< Bybelnavraag uit die Ou Testament

V: In die Ou Testament, wie was die eerste in die Bybel wat moeilike vrae beantwoord het?

A: Die eerste persoon wat aangeteken is om dit te doen, was Moses in Eksodus 18:13-16, wat daarna op Jetro se voorstel regters aangestel het om die minder moeilike sake te besleg in Eksodus 18:22-26. Salomo, toe die Koningin van Skeba hom moeilike vrae gevra het in 2 Kronieke 9:1-2. Waarskynlik was baie van hierdie vrae oor God en sy wet.

V: Waarom vertrou jy die Ou Testament?

A: Beide Skrif en argeologie dui daarop dat daar in ons hedendaagse kopieë geen beduidende veranderinge is nie, en wel om ten minste vyf redes:

God het belowe om Sy Woord te bewaar in Jesaja 55:10-11; 59:21; 1 Petrus 1:24-25, Matteus 24:35. Ons kan God vertrou.

Jesus en die Nuwe Testament het die Ou-Testamentiese Skrifte bevestig in Matteus 19:4; 22:32,37; 39; 23:35; Markus 10:3-6; Lukas 2:23-24; 4:4; 11:51; 20:37; 24:27,44

Argeologiese bewyse: In die Septuaginta is die Tora omstreeks 400 v.C. in Grieks vertaal. Die Doodsee-rolle dateer van omstreeks 250 v.C. tot ná Christus se tyd, en ons kan dit met ons Bybels vandag vergelyk. Arameese Targums is vertalings wat omstreeks Jesus se tyd gemaak is. Die Doodsee-rolle bestaan uit ongeveer 95 000 fragmente van 867 manuskripte van die Ou Testament en ander geskrifte. Ongeveer 1/3 van die Doodsee-rolle is manuskripte van die Ou Testament volgens The NIV Study Bible, bl. 1432. Argeologie toon dat die Bybel wat Jesus geken het, bewaar is. Nahal Hever (=Wadi Habra) is 'n grot naby Engedi wat dele van 35 rolskrifte bevat. Een is 'n fragment van die kleiner profete in Grieks, geskryf tussen 50 v.C. en 50 n.C. Die Nahal Hever-rolskrif 5/6HevPs bevat 'n deel van Psalm 22, en 'n ander bevat Psalm 15:1-2.

By Masada was daar 'n kopie van Josua gedateer 169–93 v.C. Daar word ook gesê dat tekste by Masada afkomstig is van Genesis 46:7–11, Levitikus 4:3–9; 8:31–11:40, Deuteronomium 33:17–24; 34:2-6, Psalms 150:1b-6, en Esegiel 35:11-15; 36:1-10, 13-14, 17-35; 37:1-14, 16, 23, 28; 38:1-4, 7-8 (met gaping). Die Romeine het Masada in April 73 n.C. verower, dus moes die rolle voor daardie tyd gewees het.

Let daarop dat die Genesisfragment (Genesis 46:7-11), volgens Talmon, moontlik afkomstig is van 'n parafrase van Genesis wat in die Boek van Jubileum opgeneem is.

Die Nash-papirus, gedateer 150 v.C., bevat die Tien Gebooie gekombineer uit Eksodus 20:2-17 en Deuteronomium 5:6-6:4v. Daarin is die sesde en sewende gebooie omgekeerd.

By wadi Muraba'at/Murabba'at is 'n Hebreeuse rol (Mur.88) van tien van die twaalf Kleiner Profete uit c. 132 n.C. Klein fragmente van Genesis, Eksodus, Numere, Deuteronomium en Jesaja is in grot 2 gevind. Al die Muraba'at-rolle is feitlik identies aan die Masoretiese teks.

Vroeë kerkvaders het reeds in 96–98 n.C. uitvoerig na die Ou Testament verwys.

Joodse skrifgeleerdes, alhoewel vyandig teenoor die Christendom, het dieselfde Ou Testament bewaar wat vandag in elke Protestantse Bybel gevind word.

As 'n kanttekening vir Moslems sê die Koran dat Moslems in al die profete moet glo, en dat God aan Jesus die Tora en die evangelies gegee het.

Soera 4:150-151 sê: "Diegene wat Allah en sy boodskappers verloën, en tussen Allah en sy boodskappers wil skei, en sê: 'Ons glo in sommige, maar verwerp ander': en 'n middelweg wil inslaan, (151) hulle is inderdaad ongelowiges;..."

Soera 3:48 sê: "En Allah sal hom [Jesus] die boek en wysheid, die Tora en die Evangelie leer." As Jesus die Ou Testament geleer is, en ons het die Ou Testament uit die tyd van Jesus, dan is Jesus geleer wat ons het.

Soera 3:50 sê: "Ek [Jesus] het tot julle gekom om te getuig van die Tora wat voor my was. ... Ek het met 'n teken van julle Here tot julle gekom. Vrees dus Allah en gehoorsaam my." Mense vind dit byna onmoontlik om die volgende te doen.

Soera 5:47 sê: "Laat die Mense van die Evangelie oordeel volgens wat Allah daarin geopenbaar het...." As die Mense van die Evangelie moet oordeel volgens wat God in die Evangelie geopenbaar het, hoe kan die Evangelie waarvolgens hulle moet oordeel dan nie dieselfde Evangelie wees wat God hulle beveel het om volgens te oordeel nie?

Soera 5:48 sê: "Aan jou (Mense van die Boek) het Ons die Skrif in waarheid gestuur, wat die Skrif wat voor dit gekom het, bevestig en dit in veiligheid bewaar; oordeel dan tussen hulle volgens wat Allah geopenbaar het, en volg nie hulle nietige begeertes nie, wat jou van die waarheid aflei wat tot jou gekom het...."

Soera 15:9-10 sê: "Ons het, sonder twyfel, die Boodskap neergestuur; en Ons sal dit beslis bewaar [teen korrupsie]. Ons het voor jou boodskappers gestuur onder die sekte van weleer:" Soera 15:9 sê nie net dat die "Koran" bewaar is nie, maar "die boodskap."

Opsommend is God Almagtig, Alwetend en allesbehalwe nalatig. Ons kan vertrou dat Hy altyd die regte leiding bewaar het vir dié wat Hom volg waarheen Hy ook al lei.

V: Hoeveel verse en woorde is daar in die Ou Testament?

A: Volgens Wick Allison in That's In the Bible? - The Ultimate Learn-As-You-Play Bible Quiz Book, (Dell Trade 1994) bl. 18, het die (KJV) Ou Testament 23 214 verse en 647 000 woorde in Engels. Hierdie verse sluit in Genesis: 1 533, Eksodus: 1 213, Levitikus: 859, Numere: 1 288 en Deuteronomium: 959, vir 'n totaal van 5 852 verse in die Tora.

V: Watter bewyse is daar dat die Jode erken het dat daar vir die 400-jarige tydperk geen profete was nie?

A: Daar is ten minste vier bronne van bewyse.

1 Makkabeërs 4:45; 9:27; 14:41 sê die mense het gewag "totdat 'n profeet sou opstaan".

Die Handboek van Dissipline onder die Doodsee-rolle het ook gesoek na die "kom van 'n profeet".

Die Babiloniese Talmoed 7-8 sê: "Na die laaste profete Haggai, Sagaria en Maleagi het die Heilige Gees van Israel afskeid geneem"

Die Nuwe Testament haal nooit 'n boek aan wat ná Maleagi geskryf is nie.

V: In hoeveel afdelings het die Jode die Ou Testament verdeel?

A: Soos A General Introduction to the Bible bl. 243 wys, het verskillende Jode verskillende klassifikasies gehad.

Geen klassifikasie is in die Septuaginta, die Christelike manuskripte van Vaticanus en Sinaiticus, of in die lys van die Joodse bekeerling Epiphanius van Salamis (c.315–403 n.C.) nie.

