, hoe vergelyk hierdie wette met ander wette uit dieselfde tydperk?

A: Hier is 'n paar vergelykings.

Ex 21:2-4 Wanneer 'n ongetroude man 'n slaaf geword het, en sy meester hom 'n vrou gegee het, en die man bevry is, was die vrou en kinders steeds slawe van die meester in die Akkadiese Nuzi-tekste.

Ex 21:9 'n Assiriese dokument sê dat as 'n man 'n meisie gekoop het om sy seun se vrou te wees, en die huwelik vind nie plaas nie, kan die koper haar nie terugstuur om 'n slavin te wees nie, "hy moet haar as sy eie dogter, 'n Assiriër, behandel"

Eks 21:18-19 Die Kodeks van Hammurabi (206) sê dat as een man per ongeluk 'n ander beseer, en dit onder eed bevestig, hy steeds die doktersfooi moet betaal. Die Hetitiese Wette (10) sê dat hy vir die man wat hy beseer het, moet sorg, die doktersfooi moet betaal, en hom ook ses (later, tien) sikkels silwer moet betaal.

Ex 22:16-17, as 'n man 'n vrou verlei het wat nie verloof was nie, het die Middel-Assiriese Wet 56 gesê die man moes 1/3 van die bruidprys betaal, en die vader kon doen soos hy wou of hy die man mag laat trou of nie.

Eksodus 22:19, Hetitiese Wette (187-188, 199:16-18) het ook gesê om iemand wat seks met 'n skaap, koei of vark gehad het, tereggestel, maar nie met 'n perd of muil nie. Blijkbaar was dit algemeen onder die Kanaäniete.

V: In Eks 22:8-9 en 1 Sam 2:25 het die mense hier voor regters gekom, of voor God?

A: Daar is geen twyfel oor die Hebreeuse woord nie; dit is elohim. Elohim kan egter ware God, valse gode of regters beteken. Dit beteken regters in Psalm 82:6.

Opsomming: Hier is wat The Expositor's Bible Commentary, vol. 3, bl. 586, verklaar oor 1 Samuel 2:25: "Soos die NIV-kantlyn aandui, kan ons nie altyd seker wees of (elohim) in sekere kontekste 'God' of '(die) regters' beteken nie. … Hier in vs. 25, en in die Eksodusgedeeltes, is dit dalk die beste om die vraag ongeadresseerd te laat, aangesien in elk geval die 'regters' (indien hulle dit is) beskou word as God se verteenwoordigers wat sy wil weerspieël en sy begeertes uitvoer."

V: In Eksodus 22:18, waarom is vroulike towenaars ter dood gebring en [na bewering] nie die mans nie?

A: Die verbod op towerkrag, mediums en omgang met die okkult het ewe geldig op mans en vroue. Ongeag geslag beskou God pogings tot towerkrag as baie ernstig. Christene behoort nie die naam wat hulle dra te onteer deur deel te neem aan séances, Ouija-borde, waarzegging of ander pogings tot towerkrag nie.

V: In Eksodus 22:18 het 'n Sondagskoolonderwyseres eens gedeel dat sy kan uitvind hoe om fisiese kwale te behandel deur 'n metaal­ketting met 'n metaal­hangertjie oor haar pols te hou en haar liggaam vrae te vra. Dit sal anders swaai, wat nee of ja beteken. Wat dink jy hiervan?

A: Dit is teen die Bybel. Dit is om ['n soort] gees om antwoorde te vra. Dit klink vaagweg soortgelyk aan die okkultiese (Sataniese) praktyk van die Ouija-bord. Vra haar hoe sy weet watter soort gees dit doen. 1 Johannes 4:1-2 sê ons moet nie sommer elke gees glo nie. 2 Korintiërs 6:17 sê dat ons geen onreine ding mag aanraak nie.

Ek het eens van 'n predikant gehoor wat [korrek] vanaf die kansel gesê het dat ons nie astrologie moet volg nie. Om egter te bewys dat daar niks daarin was nie, het hy sy sterreteken laat lees en wou vir almal wys hoe dit alles vals was. Wel, dit het geblyk dat dinge waar geword het. Hy was bang en het voor die gemeente berou getoon oor wat hy gedoen het. Eers daarna het die res van die voorspellings nie waar geword nie.

Satan het wel vermoëns wat ons oortref, en hy kan soms dinge korrek voorspel (of anders verseker dat dit gebeur). Hy gebruik dit om mense te laat vertrou op hierdie bron van advies, sodat hy hulle later beter kan mislei.

Hier is wat ek sou doen as ek 'n lid van die Sondagskoolklas was.

1. Gaan na die onderwyseres en verduidelik dat jy jou vertroue in Christus stel, nie in bekende geeste nie. Wys vir haar die verse teen die okkultisme, en sy mag dit sien en tot inkeer kom. Sommige verse wat sê dat ons niks met die okkultisme, kommunikasie met die dooies, ensovoorts te doen het nie, is:

Moenie betrokke raak by towerkrag en die okkult nie, soos kanaalvoering, towerkrag, astrale projeksie, mediums, waarzeggers, astrologie, Ouija-borde, TM, EST of Qi-gong. Lev 19:26,31; 20:6-8,27; Hand 19:19; Eseg 13:18; 22:18; Deu 18:9-14; Mich 5:12; Open 9:21

Moenie probeer om met die dooies te kommunikeer nie. Deut 18:10-12; Jes 8:19; 1 Sam 28:3,7-12 + Lev 20:6-8

Wat die kwaad betref, moet ons soos babas wees. 1 Kor 14:20; Mt 10:16 wees tog op die hoede. Mt 10:16-17

2. As sy nie oortuig word om te bekering nie, vertel die predikant en ouderlinge van die kerk dat dit nie in 'n kerk wat op Christus vertrou behoort te gebeur nie, en stel voor dat hulle haar as Sondagskoolonderwyseres verwyder.

3. As dit misluk, het die lid die plig om daardie kerk te verlaat, en om vir almal wat wil weet te sê waarom hy/sy weggaan. Jou weggaan sal 'n beter getuienis wees as om te bly en aan te hou probeer om hulle te oortuig. Solank jy bly, sê jy implisiet dat dit nie so sleg is nie.

Terloops, ek sou nie hierdie advies gee vir 'n Sondagskoolonderwyser wat in 'n sekondêre saak 'n fout geglo en geleer het nie. Maar ons moet niks te doen hê met die gebruik van "listigheid" om met die geeswêreld te kommunikeer vir advies nie.

V: In Eksodus 23:19, 34:26 en Deuteronomium 14:21, waarom mag mense nie 'n bokkie in sy moeder se melk kook nie?

A: Simpelweg omdat God hulle beveel het om dit nie te doen nie. Of 'n daad afgodsdienstig, magies, profaan, wreed of minagtend is, is nie die hoofpunt nie; die uiteindelike rede is dat God dit nie gehou het nie en gesê het om dit nie te doen nie.

Daar was ook 'n antieke Kanaänitiese en Siriese praktyk hiervan wat terugdateer na minstens die 15de eeu v.C. Die heidense Ugaritiese epos genaamd "Die Geboorte van die Pragtige en Genadige Godhede" toon die praktyk om 'n bokkie in sy moeder se melk te kook om die godhede te smeek vir reën in Kanaän. Dit is gedokumenteer in die Ras Shamra-tablette uit die 15de eeu.

Later Jode het dit uitgebrei totdat vleis en melk nie by dieselfde maaltyd bedien is nie, of selfs met dieselfde gereedskap voorberei is.

V: In Eks 23:28, Deut 7:20 en Jos 24:12, hoe het "wespen" die Kanaäniete uitgedryf?

E: Eerstens twee dinge wat nie die antwoord is nie, en dan die antwoord.

Nie die antwoord nie, letterlike wespen: 'n voorbeeld is dat die Griekse historikus Aelianus in hist. anim. 11,28 sê dat die Phaseliërs, Kanaäniete wat naby die Solymiete gewoon het, deur wespen uit hul land verdryf is. Bochart (Hieroz. iii. bl. 499) het voorbeelde van stamme wat hul lande verlaat het weens paddas, muise en ander diere. In al die besonderhede wat verskaf word, noem Josua egter nie enige diere, insekte of andersins, wat die Kanaäniete verdryf het nie. Die Bible Knowledge Commentary: Ou Testament, bl. 145, sê dat sommige hierdie siening huldig, terwyl ander meen dit is Egipte.

Nie die antwoord nie, die Israeliete self: Alhoewel sommige van mening is dat die "wespen" waarop God verwys het, die Israeliete self was, verwys Eksodus 23:28 duidelik na "buitenste hulp" wat God voorsienend verskaf het.

Die antwoord, Egipte: Die kenteken van Farao Thutmose III was egter die wesp. Hy het 17 veldtogte gehad, meestal in Palestina. Sy opvolgers Amenhotep II en Thutmose IV het ook in Palestina veldtogte gevoer. Dit is 'n erkenning dat die Israelitiese leër nie die enigste een was wat die Kanaäniete verzwak het nie; die Egiptenare het ook 'n rol gespeel.

Die Bybel is heeltemal waar, maar dit beteken nie dat God verhinder word om met mense te kommunikeer deur hul eie metafore te gebruik nie.

V: In Eksodus 23:31, hoe kon die Filistyne in Kanaän in Moses se tyd wees?

A: Sien die bespreking oor Genesis 20 vir die antwoord.

V: In Eks 24:1, wat kan ons leer uit Nadab en Abihu?

A: As Aäron se seuns was hulle in die ry om die volgende hoëpriester te word. Maar om die kind van 'n godvresende persoon te wees, het hulle nie "veiliger" teen gevaar gemaak nie; eintlik is dit 'n gevaarliker posisie as iemand nie God wil volg nie. Hoe meer jy weet, hoe meer sal jy aanspreeklik gehou word vir ongehoorsaamheid, soos 2 Petrus 2:21 wys.

