Biblíufyrirspurn úr Fyrstu Mósebók


Spurning: Í 1. Mósebók, hvernig vitum við að 1. Mósebók eigi heima í Biblíunni?

S: Meðal annarra ástæðna er sú að Jesús og svo margir aðrir í Biblíunni staðfestu Gamla testamentið og vísaðu til Fyrstu bókar Móse sem ritningar. Sjá Matteus 19:4 og Markús 10:4-9 sem tvö dæmi um að Jesús vitni í Fyrstu bók Móse sem ritningar.


S: Í 1. Mósebók, hver svaraði fyrstur spurningum um 1. Mósebók?

S: Svo langt sem ég best veit var fyrsti maðurinn sem skrifaði svör við spurningum um Fyrstu Mósebók Fíló, hellenískur gyðingur frá Alexandríu, sem lifði frá um 20 f.Kr. til um 50 e.Kr. Í dag er til armennesk þýðing á verki hans. Hann skrifaði þríþætt verk, Spurningar og svör um Fyrstu Mósebók. Við höfum varðveitt svör hans við 244 spurningum úr 1.–17. kafla Fyrstu bókar Móse, frá sjónarhóli guðhrædds Gyðings sem var mjög undir áhrifum grískrar platónskrar heimspeki. Þetta má finna í verkinu The Works of Philo: Complete and Unabridged – new updated version translated by C.D. Yonge, Hendrickson Publishers, 1993, fjórða prentun 1997.


S: Í 1. Mósebók, þar sem sumt hlýtur að vera satt, eins og 1 = 1 og 1 + 1 = 2, skapaði Guð þá stærðfræði og tölur? Hvernig hefði hann getað skapað þær á annan hátt?

S: Guð skapaði allt; hins vegar er tautólógía, sem er eitthvað sem er satt samkvæmt skilgreiningu, eins og rauðar hlutir eru rauðlitaðir, ekki hlutur. Við getum giskað á að Guð hafi skapað hvern "hlut" í stærðfræði sem er ekki tautólógía.


S: Í 1. Mósebók, þar sem Guð skapaði allt, skapaði hann þá myrkur, illt og holur í jörðinni? Ef hann skapaði illt, hljómar hann ekki eins og fullkomlega góður Guð. Ef ekki, þá hljómar sá sem gerði það eins og hann sé skapari líka.

S: Guð skapaði allt. Myrkur er ekki hlutur, heldur fjarvera eða minnkun ljóss. Illt er ekki hlutur, heldur fjarvera eða aflögun hins góða. Holur, myrkur og illt voru ekki beinlínis sköpuð af Guði, heldur urðu þau til sem tóatúlógíur, eða "tilvistarkenndar hliðarafurðir" efnis, ljóss og góðs. Á sama hátt er skuggi ekki sjálfstæður hlutur sem hefur efni, orku eða anda. Engu að síður geta plöntur dáið í skugga. Þannig hafa skuggar "sníkjudýrslega tilvist" en þeir eru samt sem áður til.


Sp: Í 1. Mósebók, þar sem Guð skapaði allt gott, hvers vegna ganga þá fellibylir, heimsfaraldrar og aðrar hörmungar yfir?

S: Allt var upphaflega gott. Hins vegar afhjúpar Rómverjabréfið 8:20-22 að síðan í Fallinu var jörðin einnig "undir eyddum tilgangi". Allur heimurinn er undir valdi hins illa (1. Jóhannesarbréf 5:19), og höfðingi þessa heims er Satan samkvæmt Jóhannesarguðspjallinu 12:31; 14:30.


Sp: Í 1. Mósebók, hvað er alheimsrökvillan?

S: Í fyrsta lagi er hér einföld, rökrænt lausleg leið til að orða það.

Ekki er hægt að fá eitthvað úr engu. Allt sem var skapað þurfti að vera skapað. Jafnvel það fyrsta sem var skapað þurfti að vera skapað af einhverju eða einhverjum sem var þegar til. Þess vegna þurfti eitthvað eða einhver að vera óskapaður og eilífur.

Hér er strangari orðalag; skilgreiningarnar eru mínar eigin.

Við gerum ráð fyrir að allir viti nóg til að hafa viðeigandi skilgreiningu á rökfræði, mótsögn og mótsagnaleysi, atburði, ferli, "í", hlut, safni, tíma, röð, efni, orku, anda, orsök, áhrif og hafa áhrif.

Raunveruleg tilvera er hér skilgreind sem að vera í þessum alheimi, að geta orðið fyrir áhrifum einhvers í þessum alheimi, eða að geta haft áhrif á eitthvað í þessum alheimi. Þetta væri of þröng skilgreining á hugtakinu "tilvera", þar sem hún tekur ekki tillit til hugmynda, mynstra og annarra hluta. Svo skulum við kalla þetta "raunveruleg tilvera" og takmarka umræðu okkar hér við raunverulega tilveru.

Hér er raunverulegur hlutur skilgreindur sem hlutur eða safn efnis, orkunnar, anda eða samsetning þeirra sem hefur raunverulega tilveru. Hér eru rökfræðileg sannindi, rökfræðileg mótsagnakennd og stærðfræðileg sönnunargögn ekki talin hlutir.

Sníkjudrifsvera, sem hliðarráð, er skilgreind sem raunveruleg tilvist hluta sem eru ekki raunverulegir hlutir. Göt, myrkur, skortur, ranghugmyndir og illt eru hvorki efni, orka né andi, en rétt eins og skuggi getur drepið plöntur sem þurfa sólarljós eða skortur á fæðu drepið mann, hafa skuggar og skortur á fæðu raunverulega tilvist án þess að vera raunverulegir hlutir.

Alheimurinn er hér skilgreindur sem safn raunverulegra hluta sem í raun og veru eru til. Athugið að í þessari tilteknu skilgreiningu er alheimurinn sjálfheldur, og Guð (ef gert er ráð fyrir að Guð sé til, sé andi og geti haft áhrif á hluti) er hluti af alheiminum.

Ekkert er hér skilgreint sem eitthvað sem aldrei raunverulega er til né hefur ekki raunverulega tilveru á tilteknum tíma. Með öðrum orðum, áður en það er skapað [eða eftir að það er eytt], er raunverulegt fyrirbæri ekki í alheiminum, hefur ekki áhrif á alheiminn og er ekki fyrir áhrifum alheimsins.

Orsök er skilgreind sem eitthvað sem hefur raunverulega tilveru þar sem hún hefur áhrif á aðra hluti í alheiminum sem hafa raunverulega tilveru. Orsök er raunverulegur hlutur samkvæmt skilgreiningu ef hún getur haft efni, orku, anda eða samsetningu af ofangreindu.

Sköpun er hér skilgreind sem atburðurinn eða ferlið við að búa til nýjan raunverulegan hlut. Sköpun er aðgreind frá "breytingu", sem krefst ekki endilega orsaka utan hlutarins sjálfs. Sköpun nýs raunverulegrar hlutar getur falið í sér breytingu eða eyðingu fyrirliggjandi raunverulegrar hlutar, en það þarf ekki að vera svo. Sjá þó næsta atriði.

Ekkert getur komið úr engu. Öll sköpuð raunveruleg vera krefst orsök fyrir tilveru sína. Með öðrum orðum, ekkert getur skapast nema einhver hlutur eða vera hafi skapað það. Ekkert getur skapast án orsök.

Ekkert getur skapað sjálft sig. Þó að raunverulegar verur geti stundum breytt sér sjálfar eða eytt sér sjálfar, getur ekkert verið eigin orsök tilveru sinnar.

Fyrsta orsök. Þó að sköpuð raunveruleg fyrirbæri geti skapað önnur sköpuð raunveruleg fyrirbæri, varð að lokum að vera til fyrsta orsök. Með öðrum orðum, í röð orsaka, varð að minnsta kosti ein orsök að vera til á undan öllum öðrum orsökum sem krefjast orsakar.