Wet en profete word deur Jesus in Matteus 7:12; 22:40 genoem

Moses en al die profete is genoem in Lukas 24:27.

Wet van Moses, die Profete en die Psalms is wat Jesus in Lukas 24:44 gesê het.

Wet (Tora), Profete, Geskrifte word eers in die Proloog tot Ecclesiasticus (c.132 v.C.) genoem, maar dit lys nie watter boeke in watter afdeling is nie.

Josefus (c. 100 n.C.) het ook drie afdelings, maar net 4 boeke in die geskrifte. Skynbaar is Rut by Rigters ingereken, Klaagliede by Jeremia, en Ester en Daniël was by die profete.

Philo die Jood (leef 20 v.C. tot 50 n.C.) het "die Wet, die Profete, sowel as hymne en die ander wat kennis en godsvrug bevorder en volmaak" genoem. (The Contemplative Life 3.25)

Die Babiloniese Talmoed het die moderne driedelige verdeling gegee.

Wet (Tora): (Vyf boeke in die volgorde van: Genesis, Eksodus, Levitikus, Numeri, Deuteronomium)

Profete: 8 boeke in die volgorde van: Josua, Rigters, 1 en 2 Samuel (as een boek), 1 en 2 Konings (as een boek), Jesaja, Jeremia, Esegiël, Twaalf kleiner profete (Hoesea tot Maleagi). In die Hebreeuse Bybel volg die twaalf kleiner profete direk op Esegiël.

Skrifte (Ketubim): 11 boeke in die volgorde van: Job, Psalms, Spreuke, Prediker, Hooglied, Rut, Ester, Klaagliedere, Daniël, Esra-Nehemia (as een boek) en 1 en 2 Kronieke (as een boek).

V: Wanneer is die boeke van die Ou Testament geskryf, en waaruit het die Nuwe Testament daaruit aangehaal?

A: Die Ou Testament is een van die mees ongelooflike boeke in die hele wêreld. Sy nege-en-dertig boeke is oor 'n tydperk van duisend jaar geskryf deur konings, slawe, priesters, krygers, herders, rykes en armes. Hier is 'n tabel van die skryfdatums en 'n gedeeltelike lys van Nuwe-Testamentiese verwysings. Vir 'n volledige lys van verwysings, raadpleeg Kurt Aland et al. The Greek New Testament, 3de uitgawe 1975, bl. 897–903.

Die outeur is die persoon aan wie God sy woord geopenbaar het. Die woorde is óf deur homself óf deur sekretarisse neergeskryf. Byvoorbeeld, Jeremia se skrywer Barug het baie van sy profesieë neergeskryf. Jeremia 51:64 sê: "...die woorde van Jeremia eindig hier."

Daar is ongeveer 250 verwysings na Ou-Testamentiese gedeeltes in die Nuwe Testament. Ou-Testamentiese skrywers het mekaar dikwels genoem.

Vyf boeke van die Wet: Josua 1:7; 8:31; 23:6; 1 Konings 2:3; 2 Konings 14:6;17:37;18:6; 1 Kronieke 16:40; 2 Kronieke 17:9; 23:18; 30:5,16,18; 31:3; 35:26; Esra 3:2,4; 6:18; 7:6; Daniël 9:11,13; Hosea 8:12

Esra: Nehemia 8:1; Nehemia 12:32

Nehemia: Esra 2:2

Jesaja: 2 Konings 19:2; 2 Kronieke 32:20

Jeremia: Daniël 9:2; 2 Kronieke 36:22

Jona: 2 Konings 14:25

Miga: Jeremia 26:18

Haggai: Esra 5:1; Esra 6:14

Sagaria: Nehemia 12:1,4,16, Esra 5:1; 6:14

Die punt hiervan is dat die boeke van die Ou Testament bymekaar pas, soos inmekaarpassende stukke van 'n legkaart.

V: Watter antieke boeke word deur die Ou Testament genoem, maar nie in die Ou Testament voorkom nie?

A: In die antieke tyd, net soos nou, was daar 'n aantal godsdienstige en historiese geskrifte, baie daarvan van wisselende gehalte. Behalwe die apokriewe boeke, is daar ook wat genoem word "pseudo-apokriewe boeke" wat vandag deur niemand aanvaar word nie. Dit is dikwels vervalste werke wat beweer om deur 'n historiese figuur geskryf te wees, maar wat in werklikheid nie is nie. Natuurlik, as iets vals is, is dit nie God se woord nie. Ander boeke, al is hulle nie perfek nie, is nie te sleg nie. Natuurlik, as 'n godvresende persoon iets skryf wat waar is, is dit nie noodwendig God se woord nie, en hy het ook nie so beweer nie. Net so kan 'n goeie Christelike boek wat vandag geskryf is, goed wees, maar nie God se woord nie. Sommige boeke, soos 1 Henog, is meer ingewikkeld. Eerste Henog is 'n saamgestelde boek, met die oudste outeur wat waarskynlik die grootste deel van die eerste afdeling geskryf het. Terloops, Judas 14–15 haal aan uit die oudste deel van Eerste Henog.

Die Ou Testament self noem sommige boeke en geskrifte waarvan ons vandag geen kopieë het nie.

Dade van Salomo 1 Konings 11-41

Kronieke van Konings 1 Konings 14:19, 29, 2 Konings 19:9-12, 11

Konge van Juda/Israel 2 Kronieke 16:11; 25:26; 28:26,32; 27:2; 35:27; 36:8

Konge van Israel 2 Kronieke 20:34; 33:18; 24:7; 1 Konings 14:19

Jasher (Regverdige) Josua 10:13; 2 Samuel 1:18

Oorloë van die Here Numeri 21:14

Hierdie is nooit as Skrif beskou nie, maar is bloot ander betroubare rekords wat vir die moderne wêreld verlore gegaan het.

V: Watter lyste van Ou-Testamentboeke het ons behalwe Bybeltekste?

A: Hier is die lyste.

Ben Sira, in die 2de eeu v.C. behalwe Esegiel

Philo, die Alexandriese Jood (De Vita Contemplativa 25) 3 afdelings

Josefus, die Joodse skrywer <100 n.C. Contra Apion 1.8.

Joodse Raad te Jamnia 90 n.C. geen Apokrifa nie

Raad van Karthago 397 n.C. bevat historiese Apokrifa (insluitend 1, 2 Esdras en die Gebed van Manasse, wat vandag nie in die Katolieke Apokrifa voorkom nie)

V: Waar kom kiasmes in die Ou Testament voor?

A: Chiassme is 'n simmetriese poëtiese struktuur wat algemeen in Hebreeuse poësie voorkom. Hier is 'n paar daarvan.

Genesis 7:4-8:12; 7:21-23a

Levitikus 24:13-23

Levitikus 25:14-17

Numere 15:35-36

1 Samuel 2; 3:17; 3:1-4:1; 8:5-22, en 18:20-26

2 Samuel 1:19-27; 5:17-8:18; en 23:1-7

Job 4:5-5:27

Psalm 3:7-8; 51, 58. Psalm 109 is naby 'n kiasme.

Jesaja 15:1-14; 21:1-10; 22:8-11; 22:1-4; 22:8-11; 22:12-14; 23:1-14; 24:1-13; 26:1-21; 27:1-13; 29:9-14; 32:1-5; 37:14-20; 38:1-8; 38:10-20; 41:17-20; 42:1-4; 42:13-17; 43:1-7; 43:8-13; 43:22-24; 43:25-44:5; 44:6-8; 48:17-22; 51:1-3; 51:7-8; 51:13-15; 55:1-13; 56:9-12; 59:14-20; 61:5-9; 63:15-64:12; 65:1-66:24; 65:17-18b; 65:18c-20; 66:5-14; 66:18-24.

Jeremia 9:1-11; 20:24-18

Sagaria 6:9-15

Esegiel 26:3-14 het 'n kiasmatiese struktuur, alhoewel dit nie 'n perfekte kiasme is nie.