V: In Eksodus 24:4, hoe kon Moses skryf "en Moses het al die woorde van die Here geskryf"?

A: Op dieselfde manier as wat hy Eksodus 6:26-27 geskryf het. Sien die bespreking daaroor. Alternatiewelik kan Moses se skrywer dit geskryf het.

V: In Eks 24:9-11, hoe kon die ouderlinge na die berg Sinai kom, aangesien mense doodgeslaan sou word as hulle na die berg Sinai kom in Eks 19:12-13?

A: Hulle kon slegs na die berg Sinai kom toe hulle uitgenooi is. Net so moes hulle na die Beloofde Land gaan, maar ná die spioene se ontmoedigende verslag het hulle geweier om te gaan. Nadat God hulle gedissiplineer het en vir hulle gesê het hulle sou in die woestyn sterf, het hulle besluit om op hul eie na die Beloofde Land te gaan. Hulle is deur hul vyande teruggedryf. Om die regte dinge te doen is nie die belangrikste ding nie. Die belangrikste is om God lief te hê en Hom te gehoorsaam, wat behels dat mens die regte dinge op die regte manier, op die regte tyd doen.

V: In Eksodus 24:10, hoe kon hulle God se gedaante sien, aangesien God nie 'n fisiese liggaam het nie?

A: God kan enige fisiese vorm aanneem wat Hy wil hê.

V: In Eks 25:18, waarom het God vir Moses beveel om gegraveerde beelde van cherubim te maak?

A: Dit was beelde wat die Tabernakel versier het, maar hierdie beelde is nie aanbid, aangeroep of vereer nie. Die cherubim was vir dekoratiewe kuns, dat hulle nie beelde van God was nie, en dat hulle nie vir aanbidding of verering was nie.

V: In Eks 28:30, wat is die "Urim en Thummim"?

A: Dit was 'n middel wat God aan die priesters gegee het om lots te werp om God se wil te verneem. 'n Beskrywing van hul presiese voorkoms is verlore, behalwe dat Josefus beweer dat dit stene op 'n borsplank was. 1001 Bible Questions Answered bl. 357 sê "Urim en Thummim" kan beteken "ligte en volmaaktheid".

V: In Eks 28:34-35, hoe verhoed die klokkies dat Aäron en sy nageslag sterf?

A: Die klokkies self nie. Maar die behoorlike vorm van aanbidding in hierdie Tabernakel was 'n ernstige saak vir God, en die verwaarlosing van hierdie gebod sou tot die dood lei. Sien ook die volgende vraag.

V: In Eks 28:34-35 en Eks 39:22-26, wat was die doel van die klokkies op die priester se mantel?

A: Die Skrif sê dit nie, maar ons kan oor twee redes spekuleer.

1. Terwyl die mense buite geluister het, kon hulle die priester, wat hulle nie kon sien nie, hoor wat die verzoeningsoffer vir hulle bring.

2. As die klokkies opgehou het om te lui, kon dit aandui dat God ontevrede was met die priester en hom gedood het. Dan kon die mense die priester aan die tou wat om hom was, uittrek.

V: In Eks 29:20 en Lev 8:23-24, waarom is die bloed op Aäron se regteroor, regterduim en regtergroottoontjie gesit?

A: Al sê die Skrif nie uitdruklik waarom God dit wou hê nie, is die simboliek nie moeilik om te sien nie. Dit verteenwoordig 'n verbintenis met die offer. As 'n ander voorbeeld is dit gedoen met iemand wat van 'n velkwale gereinig is, toe hulle hul reinigingsoffer na die priester gebring het. (Levitikus 14:1-2,14-17)

V: In Eksodus 30, wat is die betekenis van die voorwerpe en wat verteenwoordig hulle?

A: Eerstens, daar mag nog steeds sommige raaisels wees wat ons nog nie ken nie; God het nie noodwendig elke rede geopenbaar waarom alles presies so was nie. Hebreërs 8:5 sê: "Die plek waar hulle dien, is 'n skets en skaduwee van die hemelse heiligdom, net soos Moses deur God gewaarsku is toe hy die tabernakel moes voltooi. Want hy sê: 'Sorg dat julle alles maak volgens die voorbeeld wat aan jou op die berg gewys is.'" (NET Bible) Sien Hebreërs hoofstukke 9 en 10 vir meer oor die betekenis van die Tabernakel en die voorwerpe daarin.

Hier is meer besonderhede oor Eksodus 30.

Eksodus 30:1-9 Die altaar van akasiahout was klein, ongeveer 3 voet hoog en 18 duim vierkant, maar baie swaar omdat dit met goud oorgelaat was. Goud kan heiligheid en God verteenwoordig, en goud was een van die drie geskenke wat die wyse manne aan Jesus gebring het. Hierdie altaar is 'n tipe van Christus se offer vir ons. Interessant genoeg is geen ornament van die tempel as "uiters heilig" genoem behalwe die altaar nie.

'n Sekondêre toepassing op ons lewens is dat net soos die priester elke oggend en aand wierook op die altaar moes brand, ons ook ten minste elke oggend en aand met God moet praat. Aangesien Christus Sy lewe vir ons geoffer het, behoort ons op 'n mindere wyse ook bereid te wees om vir ander te ly, soos Paulus in Kolossense 1:24 getoon het.

Eksodus 30:10 Een keer per jaar moes die hoëpriester van die Israeliete versoening doen op die horings van die altaar.

Net soos die Israeliete 'n hoëpriester in Eksodus 30 gehad het, het ons 'n Hoëpriester wat 'n offer vir ons gebring het in Hebreërs 4:14: Jesus.

Eksodus 30:17-21 Bronswasbak vir was. Aäron en sy seuns [nakomelinge] moes hul hande en voete was voordat hulle die Tent van Samekoms betree en voordat hulle die altaar nader.

Primêr mag ons nie voor God gaan met die gedagte dat ons nie rein hoef te wees nie. Ons moet gewas wees. Natuurlik is Christene priesters en konings, en ons word gewas in die bloed van Jesus, sodat Hy dit vir ons vervul het. Maar ons moet gewas, rein lewens lei. Sien 1 Petrus 1:15-16; 2:11-12.

Terloops, die brons het gekom van bronsspieëls wat deur die vroue in Eksodus 38:8 geskenk is. 'n Sekondêre toepassing op ons lewens is dat wat eens vir hoogmoed en versiering gebruik is, weer gesmelt is om vir reiniging gebruik te word. Dit sal God behaag as ons bereid is om sommige van ons bekende gebruike en gewoontes te laat "weersmelt" sodat hulle in Sy werk getransformeer kan word. Sien Romeine 12:1-2 en Jakobus 1:23-25.

Eksodus 30:22-33 Salfolie op heilige dinge. Ek dink die formule is eenvoudig gemaak omdat dit 'n lekker ruikende resultaat het. Salfolie is 'n tipe van die Heilige Gees en verteenwoordig heiligmaking deur God. Myrre was baie duur, en een van die geskenke wat die wyse manne aan Jesus gebring het.

Primêr, aangesien die geur van die salfolie die atmosfeer vir alles geskep het, gee ons reiniging en heiligmaking deur die Heilige Gees ons van kop tot tone die geur van Christus. Sien 2 Korintiërs 2:14-16 vir meer oor ons wat die geur van Christus is.

'n Sekondêre toepassing op ons lewens is dat hierdie salfolie nie as vanselfsprekend beskou en "gewone goed" gemaak moes word deur dit vir enigiets anders te gebruik nie. Ons liggame (God se tempel, 1 Korintiërs 6:19-20), ons eenheid in die Gees (Efe­siërs 4:3), en ons lewens mag nie met onheilige gebruike gewone goed gemaak word nie. Ons mag nie ons pêrels voor swyne gooi nie, ons juk met ongelowiges gemeen maak (2 Korintiërs 6:14-18), dinge as heilig beskou wat nie heilig is nie, of van ons opregte en suiwer toewyding aan Christus afgedryf word (2 Korintiërs 11:3-4).

Eksodus 30:34-38: Reukwerk verteenwoordig voorbidding en gebede. Maar die reukwerk moes nie vir enigiets anders gebruik word nie. Wierook was baie duur, en dit was een van die drie geskenke wat die wyse manne aan Jesus gebring het. Dit is gesout in Eksodus 30:35, waarskynlik vir 'n preserveermiddel-effek. Sien Openbaring 8:3-4 oor reukwerk wat met gebed geassosieer word.

Primêr, aangesien die priester se brandende wierook 'n geur was wat alles deurdrenk het, behoort die Heilige Gees, deur die Vader en Jesus gestuur (Johannes 16:7), ons lewens te deurdrenk. Christus, en Christus alleen, is ons middelaar (Efe­siërs 2:13-17; Kolossense 1:20; Hebreërs 8:6), en die Heilige Gees pleit vir ons met gesmoorde kreune wat te diep is om in woorde uit te druk (Romeine 8:26-27).

'n Sekondêre toepassing op ons lewens is dat ons, deur Christus te volg, voortdurend moet bid, God prys en vir ander voorbidding doen. (1 Tessalonisense 5:17; Filippense 4:6)

V: In Eksodus 30:11,15, waarom moes die armes dieselfde betaal as die rykes, wat dit beter kon bekostig?

A: Die sekelbelasting was 'n losprys vir hulle lewe, en daar is 'n belangrike punt hier. Die lewe van 'n ryk persoon is nie belangriker of minder belangrik as die lewe van 'n arm persoon nie. In al die wette van die Ou Testament was daar geen ligter straf vir die doodslag of besering van 'n arm persoon as van 'n ryk persoon nie.