Óskapadómleg. Þar sem að minnsta kosti ein orsök þarf að vera án fyrri orsakar, og allri sköpun er nauðsynleg orsök, er að minnsta kosti eitt fyrirbæri eða vera með raunverulega tilveru óskapadómlegt og hefur tilveru frá eilífðinni, vegna þess að það var ekki skapað.

Yfirlit: Öll raunveruleg vera sem til er annaðhvort hafði tiltekinn tíma eða tímabil þegar hún hóf tilveru sína, eða þá hafði hún það ekki. Ef hún hafði það ekki, er hún eilíf og ósköpuð. Ef hún hafði það, var einhver önnur raunveruleg vera orsök tilveru hennar.

Takmarkanir: Þessi röksemdarfærsla sýnir ekki fram á að fyrsta orsökin sé lifandi vera, né að aðeins ein ógreind orsök sé til, né hvort einhverjar ógreindar orsakir séu enn til. Hún sýnir einfaldlega fram á að að minnsta kosti einn hlutur með raunverulega tilveru (persónulegur eða ópersónulegur) hafi tilverið eilífð án þess að vera skapaður.

Einn af fyrstu rithöfundunum sem skýrlega skynjaði alheimsfræðirök og talaði um Guð sem fyrstu orsökina var Filó Gyðingur, sem bjó í Alexandríu í Egyptalandi frá 15/20 f.Kr. til 50 e.Kr. R.C. Sproul og Norm Geisler hafa mikið af góðu efni um alheimsfræðirök.


Sp.: Röksemdin um að "flækjustig heimsins bendi til þess að til þurfi að vera skapari" hljómar vel, þar til henni er komið til hennar rökréttu niðurstöðu. Hvað með flækjustig Guðs? Ef flókið vera krefst hönnuðar, þá hlýtur Guð að krefjast enn meiri hönnuðar, og svo framvegis upp stigann. Hvar endar þetta? Röksemdin endar í "óendanlegri röð" og engin lausn er til við henni. Er hún?
S: Áður en ég svara þessu rökvæði, leyfið mér fyrst að fjalla nánar um "vandamálið". Fyrir utan flækjustigið er þetta einnig vandamál með gallaða gerð alheimsfræðirökvæðisins. Ef allt hefur orsök, þá hlýtur Guð einnig að hafa orsök. En auðvitað þarf Guð enga orsök fyrir sköpun sína ef Guð er eilíft og óskapað.

Þar sem eitthvað verður annaðhvort að hafa endi eða ekki hafa endi, eru aðeins tvær mögulegar svör:

a) endalaus afturkastsröð

b) afturkölluninni lýkur, og til er óorsakaður fyrstur orsök.

Ef a), endalaus afturköllun, þá hefur ekki allt orsök, því afturköllunin sjálf hafði að lokum enga orsök. Þess vegna er, hvort sem er, einhver eða eitthvað sem hefur enga orsök.

Ef b) gildir, að afturkastinu er endi, þá hlýtur að vera til fyrsta orsök, af ótilgreindri flækjustigi. Auðvitað þýðir það þá að Guð er ekki orsakað vera, ekki afurð neinnar sköpunar.

Ég velti þó fyrir mér hvort Guð telji þessa röksemdarfærslu of einfalda, því við hugsum um orsök í tíma. Ef Guð er til utan tímans sem og innan hans, og ef tíminn er einnig sköpun Guðs, þá er það mótsögn að tala um hvernig það var áður en Guð var til.


S: Í 1. Mósebók, hefði Guð getað skapað önnur veru og aðrar heimsálfur?

A: Hann skapaði vissulega önnur veru: engla og djöflum. Varðandi að skapa aðrar heimsálfur með verum á þeim, segir Biblían okkur ekki allt sem við óskum að vita, aðeins það sem við þurfum að vita — og við þurfum að ganga úr skugga um að við lesum það að minnsta kosti. Guð hefði getað skapað önnur alheim, og kannski er það það sem Himnaríki og Helvíti eru.


Spurning: Í 1. Mósebók, af hverju skapaði Guð Adam og Evu, þar sem hann vissi fyrirfram að þau myndu óhlýða honum?

S: Þrátt fyrir að Guð vissi fyrirfram að þau myndu syndga, segir Guð okkur nokkur atriði um hvers vegna hann skapaði manninn.

Til dýrðar sinnar: Guð skapaði börn sín til dýrðar sinnar. Jesaja 43:7; 61:3.

Fólk til að elska: Guð elskar okkur innilega. Sálmur 145:9,17; 1. Jóhannesarbréf 3:1.

Til að vera börn Hans: 1. Jóhannesarbréf 3:1-2; Galatíumanna 3:28, Rómverjabréfið 8:15-17

Til að búa í okkur: 1. Jóhannesarbréf 4:12-16; Rómverjabréfið 8:9-11

Guð vill að enginn glatist. Esekíel 18:23,32; 33:11; 2. Pétur 3:9. Enn sem komið er, iðrast Guð ekki þess að skapa þá sem, ef tækifæri gefst, kjósa frjálst að hafna Honum. Guð vissi fyrirfram að þeir myndu syndga, en kaus samt ekki að grípa inn í val þeirra né "óskapa" þá.

Kannski er hluti ástæðunnar fyrir því að Guð kaus að skapa verur í sínum líki svipaður ástæðunni fyrir því að foreldrar ákveða að eignast börn. Já, börnin verða dýr, með bleyjum og fæðu, og já, börnin munu valda hjartasorg með illsku sinni, sársauka og óhlýðni, en í gegnum allt gerir ástin það þess virði.


Spurning: Í 1. Mósebók 1:1, skapaði Guð vegna þess að hann þurfti að skapa?

S: Biblían veitir enga stoð fyrir þessari vangaveltu. Guð hefur engar þarfir í þeim skilningi að honum gæti orðið mein eða hann hætt að vera ef hann skapaði ekki neitt. Á hinn bóginn var löngun Guðs að skapa, og Guð uppfyllti þá löngun sína á stórkostlegan og dásamlegan hátt.


S: Í 1. Mósebók 1:1, voru fleiri sköpun eftir 1. Mósebók?

S: Ritningin segir hvorki já né nei, og Guð er frjáls til að gera eins og honum þóknast. Ef Guð skapaði önnur veru, gætu þær verið eins og englum, eins og Adam og Eva fyrir Fallið, eins og okkur, eins og djöflum, eins og dýrum, eða eitthvað allt annað.


S: Í 1. Mósebók 1:2, ef andi Guðs var að færast yfir vötnin, þýðir það þá að Heilagi Andi sé ekki skynsamt, lifandi vera, heldur virk kraftur, eins og Vottar Jehóva halda fram?

S: Nei. Sú staðreynd að Heilagur Andi hefur ekki líkamlegt hold og getur hreyft sig yfir vötnunum stangast ekki á við þá staðreynd að ritningin sýnir að Heilagur Andi er lifandi vera með persónuleika.

Eftirfarandi er afrit af umræðunni um 1. Jóhannesarbréf 5:6-8.

Vitni getur verið bæði lifandi vera og líflaus hlutur. Eitt af misskilningi Votta Jehóva er sú hugmynd að þar sem Heilagur Andi hefur marga eiginleika sem mannveran hefur ekki, geti Heilagur Andi því ekki haft persónuleika (samkvæmt ákveðinni röksemdafærslu). 1. Jóhannesarbréf 5:6-8 sýnir að þrír vitni staðfesta að Jesús hafði líkamlegt hold. Blóðið vísar til krossfestingar hans, og andinn er innra vitni fyrir kristna. Vatnið vísar annaðhvort til skírnar Jesú hjá Jóhannesi eða hugsanlega vatnsins sem umlykur barn við fæðingu.

Hér á eftir eru ýmsar staðreyndir sem Biblían kennir okkur um persónuleika Heilags Anda.