Sommige kommentators beskou die hele boeke Ester en Matteus as chiasties van struktuur.

V: In die Ou Testament, waar kom Aramees voor?

A: Die Encyclopedia Britannica-volume 1 (1956) bl. 684 sê: "die vroegste rekords van Aramees dateer van ongeveer 800 v.C. … Die alfabet verskil op daardie tydstip min van dié van die Moabitiese Steen." Daar word gesê daar was twee neigings wat gedurende die tyd van die Persiese Ryk voltooi is

Die Bybelgedeeltes in Aramees is die volgende:

Genesis 31:47 (slegs twee woorde)

Daniël 2:4b-7:28

Esra 4:8-6:18

Esra 7:12-26

Jeremia 10:11

Prediker het 'n paar Arameese uitdrukkings

Sommige name is beide Hebreeus en Aramees

El, Mordegai, Mara (Rut 1:20), Tobias, Gesem

Sommige ander woorde is beide Hebreeus en Aramees.

lahen ("daaroor" in Aramees, "tot hulle" in Hebreeus) (Rut 1:13)

Twee inskripsies in sale in grotte 11 myl (18 km) wes van Amman, Jordanië, noem "Tobiah" in Aramees. (Van 590 v.C. tot so laat as 200 v.C.)

Al die post-eksiliese boeke van die Ou Testament het volgens When Critics Ask bl. 265–267 sommige Babiloniese of Arameese uitdrukkings. Ter verwysing, Jesaja het geen Arameese terme nie.

Verskeie woorde in die Evangelies in die Nuwe Testament is ook in Aramees.

V: In die Ou Testament, wat is die verskil tussen 'n skrywersfout (of afskrifmakersfout) en 'n fout in die oorspronklikes? Watter verklaring sou meer redelik wees?

A: Skribale foute is gewoonlik spelfoute, veranderinge van 'n paar letters, of soms die oorslaan of herhaling van 'n reël teks. Daar is ook doelbewuste skribale veranderinge waar hulle 'n woord sou verander of byvoeg, of 'n woord of frase byvoeg om die betekenis na vore te bring, soortgelyk aan wat parafrases vandag doen.

Vir 'n bepaalde gedeelte, as ons net die Ou Testament gehad het, sou dit moeilik wees om te sê watter een meer redelik is omdat ons nie genoeg manuskripte het nie. Ons kan dit egter by analogie vergelyk met die meer as 10 000 manuskripte van die Nuwe Testament. Die manuskripte van die Nuwe Testament toon baie een-, twee- en drieletterveranderings weens skrywersfoute en spelfoute. Om te sê dat die manuskripte van die Nuwe Testament baie skrywersfoute gehad het omdat ons baie manuskripte het om dit te bewys, en die Ou Testament byna geen gehad het omdat ons nie baie manuskripte met variasies het nie, sou nie sin maak nie, omdat ons nie so baie Ou-Testament-manuskripte het nie. Nee, eerder is die frekwensie van kopieerfoute in die Ou Testament waarskynlik van ongeveer dieselfde omvang as kopieerfoute in die Nuwe Testament.

V: Glo die Kerk van Christus-denominasies dat die God van die Ou Testament anders is as die God van die Nuwe Testament? ('n Christen het dit gevra)

A: Nee, dit is 'n vals beskuldiging wat ek gehoor het. Sommige Kerk van Christus-kerke het ernstige foute wat verband hou met waterdoop wat mense werklik red, in stryd met Handelinge 10:44-48, en 'n Pelagiaanse siening van die menslike natuur, in stryd met Johannes 6:44,65 en Romeine 3:10-18. Echter, tot die beste van my wete het nog nooit 'n Kerk van Christus-persoon gesê dat die God van die Ou Testament anders is as dié van die Nuwe Testament nie. Die verskeie skole van die Gnostici, 'n antieke tipe kettery, was dié wat dit gesê het, en hulle sou nie die Skepper aanbid nie.

V: Hoekom tref God mense links, regs en in die middel in die Ou Testament, maar doen Hy dit nou nie?

A: God het voor Jesus se koms op 'n ietwat ander wyse met die Israeliete omgegaan as hoe Hy sedert die kruisiging met Christene omgaan.

In die Ou Testament het God 'n volk vir Homself geskep uit die nageslag van Jakob. Hulle het nie al die kennis gehad wat ons vandag gegee is nie, maar hulle het die belangrikheid van die behoefte aan offers, en die erns van sonde, geken. Alhoewel byna elke groot tema in die Nuwe Testament ook in die Ou Testament gevind word, was dit dikwels onduidelik, in 'n verhulde vorm.

Sedert Jesus gekom het, handel God met sy kinders, uit alle nasies en volke, meer sagkens. Vir die Jode wat Jesus verwerp het, en hul nakomelinge, lyk dit of God niks meer aan hulle te sê het nie, of omgang met hulle het, alhoewel hulle weer eens in die prentjie sal verskyn gedurende die eindtye.

Natuurlik kan 'n mens argumenteer dat God se toorn nie verander het nie, aangesien mense steeds na die hel gaan. Dit is net dat in die Ou-Testamentiese tye, met minder kennis wat gegee is, God meer waarskuwings gegee het, terwyl ons in die Nuwe-Testamentiese tye reeds gewaarsku is.

V: Watter vroeë skrywers het na die Ou Testament as die Ou Testament verwys?

A: Hier is die lys. As 'n skrywer die Nuwe Testament noem, maar nie die Ou nie, word 'n Ou Testament geïmpliseer. As dit net geïmpliseer word, is die naam nie in vetgedruk nie en staan daar "Impliseer".

Justin Martyr (c.138–165 n.C.) noem "hoe die Nuwe Testament, wat God vroeër aangekondig het" Dialoog met Trypho die Jood, hoofstuk 51, bl. 221.

Melito van Sardis (170–180 n.C.) noem die "Ou Testament" en lys die boeke in fragment 4 uit die Boek van Uittreksels, vol. 8, bl. 759

Irenaeus (182-188 n.C.) noem die Nuwe Testament en die Ou Testament in Irenaeus teen die ketterye, boek 5, hoofstuk 34.1, bl. 563. Hy noem dit ook op bl. 564

Die Muratorianse Kanon (c.170 n.C.) hoofstuk 3 bl. 603 noem die Ou Testament.

Klemens van Aleksandrië (193-202 n.C.) "Want God is die oorsaak van alle goeie dinge; maar van sommige primêr, soos van die Ou en die Nuwe Testament;" Stromata boek 1 hfst. 5 bl. 305. Sien ook Stromata boek 4 hfst. 21 bl. 434

Tertullianus (c. 213 n.C.) "Hy word duidelik vir ons in alle Skrifte gedefinieer – in die Ou Testament as die Christus van God, in die Nuwe Testament as die Seun van God." Teen Praxeas hfst. 24 bl. 620

Tertullianus (207/208 n.C.) noem die Ou en Nuwe Testamente in Tertullianus se Vyf Boeke Teen Marcion, boek 4, hoofstuk 6, bl. 351.

Hippolytus (225-235/6 n.C.) (implisiet) verwys na die Nuwe Testament in Fragmente uit Kommentare Kommentaar op Genesis 49:11 bl.165

Asterius Urbanus (c.232 n.C.) "Maar hulle sal nooit in staat wees om te wys dat enigeen van die Ou-Testamentse profete, of enigeen van die nuwe…" Die Exordium vol.7 hfst.9 bl.337

Commodianus (c.240 n.C.) "Nou verstom, sweer dat jy in Christus sal glo; want die Ou Testament verkondig aangaande Hom." Instructions of Commodianus hfst.25 bl.207

Origenes (225-254 n.C.) verwys na die "Ou Testament" in Origenes teen Celsus, boek 7, hoofstuk 24, bl. 620. Hy noem die Ou en Nuwe Testamente in Kommentaar op Johannes, boek 5, hoofstuk 4, bl. 348.