Die belasting was slegs vir mense van twintig jaar en ouer, en waarskynlik net mans, wat sou beteken dat dit vir 'n gesins-eenheid was. 'n Gesin sou nie beboet word omdat hulle meer kinders gehad het nie. Ook was die sekel 'n klein geldeenheid.

V: In Eksodus 30:12 en Levitikus 9:7, hoe kan 'n ram of bul versoening doen vir 'n persoon?

A: Op sigself kan dit nie versoening bewerk nie, volgens Hebreërs 9:9 en 10:4. Hebreërs 9–11 wys egter dat die Ou-Testamentiese offers 'n tipe, of figuur, van Christus se offer was.

Om dit in alledaagse terme te stel, stel jou voor sommige mense het 'n groot skuld (of sonde) gehad wat so groot was dat hulle nooit kon hoop om hul skuldeiser (God se onpartydige eise vir geregtigheid) te betaal nie. Hulle krediet kan nie vertrou word nie. Maar 'n ryk koning (God) tree in en skryf sy naam op 'n ooreenkoms om die skuld ten volle te betaal. Toe kom Sy Seun en betaal die hele skuld. Toe die skuldeiser vir die geld kom, het die mense, in gehoorsaamheid aan die koning, 'n werklike teken gehad dat hul skuld deur die koning oorgeneem is.

V: In Eksodus 30:31-34, is dit nie te hard om iemand te dood omdat hulle 'n bepaalde geurkombinasie gemaak het nie?

A: Ja, dit is streng. Dit is egter nie onregverdig as almal die reëls ken nie. Daar is geen bewyse dat iemand ooit hierdie reël oortree het of daarvoor gestraf is nie.

V: In Eks 31:12, waarom was dit so belangrik om die Sabbatdag te onderhou?

A: Baie opregte Christene glo dat alle dae 'n Sabbatsrus onder Christus is (Hebreërs 4:8-11), terwyl ander opregte Christene glo dat ons vandag die Sabbat moet hou. Paulus erken albei praktyke in Romeine 14:5-7 en sê dat dit saak maak dat ons vir die Here leef.

Hoe dit ook al sy, moet alle Christene saamstem dat die onderhouding van die Sabbatdag 'n baie belangrike gebod was in die tyd van die Mosaïese Wet, en as ons destyds geleef het, sou ons ywerig moes wees om dit te onderhou.

Daar is drie uitdruklike gebooie en vyf uitdruklike redes rakende die Sabbat, maar ons kan ook meer redes sien.

Sabbatgebod:

1. Hou die Sabbat heilig (Eksodus 20:8; Deuteronomium 5:12)

2. Moenie jouself werk nie (Eksodus 20:10; Deuteronomium 5:13-14)

3. Dié wat onder jou is: jou seun, jou dogter, jou dienaars, selfs (nie-Joodse) vreemdelinge binne jou poorte, selfs diere, sal 'n dag van rus hê. (Eksodus 20:10; Deuteronomium 5:14)

Uitdruklike Sabbatsredes:

1. Eenvoudige gehoorsaamheid: Hulle moet God se gebooie gehoorsaam.

2. Onthou ons Skepper: Aangesien God die aarde in ses dae geskape het en toe gerus het, eer ons Hom ook deur op die Sabbat te rus. (Eksodus 20:11)

3. Onthou van die slawerny en ons Verlosser: Aangesien die Israeliete slawe in Egipte was (waarskynlik sonder rus), en God hulle uitgelei het, moet hulle dit onthou en die Sabbat onderhou. (Deuteronomium 5:15b)

4. As 'n teken tussen God se Ou-Testamentiese volk en God, sodat hulle kan weet dat God ons heilig maak. (Eksodus 31:13)

5. God het die Sabbat geseën en dit heilig gemaak, sodat ons dit moet erken. (Eksodus 20:11b)

Moglike bykomende redes:

1. Die Sabbat was 'n aanstoot vir mense se eie wysheid en moeite. Dit sou vir iemand wys in hierdie wêreld voor die hand liggend wees dat as jy meer werk insit, jy meer voordeel daaruit sal kry. En selfs wanneer jy 'n pouse wou neem, kon jy steeds jou werknemers, dienaars en diere harder laat werk. God het daardie gedagte nie teëgestaan nie, of selfs gesê of dit waar was of nie. Ongeag die waargenome waarheid van daardie denkwyse, het God gesê om Hom eers te gehoorsaam.

2. Die Sabbat was 'n aanstoot vir hul selfonderhoud en onafhanklikheid. 'n Handelaar, boer, ambagsman of enige ander arbeider sou op die Sabbat wou werk as hulle gedink het dat die voorspoed of selfs die oorlewing van hulself en hul gesin daarvan afhang. Maar dit kom neer op vertroue: hang jou voorspoed en oorlewing van jou af, of glo jy dat dit van God afhang?

3. Om 'n rusdag te neem, sou hulle, die mense onder hulle en selfs hul diere gesonder maak – fisies, geestelik en emosioneel – omdat hulle tyd het om op te fris en te herstel van die week se arbeid. Mense vandag, ongeag hul geloof, het tyd nodig om te rus en hulleself op te fris.

4. 'n Dag van rus help om uitbranding te voorkom deur dieselfde ding vir jare en jare sonder variasie te doen. Selfs Christene wat alle dae as gelyk beskou, het steeds tyd nodig om te rus en te herstel.

Alhoewel ware Christene dit nie eens is oor of hulle nie op die Sabbat (Saterdag) of op Sondag moet werk nie, of oor of alle dae dieselfde is, behoort alle Christene hieroor oor twee dinge saam te stem.

a) As ons geglo het dat God wil hê ons moet vandag een dag sonder werk hou, sou ons dit doen.

b) Al ons dae, nie net een sewe daarvan nie, moet aan die diens van God gewy word.

V: In Eksodus 31:17 kan God moeg word?

A: God raak nie fisies moeg nie (Jesaja 40:28). Net soos mense kan sê hulle is moeg vir gejammer en onopregte liefde, is dit 'n uitdrukking wat God se gebrek aan belangstelling in onopregte aanbidding van Hom toon. Jesaja 43:24 sê dat die sondes van die Israeliete God moeg gemaak het. Jesaja 1:14 sê hulle feeste het God moeg gemaak toe hulle goddelose mense was. Agas se ongeloof het God moeg gemaak in Jesaja 7:13. Maleagi 2:17 sê dat hulle woorde God moeg gemaak het toe hulle gesê het dat die kwaaddoeners goed is, en gevra het waar die God van geregtigheid is. Sien Bible Difficulties and Seeming Contradictions bl. 212-213 vir verdere bespreking.

V: In Eks 32:2-5, hoe kon die profeet Aäron die aanbidding van afgode bepleit?

A: Aäron het gruwelik gesondig. Daar is geen verskoning vir wat hy gedoen het nie, maar hier is 'n moontlike verklaring vir sy optrede. Toe Moses nie teruggekom het nie, het baie bevraagteken of Moses ooit sou terugkeer. Gegewe die druk van soveel gestresste en leierskaplose mense wat Aäron gevra het om 'n afgod te maak, het hy toegee. Miskien het hy sy leierskap van die volk as priester om struktuur en normaalheid te herstel, bo 'n onbepaalde wag op die Here gestel.

V: In Eksodus 32:1-10, waarom het God die Israeliete wat die goue kalf aanbid het, gedood, en nie Aäron, wat dit gemaak het nie?

A: God sou regverdig gewees het om hulle almal te dood. God het egter die reg om geregtigheid te vertraag. Hy het ook die reg om barmhartigheid te betoon soos Hy wil, soos Romeine 9:15 wys.

Die omstandighede: Die volk het die goue kalf voorgestel en die materiaal verskaf. Die Skrif sê nie of Aäron entoesiasties was of onder dwang gevoel het om al die mense om hom te gehoorsaam nie. Die goue kalf was 'n beeld gebruik om die Here te aanbid in Eksodus 32:5, nie 'n ander god nie. Natuurlik, alhoewel die omstandighede ons kan help besef waarom Aäron dit gedoen het, verskoon die omstandighede Aäron steeds nie.

God is barmhartig teenoor sommige en kan Sy geregtigheid uitstel: God was baie kwaad in vers 10 en Hy het oorweeg om hulle almal te vernietig. God sou regverdig gewees het om Aäron en al die ander te vernietig. God was barmhartig nie net teenoor Aäron nie, maar ook deur nie al die Israeliete te dood nie.

V: In Eks 32:14 verander God Sy besluit, wat in stryd is met Num 23:19 en 1 Sam 15:29?

A: Wanneer ons hart en dade verander, kan God se geopenbaarde wil teenoor ons ook verander. Sien die antwoord vir Eksodus 33:3, When Critics Ask bl. 85, en Hard Sayings of the Bible bl. 209-210 vir meer inligting.

V: In Eks 32:30, hoe kon Moses probeer om verzoening vir die mense te bewerkstellig?

A: Mense kan probeer om onmoontlike dinge te doen, maar selfs Moses kon nie in iemand anders se plek kom nie, soos Jeremia 15:1 wys. Moses het God gesmeek om die volk hulle groot sonde te vergewe, en as dit nie kon nie, hom dan uit God se boek uit te wis. Dit klink baie soortgelyk aan Paulus se gevoelens in Romeine 9:1-4.

V: Toon Eks 32:30-32 dat Moses die plek van die mense kon inneem, soortgelyk aan die Katolieke geloof in 'n "skatkis van verdienste"?

A: Nee. As iets, impliseer dit juis die teenoorgestelde, om twee redes.