Parakletos (huggunarinn, sá sem er við hlið okkar). Jóhannesarguðspjallið 14:16,26, Jóhannesarguðspjallið 15:26

Getur þekkt innstu hugsanir Guðs 1 Korintubréf 2:10-11

Talar til okkar. Postulasagan 13:2, Hebreum 3:7

Minnir okkur. Jóhannesarguðspjallið 14:26

Eins og foreldri, svo að við verðum ekki munaðarlausir (orphanos á grísku). Jóhannesarguðspjallið 14:18

Leiðbeinir okkur. Jóhannesarguðspjallið 16:13

Kennir okkur. Jóhannesarguðspjallið 14:26, 1 Korintubréf 2:13

Býr í okkur. 1 Korintubréf 3:16, 2 Tímóteusarbréf 1:14, Rómverjabréfið 8:9,11, Efesusbréfið 2:22

Í hjörtum okkar. 2 Korintubréf 1:22, Galatabréfið 4:6

Hann biður fyrir okkur (ólífandi hlutir biðja ekki né beita sér fyrir). Rómverjabréfið 8:26-27

Hann getur verið móðgaður. Hebreum 10:29

Vitnar um Krist. Jóhannesarguðspjallið 15:26

Á hug. Rómverjabréfið 8:27

Getur verið harmraður. Jesaja 63:10, Efesusbréfið 4:30

Tekur ákvarðanir. 1 Korintubréf 12:11

Á kærleika. Rómverjabréfið 15:30

Getur talið hluti góða Postulasagan 15:28

Rannsakar dýrar hluti Guðs 1 Korintubréf 2:9-10

Stunur (og ber þannig umhyggju fyrir okkur) Rómverjabréfið 8:26


Spurning: Í 1. Mósebók 1:10, hvernig gat Guð skapað jörðina, þar sem jörðin var þegar búin til í 1. Mósebók 1:1?

S: Hebreska orðið (eres) er það sama í báðum tilvikum. Eins og á ensku getur (eres) þýtt heiminn undir himninum og það getur þýtt jörð eða þurrt land. Þannig skapaði Guð plánetuna í 1. Mósebók 1:1 og þurru landið í 1. Mósebók 1:10. Sjá Encyclopedia of Bible Difficulties bls. 65-66.


S: Í 1. Mósebók og 2. Mósebók, af hverju virðast vera tvær sköpunarsögur?

S: Skoðaðu hvað er skapað í hvorri frásögn. 1. Mósebók 1 lýsir sköpun himins og jarðar, en 2. Mósebók 2 lýsir sköpun mannsins í Eden-garðinum.


S: Í 1. Mósebók og annars staðar er Guð kallaður Elohim, en annars staðar, til dæmis í 2. Mósebók, er hann kallaður Yahweh?

S: Guð hefur fjölda nafna og titla í Biblíunni. Virðist sem nafnið Yahweh einblíni á persónulegu sambandi Guðs við okkur, í mótsögn við nafnið Elohim, sem leggur áherslu á hlutlausa og yfirnáttúrulega þætti hans. Í 1. Mósebók eru engin nöfn fyrir Adam, Evu né nokkur dýr, en í 2. Mósebók eru þau til staðar. Þetta er svo mikill munur að hann hlýtur að hafa verið viljandi.

Það var algengt í fornu menningu að hafa fleiri en eitt nafn á sama guð. Hér eru dæmi:

Ósíris – Wennefer, Khent-amentius, Neb-abdu

Bel – Enlil, Nunamnir

Sin – Nanna

El – Latpan

Baal – Larpan


Q: Í 1. Mósebók, gat Guð skapað jörðina á sex bókstaflegum 24 klukkustunda dögum?

A: Óháð því hvort þeir telja jörðina gamla eða unga, ættu allir kristnir að svara þessari spurningu "já".

Í stað sex daga hefði hinn almáttugi getað skapað jörðina á sex sekúndum ef hann hefði viljað. Málið snýst ekki um hvernig Guð hefði þurft að skapa, heldur um hvernig ritningin og náttúran sýna að hann kaus að skapa.

Auk þess segir ritningin ekki hversu langur dagur hjá Guði er í 1. Mósebók. 5. Mósebók 9:1 sýnir að "dagur" getur vísað til tímabils sem er lengra en 24 klukkustundir, eins og var skilið á Mósear "degi". Sálmur 90:4 og 2. Pétur 3:8 benda til þess að dagar Guðs geti verið mjög langir.


S: Í 1. Mósebók, sýna líkindi milli þessa og babýlónsku sköpunarsagna að þær séu af sameiginlegum mannlegum uppruna?

S: Babýlonískar frásagnir eru svipaðar í mörgum efnislegum smáatriðum, en nánast gagnstæðar hvað varðar orsök. Ólíkt Mardúk sem berst gegn óreiðu drekanum Tíamat, skipar Guð það sem gerist. Ef einhver sannleikur er í óbiblískri menningu ætti það ekki að koma á óvart. Auk þess virðist stíll 1. Mósebókar vera viljandi andstæða heiðingjalegra hugmynda.


S: Í 1. Mósebók 1:26 og 3:22, af hverju er orðið "oss" notað um hinn eina sanna Guð?

S: Það eru tvær mögulegar svör.

1. Orðið "við" vísar til eins sanna Guðs, en fleirtala er eðlilegur tónn í samtali innan Þrenningarinnar.

2. "Kónglegt við" var notað af konungum og guðum um einn aðila. Sem dæmi um þetta í miðausturlenskri íslamstrú notar múslimski kóraninn orðin "us" og "we" þegar Allah vísar til sjálfs sín. Múslimar og ekki-múslimar geta verið sammála um að notkun "kónglega viðs" í kóraninum gefi ekki til kynna að Mohammed hafi kennt að Allah væri margir guðir.

Hins vegar túlkaði Philo Gyðingur (um 15/20 f.Kr. til 50 e.Kr.) þetta ekki sem konunglega "við", heldur sem að Guð notaði aðstoðarmenn í On the Creation, kafli 24, nr. 75, bls. 11.


Sp.: Merkið það Gen 1:26 að við eigum að menntast til að öðlast guðlega fullkomnun og verða miðpunktur guðlegra blessana, eins og bahá'íar kenna í Some Answered Questions bls. 8,9?

S: Nei, því að 1. Mósebók 1:27 segir að Guð hafi gert það sem hann sagði í 1. Mósebók 1:26. Þegar Adam og Eva voru skapaðir voru þeir fullkomlega syndlausir fyrir fallið og þurftu ekki menntun. Þó að við séum enn í Guðs mynd vísar 1. Mósebók 1:26-28 til þess sem Guð hafði þegar fullkomnað.


Sp.: Merkir 1. Mósebók 1:26 að menn séu "smáguðir" sjálfir, eins og Kenneth Hagin og sumir orð-trúar kennarar segja?

S: Nei. Orðið í 1. Mósebók er "líkt" en ekki "er". Jafnvel kennarar orðatrúarinnar myndu sammast um að verur eins og við ættu aldrei að vera tilbeiddar. Líkamur Adams og Evu var gefinn ódauðleiki sem hægt var að missa, réttlæti sem hægt var að eyðileggja, og fullkomin ást til Guðs sem hægt var að henda eins og gömlu ávöxtunum.


S: Í 1. Mósebók 1:26-27, var þetta samtal meðal þriggja persóna Þrenningarinnar, eða meðal skapaðra vera eins og engla?

S: Þó að englar gætu hafa heyrt þessi orð líka, var þetta samtal meðal þrenningunnar. Sköpun okkar var ekki verk engla heldur Guðs í þrenningu. Fyrsti kristni rithöfundurinn sem vitað er að hafi tekið eftir því að englar gætu ekki hafa verið skapendur var Justin Martyr (ritaði um 138–165 e.Kr.) í Dialog með Trypho Gyðingnum, kafli 62, bls. 228.


Sp.: Í 1. Mósebók 1:26-27, þar sem Guð skapaði menn æðri en englana, gæti Guð síðar skapað verur æðri en menn?

S: Ritningin segir hvorki já né nei, og Guð er frjáls til að gera hvað sem hann vill. Hins vegar segir Ritningin að trúuðir séu "synir Guðs" og að við munum "ríkja með Kristi" og vera "settir saman með Kristi á himneska sæti" (Efesarbréfið 2:6). Það er erfitt fyrir takmarkaðan skepnu að vera mun æðri en það.