Novatianus (250–257 n.C.) noem die Ou Testament en die Nuwe Testament in Novatianus se Traktaat oor die Drie-eenheid, hoofstuk 7, bl. 617. Hy noem ook die waarheid van beide die Ou en die Nuwe Testament in hoofstuk 17, bl. 627

Anonieme Traktaat oor Herdoop (c.248-256 n.C.) hfst.15 bl.676 haal Numeri 11:17 aan as deur God tot Moses in die Ou Testament gesê.

Cyprianus van Kartago (c.246-258 n.C.) noem die Ou Testament in Verhandelinge van Cyprianus, Verhandeling 12, hfst. 4, bl. 509

Dionysius van Rome (259-269 n.C.) sê die Drie-eenheid is in die Skrif, maar die leer van "drie gode" word nie in die Ou noch in die Nuwe Testament geleer nie. Teen die Sabelliërs hfst.1 bl.365, vol.7

Archelaus (262-278 n.C.) noem dat daar nie twee Ou Testamente of twee Nuwe Testamente is nie. (Die Christen Diodorus praat) Disputasie met Manes hfst.45 bl.220

Archelaus (262-278 n.C.) verwys na die Ou Testament. Disputasie met Manes hfst.42 bl.217

Anatolius van Alexandrië (270-280 n.C.) verwys na die "Ou Testament", wat 'n Nuwe impliseer. Die Paaskanon van Anatolius van Alexandrië hfst.8 bl.148

Victorinus van Petau (gemartel in 304 n.C.) noem die Ou en Nuwe Testamente in sy Kommentaar op die Openbaring van die Gelukkige Johannes bl.345

Methodius (270-311/312 n.C.) "Ek sal vir julle, o maagdelikes, uit die Ou Testament, geskrewe profesie uit die Boek van die Regters, voorlê om te wys dat ek die waarheid spreek," Banket van die Tien Maagdelikes Toespraak 10 hfst.2 bl.348

Alexander van Alexandrië (313–326 n.C.) "En behalwe die vroom oortuiging oor die Vader en die Seun, bely ons een Heilige Gees, soos die goddelike Skrifte ons leer; wat beide die heilige manne van die Ou Testament en die goddelike leraars van wat die Nuwe genoem word, ingehuldig het." Briewe oor die Ariaanse kettery Brief 1 hoofstuk 12 bl. 296

Lactantius (c.303–c.325 n.C.) "Maar die hele Skrif is in twee Testamente verdeel. Dit wat die koms en lydensweg van Christus voorafgegaan het – dit is die wet en die profete – word die Ou Testament genoem; maar die dinge wat ná Sy opstanding geskryf is, word die Nuwe Testament genoem." Die Goddelike Institusies boek 4, hoofstuk 20, bl. 122

Na Nicea

Eusebius (318–339/340 n.C.)

Athanasius (367 n.C.) noem die "Ou Testament" en lys sy boeke in Athanasius se Feesbrief 39 hfst. 4 bl. 552

Efraim/Efrem (350-378 n.C.)

Basil van Kappadokië (357-379 n.C.) verwys na die Nuwe Testament in Brief 42 hfst. 3 bl. 144-145.

Kiril van Jerusalem (c.349-386 n.C.) noem die Ou en Nuwe Testament in Lesing 2.4 bl. 8 en 3.6 bl. 15

Die Sinode van Laodicea (343-381 [of 363] n.C.) kanon 59 bl. 158 noem die Ou en Nuwe Testamente.

Gregorius van Nyssa (382-383 n.C.) noem die Ou Testament in Teen Eunomius boek 11 hoofstuk 5 bl.238

Ambrosius van Milaan (370-390 n.C.) noem die Ou en Nuwe Testamente in Oor die Christelike Geloof boek 1 h.8.57 bl.210

Gregorius van Nazianze (330-391 n.C.)

Pacianus van Barcelona (342-379/392 n.C.) noem die Nuwe Testament in Oor Boetelinge h.4.1 bl.74

Didymus die blinde (398 n.C.) verwys na die Ou en Nuwe Testament. Kommentaar op Sagaria 8 bl. 201

Siriacsboek van Stappe (Liber Graduum) (350-400 n.C.)

Epiphanius van Salamis (360-403 n.C.) noem die Ou en Nuwe Testamente. Die Panarion-afdeling 3 scholion 1 en 5 bl.334

Rufinus se kommentaar op die Apostoliese Geloofsbelydenis (374-406 n.C.)

Johannes Chrysostomos (gemartel in 407 n.C.) verwys na die "Ou Testament" Nicene and Post-Nicene Fathers Eerste Reeks vol.11 bl.349

Raad van Karthago (393-419 n.C.)

Jerome (317-420 n.C.)

Augustinus van Hippo (338-340 n.C.) noem die Ou Testament in Die Stad van God boek 17 hfst. 5 bl. 345 en boek 17 hfst. 7 bl. 347. Ook Kommentaar op Psalms 405, 521, 531, 681

Johannes Cassianus (419-430 n.C.) Die Nuwe Testament word by naam genoem in die Instituta van Johannes Cassianus boek 1.1 bl. 201 en die Konferensie van die Abt Paphnutius hfst. 15 bl. 327

Vincent van Lerins (c.434 n.C.) verwys na die "Ou Testament". Twaalf Boeke boek 1.1 p.201

Sokrates (c.400-439 n.C.) Sokrates se Kerkgeskiedenis

Theodoret van Cyrrus (423-458 n.C.)

Kerkraad van Kalsedon (451 n.C.)

Pous Leo I van Rome (440-461 n.C.)

Onder ketels en vervalste boeke

Marinus (c.300 n.C.), 'n Bardasene, het in 'n dispuut met Adamantius 'n beroep op die "Ou Testament" gedoen en na Dawid as 'n profeet verwys. Dialoog oor die Ware Geloof, hoofstuk 862a 20 bl.173

Theodorus van Mopsuestia (392–423/429 n.C.) noem die Ou Testament, die sewentig vertalers van die goddelike Skrif. Kommentaar op Sefanja hoofstuk 1, bl. 289

V: Wat is die hoofmanuskripte van die Ou Testament wat ons vandag bewaar het?

A: Daar is ses hoofgeslagte.

1. Die Masoretiese teks is die familie wat die Jode self deur die Middeleeue bewaar het.

2. Die Samaritaanse Pentateug stem baie ooreen met die Masoretiese teks en die Doodsee-rolle, behalwe vir 'n paar voor die hand liggende veranderinge (bv. Gerisim-berg in plaas van Jerusalem, ensovoorts). Al die manuskripte van die Samaritaanse Pentateug is egter middeleeus. Sommige daarvan is Codex Add. 1846 (1100 n.C.), Codex B (1345/1346 n.C.), Handskrif E (1219 n.C.) en die Sepher 'Abisha'-rol (12de–13de eeu). Hulle het ook hul Tora in Aramees, Grieks en Arabies vertaal.

3. Die Griekse Septuaginta, insluitend die Lucianus-herziening en Christelike geskrifte,

4. Origenes se Hexapla het 'n Vyfde Kolom van die Septuaginta gehad. Pampilus en Eusebius het dit baie keer laat kopieer en versprei. Ons het 'n manuskrip daarvan bewaar, genaamd die Leiden Codex Sarravianus (4de of 5de eeu n.C.). Nicene and Post-Nicene Fathers Tweede Reeks, vol. 1, bl. 38

5. Die Siriëse vertaling gee ons nie net leidrade oor spesifieke woorde wat moeilik is om met sekerheid in die antieke Hebreeus te ken nie, maar wys ons ook hoe hulle verse in die tyd van Christus verstaan het.