1. In Eksodus 32:33-34 het God gesê dat Moses se aanbod nie deur God aanvaar is nie. Terloops het Paulus 'n soortgelyke sentiment van offerliefde teenoor die Jode gehad in Romeine 9:3, maar dit het ook nie vir die Jode enige goed gedoen nie.

2. Moses het nie aangebied om vir die volk te ly nie. Moses se aanbod om heeltemal uit die boek uitgewis te word, beteken om na die hel gestuur te word. Katolieke, Ortodokse, Protestante en Kopte stem almal saam dat geen Christen vir ander Christene na die hel gaan nie.

As 'n kanttekening is die idee van 'n "skatkis van meriete" heeltemal afwesig in alle Christelike geskrifte voor die Konsilie van Nicea.

V: In Eksodus 32:12, waarom het Moses God gevra om "te berou oor hierdie kwaad teen jou volk"?

A: Die woord "kwaad" hier kan ook ramp beteken. Moses het God gevra om af te sien van die dreigende ramp, omdat Deuteronomium 9:8 gesê het dat God se toorn genoeg opgewek was om die volk te vernietig.

V: In Eksodus 33:3 en Josua 1 het God saam met die Israeliete in die Beloofde Land ingegaan, of nie?

A: God se geopenbaarde wil is dikwels tydig en voorwaardelik, en dit word soms as 'n antropomorfiese uitdrukking verklaar.

Tydgebonde: God het vir die opstandige geslag gesê Hy sou nie saam met hulle gaan nie. Hulle het almal gesterf, en God het saam met die volgende geslag gegaan.

Voorwaardelik: Baie van God se dreigemente of beloftes het 'n eksplisiete of implisiete voorwaarde daaraan verbonde. Vir 'n paar voorbeelde van implisiete voorwaardelike dreigemente, sien Jona 3 en Genesis 20:3.

Antropomorfies: God, wat buite tyd is, het reeds geweet wat hulle sou doen, en Hy het reeds geweet wat Hy sou doen. Dit is egter soms moeilik vir mense om dit te sien en terselfdertyd te besef dat die mense steeds 'n werklike keuse gehad het. Beslis as God hulle net vertel het wat hulle met sekerheid sou doen en wat Hy met sekerheid sou doen, sou dit hulle keuse beperk.

'n Mens hoef nie saam te stem met of selfs die konsep te verstaan dat God buite tyd is nie. Hulle hoef nie oor tydloosheid te peins voordat God selfs op 'n betekenisvolle wyse met hulle sal kommunikeer nie. God kommunikeer met mense in terme wat almal kan verstaan. Sien Now That's A Good Question bl. 202-205 vir meer oor God se antropomorfe kommunikasie.

V: In Eks 33:5-6, waarom moes die Israeliete hul ornamente afsit sodat God sou weet wat om met hulle te doen?

A: Hulle moes die ornamente wat hulle aangehad het toe hulle gesondig het, afneem as 'n teken van rou en (hopelik) bekering. Daar word hier 'n belangrike beginsel aangeraak. God se geopenbaarde wil teenoor ons kan verander wanneer ons hart verander. Hulle het 'n keuse gehad om te gehoorsaam en oor hul sonde te rou, of nie.

Sien die bespreking oor Genesis 20:3-6, Deuteronomium 20:17; Jeremia 15:6; Jona 3-4; Jona 3:10, en Jona 4:1-2 vir meer inligting.

V: In Eksodus 33:11, kon Moses gesig-tot-gesig met God praat?

A: Soos Norman Geisler en Thomas Howe skryf, kan 'n blinde man gesig-tot-gesig met iemand praat sonder om hul gesig te sien. Dit is 'n uitdrukking wat wys dat Moses en God intiem met mekaar gepraat het, maar dit sê nie dat Moses God se gesig gesien het nie, soos Eksodus 33:20 wys.

V: In Eks 33:11,23; 24:10; en Gen 32:30, hoe kon Moses, Abraham, of enigiemand anders iets van God sien, aangesien God onsigbaar is, soos Joh 1:18; Eks 33:20; Kol 1:15; en 1 Tim 1:17; 6:16 sê?

A: Dit was 'n argument wat Gnostici probeer gebruik het om te sê dat, ondanks dat Jesus die wet gehandhaaf het, die God van die Ou Testament 'n ander God was as die God van die Nuwe Testament.

Onsigbaar beteken nie dat Hy geen vorm het nie, en dit beteken ook nie dat God deur engele of demone nie opgespoor kan word nie. Dit beteken beslis nie dat die Almagtige God nie kragtig genoeg is om in 'n sigbare vorm te verskyn nie. Dit beteken eenvoudig dat ons, met net sigbare oë, nie dinge in die onsigbare ryk kan sien nie, en God in daardie ryk is.

Maar God, terwyl Hy steeds in die hemel bly, kan ook "oorstap" en die fisiese werklikheid in ruimte-tyd betree. God sou steeds van nature onsigbaar wees, maar in staat om Homself sigbaar te maak. Ons is van nature byna onsigbaar gedurende die duisternis van die nag, maar as ons 'n flitslig gehad het, sou mense steeds kon sien waar ons teenwoordigheid was. God kon dieselfde doen met 'n brandende bos.

Maar God het selfs meer gedoen. Op 'n wyse wat geen 100% perfekte natuurlike analogie het nie, het God oorgesteek om 'n gelokaliseerde teenwoordigheid in ruimte-tyd te hê, nie net as 'n man te verskyn nie, maar as 'n werklike, lewende, asemhalende man: Jesus Christus. Jesus was en is steeds 100% mens en 100% God.

Histories was Irenaeus die eerste Christen wat bekend is dat hy hierdie beswaar beantwoord het. Hy het beklemtoon dat aangesien God Almagtig is, Hy selfs sterflike mense, wat sigbaar is, ongesiene dinge kan laat sien, beide in visioene en nadat hulle onsterflikheid aangetrek het. Sien Irenaeus teen die ketterye, boek 4, hoofstuk 20.4-10, bl. 489-491 vir 'n meer uitgebreide antwoord.

V: In Eksodus 33:19-20, hoe kon Moses God se "agterkant" sien, aangesien God gees is?

A: Dit is moeilik om verskeie onderskeidings van 'n gees te noem sonder om antropomorfe terme te gebruik. "Rug" hier beteken nie "die deel met 'n ruggraat" nie. Eerder kan "rug" beteken "rug" teenoor "voor".

Dit verwys na 'n weerkaatsing van sommige van God se eienskappe. Dit is nie al God se heerlikheid nie, aangesien God Moses se versoek om God se heerlikheid te sien, geweier het (waarskynlik ter wille van Moses se eie veiligheid).

V: In Eksodus 34:20, Eksodus 13:2 en Numeri 18:15-16, moet mense onreine diere doodmaak, of hulle met geld loskoop?

A: Eksodus 34:20 sê die eienaar moes óf die eerstgeborene dier doodmaak óf dit met geld loskoop, behalwe dat hy 'n donkie met 'n lam kon loskoop. Geen ander onderskeid is gemaak tussen rein en onrein diere nie. Later, in Numeri 18:15-16, is die wet ingeperk om slegs die loskoop met geld van die eerstgeborene onrein diere toe te laat.

Sommiges mag 'n probleem hê met enige verandering in God se wette, omdat hulle nie tussen drie verskillende aspekte onderskei nie: morele, siviele en seremonieële. Die seremonieële wet het ook op ander maniere verander namate situasies verander het. Byvoorbeeld, offers is nie by die tempel gebring voordat die tempel gebou is nie.

V: In Eksodus 34:23, waarom moes al die mans verskyn en nie die vroue en kinders nie? ('n Moslem het dit gevra.)

A: Ons kan die antwoord sien wanneer ons beide Eksodus 34:23 en 24 noukeurig lees. Daar staan: "Drie keer per jaar moet al jou mans voor die Souverein HERE, die God van Israel, verskyn. Ek sal nasies voor jou uitdryf en jou gebied vergroot, en niemand sal jou land begeer wanneer jy drie keer per jaar opgaan om voor die HERE jou God te verskyn nie." Die vroue het nie in die oorloë geveg nie, net die mans. Geen man moes deur nie-verskyning "wegkruip" nie.

V: In Eksodus 35–40, wat was die simboliek van die meubels in die Tabernakel?

A: Sommiges sien die volgende:

Koperaltaar het gesimboliseer dat selfs toegang 'n offer vereis het

Koperwasbak het getoon dat diegene binne reiniging nodig gehad het

Brood van die Teenwoordigheid het getoon dat Christus ons brood is; Hy gee ons alles wat ons vir onderhouding nodig het

Goue kandelaar het lofprysing en gebed voorgestel

Die Ark het die teenwoordigheid van God verteenwoordig

Die voorhangsel het getoon dat die weg na God se teenwoordigheid nie vir enigiemand oop was nie (behalwe die priester een keer per jaar). Dit het verander toe die voorhangsel op 'n bonatuurlike wyse in twee geskeur is op dieselfde tyd as wat Jesus aan die kruis gesterf het.

Hierdie is losweg geneem uit The Teacher's Commentary deur Lawrence O. Richards.

V: In Eksodus 36:8-14 is ek vertel dat die afmetings wat Moses van God ontvang het om die tabernakel te bou, byna presies ooreenstem met die afmetings wat ander antieke volke (nie Hebreeuse nie) gebruik het om hul eie aanbiddingsplekke te bou. Beïnvloed dit die geloofwaardigheid van God se afmetings vir die tabernakel?

A: Eerstens, laat ons aanneem dat daardie voorveronderstelling korrek is. (Ek sal dit later uitdaag). As dit dieselfde afmetings was as dié wat die ander antieke volke vir hul tempels gebruik het, sou dit nie die geloofwaardigheid van die Bybel beïnvloed nie. As daar iets besonders was aan die afmetings, sou Satan daardie inligting gebruik om 'n vervalsing te maak.