Sp.: Í 1. Mósebók 1:26, var Adam "ofurmaður" með hæfileika sem voru milljón sinnum meiri en okkar, eins og Watchman Nee kenndi í The Latent Power of the Soul (1933, bls. 15)?

S: Ritningin hefur aldrei kennt þessa undarlegu vangaveltu. Hún hefur heldur aldrei kennt að Adam hafi þegar verið eins og Guð að ytra útliti, eins og Watchman Nee kenndi á sama stað á blaðsíðu 18. Því miður reyna menn oft að bæta eigin kenningum við það sem Guð sagði í raun.


S: Í 1. Mósebók 1:26, ef við erum skapaðir í Guðs mynd, sýnir það þá ekki að Guð (eða að minnsta kosti Faðirinn) hafi líkamlegt líkama manns? (Mormónar nefna þetta.)

S: Flestir myndu sammælast um að Heilagur Andi hafi ekki líkamlegt hold og að Jesús hafi ekki haft líkamlegt hold á þeim tíma. Ef "við" vísar til umræðu með Föður, Syni og Anda, þá getur myndin ekki vísað til einfalds líkamlegs líkama. Að auki sýnir 1. Mósebók 9:6 að síðan Fallið höfum við enn Guðs mynd.


S: Í 1. Mósebók 1:27, eru menn ennþá skapaðir í Guðs mynd eftir fallið?

A: Já. 1. Mósebók 9:6, eftir flóðið, sýnir að þrátt fyrir að við séum skemmd af synd, eigum við enn Guðs mynd.


Spurning: Í 1. Mósebók 1:28, þar sem mönnum var ætlað að fylla jörðina og leggja hana undir sig, gaf það mönnum leyfi til að eyðileggja umhverfið?

A: Alls ekki! Við höfum aldrei heyrt um kristinn mann né gyðing sem hefur lesið Biblíuna með þeirri túlkun. Þessi nýja þýðing, sem var fyrst sett fram árið 1967 [sjá tilvísun Kaisers í lokin], virðist aðeins hafa rökstuðning ef þú lest hluta af 1. Mósebók og skilgreinir "undiroka" sem "eyða", fremur en "stjórna skynsamlega". Í raun og veru segir Biblían sex mikilvæga hluti um að annast landið og dýrin.

1. Þeir voru "leigjendur" á landi sem í raun tilheyrði Guði

1a. Þess vegna mátti landið ekki seljast varanlega (3. Mósebók 25:23)

1b. Allt tilheyrir Guði (Sálmur 24:1)

2. Guð mun dæma þá sem vanrækja landið almennt

2a. Í Jesaja 24:5 segir að jörðin hafi verið saurguð af íbúum sínum.

2b. Sakaría harmar yfir eyðileggingu máttugra skóga og ríkra beitilanda. Enn fremur harmar hann yfir andlegu hörmunginni sem þessar náttúruhamfarir eru myndlíkingar fyrir. (Sakaría 11:1-3)

3. Guð fordæmir líkamlega mengun landsins

3a. Guð mun tortíma þeim sem tortíma jörðinni. (Opinberunarbókin 11:18).

3b. Guð mun dæma "kindurnar" sem ekki aðeins éta það sem þær þurfa, heldur troðka restina af beitilandi. Þær drekka ekki aðeins tært vatn, heldur skítuga restina af vatninu með fótum sínum (Esekíel 34:17-22).

3c. 4. Mósebók 5:3 fjallar um að óhreinka ekki herbúðirnar, í samhengi smitsjúkdóma.

3d. Jafnvel í stríði má ekki höggva niður ávextitré sem gera landið afkastamikið (5. Mósebók 20:19-20). Ōlífutré getur lifað í yfir 1.000 ár.

4. Guð fordæmir að saurga landið með illu

4a. 4. Mósebók 35:33-34 skipar okkur: "Óhreinkið ekki landið" í samhengi við manndráp.

4b. Ósýnið landið með skurðgoðadýrkun (Jeremía 16:18).

4c. Jeremías 32:34 nefnir að fólk hafi saurgað dalinn Topheth með barnfórnum.

4d. Í Esekíel 7:22 munu hinir óguðlegu vanrækja hinn kæra stað Guðs.

5. Guðs lögmál felur í sér skynsamlega auðlindastjórnun

5a. Adam var settur "í Eden-garðinn til að rækta hann og gæta hans" (1. Mósebók 2:15).

5b. Ekki sá saman tvær tegundir af nytjaplöntum (5. Mósebók 22:9). Í staðinn dregur skipting uppskeru úr skordýraárásum.

5c. Að láta landið hvílast á sjöunda ári og á jubileumsári (3. Mósebók 25:3-7, 11-12, 18).

5d. Guð myndi dæma Ísrael fyrir að brjóta þetta boðorð (3. Mósebók 26:34-35).

6. Dýr: tilheyra Guði, sköpuð til okkar nota, en við verðum að koma vel fram við þau

6a. Dýr tilheyra Guði (Sálmur 50:10) og hann sér um þau (Sálmur 36:6; 104:11,14; 147:8-9).

6b. Það er í lagi að borða kjöt, og í sumum tilvikum er það boðið (1. Mósebók 9:2-5; Postulasagan 10:13).

6c. Jesús var syndlaus (Hebr. 4:15; 7:26; 1. Pét. 2:22; 1. Jóh. 3:5). Hann át fisk (Lúk. 24:42-43) og sem góður Gyðingur át hann kjöt eins og boðið var um á páskahátíðinni (2. Mósebók 12:8-10).

6d. Það er í lagi að klæðast leðri, því Jóhannes skírari hafði leðurbelti í Markúsarguðspjallinu 1:6.

6e. Veiði er í lagi (3. Mósebók 17:13).

6f. Dýradráp til fórnar var jafnvel boðið (2. Mósebók - 5. Mósebók).

6g. Við eigum að sýna dýrum góðvild (Orðskvæði 12:10).


S: Í 1. Mósebók 1:28, þrátt fyrir að Biblían segi ekki beinlínis að við eigum að sóa gjöf Guðs, umhverfinu okkar, kennir kristni þá óbeint að við getum eyðilagt umhverfið?

S: Nei. Ekki er hægt að kenna kristni um vistfræðileg vandamál sem orsakast af gráðgi og offjölgun, frekar en hægt er að kenna animistum í Afríku, hindúum í Indlandi, guðleysingjum í Kína og múslimum í Indónesíu og Mið-Austurlöndum um vandamál. Á hverri heimsálfu eru vistfræðileg vandamál, rétt eins og á hverri heimsálfu eru einstaklingar sem fórna umhverfinu fyrir persónulega hagnað. Fyrir umfjöllun um hvað Biblían segir um umhverfið, sjá fyrri svar.


S: Í 1. Mósebók 1:29 var Adam og Evu gefið allt fræberandi grænmeti, eða máttu þeir ekki eta af ávöxtum tréins fróðleiksins um gott og illt eins og segir í 2. Mósebók 2:17?

S: Þó að við vitum ekki hvort tréð þekkingarinnar á góðu og illu hafi haft fræ eða ekki, er það ekki viðeigandi hér. Sama hvað sem því líður, merkingin var sú að þeir gætu borðað af öllum fræberandi plöntum, með undantekningu trésins þekkingarinnar á góðu og illu.


S: Í 1. Mósebók 1:29, ef allar plöntur mátti fólk borða, hvernig er Biblían þá rökrétt og skynsamleg, þar sem til eru eitraðar plöntur og fræ sem við getum ekki borðað? (Múslimi benti á þetta)

S: Í Kóraninum, súru 5:46-48, segir að Jesús hafi staðfest Tóruna og guðspjöllin. Það er mjög alvarleg ásökun fyrir múslima að halda því fram að Jesús hafi staðfest eitthvað sem var rangt og ekki frá Guði. En til að svara andmælunum, óháð því hvort átt var við hvert einasta plantan eða hvert gras og korn, sagði Guð þetta við Adam fyrir fallið, áður en jörðin var bölvuð. Náttúran breyttist grundvallaratriðum þegar Adam og Eva syndguðu. Fyrir fallið gaf Guð jörðinni til forráða Adam og Evu, en þegar þau syndguðu með því að fylgja orðinu frá orminum varð Satan herra (en ekki konungur) þessa heims. En fallið vekur áhugaverða spurningu: ef múslimar segja í dag að spámennirnir séu syndlausir, og ef Adam og Eva syndguðu og lögðu alla bölvun á okkur með synd þeirra, af hverju segja múslimar þá að Adam hafi verið spámaður?