6. Dooie-see-rolle van omtrent die tyd van Christus. Die meeste van hierdie manuskripte stem ooreen met die Masoretiese teks, maar sommige stem meer ooreen met die Septuaginta. Benewens Bybelmanuskripte het hulle ook baie kommentare op die Skrif en ander godsdienstige boeke.

Daarbenewens is hier ander manuskripte wat gevind is.

Die Nash-papirus, gedateer 150 v.C., bevat die Tien Gebooie gekombineer uit Eksodus 20:2-17 en Deuteronomium 5:6-6:4v. Dit was die oudste bekende Bybelse teks totdat die Doodsee-rolle ontdek is. 'n Foto daarvan is in die New International Dictionary of the Bible, bl. 228.

By Masada was daar 'n kopie van Josua, gedateer 169–93 v.C. deur massaspektrometer-radiokoolstofdatering. (The Dead Sea Scrolls Today bl. 18). Die Romeine het Masada in April 73 n.C. verower, dus moes die manuskripte van voor daardie tyd gewees het.

Nahal Hever is 'n grot naby Engedi, net wes van die Doodsee, wat 'n fragment van die kleiner profete in Grieks bevat (8 Hev XIIgr). Dit bevat ook Numeri (5/6 Hev 1a) en Psalms (5/6Hev 1b). Volgens Manuskripte van die Griekse Bybel bl. 34, is hulle tussen 50 v.C. en 50 n.C. geskryf. 'n Ryk vrou met die naam Babatha het daar skuiling gesoek aan die begin van die Bar Kochba-opstand teen Rome. Dit is 'n hersiening van die Septuaginta, gemaak in Judea, en byna identies aan die Masoretiese teks.

Die Wadi Muraba'at-rol van die Klein Profete (Mur 88) is van omstreeks 132 n.C. Dit bevat Habakuk 1:3-2:11 en 2:18-3:19. Wadi Muraba'at bevat ook sommige geskrifte van Bar Kokhba self uit 132 n.C.

V: Wat is die Septuaginta?

A: Die Septuaginta (afgekort LXX) is 'n vertaling van die Ou Testament in Grieks. Dit bestaan uit die hele Joodse Ou Testament plus 'n paar bykomende materiaal. Die Septuaginta is tussen 285 (vir die Tora) en die Ou Testament vertaal en was voor 160 v.C. voltooi. Die vertaling van die Tora was van hoë gehalte, maar ander boeke, soos sommige van die kleiner profete, was bloot parafrases; Jesaja was die mees parafraserend. Nietemin is dit interessant om die Septuaginta te lees om twee redes:

a) om te sien wat anders is as die Masoretiese weergawe, en

b) Hoe Jode voor Christus die betekenis van die Ou Testament geïnterpreteer het toe hulle dit in 'n ander taal vertaal het.

Onthou dat die Aleksandrynse Griekse dialek voor Christus nie die teologiese terme van die Hebreeus en die Grieks ná Christus gehad het nie. In werklikheid het die Septuaginta en die studie van die Ou Testament in Grieks moontlik 'n rol gespeel in die feit dat die teologiese terme teen die tyd van Christus geskik geword het vir die Griekse taal. Daarbenewens stem sekere gedeeltes in die Nuwe Testament meer ooreen met die Septuaginta as met die Masoretiese teks.

Die naam "Septuaginta" kom van die woord vir "sewentig". Die legende in die sogenaamde Brief van Aristeas sê 72 Jode uit Jerusalem het na Alexandrië gekom en dit in 72 dae vertaal. Philo sê ook hulle het dit naby Alexandrië vertaal.

Daar is verskillende weergawes van die Septuaginta. Behalwe die hooftekstroombelyn, is daar wat genoem word "Lukianiese tekste" van die Septuaginta. Lukianus was 'n onderwyser by die kerk van Antiochië.

Die New International Dictionary of the Bible bl. 1002 sê die oudste bekende kopie van die Septuaginta is 'n fragment van Deuteronomium 25:1-3, gedateer 150 n.C. Die Wycliffe Bible Dictionary bl. 436–438 sê egter dat die oudste bekende bestaande eksemplaar van die Septuaginta 'n eksemplaar van Levitikus uit 100 v.C. is, onder die Doodsee-rolle wat in grot 4 gevind is. Wat volledige Bybels betref, het Vaticanus (325–350 n.C.) en Alexandrinus (c. 450 n.C.) albei die Septuaginta-Ou Testament. Sinaiticus (340-350 n.C.) het die meeste van die Ou Testament van die Septuaginta, alhoewel nie Deuteronomium 4:22-28:67; en 30:17 tot die einde nie.

V: Het die Septuaginta die hele Apokrif bevat?

A: Konserwatiewe protestantse Christene het twee sienings.

a) Ja, die hele Apokrifa is in die manuskripte Vaticanus (325-250 n.C.) en Alexandrinus (c.450 n.C.). Sinaiticus (340-350 n.C.) bevat Tobit, Judit, 1 en 4 Makkabeërs, wysheid en Sirag. Ongeveer 19 kerkskrywers van voor die Konsilie van Nicea het uit boeke van die historiese apokrif aangehaal. Byvoorbeeld, Cyprianus van Kartago (c.246-258 n.C.) haal aan uit Ecclesiasticus in Traktaat 8, hoofstuk 2, bl. 476 en uit Tobias in Traktaat 8, hoofstuk 5, bl. 477. Sommige vroeë kerkskrywers het dit as Skrif beskou en ander nie.

b) Nee, vandag bestaan slegs Sirag en moontlik fragmente van Tobit wat bewysbaar voor Christus geskryf is. Onder die Doodsee-rolle bevat 2Q18 (= 2Qsir) Sirag 6:14–15, 20–31, en Grot 7 478 bevat moontlik fragmente van Tobit. Grot 4 het vyf fragmente van Tobit (4Q196 tot 4Q200), vier in Aramees en een in Hebreeus. Ook sê Responses to 101 Questions on the Dead Sea Scrolls, bl. 25, dat rolle by Masada Sirach 39:27–44:17c in Hebreeus insluit. 'n Foto van Tobit 6:12–7:10 in 4QTobitb (=4Q197) is in The Meaning of the Dead Sea Scrolls bl. 184. 11QPs(a) bevat Sirag 51:13–30; 'n vertaling van die teks is in The Meaning of the Dead Sea Scrolls bl. 186.

Ander boeke: Die Doodsee-rolle het ook 'n aantal hymne en ander boeke gehad wat nie in die apokrif voorkom nie, insluitend 1 Henog, Jubileum en baie geskrifte wat slegs onder die Doodsee-rolle bekend is. Dus bewys die teenwoordigheid van Sirag en moontlik Tobit onder die Doodsee-rolle nie noodwendig dat iemand, selfs nie die Qumran-gemeenskap nie, hulle as Skrif beskou het nie.

Bybelboeke: Die Doodsee-rolle het Septuaginta-kopieë gehad van Eksodus 28 (7Q1 = 7QLXXExod van Eksodus 28:4-7), Levitikus (4Q119, 4Q120), Numeri (4Q121), Deuteronomium (4Q35; 4Q122). Skynbaar het die Doodsee-rolle geen kopieë van enige ander Septuaginta-boeke gehad nie, en beslis geen apokriewe Septuaginta-boeke nie.

Die vertaling van die Doodsee-rolle, bl. 467–518, gee baie besonderhede oor Septuaginta-manuskripte. 4Q51 is die mees ongewone. Dit is 'n kopie van 1 en 2 Samuel as 'n Hebreeuse manuskrip waarvan die teks blyk die Hebreeus agter die Septuaginta van Samuel te wees. 4Q75 bevat Sagaria, Maleagi en Jona, en blyk halfpad tussen die Masoretiese teks en die Septuaginta te wees.

Die Argeologiese Ensiklopedie van die Heilige Land bl. 114 sê dat, anders as die boeke van die Bybel, die afskrifte van die apokriewe manuskripte nie deur skrywers wat in Qumran gewoon het geskryf is nie, maar dat hierdie manuskripte na Qumran gebring is.