Aan die ander kant betwyfel ek ernstig die bewering dat dit dieselfde afmetings was wat ander antieke volke vir hul tempels gebruik het, om 'n paar redes.

a) Verskillende antieke aanbiddingsplekke het onderling verskillende afmetings gehad. As 'n simplistiese voorbeeld, stel jou voor daar was 10 antieke tempels met afmetings van 100, 105, 110, 120, 125, 130, 135, 140, 145 en 150, en die tabernakel het 'n afmeting iewers tussen 100 en 150 gehad. Nou, ongeag wat die afmeting van die tabernakel was, kon 'n mens beweer dat dit baie soortgelyk was aan een van daardie 10 tempels, maar dit bewys niks nie.

b) Oudheidse tempels het oor die algemeen nie 'n heilige der heiliges gehad nie, en dié waarvan ons weet, was stasionêre tempels, nie tente nie.

c) Laastens, onthou dat die tabernakel omstreeks 1400 v.C. gebou is, ouer as alle Romeinse tempels en alle Griekse tempels, behalwe die Myseense. Dus, as die afmetings dieselfde was as dié van 'n latere tempel, was daar óf geen afskrywing nie, of die latere het van die vroeëre af gekopieer, nie andersom nie. Oor die algemeen is dit nie wys om geloof aan sulke dinge te gee nie, tensy voorbeelde verskaf kan word.

V: In Eks 37:17-24, dui 'n seerampplank op 'n latere outeurskap, aangesien seerampplankstutte [vermeendelik] eers in 600 v.C. verskyn het?

A: Sommiges het so gedink, maar Can Archaeology Prove the Old Testament? bl. 31-32 wys daarop dat argeoloë sewe-voudige kandelare by Tell Beit Mirsim gevind het, en sommige grafte by Dothan uit die tyd van Moses sewe-voudige lampe toon. Die Wycliffe Bible Dictionary bl. 1006 sê dat sewe-mondstuk-lampe in grafte en in die ruïnes van Kanaänietiese tempels gevind is, "Dus was die konsep van 'n sewe-voudige lamp vir heilige gebruik in die Mosaïese tabernakel nie anachronisties nie, soos OT-kritici vroeër beweer het."

V: Is Eks 38:8 bewyse van latere samestelling, aangesien hulle [vermeend] destyds nie bronsspieëls gehad het nie?

A: Nee, want hulle het wel bronsspieëls gehad, soos Can Archaeology Prove the Old Testament? p.31 sê. Brons is 'n legering van koper en 2–18 persent tin. (Die KJV het brons gesê, omdat 400 jaar gelede enige koperlegering brons genoem is.) Die Wycliffe Bible Dictionary bl. 1123–1124 sê dat bronsvoorwerpe by Ur gevind is uit omstreeks 2500 v.C.

Op bl. 1139 staan daar dat bronsspieëls skaars was, behalwe in Egipte. Hulle was egter baie waardevol, want soos die Wycliffe-woordeboek van Bybelse argeologie op bl. 389 sê, het bronsspieëls eers in die Hellenistiese tyd onder die gewone mense versprei. Daar staan ook dat in die tyd van Josua, die Tell el-Amarna-briewe 'n vazal noem wat Farao Akenaton 32 gepoleerde bronsspieëls aangebied het. Die Hetitiese koning het hom een silwer spieël gegee.

As 'n kanttekening is die oudste bekende Ou-Testamentiese manuskrip wat vandag bewaar is, 4Q17 van die Doodsee-rolle. Dit dateer uit 250 v.C. en bevat Eksodus 38 tot Levitikus 2. Die Doodsee-rolle Vertal (The Dead Sea Scrolls Translated, bl. 474) sê dit is prakties identies aan die Masoretiese teks.

V: In Eksodus 40, hoe kon hulle die tent bou, aangesien die tent reeds daar was in Eksodus 33:7-8?

A: Eerstens twee feite wat waarskynlik nie so relevant is nie, en dan die antwoord.

1. Dit word nie vereis dat Eksodus 33:7-8 en Eksodus 40 in kronologiese volgorde geskryf is nie, alhoewel dit waarskynlik so was.

2. Na konstante gebruik in die son kon die tent verslyt.

Antwoord: Eksodus 33:7-8 sê Moses het 'n bestaande tent geneem en dit die ontmoetings Tent genoem. Nadat God Besaleël en Aholiab in Eksodus 31:2-7; 35:30; 36:1 gesalf het, het hulle die heilige gereedskap gemaak, insluitend 'n nuwe ontmoetings Tent, volgens God se ontwerp.

V: In Eksodus, watter toepassings kan ons uit die hele boek leer?

A: Daar is ten minste drie toepassings.

Toe Moses en die Israeliete Egipte verlaat het, kan daar ook vir ons vrese, sondes, ander dinge en situasies wees waarvan ons verlos moet word. En wanneer ons daarvan verlos is, moet ons dit verlaat. Is daar sekere "ou, gemaklike maniere" om dinge in jou lewe te doen wat jy moet verlaat en ophou doen?

Moses het reeds 40 jaar voor die Eksodus die slawerny van Egipte verlaat. Maar God het Moses terug na Egipte gestuur, nie na slawerny nie, maar om ander vry te maak. Ons mag vry wees van sommige slawerny wat ons gehad het, maar wat van ons familie, vriende en ander? Miskien wil God ons gebruik om hulle ook te help bevry.

Alhoewel al die Israeliete bevry is, was daar slagoffers onderweg. Sommige Israeliete is deur plaag en vuur gedood toe hulle die goue kalf aanbid het, Moses se gesag uitgedaag het en onmorele verhoudings met Moabitiese vroue gehad het. Miriam is vir 'n rukkie melaats gemaak weens haar vooroordele. Selfs Moses is verbied om die Beloofde Land binne te gaan omdat hy sy kalmte voor die volk by die waters van Meribah verloor het. As jy van iets verlos word, is dit nie die einde van jou uitdagings nie. Jy moet steeds volhard. As jy iets doen wat jou 'n slagoffer maak, moet jy vinnig berou hê, en al mag daar nog gevolge wees, gehoorsaam tog God vir die res van die reis.

V: In Eksodus, wat is van die vroegste manuskripte wat vandag nog bestaan?

A: Hier is die vroegste.

Die Ketef Hinnom-rolle is van 650-587 v.C., op silwer (dus het hulle oorleef), en bevat fragmente van Eksodus 20:6; Numeri 6:24-26; Deuteronomium 5:10; 7:9; Nehemia 1:5; en Daniël 9:4.

Doodsee-rolle: (vanaf 250 v.C.) 17 afsonderlike kopieë (The Dead Sea Scrolls Today bl. 30 en The Dead Sea Scrolls Translated: The Qumran Texts in English 2de uitg.), uit minstens 23 oorspronklike kopieë (The Dead Sea Scrolls in English 4de uitg.). Die Wycliffe Bible Dictionary bl. 436–438 sê daar is 15 kopieë. Een manuskrip uit grot 4 is van die Samaritaanse familie. Volgens The Dead Sea Scrolls Translated: The Qumran Texts in English 2de uitg. bl. 474 is die 4Q17-fragment in grot 4 (wat Eksodus 38–Levitikus 2 bevat) een van die oudste manuskripte, omstreeks 250 v.C. gekopieer. Dit is prakties identies aan die Masoretiese teks. Hierdie manuskripte word genoem

1Q2 (=1QExodus) Eksodus 16:12-16; 19:24-25; 20:1,5-6,25-26; 21:1,4-5

2Q2 (=2QExodus(a)) Eksodus 1:11-14; 7:1-4; 9:27-29; 11:3-7; 12:32-41; 21:18-20?; 26:11-13; 30:21?; 30:23-25; 32:32-34

2Q3 (=2QExodus(b)) paleo-Hebreeus van Eksodus 4:31; 12:26-27?; 18:21-22; 19:9; 21:37; 22:1-2,15-19; 27:17-19; 31:16-17; 34:10. Interessant genoeg het dit Eksodus 19:9 direk gevolg deur 'n leë reël, wat direk gevolg word deur Eksodus 34:10

2Q4 (=2QExodus(c)) Eksodus 5:3-5

4Q1 (=4QGenesis-Exodus(a)) Genesis en Eksodus. Eksodus 2:1-5; 3:8-16, 18-21; 4:4-9,26-31; 5:1,3-17; 6:4-21,25; 7:5-13,15-20; 8:20-22; 9:8?

4Q11 (=4QpaleoGenesis-Exodus(l)) paleo-Hebreeus van Genesis 50:26; Eksodus 1:1-5 (tweemaal?), 2:10,22-25; 3:1-4,17-21; 8:13-15,19-21; 9:25-29,33-35; 10:1-5; 11:4-10; 12:1-12,42-46; 14:15-24; 16:2-7,13-14,18-20,23-31,33-36; 17:1-3,5-11; 18:17-24; 19:24-25; 20:1-2; 22:23-24; 23:5-16; 25:7-20; 26:29-37; 27:1, 27:4?; 27:6-14; 28:33-35,40-42; 36:34-36; 40:15?

4Q13 (=4QExodus(b)) bevat 6 fragmente van Eksodus 1-5

4Q14 (=4QExodus(c)) bevat 36 fragmente van Eksodus 7-18

4Q15 (=4QExodus(d)) Eksodus 13:15-17 gevolg direk deur 15:1

4Q16 (=4QEksodus(e)) Eksodus 13:3-5

4Q17 (=4QExod-Lev(f)) Eksodus 38-Lev 2. (250 v.C.)