Spurning: Í 1. Mósebók 2:2-3, af hverju hvíldi Guð sig á sjöunda degi?

S: "Hvíld" hér þýðir að hætta sköpunarverkinu. Guð þreytist ekki (Jesaja 40:28). Ritningin segir aldrei að Guð hafi þurft að hvílast, heldur að hann hafi kosið að gera það.


S: Í 1. Mósebók 2:2, var hugmyndin um hvíldardaginn babýlonsk að uppruna og bætt við gyðinglega hefðina síðar?

S: Tvær svör, eitt fyrir kristna og eitt fyrir ókristna.

1. (fyrir kristna): Ef þú gerir ráð fyrir að Jesús hafi verið frá Guði, eins og sannað er með upprisu hans, þar sem Jesús viðurkenndi upprunalega nákvæmni og varðveitta áreiðanleika Gamla testamentisins, og vísanir til hvíldardagsins í Fyrstu Mósebók og Jeremíasar spámannsbók eru sannaðar hafa verið skrifaðar fyrir Jesú, þá var það ekki babýlónsk uppfinning, og ekkert fleira þarf að segja.

2. (fyrir ókristna): Babýloníumenn kölluðu fimmtánda dag mánaðarins sappatu. Auðvitað er það aðeins einn dagur í mánuði, ekki fjórir. Á bls. 19 var Asimov snjall að taka eftir því að hvíldardagurinn virtist hafa litla þýðingu fyrir Ísraelsmenn fyrir útlegðina en mikla þýðingu eftir útlegðina. Hins vegar er ekki trúverðugt að gera þá tilgátu að babýlonískir og post-útlegðar gyðingar hafi almennt verið blekktir til a) að trúa því að útlegð þeirra stafaði af vanrækslu á að hlýða boðorði sem ekki var í ritningum þeirra, og b) að þetta hafi verið bætt inn á 59 stöðum (35 þeirra í Tórunni) án þess að nokkur tók eftir nýja hugtakinu. Að auki fóru ekki allir gyðingar til Babýlonar. Jeremías segir að sumir fóru í staðinn til Egyptalands. Það voru afkomendur þeirra gyðinga sem þýddu Gamla testamentið á grísku, og gríska Septuaginta-þýðingin inniheldur einnig versin um hvíldardaginn.

Allar og hverjar hugmyndir um villur í Biblíunni kunna að virðast fullkomlega trúverðugar fyrir þeim sem taldi afar mikilvægt að sýna fram á að villur væru í Biblíunni og að þeir þyrftu ekki að fylgja henni. Hins vegar viðurkenndi jafnvel Isaac Asimov að minnsta kosti hversu veikt þetta kenningarkerfi var með því að nefna það ekki sem annað en freistingu.


Sp.: Í 1. Mósebók 2:4, 5:1, 6:9, 10:1, 11:10, 11:27, 25:12, 25:19, 36:1, 36:9 og 37:2, 4. Mósebók 3:1; Rut 4:18, byrjar hebreska orðið (Toledot) kafla eða lýkur kafla?

A: Annaðhvort vísar það alltaf til byrjunar, alltaf til enda, eða stundum báðum megin.

Óskýrt: Hér eru nokkur "tole dots" sem má túlka báðum megin: 1. Mósebók 2:4; 5:1; 36:9; 37:2.

Byggingarupphaf: Hér eru nokkur "tole dots" sem samhengi krefst að séu í upphafi: 1. Mósebók 6:9; 10:1; 11:10; 11:27; 25:12; 25:19; 36:1; 4. Mósebók 3:1. Fíló Gyðingur (um 15/20 f.Kr.–50 e.Kr.) nefnir 1. Mósebók 2:4 sem "samantekt á frásögn hans [Móse] um sköpun heimsins" í On the Creation 44:129 bls. 18.

Í lokin: Það er ekki ein einasta "tole dot" sem sennilega tilheyrir lokum kafla. Þess vegna eru hin óskýru kaflar líklega "tole dots" í byrjun.

Óyggjandi sönnun þess að "tole dot" sé í upphafi kafla er 1. Mósebók 25:19, sem segir að þetta sé frásögn af Ísaks. Kaflinn sem kemur beint á eftir fjallar um börn Ísaks. Kaflinn sem kemur beint á undan fjallar um Ísmael og hefur ekkert með Ísák að gera.


S: Í Gen 2:5-7, skapaði Guð plöntur eftir manninn, eða fyrir manninn eins og segir í Gen 1:12,26? (Þetta spurði guðleysinginn Capella.)

S: Þrjú atriði til að íhuga í svari.

1. Plöntur fyrst: 1. Mósebók 1 segir skýrt að plöntur hafi verið skapaðar á jörðinni áður en maðurinn var til. Þetta myndi auðvitað fela í sér forfeður allra nútíma plantna.

2. Heimurinn vs. Garðurinn: 1. Mósebók er sköpunarsaga himins og jarðar, en 2. Mósebók er sköpunarsaga Edengarðsins.

3. Uppskerur eftir manninn: 2. Mósebók sýnir að runnar á akrinum komu eftir manninn, að minnsta kosti í Eden-garðinum. Í báðum tilvikum er hebreska orðið fyrir "akur", saday, notað, fremur en að einfaldlega kalla þau plöntur.

Auk þess segir Wycliffe-orðabókin um biblíu fornleifafræði (bls. 23) að í Beersheba hafi fundist brennd korn af hveiti, byggi, linsubaunum og vínberjum frá 4000 f.Kr.


Spurning: Í 1. Mósebók 2:5-7, hvaða korntegundir notum við í dag, sem og þær sem notaðar voru í fortíðinni?

A: Fólk hugsar oft um korn sem bara þrjár stærstu matjurtirnar: hveiti, hrísgrjón og maís, en í raun gætirðu borðað þrjá máltíðir á dag í eina viku og haft mismunandi korn í hverri máltíð.

Maís: Fornleifafræðingar segja að maís hafi verið temdur í Nýja heiminum um 5000 f.Kr. Enginn maís var í Evrópu, Mið-Austurlöndum, Afríku eða Asíu fyrir Kólumbus. Maísinn kom frá korntegund sem kallast teosinte. Teosinte hafði um 50 lauslega festar korn og axinn var styttri en tveir sentímetrar. Í samanburði hefur maís í dag 500 til 1.000 þétt fest korn á hverjum ax. Vegna þess að kornin eru þétt fest getur maís í dag ekki vaxið villt án aðstoðar manns.

Hveiti: Fornleifarannsóknir hafa fundið forföður hveitis í Mið-Austurlöndum, í Írak, um 7000 f.Kr. Það kallast Emmer og missir fræ sín þegar vindurinn blæs. Í dag eru þúsundir af hveitistegundum. Kamut (= kórásan, = hveiti Tútankhamons), er líklega tegund af durumhveiti. Auk þess telja sumir að 2000 ára munur á ræktunartíma hveitis og maís sé ein af tveimur ástæðum (hestar hin ástæðan) fyrir því að þegar Spánverjar komu til Ameríku var indíánamenning 1000 til 2000 árum á eftir evrópskri menningu.

Hrísgrjón voru nýliði þessara þriggja helstu korntegunda. Þau voru temd um 3500 f.Kr.

Emmer (eða emmerhveiti, farohveiti) hefur fundist á fornum búsetustöðum á Mið-Austurlöndum allt frá 9800–8800 f.Kr. Tamið emmer er öðruvísi en villt emmer, en það er komið af villtu emmeri. Síðar breiddist emmer út til Evrópu og Indlands.