Alhoewel die apokriewe boeke ongetwyfeld voor Christus se tyd geskryf is, merk When Cultists Ask (bl. 287) op dat ons nie met sekerheid kan sê of hulle voor of ná Christus se tyd by die Septuaginta gevoeg is nie.

Gevolgtrekking: Alhoewel ons geen direkte bewyse het wat sê of die apokriewe boeke deur sommige voor of ná Christus as deel van die Bybel beskou is nie, het Clemens van Rome uit Judith aangehaal in 1 Clemens hoofstuk 55, sonder om te sê dat dit nie Skrif was nie. Aangesien die hele Apokrif teen 325 n.C. in die Septuaginta gekopieer is, en daar is geen melding van enige Christene of Jode wat daarvan bewus was dat dit eers ná Christus se tyd bygevoeg is nie, kan ons met sekerheid sê:

Gevolgtrekking 1: Ons kan nie bewys dat dit voor Christus in die Septuaginta was nie, maar,

Gevolgtrekking 2: Dit is op 'n stadium ingevoeg, en die bewys van 'n toevoeging ná Christus ontbreek.

V: Wat is die Lucianus-herziening van die Septuaginta?

A: Lucianus was 'n presbiter (ouderling) by die kerk in Antiochië wat in 312 n.C. as 'n martelaar gesterf het. Hy het 'n kopie van die Septuaginta gemaak waarin hy onvolmaakthede in Griekse grammatika en styl reggestel het.

Ons het geen geskrewe werke van Lucianus se teologie bewaar nie. Een van sy dissipels was egter Arius, en 'n ander was die ariaanse ketter Eusebius van Nicomedia (nie Eusebius die kerkhistorikus nie). Sien The First Seven Ecumenical Councils (325-787) bl. 51-53,77 vir meer inligting.

V: Watter ander Griekse vertalings van die Ou Testament is gemaak?

A: Benewens die Septuaginta en die Lucianiese hersiening daarvan, was daar nog drie ander Griekse vertalings.

Aquila: Nadat die Christendom begin groei het, het Aquila, 'n bekeerling tot die Jodendom uit Pontus, in 126 n.C. 'n vertaling gemaak met die doel om die Septuaginta teë te staan, aangesien Christene die Septuaginta gebruik het om Jode te bekeer.

Symmachus: Die Ebioniete was 'n Christelike kultus wat baie Joodse praktyke gevolg het en nie geglo het dat Jesus God was nie. Symmachus die Ebioniet het in die tweede eeu 'n vertaling gemaak.

Teodozius was nog 'n Ebioniet wat in dieselfde eeu 'n vertaling gemaak het. Ons het egter net klein fragmente van hul tekste.

V: Wat is 'n oorsig van die Doodsee-rolle en die Qumran-gemeenskap wat dit bewaar het?

A: God het belowe om Sy Woord te bewaar in Jesaja 59:21; 40:8; Psalm 119:89, en 1 Petrus 1:23-25. Aangesien daar egter min Ou-Testamentiese manuskripte ouer as 950 n.C. bestaan het, kan iemand nuuskierig wees oor hoe presies die Ou Testament voor daardie tyd oorgedra is. In 1947 het 'n Bedoeïense seun, Muhammad Adh-Dhib, 'n klip in 'n grot by Qumran gegooi en die geratel van pottewerk gehoor. Dit het 'n bewaarde biblioteek van ongeveer 500 tot 867 manuskripte uit Jesus se tyd aan die lig gebring, waarvan 'n kwart tot 'n derde uit die Bybel bestaan het.

Slegs ongeveer 200–300 mense het op 'n slag in Qumran gewoon. Qumran was soos 'n klooster, want van die 1 200 grafte op die begraafplaas was slegs 6 van vroue en 4 van kinders. Daar was ongeveer 200–300 grotte, en mense het in 30 daarvan gewoon. Die meeste mense het egter in hutte of tente gewoon. Munte by Qumran toon dat mense daar gewoon het van ongeveer 135 v.C. tot die abrupte verwoesting in 68 n.C. Die Romeine het Qumran verower en almal wat nie ontsnap het nie, gedood of tot slawe gemaak.

Geloofsoortuigings van die Joodse sekte Kinders van die Lig: Moderne geleerdes het eens die inwoners van Qumran met die Essene verwar weens hul ooreenkomste. Hierdie sekte, wat hulself die "Kinders van die Lig" genoem het, het omstreeks 200 v.C. begin. Hulle het in die opstanding van die dooies geglo (soos die Fariseërs), het doop deur onderdompeling beoefen en het toesighouers gehad wat soortgelyk was aan Christelike biskoppe. Hulle het geglo dat Melgisedek 'n hemelse wese was en dat die goddeloses uitgewis sou word.

Qumran-kommentare op Genesis 49:10 en Jesaja 11:1-3 toon dat hulle dit as messiaanse profesieë erken het. Soos ander, het die Qumran-gemeenskap geglo dat die Messias mirakels en genesings sou doen. Hulle het ook geglo dat die Messias persoonlik die Romeinse keiser sou doodmaak. Dit sou jare neem om al die dooies van die Messias se militêre oorwinnings te begrawe. Dus, soos die Christian News (23/11/1998) sê: "Nou weet ons dus dat toe Kajafas die verhoor van Jesus gelei het, al wat hy hoef te doen was om Jesus te kry om te bely dat hy die Messias was. Toe Jesus, wat die voorspelbare mirakels verrig het, daardie belydenis gemaak het, is hy as skuldig aan hoogverraad teen die keiser beskou."

Kom ons besoek "Die Biblioteek": Elf grotte het ongeveer 95 000 fragmente bewaar, 40 000 in grot 4 alleen. Sommige van die nie-Bybelse fragmente sluit in mezuzot (verse wat op arms gedra word) en filakteries (verse wat op die voorkop gedra word) uit Eksodus en Levitikus. Hier is 'n paar van die bewaarde Ou-Testamentiese tekste.

Geen kommentare op ander boeke het getoon dat hulle nie-Bybelse boeke as Skrif beskou het nie.

Om lig te werp op die Joodse kultuur van daardie tyd is een belangrike funksie van die Doodsee-rolle.

Een oortuiging wat die Qumran-gemeenskap met ander gedeel het, was dat die Messias wonders en genesings sou verrig. Hulle het ook geglo dat die Messias persoonlik die Romeinse keiser sou doodmaak. Dit sou jare neem om al die dooies van die Messias se militêre oorwinnings te begrawe. Dus, soos die Christian News (23/11/1998) sê: "Nou weet ons dus dat toe Kajafas die verhoor van Jesus gevoer het, alles wat hy hoef te doen was om Jesus te kry om te bely dat hy die Messias was. Aangesien Jesus, wat die voorspel­de mirakels verrig het, daardie belydenis gemaak het, is hy as skuldig aan hoogverraad teen die keiser aangeneem."

Die Wycliffe Bybelwoordeboek, bl. 441, sê dat die Doodsee-rolle toon dat die Evangelie van Johannes, eerder as 'n hellenistiese dokument uit die tweede eeu, "duideliker as ooit tevore as 'n produk van eerste-eeuse Palestina bewys word weens sy vele ooreenkomste met die Qumran-tekste."

Een manuskrip uit Qumran-grot 4 is Eksodus uit die Samaritaanse Pentateug. Een van die oudste rolle is 4Q17, wat Eksodus 38 tot Levitikus 2 bevat. Dit is een van die oudste manuskripte, gekopieer omstreeks 250 v.C. Dit is prakties identies aan die Masoretiese teks. Die Jesaja-rol bevat die volledige teks van Jesaja. Dit en die ander kopie in grot 1 was volgens A Survey of Old Testament Introduction, bl. 25, in 95% van die teks identies aan die standaard Hebreeuse Bybel. (As 'n steekproef het ek uit my eie monsters gesien dat daar volledige ooreenstemming van 94,6% op 'n klinker-vir-klinker-grondslag was.)