4Q18 (=4QExodus(g)) Eksodus 14:21-27

4Q19 (=4QExodus(h)) Eksodus 6:3-6

4Q20 (=4QExod(j)) Eksodus 7-8

4Q21 (=4QExodus(k)) Eksodus 36:9-10

4Q22 (=4QPaleoExodus(m)) Eksodus, Samaritaanse tipe, in paleo-Hebreeus. Paleografies is dit 100–25 v.C. Versneller-massaspektrometrie (AMS)-datering by die Tucson-laboratorium het 116 v.C. – 48 n.C. aangedui.

4Q37 (=4QDeuteronomium(j)) (sluit Deuteronomium 11:21 gevolg deur Eksodus 12:43-13:5 in)

7Q1 (= 7QLXXExod) is 'n kopie van die Griekse Septuaginta-weergawe van Eksodus 28:4-6 (100 v.C.).

fylakteries en mezu­sote (wat onderskeidelik op die voorkop en arms gedra word) met gedeeltes uit Eksodus en Deuteronomium is onder die Doodsee-rolle gevind, volgens The Dead Sea Scrolls Today, bl. 33.

8Q3 is 'n filakterie wat Eksodus 13:1-10; 13:11-16; 12:43-51; 20:11; Deuteronomium 6:5-9; 11:13; 6:1-3; 10:20-22; 10:12-19; 5:1-14; 10:13(?); 11:2; 10:21-22; 11:1,6-12.

8Q4 is 'n mezuza van Deuteronomium 10:12–11:21.

'n Parallel Pentateug is onder die Doodsee-rolle gevind. Soos sommige een evangelieverhaal gemaak het deur verskeie evangeliepassas langs mekaar te plaas, het die Qumran-gemeenskap dieselfde met die Tora gedoen, wat rol 4Q158 genoem word.

Oor die algemeen is in die Doodsee-rolle die volgende 767 uit die 1215 verse in Eksodus bewaar (63,1%).

Eks 1:1-22; 2:1-18,22-25; 3:1-4,8-21; 4:1-9,26-31; 5:1,3-17; 6:3-21,30; 7:1-13,26-29; 8:1,5-22; 9:5b-35; 10:1-28; 11:3-10; 12:1-2,6-8,12-22,31-51; 13:1-7,12-13,15-16,18-22; 14:1-13,15-27; 15:1,9-21,23-27; 16:1-8,13-14,18-20,23-36; 17:1-16; 18:1-27; 19:1,7-17,23-25; 20:1-2,18-19a; 21:1,4-6,13-14,18-20?,22-32,37; 22:1-4,6-7,11-13,15-30; 23:5-16,29-31; 24:1-4,6-11; 25:7-29,31-34; 26:8-15,21-37; 27:1-3,4?,6-14,18-19; 28:3-12,22-24,26-28,30-43; 29:1-5,20,22-25,31-41; 30:10,12-18,21?,23-25,29-31,34-38; 31:1-8,13-17; 32:2-19,25-30,32-34; 33:12-23; 34:1-3,10-13,15-18,20-24,27-28; 35:1; 36:9-10,21-24,34-36; 37:9-16; 38:18-22; 39:3-24; 40:8-27; 40:15?. Eks 34:23-24,27-28 is baie fragmentaries.

Die Nash-papirus, gedateer 150 v.C., bevat die Tien Gebooie gekombineer uit Eksodus 20:2-17 en Deuteronomium 5:6-6:4v. Die Nash-papirus was die oudste bekende Bybelse teks totdat die Doodsee-rolle ontdek is. 'n Foto daarvan is in die New International Dictionary of the Bible, bl. 228.

Papirus Oxyrhynchus 1074 van Eksodus is van ongeveer die tweede eeu.

Vaticanus (325–350 n.C.) het die hele Eksodus bewaar, behalwe dat Eksodus 28:23–28 ontbreek.

Ons het nie bladsye van Sinaiticus (340-350 n.C.) wat Eksodus bevat nie.

Alexandrinus (c. 450 n.C.) het die hele Eksodus, behalwe dat Eksodus 28:23-28 ontbreek.

Die Septuaginta is 'n Griekse vertaling van die Ou Testament en Apokrifa. Griekse Handskrifte van die Bybel bl. 60–61 wys 'n prentjie van 'n fragment, genoem Rahlfs 803 (= Doodsee-rol 7Q1), van Eksodus 28:4–6, wat dateer uit 100 v.C.

Samaritaners het in die tweede eeu v.C. hul eie kopie van die Tora gemaak, alhoewel die vroegste bewaarde Samaritaanse kopieë uit die Middeleeue dateer. The Dead Sea Scrolls Today bl.125-126. Die Encyclopedia of the Dead Sea Scrolls vol.1 bl.277 sê: "die Samaritaanse Pentateug neig om die teks uit te brei deur gereeld parallelle materiaal uit ander plekke in die Pentateug in te voeg."

'n Siriëse vertaling van die Septuaginta is gemaak deur Biskop Paul van Tella (616–617 n.C.), wat ons vandag nog het, volgens Manuscripts of the Greek Bible bl. 35 (voetnoot).

V: In Eksodus, hoe weet ons, op grond van die Joodse skrywer Filon, dat wat ons het, is wat oorspronklik geskryf is?

A: As Christene vertrou ons dat die Ou Testament wat ons het, dieselfde is as dié wat Christus gevalideer het. Wat Moslems betref, sê hul Koran in Soera 5:46 dat Jesus die Tora ontvang het. Ons het vroeë manuskripte uit Christus se tyd, wat die volgende vraag behandel. Daar is egter nog 'n reeks bewyse. Philo van Alexandrië was 'n Joodse geleerde wat van 15/20 v.C. tot 50 n.C. geleef het. Hy het in Grieks geskryf, maar dit is merkwaardig dat sy Griekse aanhalings uit die Ou Testament meer ooreenstem met die Hebreeuse Masoretiese teks as met die Griekse Septuaginta. Hy het uitvoerig verduidelik wat verskillende verse beteken. Hier is verse waarna Philo in Eksodus verwys het.

1:8,9,11,15,18,20,21; 2:1,3,6,12,15-16,18,21,23,25; 3:1-2,4-6,9,14-15,17; 4:3,10,12,14,22; 5:2; 6:3,12,16,23,26,29; 7:1,12,15,17,23; 8:1,9,19,26,29; 10:20-23; 11:7; 12:2-4,8,11-12,16,23,34,38; 13:2,11-13,15,19; 14:4,7,13-14,19,27,30; 15:1,4,9,17,20,23,25,27; 16:4,6,13,15,18,36; 17:6,11-12; 18:4,7,11,14,16,25; 19:6,17-20; 20:2,5,9,12-13,16,18-22; 21:5-6,10,12-16,22,26,28,31,33; 22:1,6-7,26; 23:1-5,8,10,13,18-20,28; 24:1,6,10-11,18; 25:1,22,30,31,33,40; 26:1; 27:9; 28:17,30,34,36; 30:8,13,15,34; 31:1-2,39; 32:1,7,16-17,20,26,27,32; 33:5,7,12-13,17-18,23; 34:12,28; 35:22,30; 38:8; 39:3,26

Q: Watter vroeë skrywers het na Eksodus verwys?

A: Philo die Jood (15/20 v.C. tot 50 n.C.) haal uitvoerig aan uit Eksodus in On the Confusion of Tongues, Who is the Heir of Divine Things, Preliminary Studies, en ander werke.

Vroeë pre-Nisaanse kerkvaders het uitvoerig na Eksodus verwys.

Klemens van Rome (96–98 n.C.) haal Eksodus 2:14 aan in 1 Klemens hfst. 4 bl. 6. Hy haal Eksodus 3:11 aan in 1 Klemens hfst. 18 bl. 10.

Didache (=Lering van die Twaalf Apostels) (c.60-120 n.C.) bespreek Eksodus 20:13,14,15,16,17.

Epistel van Barnabas (c.70-130 n.C.) hoofstuk 12 bl. 145 haal Eksodus 17:14 aan.

Justin Martyr (c.138–165 n.C.) "want Moses sê êrens in Eksodus" en haal Eksodus 6:2 vv. aan in Dialoog met Trypho die Jood, hoofstuk 126, bl. 263

Justin Martyr (c.138-165 n.C.) noem Eksodus 3:2-4 Skrif in Dialoog met Trypho die Jood, hoofstuk 60, bl. 227

Justin Martyr (c.138-165 n.C.) "Want die Skrif sê so:" dan haal Justin Eksodus 3:2-4 aan. Dialoog met Trypho, 'n Jood, hoofstuk 49, bl. 220

Meleto/Melito van Sardis (170-180 n.C.) "Die vinger van die Here – die Heilige Gees, deur wie se werking gesê word dat die tafels van die wet in Eksodus geskryf is" fragment 9 bl.761

Melito van Sardis (170–177/180 n.C.) "nadat ek myself noukeurig vertroud gemaak het met die boeke van die Ou Testament, het ek hulle hieronder neergeskryf, en hiermee stuur ek vir jou die lys. Hul name is soos volg:- Die vyf boeke van Moses-Genesis, Eksodus, Levitikus, Numere, Deuteronomium; Jozua, Rigters, Rut, die vier boeke van Konings, die twee van Kronieke, die boek van die Psalms van Dawid, die Spreuke van Salomo, ook genoem die Boek van Wysheid, Prediker, die Hooglied, Job, die boeke van die profete Jesaja, Jeremia, van die twaalf in een enkele boek, Daniël, Esegiël, Esra." Uit die Boek van Uittreksels bl. 759

Teofilus van Antiochië (168–181/188 n.C.) haal Eksodus 20:3; 23:6; 22:21 aan as God wat spreek. Teofilus aan Autolycus boek 3 hfst. 9 bl. 114

Irenaeus van Lyon (182-188 n.C.) haal Eksodus 3:7-8 aan as God wat spreek. Irenaeus teen die ketterye boek 4 hfst.12.4 bl.476

Klemens van Aleksandrië (193-217/220 n.C.) "Dit is Hy ook wat Moses leer om as onderwyser op te tree. Want die Here sê: 'As iemand voor My sondig, hom sal Ek uit My boek uitdelg; maar nou, gaan en lei hierdie volk na die plek waarvan Ek jou vertel het.'" (Eksodus 32:33,34) Die Onderwyser, boek 1, hoofstuk 7, bl. 224. Sien ook Die Onderwyser, boek 1, hoofstuk 8, bl. 218, waar hy Eksodus 3:8 Skrif noem.