Spelt hefur nokkuð dularfulla uppruna. Það var ræktað í Rómaveldi, Bretlandi og Asíu áður en hveiti var ræktað. Það gæti verið blendingur milli emmer og hveitis, eða milli emmer og villigrásríkis (Aegilops tauschii), eða það gæti hafa átt tvo uppruna. Sumir telja að spelt hafi byrjað um 6000 f.Kr.

Sorghum kemur frá grastegund í Afríku. Það líkist maís nokkuð að útliti. Sorghum er ein af átta helstu korntegundum sem ræktaðar eru í dag; það er notað sem dýrafóður en er einnig líklega fimmta stærsta uppskera til manneldis.

Hveiti var líklega fyrst ræktað um 8000 f.Kr. á svæðinu Ísrael/Jórdanía. Það breiddist út til austurs til Himalajafjallanna.

Gera má ráð fyrir að rúg hafi upphaflega sprottið fram í héraðinu umhverfis Araratfjall og Vanvatn í austurhluta Tyrklands, skömmu eftir að hveiti var temt. Hann vex á stöðum þar sem hveiti og bygg vaxa ekki.

Hafrar eru korntegund sem við vitum lítið um, nema að þeir fundust í gröf í Egyptalandi árið 2000 f.Kr., og þeir voru líklega upprunnir í Litlu-Asíu.

Hrúðurhveiti (Fagopyrum esculentum) var fyrst ræktað í héraðunum Yunnan og Sichuan í Kína um 1000 e.Kr. Það gefur ekki mikla uppskeru, en þroskast hratt og hentar vel í þurrum og köldum loftslögum. Það eru að minnsta kosti 14 afbrigði.

Palmergrass (= nipa-grass, Distichlis palmeri) var ræktað eingöngu í Sonoradeginni í vesturhluta Mexíkó og vesturhluta Bandaríkjanna. Það var aðal fæðugjafi Cocopah-ættbálksins. Það er nokkuð líkt hveiti nema að það getur vaxið í þurrum aðstæðum og getur dregið í sig sjávarvatn og losað sig við saltið.

Hrísgrjónar eru safn að minnsta kosti 13 lítilfræja ættra grastegunda sem henta vel til ræktunar í þurrum aðstæðum. Hrísgrjónar eins og broomcorn voru einnig helsta korn í Kína og Kóreu frá upphafi. Dæmi um tegundir af hafrargresi eru garðhafrargresi, burstarhafrargresi, brúnkrónuhafrargresi, fingrahafrargresi, fóníó, refabafrargresi, japanskt hafrargresi, Jóbstár, kódóhafrargresi, smáhafrargresi, perluhafrargresi, prosohafrargresi og teff. Sjá http://en.wikipedia.org/wiki/Millet fyrir frekari upplýsingar.

Kartöflur eru ekki korn, en þær eru í dag fjórða stærsta matjurt. Talið er að ræktun þeirra hafi hafist um 6000 f.Kr. í Perú og Bólivíu á svæðinu við Titicaca-vatn.

Önnur nytjaplöntur sem ekki eru korn eru baunir, belgjur, sojabaunir, jarðarhnetur, kassava, sæt kartafla, ertur, brauðaldin, kókoshneta, bananar, platan og taro. Kesari-fræ var ræktað í Indlandi, en það hefur langvarandi lömunaráhrif.


Sp.: Í 1. Mósebók 2:7, skapaði Guð efnið, eða "skipulagði" hann það bara eins og margir mormónar kenna, eða var efnið óskapað því að efni er ekki raunverulegt, eins og Kristinn vísdómur og sum austurlensk trúarbrögð kenna?

S: Nei. Að Guð sé alvaldur þýðir að hann geti gert hvað sem er, og að Guð sé skapari þýðir að hann skapaði allt. Guð skapaði alheiminn "ex nihilo", sem þýðir úr engu. Þannig, til að vera nákvæmur, skapaði Guð ekki aðeins "hluti efnis og orku", heldur skapaði hann efni og orku sjálf.


S: Þrír punktar til að íhuga í svari.

S: Þrjú atriði til að huga að í svari.

Á jörðinni skapaði Guð manninn eftir dýrin, eins og segir í 1. Mósebók 1:24,27.

Í Eden-garðinum hlýtur Guð að hafa skapað manninn áður en hann sýndi honum dýrin.

Jafnvel í Edengarðinum gátu dýrin verið þar áður en maðurinn kom. 2. Mósebók 2:19 vísar til dýranna sem höfðu verið sköpuð fram að þeim tíma. Það þýðir ekki að dýrin hafi ekki verið sköpuð fyrr.


Sp.: Sýnir 1. Mósebók 2:7 fram á að menn hafi ekki ódauðlega sál, eins og Vottar Jehóva segja?

A: Nei. Hebreska orðið hér, nephesh, þýðir "sál" á sumum stöðum og "líf" á öðrum stöðum, eins og hér. Hvernig gátu trúuðu undir altari í Opinberunarbókinni 6:9-10 verið undir altari ef þeir hefðu ekki tilvist eftir dauða?


Q: Í 1. Mósebók 2:10-14, hvar eru árnar sem runnu úr Edengarðinum?

A: Í fyrsta lagi er Edengarðurinn ekki til á jörðinni í dag. Við vitum ekki hvar áin Pishon var, en Tigris- og Efratárnar eru í Tyrklandi, Sýrlandi og Írak. Almennt er talið að Gihon sé Nílarfljót, sem rann frá Kúsch-héraðinu sunnan við Egyptaland. Hins vegar gæti það hafa verið minni áin sem sprettur í "Kúsch" (Kashshu) í vesturhluta Elam, sem er mjög nálægt Tígris og Efrat. Kassítar (grísku: Kossaeanskir) komu þaðan.


Spurning: Í 1. Mósebók 2:15, hvers vegna sagði Guð að þú (eintala) mættir eta af öllum ávöxtum garðsins, en þið (fleirtala) megið ekki eta af tré þekkingarinnar á góðu og illu?

S: Annað hvort þeirra gat valið hvaða tré sem var; þau þurftu ekki að borða sama fæðið. Hins vegar mátti hvorugt borða af því eina tré. Fleirtalaformið bætir við áherslu; þessi boðorð voru ekki einungis til Adams, heldur til allra.

Gyðingurinn Fíló (15/20 f.Kr. til 50 e.Kr.) svaraði þessari spurningu fyrstur í verkinu Questions and Answers on Genesis, I bls. 794.


S: Í 1. Mósebók 2:16, af hverju skapaði Guð Adam, vitandi að hann myndi falla?

S: Guð getur gert hvað sem er, en rökrétt ómöguleiki er ekki til. Guð getur ekki skapað vera sem kýs kærleiksríka hlýðni við Guð, ef sú vera getur ekki valið að hlýða Guði. Að geta valið að hlýða Guði þýðir að geta valið að óhlýða Guði.


S: Þar sem í 1. Mósebók 2:17 stendur: "á þeim degi sem þú borðar af því, munt þú vissulega deyja", hvernig dóu Adam og Eva "þennan dag"?

S: Andlega og dómslega. Þrír punktar til að íhuga í svari.

Andlegt dauða átti sér stað þann dag.

Dómslega voru þeir þann dag dæmdir til bæði eilífrar og líkamlegrar dauðarefsingar. Í bókinni Hard Sayings of the Bible, bls. 91–92, sýnir Walter Kaiser yngri að hebreska orðtækið merkir vissu um dauða þeirra, en ekki að dauðinn verði tafarlaus.

Fyrir annað dæmi um notkun þessa málsháttar, sjá 1. Konungabók 2:37, þar sem Salómón gaf svipaða viðvörun til Símei þann dag sem hann yfirgaf Jerúsalem.

Fyrsti maðurinn sem við vitum um að svaraði þessari spurningu var Filó Gyðingur (15/20 f.Kr. til 50 e.Kr.) í verkinu Spurningar og svör um Fyrstu Mósebók, I, bls. 794, og í táknrænni túlkun, I 33 (105), bls. 46–47, þar sem hann nefnir dauða sálarinnar.