Daar is 'n aantal klein variasies tussen die Masoretiese en Qumran-tekste, en dit kan te wyte wees aan dialekverskille en -veranderinge, soos vandag se Britse Engels teenoor Amerikaanse Engels. Hier is 'n paar van die groter of belangriker variasies. Navorsers waarsku ook dat, alhoewel die Masoretiese skrifgeleerdes uiterste sorg gedra het om elke rol presies na te kopieer, die sekte by Qumran moontlik nie so 'n hoë standaard in kopiëring gehad het nie.

Eksodus 1:5 in die Masoretiese teks sê 70 mense het na Egipte gegaan. Toe Stefanus in Handelinge 7:14 75 gesê het, kan 'n mens aanvaar dat die Skrif (onfeilbaar) Stefanus se aanhaling uit 'n Septuaginta-fout, wat 75 gesê het, opgeteken het. Die Doodsee-rolle sê egter ook 75, so miskien was Stefanus en die Septuaginta hier korrek.

Deuteronomium 32:43 het "laat al God se engele hom aanbid" terwyl die Masoretiese teks dit nie het nie. Hebreërs 1:6 haal dit aan.

Die Masoretiese 1 Samuel 17:4 sê Goliat was 6 el en 'n span, of ongeveer 9 voet 9 duim. Die Septuaginta en die Doodsee-rolle sê egter 4 el en 'n span, of ongeveer 6 voet 9 duim.

Targums, wat Aramese parafrases is, is onder die Doodsee-rolle van Levitikus gevind, en twee targums uit gedeeltes van Job. Onder die Doodsee-rolle is kommentare op Genesis, Psalm 37, moontlik Hooglied, Jesaja, Miga, Nahum, Sefanja, twee van Hosea en 'n erg verminkte een van Habakuk 1:2 tot en met die einde van hoofstuk 2. Die outeurs het probeer om alles met gebeure van hul tyd te verbind.

Die Septuaginta: Grot 4 het die oudste kopie van 'n deel van die Septuaginta, naamlik die teks van Levitikus, gedateer 100 v.C. Grot 7 het 'n kopie van Eksodus hoofstuk 28. Ander rolletjies bevat 'n kopie van Numeri en twee kopieë van Deuteronomium. Twee rolskrifte is baie nuuskierig. Een rolskrif blyk die Hebreeus agter die Septuaginta vir 1 en 2 Samuel te wees. Nog 'n rol van Sagaria, Jona en Maleagi is Hebreeus wat blykbaar tussen die Septuaginta en die Masoretiese teks in val. Die Septuaginta-weergawe van Jeremia is 60 verse (1/8 korter) as die Masoretiese teks. Die Doodsee-rol 4QJerb ondersteun sommige van hierdie weglatings. Een rol het die Hebreeus van Psalm 151 bevat, wat ook in die Septuaginta voorkom.

Die Apokrifa en Ander Boeke: 2Q18 (= 2QSir) bevat hoofstuk 6 van Sirag (Ekklisiastikus), en Grot 7 bevat fragmente van Tobit. Grot 4 bevat ook 5 fragmente van Tobit (4Q196 tot en met 4Q200). Die Archaeological Encyclopedia of the Holy Land bl. 114 sê dat, anders as die boeke van die Bybel, die kopieë van die apokriewe manuskripte nie deur skrifgeleerdes wat in Qumran gewoon het geskryf is nie, maar na Qumran gebring is. Alhoewel die apokriewe boeke ongetwyfeld voor die tyd van Christus geskryf is, merk When Cultists Ask bl. 287 op dat ons nie met sekerheid kan sê of hulle voor of ná die tyd van Christus by die Septuaginta gevoeg is nie.

Een rol, 11QPs, bevat bykomende Psalms, die sogenaamde Psalms 152-155. Behalwe vir die Doodsee-rolle, is verskeie weergawes hiervan slegs in die Syriese taal bekend.

Die Doodsee-rolle het ook 'n aantal hymne en ander boeke bevat wat nie in die apokrifa voorkom nie, insluitend 1 Henog (behalwe afdeling 2), 14 eksemplare van Jubileum in Hebreeus, en baie wat slegs onder die Doodsee-rolle bekend is. Dus bewys Sirag en Tobit onder die Doodsee-rolle nie dat enigiemand, selfs nie die Qumran-gemeenskap nie, hulle noodwendig as Skrif beskou het nie.

Die Doodsee-rolle is nuttig om lig te werp op die Joodse denke van daardie tyd. Die Wycliffe Bible Dictionary bl. 441 sê dat die Doodsee-rolle toon dat die Evangelie van Johannes en Paulus se geskrifte, eerder as net Hellenistiese dokumente uit die 2de eeu, inderdaad sommige ooreenkomste met die Doodsee-rolle het.

Opsomming: Die Qumran-grotte het 'n rykdom van Ou-Testamentiese manuskripte uit die tyd van Christus verskaf, en ongeveer 'n duisend jaar ouer as die Masoretiese tekste. Ander geskrifte verskaf ook agtergrond vir sommige van die Nuwe Testament.

V: Wat is 'n paar van die verskille in lezings tussen die Masoretiese teks en die Doodseeverse?

A: Hier is 'n voorbeeld van sommige van die "mees betekenisvolle" leesstukke. Tensy anders aangedui, is die Masoretiese teks (MT) die eerste lezing en 'n Doodsee-rol die tweede.

Deut 5:5 "woord" (MT) vs. "woorde" (Doodsee-rolle, Samaritaanse Pentateug, Septuaginta, Siriies, Vulgaat, Targum)

Dt 10:13 "Here" vs. "Here jou God" (Doodsee-rolle, Septuaginta, Siries)

Dt 31:1 "het gegaan en gespreek" vs. "het klaar gespreek alles" (Doodsee-rolle, Septuaginta)

Dt 32:8 Masoreties: "kinders van Israel" vs. Septuaginta: "engele van God" vs. 'n Doodsee-rol: "sons van God"

Dt 32:15 "Jeshurun" vs. "Jakob het sy hartelus geëet; Jeshurun" (Doodsee-rolle, Samaritaanse Pentateug, Septuaginta)

Dt 32:19 "gesien dit" vs. "gesien dit en was jaloers" (Doodsee-rolle, Septuaginta)

Dt 32:43 "nasies" vs. "hemele" (Doodsee-rolle, Septuaginta)

Dt 32:43 (afwesig) (Masoretiese teks) vs. "Laat al God se engele hom aanbid." (Septuaginta, Hebreërs 1:6, en Doodsee-rol 4Q44 (=4QDeut(q)), Johannes Chrysostomos (oorlede 407 n.C.) Predike oor Hebreërs Predikatie 4 nr. 2 bl. 382-383)

Dt 32:43 "dienaars" vs. "kinders" (Doodsee-rol 4Q44 (=4QDeut(q)), Septuaginta)

Dt 32:43 (afwesig) vs. "hy sal vergeld aan diegene wat hom haat" (Doodsee-rol 4Q44 (=4QDeut(q)), Septuaginta)

Dt 32:43 "reinig sy land sy volk" vs. "reinig die land vir sy volk") Doodsee-rol 4Q44 (=4QDeut(q)), Samaritaanse Pentateug, Septuaginta, Vulgaat)

Dt 33:8 "jou Thummim" vs. "Gee aan Levi jou Thummim" (Doodsee-rolle, Septuaginta)

Deut 33:17 "Sy eerstgeborene bul" vs. "'n eerstgeborene bul" (Doodsee-rolle, Septuaginta, Siries, Vulgaat)