Tertullianus (198–220 n.C.) haal eers Eksodus 3:17 aan en sê dan: "Net so in dieselfde boek Eksodus:" en haal Eksodus 20:2, 22 en 23 aan. Scorpiace hfst. 2, dl. 3, bl. 634

Tertullianus (204/205 n.C.) haal die helfte van Eksodus 20:16 aan. Vyf Boeke Teen Marcion, boek 4, hoofstuk 12, bl. 363

Hippolytus (222–235/6 n.C.) kritiseer Simon se oormatige allegorisering van Genesis en Eksodus in Weerspreking van alle ketterye, boek 6, hoofstuk 10, bl. 78, en Simon se allegorisering van Levitikus, Numeri en Deuteronomium in hoofstuk 11, bl. 78

Origen (240 n.C.) verwys na Eksodus, Levitikus en Numeri. Kommentaar op die Hooglied proloog bl.47

Origen (225-254 n.C.) het kommentare geskryf oor Romeine, Genesis, Eksodus, Levitikus, Josua, 1 Konings, Jeremia en Lukas

Novatianus (250/4–256/7 n.C.) "En alhoewel die hemelse Skrif dikwels die goddelike verskyning in 'n menslike gedaante omskep, soos wanneer dit sê," en haal Psalm 34:15 aan "of wanneer dit sê," en haal Genesis 8:21 aan. "of waar aan Moses die tafels gegee is" en haal Eksodus 31:18 aan. "of wanneer die volk van die kinders van Israel uit die land Egipte bevry word" en haal Psalm 136:12 aan "of wanneer dit sê," en haal Jesaja 1:20 aan. Traktaat oor die Drie-eenheid hfst. 6 bl. 615.

Novatianus (250/4–256/7 n.C.) haal Eksodus 4:13 aan as deur Moses. Traktaat oor die Drie-eenheid hfst. 9 bl. 618

Traktaat teen Novatian (c.246-258 n.C.) hfst.12 bl.660 haal Eksodus 9:28 aan.

Cyprianus van Kartago (c.246-258 n.C.) haal aan uit Eksodus, en sê dit is uit Eksodus, in Traktaat 12, derde boek 11,13,113, onder andere plekke.

Cyprianus van Kartago (c.246-258 n.C.) noem Eksodus in Cyprianus se Traktaat, Traktaat 12, Tweede boek, hfst. 15, bl. 521

Gregorius Thaumaturgus (240-265 n.C.) "En in die boek Eksodus staan daar, met verwysing nie net na die geval om te vind wat 'n vriend s'n is nie, maar ook om te vind wat 'n vyand s'n is: 'Jy sal hulle sekerlik weer na die huis van hul meester terugbring.'" Kanonieke Brief kanon 4 bl.19

Dionysius van Alexandrië (c. 246–256 n.C.) verwys na Eksodus 12:30 in Brief 12 aan die Alexandriërs, bl. 108.

Anatolius van Alexandrië (270–280 n.C.) "twee Agathobuli, wat die bynaam Meesters gedra het, en die vooraanstaande Aristobulus, wat een van die Sewentig was wat die heilige Skrifte van die Hebreërs vir Ptolemaeus Philadelphus en sy vader vertaal het, en sy eksegetiese boeke oor die wet van Moses aan dieselfde konings opgedra het. Hierdie skrywers, in die oplossing van sommige vrae wat met betrekking tot Eksodus opkom, sê dat almal ewe behoort" Paschale Kanon van Anatolius van Alexandrië hfst.3 bl.147

Adamantius (c.300 n.C.) haal Eksodus 20:13-15,16 aan. Dialoog oor die Ware Geloof Tweede Deel 15 b bl.94.

Victorinus van Pettau (gemartel in 304 n.C.) haal die helfte van Eksodus 24:8 aan as deur Moses. Kommentaar op die Openbaring vanaf die vyfde hoofstuk vers 5 bl.350.

Methodius van Olympus en Patara (270-311/312 n.C.) haal Eksodus 30:1-9 aan as Hy [God] sê. Banquet of the Ten Virgins discourse 5 ch.7 p.328

Athanasius (318 n.C.) haal aan uit Genesis 1:6-11,29; Eksodus 20:3; Deuteronomium 6:4,5,13; Psalm 119:90; 146:7-9; 33:6 in Teen die Heidene hfst. 46 bl. 28-29.

Laktantius (c. 303–320/325 n.C.) verwys na Eksodus 23:20. Die Goddelike Institusies, boek 4, hoofstuk 10, bl. 108

Post-Nikeense skrywers wat na Eksodus verwys het

Eusebius van Caesarea (318-339/340 n.C.)

Aphrahat die Siriese (337–345 n.C.)

Hegemonius van Sirmium (4de eeu), wat Archelaus (c. 262–278 n.C.) vertaal, verwys na Eksodus 12:35 as deur Moses. Disputasie met Manes, hoofstuk 40, bl. 214

Hilarius van Poitiers (355-367/368 n.C.)

Athanasius (367 n.C.) lys die boeke van die Ou Testament in Paasbrief 39, hoofstuk 4, bl. 552.

Efraim die Siriese (350-378 n.C.) het kommentare op Genesis en Eksodus geskryf. (Nicene and Post-Nicene Fathers Second Series vol.13 p.125 [Intro])

Basil van Kappadokië (357-378/379 n.C.) verwys na Eksodus as Skrif.

Kiril van Jerusalem (c.349-386 n.C.) sê Eksodus 7:23 was deur Moses in Les 13 hfst.3 bl.82

Ambrosius van Milaan (370-390 n.C.)

Gregorius van Nazianze (330–391 n.C.) verwys na Eksodus

Pacianus van Barcelona (342–379/392 n.C.) sê God spreek Moses aan, en haal Eksodus 32:33 aan. Oor Boetelinge hfst. 5.1 bl. 75

Gregorius van Nyssa (c.356-397 n.C.)

Didymus die Blind (398 n.C.) haal Eksodus 7:13,22 aan as Eksodus. Kommentaar op Sagaria 7 bl. 147

Rufinus (374-406 n.C.)

Epifanius van Salamis (360-403 n.C.) haal Eksodus 1:7 aan as Skrif. Die Panarion, afdeling 1, hoofstuk 8,4,5, bl. 25

Johannes Chrysostomos (-407 n.C.) verwys na Eksodus 17:12 as deur Moses, vol.14 Kommentaar op Johannes Homilie 14 bl.50

Orosius/Hosius van Braga (414-418 n.C.) verwys na Eksodus 6:23; 24:1; Levitikus 10:1-2; Numeri 3:2,4; 1 Kronieke 6:3. Verdediging teen die Pelagiane hfst. 9 bl. 125

Raad van Karthago (393-419 n.C.)

Sulpicius Severus (363-420 n.C.) verwys na Eksodus 20:14 as Eksodus in Geskiedenis boek 1 hoofstuk 13 bl.77

Jerome (373-420 n.C.) bespreek die boeke van die Ou Testament. Hy bespreek spesifiek Genesis, Eksodus, Levitikus, Numere, Deuteronomium, die Tora, Job, Jesus seun van Nave [Jozua], Rigters, Rut, Samuel, Konings (2 boeke), twaalf profete, Hosea, Joël, Amos, Obadja, Jona, Miga, Nahum, Habakuk, Sefanja, Haggai, Sagaria, Maleagi, Jesaja, Jeremia, Esegiël, Daniël, Ester, Esra, Nehemia, Brief 53 hfst. 7-8 bl. 99-101.

Augustinus van Hippo (338-430 n.C.) het 'n volledige kommentaar op Genesis en 'n kommentaar op Eksodus geskryf.

Johannes Cassianus (Semi-Pelagiaan) (319-430 n.C.)

Onder ketels

Die Ebioniete haal 'n deel van Eksodus 33:20 aan as "die wet". Herkennings van Clemens hfst.29 bl.122

Die Pelagiaanse ketter Teodorus van Mopsuestia (392-423/429 n.C.) haal Eksodus 32:4 aan. Kommentaar op Hosea hfst.2 bl.45

V: In Eksodus, wat sê die "parallelle Pentateug" (Doodsee-rolle 4Q158)?

A: Hier is 'n klein deel daarvan. Die skrifte waarop dit verwys, is in kursief. Die vertaling is geneem uit The Dead Sea Scrolls Study Edition, volume 2, bl. 307.

"Eks 20:12-17 jou [vader] en jou moeder [sodat jou dae op die grond wat YHWH jou God jou gee verleng word. Jy mag nie doodslaan nie. Jy mag nie egbreek pleeg nie. Jy mag nie roof nie. Jy mag nie vals getuienis gee [teen] jou [naaste] nie. Jy mag nie die vrou van jou naaste begeer nie, of sy huis, of sy dienaar, of sy maagd, of sy donkie, of enigiets van wat aan jou naaste behoort nie. En YHWH het vir Moses gesê: Dt 5:30-31, Gaan en sê vir hulle: Gaan terug na [julle tente! Julle, bly egter hier by My, want Ek gaan julle al die gebooie, die wette] en die verordeninge leer wat julle hulle moet leer, sodat hulle dit kan doen in die land wat Ek hulle gee sodat hulle dit kan besit… En die volk het teruggekeer, elkeen na sy tent. Maar Moses het in die teenwoordigheid [van YHWH…] gebly."