Annar forni rithöfundur sem gaf annað svar er Irenæus í verkinu Gegn villitrúum, bók 5, kafli 23 (182–188 e.Kr.), bls. 551–552. Þar sem Írenæus nefnir að dagur hjá Drottni sé 1.000 ár, túlkar hann þetta sem einn af dögum Guðs og hann telur það merkilegt að í 1. Mósebók 5:5 segir að Adam hafi dáið þegar hann var 930 ára, sem er færri en 1.000 ár.


S: Í 1. Mósebók 2:18 stendur að maðurinn var einn, hvers vegna, þar sem maðurinn var bæði með Guði og dýrunum?

S: Adam hafði völd yfir dýrunum og Adam tilbað Guð, en Adam hafði engan annan eins og hann. Hann var einn um að eiga engan til að eiga samskipti við á jafnréttisgrunni.


S: Sýnir 1. Mósebók 2:18-22 að konur hafi verið skapaðar sem eftirmáttahugmynd, eins og Born Again Skeptic heldur fram á bls. 164?

S: Nei, það sýnir einmitt hið gagnstæða. Guð tók sér mikinn tíma, þar sem Adam þurfti að nefna dýrin og allt, til að sýna Adam nauðsynina á maka. Flest í 1. og 2. Mósebók var einfaldlega skapað með litlum útskýringum. Hins vegar setti Guð fyrst "sviðsmyndina" og útskýrði tilgang hennar sem samstarfsmanns Adams áður en hann skapaði Evu.


S: Sýnir 1. Mósebók 2:18 að konur séu lakari en karlar, þar sem Eva var sköpuð öðruvísi en Adam?

A: Nei, það gerir það ekki. Sex atriði til að íhuga í svari.

1. Annaðhvort er ekki sönnun á ójafnrétti. Mismunandi fólk talar mismunandi tungumál, en það þýðir ekki að hvert tungumál sé annað hvort lakara eða æðra öðru. Eins og einn kristinn maður sagði, var Eva ekki mynduð úr fæti Adams til að vera undir honum, né úr höfði hans til að vera yfir honum, heldur úr hlið hans til að vera með honum.

2. Aðstoðarkona þýðir ekki undirburður. Sumir gætu haldið að Eva væri minni en Adam vegna þess að hún var "aðstoðarkona" í 1. Mósebók 2:18. Hins vegar er Guð okkar hjálp (sama hebreska orðið) í Sálmi 70:5 og það þýðir ekki að Guð sé undirburður okkar! Þess vegna er þýðingin á hebresku sem "aðstoðarkona" fremur ónákvæm. Betri þýðing er "Ég mun skapa aðstoðarmann [eða styrk] sem manninu svari", samkvæmt ítarlegum rannsóknum Walter Kaiser á hebresku í bókinni Hard Sayings of the Bible, bls. 92–94. Þannig á konan að vera "jafnréttur samstarfsaðili" en ekki einungis aðstoðarkona.

3. 1. Mósebók 1:27 sýnir að bæði eru í Guðs mynd. Það var ekki aðeins Adam sem var í Guðs mynd, heldur eru bæði karl og kona í Guðs mynd. Að auki þýðir það að vera í "guðamynd" engan veginn að Guð sé takmarkaður við að hafa tvær fætur, tvær hendur, maga o.s.frv. Þvert á móti, rétt eins og tvívítt mynd er ófullkomin útlínur af raunverulegum þrívíðum hlut, hafa eðli hins óendanlega Guðs og takmarkaða vera okkar nokkra líkindum.

4. Jafnir í eðli, gildi, mikilvægi o.s.frv. Í Biblíunni, í Galatabrevinu 3:28, stendur: "Ekki er Gyðingur né Grikki, ekki þræll né frjáls, ekki karl né kona, því þið eruð öll eitt í Kristi Jesú." (BSB)

5. En samt ólík í hlutverki: Í Efesusbréfinu 5:22-24 kemur fram að eiginkonur skuli hlýða mönnum sínum, því að menn eru höfuð kvenna. Menn skulu elska eiginkonur sínar eins og Krist elskaði söfnuðinn í Efesusbréfinu 5:25-26. Páll sagði að konur skyldu ekki kenna körlum né hafa vald yfir körlum í 1. Tímóteusarbréfi 2:12.

6. Hvernig gengur þetta fyrir sig í framkvæmd?

6.1 Debóra var guðhræddur dómari Ísraels í Dómarabókinni 4–5. Miðað við þetta er engin hindrun að kjósa konu til forseta eða forsætisráðherra.

6.2 Þær gátu erft hluti, þar á meðal land, í 4. Mósebók 36:8 og Jób 42:15.

6.3 Fyrir ítarlegri lýsingu á því hvernig eiginkona á að vera jafnréttur maki síns manns, lestu Orðskvæði 31:10-31. Meðal annars segir þar:

Hún vinnur með höndum sínum (Orðskv. 31:13, 22) og græðir á því í Orðskv. 31:24, 31.

Hún verslar mat (Orðskv. 31:14) og eldar. Orðskv. 31:15

Hún stýrir öðrum. Orðskv. 31:15

Hún ákveður sjálf að kaupa fasteignir í Orðskv. 31:16.

Hún plantegar vínekruna. Orðskv. 31:16 (Athugið að fjölskylda átti ekki heila vínekruna eingöngu fyrir eigin neyslu; hún var tekjulind.)

Hún er líkamlega sterk. Orðskv. 31:17

Hún stundar einnig viðskipti, ekki bara af nauðsyn heldur einnig til hagnaðar. Orðskv. 31:18

Hún gefur sjálf fátækum. (Hún þurfti að hafa stjórn á peningum til þess.) Orðskv. 31:20

Hún stýrir heimili sínu. Orðskv. 31:21

Hún er vitur og kennir visku. Orðskv. 31:26

Í hnotskurn: Konur eru ekki lakari en karlar eðlislægt, hvað varðar verðmæti eða mikilvægi. Þær hafa hins vegar annað hlutverk en karlar, eins og hver ólétt móðir getur sagt þér.

Sjá einnig bókina Today's Handbook for Solving Bible Difficulties, bls. 191–193, til að fræðast nánar um hvernig kona var sköpuð "lík" manninum og jöfn honum.


Spurning: Í 1. Mósebók 2:19, af hverju þurfti Adam að sjá öll dýrin hér?

S: Guð gaf Adam völd yfir öllum dýrunum í 1. Mósebók 1:26, og Guð vildi sjá hvað Adam myndi nefna dýrin í 2. Mósebók 2:19.

Auk þess gæti verið til enn fínlegri ástæða. Áður en Guð skapaði Evu, skynjaði hann mikilvægi þess að fylla það sem vantaði í Adam, en Adam gerði það ekki. Þannig gat Adam lært þrjú atriði um dýrin sem tengdust hans núverandi aðstæðum.

Fjölskylda:

a) Með því að sýna Adam að öll æðri dýr hefðu bæði karl- og kvenkyn sýndi Guð hvernig hann gerði þau fullkomin og fær um að fjölga sér.

b) Adam gat litið á öll dýrin og séð að ekkert var eins og hann.

c) Adam sá að hann þurfti annan til að verða fullkominn líka.

Auk þess er það góð aðferð til að kenna börnum hvernig Guð ákvað að börn væru tilbúin, að kenna þeim hvernig plöntur og dýr fjölga sér.

Samfélag:

a) Jafnvel hundar og hreindýr hafa samfélög sem þau lifa í.

b) Adam sá að hann hafði engan sem honum líktist í samfélagi til að deila lífi sínu með, og fólk þarf aðra til að vera í kringum sig.

Leiðtogafærni:

a) Þar sem Guð gaf Adam yfirráð yfir jörðinni þurfti Adam að þekkja dýrin sem voru á jörðinni.

b) Þar sem Adam hafði yfirráð heiðraði Guð hann með því að láta hann nefna dýrin. Gyðingurinn Philo nefndi þetta í Verkum Philós, bls. 882.