1 Sam 1:23 "sy woord" (MT, Doodsee-rol 4Q51 (=4QSam(a)) "jou woord" (Septuaginta, Siries)

1 Sam 1:24 "met drie osse" vs. "met 'n driejarige os" (Doodsee-rol 4Q51 (=4QSam(a)), Septuaginta, Siries)

1 Sam 2:1 "die HERE" vs. "my God" (Septuaginta)

1 Sam 2:1 "jou oorwinning" vs. "my oorwinning" (Doodsee-rol 4Q51 (=4QSam(a)))

1 Sam 2:20 "gee jou" vs. "betaal jou terug" (Septuaginta, Doodsee-rol 4Q51 (=4QSam(a)))

1 Sam 2:20 "bedeeling wat sy gevra het van" vs. "geskenk wat sy gegee het aan" (Septuaginta, Doodsee-rol 4Q51 (=4QSam(a)))

1 Sam 2:21 "Wanneer die HERE" vs. "En die HERE" (Septuaginta, Dooie See-rol 4Q51 (=4QSam(a)))

1 Sam 2:27 "toe hulle by die huis was" vs. "toe hulle slawe van die huis was" (Septuaginta, Doodsee-rol 4Q51 (=4QSam(a)))

1 Sam 2:29,32 "skop" vs. "kyk met 'n gulsige oog" (Septuaginta, Doodsee-rol 4Q51 (=4QSam(a)))

1 Sam 2:33 "jou oë … jou hart" vs. "sy oë … sy hart" (Septuaginta, Doodsee-rol 4Q51 (=4QSam(a)))

1 Sam 2:33 "die jong manne" vs. "die deur die swaard" (Septuaginta, Dooie See-rolle 4Q51 (=4QSam(a)))

1 Sam 3:4 "geroep Samuel" vs. "geroep, "Samuel! Samuel!" (Septuaginta, Doodsee-rol 4Q51 (=4QSam(a)))

1 Sam 14:49, 1 Sam 18:17 "Merab" vs. "Merob" in die Doodsee-rol 4Q51 (=4QSam(a)) vir 1 Sam 14:49, Doodsee-rol 1Q7 (=1QSam) vir 1 Sam 18:17, en die Septuaginta (Expositor's Bible Commentary vol.3 p.669)

Job 22:8 (afwesig) vs. "En jy sê" (Dooie See-rol-targum van Job 11Q10 (=11QtgJob)).

Job 22:17 "vir hulle" vs. "vir ons" (Septuaginta, Siries, Dooie See-rol Targum)

Ps 119:37 "in u weg" (Hebreeuse Masoretiese teks, Septuaginta, Vulgaat) vs. "volgens u woord" (twee Masoretiese manuskripte, die Doodsee-rolle en Arameese Targume)

Jesaja 7:14 Masoreties: "sy sal sy naam noem" vs. Septuaginta en Doodsee-groot-Jesaja-rol "Sy naam sal genoem word." Die verskil is een medeklinker.

Jesaja 53:9 "lyding van sy siel en versadig word" vs. "lyding van sy siel hy sal die lig van die lewe sien en versadig word"

Jesaja 61:1 (afwesig) (MT, Septuaginta) vs. "die dooies word opgewek" Doodsee-rol 4Q521.

Jer 3:1 "Sê, as" (MT) vs. "As" (Doodsee-rolle, Septuaginta, Syries)

Jer 3:8 "Ek het gesien dat Ek gegee het" (MT) vs. "Sy het ook gesê dat Ek gegee het" (1 MT-handskrif, Doodsee-rolle, Septuaginta, Siries)

Dan 10:16 "iemand wat soos 'n man gelyk het" vs. "iets wat soos 'n man se hand gelyk het" (Septuaginta, Doodsee-rolle, een Hebreeuse Masoretiese teks)

Hab 2:16 "blootgestel word" (MT) vs. "wankel" (Doodsee-rolle, Septuaginta, Aquila die Jood (126 n.C.), en Siriacs.)

Vir die besonderhede van al die verskille in 'n gedeelte, sien die vergelyking van Jesaja 53 aan die einde van die vrae oor Jesaja.

Verandering in gevolgtrekkings: Voor die ontdekking van die Doodsee-rolle is die Septuaginta beskou as bloot 'n minderwaardige vertaling van in wese die Masoretiese teks. Daar is egter baie verskille tussen die Doodsee-rolle en die Masoretiese teks wat eintlik plekke is waar die Doodsee-rolle en die Septuaginta ooreenstem. Dit blyk dus dat die Septuaginta meer 'n vertaling was van 'n ander Hebreeuse manuskripfamilie as die Doodsee-rolle. (alhoewel daar steeds plekke is waar die Septuaginta-vertalers verward of verkeerd was)

Bibliografie vir hierdie vraag: Die voetnote in die NASB-, NIV-, NKJV- en NRSV-Bybels, en The Expositor's Bible Commentary. Die Masoretiese vertaling is vergelyk met Jay P. Green se Literal Translation en die Septuaginta-weergawe is uit Sir Lancelot C.L. Brenton se vertaling van The Septuagint: Greek and English.

V: Wat is die Masoretiese teks?

A: Die Masorete was skrifgeleerdes in die Fariseese tradisie wat ná Jesus se tyd geleef het. Daar is baie masoretiese manuskripte, maar hulle dateer ná 900 n.C. Die Codex Leningradensis (1008 n.C.) was 'n goed-bewaarde masoretiese teks wat volgens The Expositor's Bible Commentary, volume 3, bl. 246, die basis vir die NIV-vertaling was.

V: Is die God van die Ou Testament 'n ander wese, en 'n bose of misleide een, in vergelyking met die God van die Nuwe Testament?

A: Dit is een van die twee of drie leringe wat algemeen is vir alle takke van 'n antieke kettery genaamd Gnostisisme. Sommige van hul argumente was omdat die Nuwe Testament die Ou Testament se dieetwette afgeskaf het, die heelal 'n kontras tussen die sigbare en onsigbare gehad het, en die geloof dat aangesien materie alles kwaad was, slegs 'n bose god materie sou skep.

Buite die Bybel het Christene so vroeg as Clemens van Rome (96–98 n.C., 1 Clemens hoofstuk 4, deel 1, bl. 6) bevestig dat die God van die Ou Testament goed was. Ons kan sê dat Hy wat 'n vriend van Abel en 'n vriend van Abraham is, 'n vriend van my is.

Teofilus van Antiochië (168–181/188 n.C.) was een van die vroegste Christelike skrywers wat die Skepping genoem het en uitdruklik gesê het: "want niks kwaads is deur God geskep nie." (Aan Autolycus, boek 2, hoofstuk 17, bl. 101).

Tertullian het in sy werk Vyf Boeke Teen Marcion (207/208 n.C.) die teorie van 'n ander Ou-Testamentiese God doeltreffend weerlê. Hier is 'n onvolledige samevatting van wat hy geskryf het.

a. Tertullianus sê jy kan nie 'n kerk van apostoliese oorsprong vind wat die Skepper ontken het nie. "Maar as die kerke sou blyk van die begin af korrup te gewees het, waar sal die suiweres dan gevind word?… Wys ons dan een van julle kerke wat sy afstamming van 'n apostel aflei, en julle sal die oorwinning behaal."

b. Waarom sou die goeie God die mens red as Hy hom nie geskep het nie?

c. Waarom het die bose god in die Ou Testament die koms van Christus voorspel? Die Nuwe Testament verwys daarna as die profetie oor die goeie Christus.

d. As die slegte god 'n slegte Christus voorspel het, waarom het die goeie god verhinder dat die slegte Christus kom en het hy in sy plek die goeie Christus gestuur. Die goeie god moes die slegte Christus eers laat kom het, in plaas daarvan om mense te mislei om te dink dat die slegte god die goeie Christus voorspel het.

e. Waarom het Jesus uit die Ou Testament as gesaghebbend aangehaal?

f. Waarom moes Marcion dele van Lukas en ander dele van die Nuwe Testament verwerp om sy siening te ondersteun?