V: In Eksodus, wat is 'n paar van die vertalingsverskille tussen die Hebreeuse en die Griekse Septuaginta?

A: Hier is 'n paar daarvan in die 1 213 verse van Eksodus. Om 'n voorsmakie te kry van die variasies tussen die Masoretiese teks en die Septuaginta, fokus die volgende op hoofstuk 30. Tensy anders aangedui, is die eerste frase die Masoretiese teks (MT) en die tweede die Septuaginta (LXX).

Eks 1:5 "En al die siele wat uit die lende van Jakob uitgekom het, was sewentig siele; en Josef was in Egipte." (MT) vs. "Maar Josef was in Egipte. En al die siele wat uit Jakob gebore is, was vyf-en-sewentig." (Septuaginta) Die Doodsee-rolle sê ook 75 nakomelinge. In Handelinge 7:14 het Stefanus gesê 75 nakomelinge.

Eks 1:22 "geboorte" vs. "geboorte aan Hebreërs" (Samaritaanse Pentateug, Septuaginta en Targums)

Eks 2:25 "[God] het hulle geken/omgegee vir hulle" vs. "[God] het Hom aan hulle bekendgemaak" (The Expositor's Bible Commentary, vol. 2, sê die Septuaginta is hier in die fout.)

Eks 3:6 "Ek is die God van jou vaders, die God van Abraham, die God van Isak en die God van Jakob. En Moses het sy aangesig verberg, want hy was bang om na God te kyk." (MT) vs. "Ek is die God van jou vader, die God van Abraam, en die God van Isak, en die God van Jakob; en Moses het sy aangesig omgedraai, want hy was bang om na God te kyk." (Septuaginta) vs. "Ek is die God van jou vaders, die God van Abraham, Isak en Jakob. Moses het van vrees gebewe en het nie gewaag om te kyk nie" (Samaritaanse Pentateug, Handelinge 7:32)

Eks 3:19 "gaan tensy deur 'n magtige hand gedwing" vs. "gaan, nee nie deur 'n magtige hand nie" (Septuaginta, Vulgaat)

Eks 4:22 "my eerstgeborene seun" vs. "My eie volk" (Samaritaanse Pentateug)

Ex 8:22 "skei/anders behandel" vs. "onderskei wonderlik" (The Expositor's Bible Commentary, vol. 2, bl. 356, sê die Septuaginta-vertalers het die Hebreeuse woord hier misverstaan)

Ex 8:32 "op u volk" vs. "van u volk" (Septuaginta)

Eks 8:23 "maak 'n onderskeid" vs. "sit 'n verlossing/inlossing" in die Septuaginta en Vulgaat.

Eks 9:32 'n Hebreeuse woord vir die tweede graan, waarskynlik "emmer" teenoor "roggie" in die Septuaginta, teenoor "kruie" in die Koptiese weergawe. (The Expositor's Bible Commentary, volume 2, sê die emmergraan in Egiptiese grafte gevind word, terwyl spelt nie daarin voorkom nie.)

Eks 12:22 "wasbak" vs. "drempel"

Eks 12:40 "die kinders van Israel het in Egipte gewoon" (MT, Dooie See-rolle 2Q2 (=2QExod(a)), Hand 7:6; Genesis 15:13) vs. "die kinders van Israel het in Egipte en Kanaän gewoon" (Septuaginta) vs. "die kinders van Israel en hulle vaders het in Egipte en Kanaän gewoon" (Samaritaanse Pentateug). Josefus, wat omstreeks 93–94 n.C. in Antiquitates Judaeorum 2.15.2 geskryf het, sê ook dat hulle 215 jaar in Egipte was, wat ooreenstem met die Samaritaanse Pentateug en die Septuaginta. Josefus het gesê dit was 430 jaar nadat Abraham in Kanaän gekom het. Sien http://dssenglishbible.com/scroll2Q2.htm vir meer oor 2Q2.

Eks 14:25 "verwyder" vs. "verstop/vasgesit" (Samaritaans, Septuaginta, Siries)

Eks 15:8 "asem uit jou neusgate" vs. "asem van jou" (Samaritaanse Pentateug)

Eks 18:5 "brood eet" (MT, Septuaginta) vs. "brood offer" (Siriies, Targume, Vulgaat)

Eks 18:12 "gebring" (MT, Septuaginta) vs. "aangebied" (Siriacs, Targum en Vulgaat) The Expositor's Bible Commentary, vol. 2, bl. 413–414, sê dat "gebring" die korrekte woord is, en dat "aangebied" net 'n interpretasie was.

Eks 19:18 "die hele berg" vs. "al die mense" in 'n paar Hebreeuse manuskripte en die Septuaginta.

Eksodus 20:12 "…moeder, sodat jy lank mag lewe" (MT) vs. "…moeder, sodat dit goed met jou mag gaan en dat jy lank mag lewe in die goeie land" (Septuaginta). Deuteronomium 5:16 het "…moeder, sodat jy lank mag lewe en dit goed met jou mag gaan in die land"

Eks 20:17 word onmiddellik gevolg deur Deut 11:29-30 en 27:2b-3a,4-7, wat vir die Israeliete sê om die tempel op die berg Gerisim te bou in die Samaritaanse Pentateug.

Eks 20:18 In die Nash-papirus is die sesde en sewende gebooie omgekeer.

Eks 20:24 "in die plek waar Ek my naam laat woon het" vs. "in elke plek waar Ek my naam sal laat woon" (Samaritaanse Pentateug)

Ex 22:8 "Die eienaar van die huis sal voor Elohim verskyn" vs. "Die eienaar van die huis sal voor El verskyn" (Samaritaanse Pentateug) (The Anchor Bible Dictionary vol.5 p.938. Daar word gesê dat die Samaritaanse Pentateug "enige suggestie van politeïsme vermy: bv. die meervoudige predikate met 'elohim in die MT (Gen 20:13; 31:53; 35:7; Ex 22:8) na die enkelvoud verander word.") (Dit is Theon in die Griekse Septuaginta)

Eksodus 23:20 "Kyk, Ek stuur 'n engel voor jou uit om jou op die pad te bewaar en jou te bring na die plek wat Ek voorberei het." vs. "En kyk, Ek stuur my engel voor jou aangesig uit, sodat hy jou kan bring in die land wat Ek vir jou voorberei het."

Eks 23:21 "Wees op jou hoede vir Hom, en luister na Sy stem. Moenie teen Hom in opstand kom nie, want Hy sal jou oortredings nie vergewe nie; want My naam is in Hom." vs. "Pas jou op en luister na hom, en moenie hom ongehoorsaam wees nie; want hy sal jou nie loslaat nie, want my naam is op hom."

Eks 23:25 "hy [God] sal seën" vs. "Ek sal seën" (Septuaginta, Vulgaat)

Eks 24:10 "En hulle het die God van Israel gesien. … helderheid" vs. "En hulle het die plek gesien waar die God van Israel gestaan het … suiwerheid"

Eks 24:11 "Hy het nie sy hand uitgesteek na die edeles van die kinders van Israel nie. En hulle het God gesien" vs. "daar was nie een wat ontbreek het nie, en hulle het in die plek van God verskyn"

Eks 28:23-28 kom voor in die Hebreeuse Masoretiese teks en die Complutensiaanse Septuaginta. Dooie Seekodeks 4Q22 (=4QPaleoExodus(m)) bevat fragmente van 28:22-24,26-28,30-43. Ontbreek in die Vatikanus- en Alexandrinus-weergawes van die Septuaginta.

Ex 29:9 "op Aäron en sy seuns" vs. "op hulle" in die Septuaginta.

Ex 30:1 "'n altaar, 'n plek vir brandende wierook" vs. "'n wierookaltaar" in die Septuaginta.

Ex 30:1 "sykahout" vs. "onverrotte hout" in die Septuaginta.

Ex 30:6 "[die altaar] voor die sluier" (MT, Septuaginta) vs. "[die altaar] agter die sluier" (Samaritaanse Pentateug)

Eks 30:12 "vernietiging" vs. "plaag" in die Septuaginta

Eks 30:21 "voete, en sal nie sterf nie" vs. "voete met water, wanneer hulle in die tent van getuienis ingaan; hulle moet hul met water was, sodat hulle nie sterf nie." (Miskien het die Septuaginta-vertaler per ongeluk 'n deel van 'n reël herhaal.)

Ex 30:27,28 Septuaginta het "en al sy meubels" vier keer bygevoeg

Eks 30:35 "gesout, rein en heilig" vs. "'n rein en heilige werk" in die Septuaginta

Eks 31:4-5 "brons en in die sny van stene vir fassette" vs. "koper en blou, en pers, en gesponnen skarlaken, en werk in klip"

Eks 32:29 "Wei julle vandag" vs. "Julle het julle vandag aangestel" (Grieks, Vulgaat)

Eks 33:16 "onderskei" vs. "verheerlik sal word" (The Expositor's Bible Commentary, volume 2, bl. 356, sê die Septuaginta-vertalers het die Hebreeuse woord hier misverstaan)

Bibliografie vir hierdie vraag: die Hebreeuse vertaling is van Jay P. Green se Letterlike Vertaling en die Septuaginta-weergawe is van Sir Lancelot C.L. Brenton se vertaling van Die Septuaginta: Grieks en Engels. The Expositor's Bible Commentary, The Anchor Bible Dictionary, deel 5, en die voetnote in die NASB-, NIV-, NKJV- en NRSV-Bybels is ook gebruik.