Spurning: Í 1. Mósebók 2:19–3:19, hvaða sönnunargögn eru í fyrstu mormónaritum um að mormónar hafi trúað þeirri brjálæðislegu kenningu að Adam væri Guð?

S: Hér eru tilvitnanir úr Journal of Discourses hjá mormónum, á eftir þeim koma tólf önnur rit sem sönnunargögn.

a. Journal of Discourses bindi 1 bls. 50. (Prédikun eftir Brigham Young) "Heyrið nú, íbúar jarðarinnar, Gyðingar og heiðingjar, heilagir og syndarar! Þegar faðir okkar Adam kom í Eden-garðinn, kom hann þangað með himneskan líkama og tók Evu, eina af eiginkonum sínum, með sér. Hann hjálpaði til við að skapa og skipuleggja þennan heim. Hann er Michael, erkiengillinn, hinn Forni Daga! um hann hafa heilagir menn ritað og talað Hann er faðir okkar og Guð okkar, og hinn eini Guð sem við höfum með að gera. Sérhver maður á jörðinni, hvort sem hann játar sig kristinn eða ekki, verður að heyra þetta, og mun vita það fyrr eða síðar." (letur og smástafir eru í upprunalegu útgáfunni)

b. Journal of Discourses bindi 1, bls. 51. (sama prédikun) "Jesús, eldri bróðir okkar, var getinn í holdi af sama persónuleikanum sem var í Eden-garðinum og sem er faðir okkar á himnum."

Athugið að mormónar svara oft að þetta sé prentvilla. Það er áhugavert að taka fram að ritin eftir hinn mikla kristna prédikara Charles H. Spurgeon voru gefin út á svipuðum tíma, og í verkum hans voru engar prentvillur sem sögðu að einhver skapaður verulegur væri Guð. Hér á eftir eru staðfestingargögn um að mormónaspámaðurinn hafi í raun sagt þetta.

1. Dagbók Wilford Woodruff, færsla 19. febrúar 1854. (Sjá í bókasafni BYU)

2. Deseret Evening News 14. júní 1873

3. Deseret Evening News 18.6.1873

4. Dagbók Hosea Stout: Á landamærunum, bindi 2, bls. 438.

5. The Millennial Star bindi 16, bls. 543.

6. The Millennial Star bindi 15 bls. 769-770. eitt og hálft ár eftir þetta.

7. Dagbók Johns Nuttall, bindi 1, bls. 18–21.

8. Dagbók Abraham H. Cannon, bindi 11, bls. 39 (kenndi í 50 ár)

9. Heilagar sálmar og andleg lög fyrir kirkju Jesú Krists hinna síðari daga heilagra 1856 bls. 375

10. Women of Mormondom bls. 179

11. Journal of Discourses bindi 4, bls. 1 (Forseti Heber C. Kimball talar 29.6.1856)

"...og ég veit líka að ef við erum ekki eitt með bróður Brigham, leiðtoga okkar, þá erum við ekki eitt með Kristi. Já, ég veit þetta, og tilfinningar mínar hafa verið hjá bróður Brigham allan tímann. Ég hef lært af reynslu að það er aðeins einn Guð sem varðar þetta fólk, og hann er Guðinn sem varðar þessa jörð , fyrsta manninn. Sá fyrsti maður sendi sinn eigin Son til að leysa heiminn, til að leysa bræður sína."

12. Að lokum, mun seinni bók:

Staða Adams í L.D.S. ritningum og guðfræði: "Auðkenning Adams sem Guð faðirinn af forseta Brigham Young er óyggjandi staðreynd." bls. 58


Sp.: Í 1. Mósebók 2:20, hvernig gat Adam nefnt öll dýrin, nema hinn bannaði ávöxtur hafi verið Apple Macintosh tölva?

S: Einhver sagði einu sinni kímnislega að ef Adam hefði átt að nefna allar dýrategundir (þar á meðal 1,5 milljónir skordýra) innan 24 klukkustunda á sjötta degi, þá væri það engin furða að við ruglum saman banniávöxtinn við Apple, harða diska og allt!

Á hinn bóginn hefur Paul S. Taylor réttilega bent á að orðalagið "gaf nöfn öllum búfénaðinum, fuglunum á himni og öllum dýrum á akrinum" í 1. Mósebók 2:20 þýði ekki endilega að nefna allar tegundir á jörðinni. Það gæti einfaldlega verið að nefna ættkvíslir og ættir dýra í nánasta umhverfi Adams.

Fyrir þá sem hafa gaman af almennsfróðleik eru til um 26.000 lifandi tegundir hryggdýra á landi og fugla og 9.500 þekktar tegundir steingervingja á jörðinni. (Af steingervingategundunum voru tæplega helmingurinn skriðdýr og 1.000 fuglar).

Það eru um 5.600 lifandi ættir landdýra, þar af 1.900 ættir fugla. Það eru um 6.500 ættir þekktra steingervilja landdýra, þar af tæplega 1.000 ættir fugla og 1.500 ættir skriðdýra.


S: Í 1. Mósebók 2:21-23, var Adam bæði karl og kona áður en Eva var sköpuð?

A: Ekkert í ritningunni bendir til þess. Í 1. Mósebók 3:16 segir að maðurinn verði höfuð konu sinnar. Þar sem þetta var eftir fallið skiptir það engu máli hversu "karllægur" Adam var áður en Eva var sköpuð. Hins vegar, varðandi kirkjuvald almennt, telur Páll það mikilvægt að Adam hafi verið myndaður á undan Evu í 1. Tímóteusarbréfi 2:13. Röksemd Páls væri villandi ef Adam hefði verið bæði karl og kona.


S: Í 1. Mósebók 2:21-23, var frásögnin um myndun Evu úr rifbeini tekin úr sumerísku Dilmun-kvæðinu?

S: Nei. Fyrst nokkrar bakgrunnsupplýsingar, síðan svarið, og að lokum tvær kennslur sem við getum dregið af svarið um hvernig Guð innblés Biblíuna.

B1. Samuel Noah Kramer, í bókinni The Sumerians (University of Chicago 1963), nefnir að sumeríska orðið fyrir rifbein, ti, þýði einnig "að láta lifna við", og í Dilmun-kvæðinu var Nin-ti "frú rifbeinsins" sem og "frúin sem lætur lifna við", sem læknaði veika rifbein guðsins Enki.

B2. Þetta er orðaleikur á súmerísku, en ekki á hebresku, sem gerir þessa líkingu nokkuð áberandi.

B3. Fyrir utan "konuna sem læknaði rifbeinið" á móti "Evum sem var úr Adams rifbeini" í 1. Mósebók, eru engar aðrar líkingar á milli sögunna. Sjá The Sumerians bls. 148–149 eða Hard Sayings of the Bible bls. 94–95 fyrir súmersku frásögnina.

B4. Töflur úr Dilmun-kvæðinu eru frá 2400 f.Kr. eða síðar. Þrátt fyrir það eru þær samt eldri en Abraham, sem yfirgaf Úr fyrir 2050 f.Kr.

B5. Þessi saga gæti hafa verið vel þekkt í fornum tíma.

Svarið hefur fjögur atriði.

A1. Þetta er aðeins eitt af mörgum dæmum um svipaðar frásagnir atburða sem nefndir eru í Fyrstu Mósebók. Annað dæmi eru yfir 200 flóðasögur frá ýmsum þjóðum um allan heim.

A2. Orðaleikurinn um rifbeinið gæti sýnt að aðrar fornu menningarheimar hafi varðveitt að minnsta kosti ófullkomna þekkingu á sköpun mannkyns.

A3. Enn fremur virðast aðrir hlutar 1. Mósebókar nánast vera skrifaðir með viljandi hætti til að standa í andstöðu við frásagnir Sumera, Akkadía og annarra. Í hinum frásögnunum rífast guðirnir; í 1. Mósebók skapar hinn eini Guð kyrrlátlega. Í öðrum frásögnum berst hetjan gegn óreiðu. Í 1. Mósebók er Guð sýndur á ferð yfir "tómarúmið/vatnið", skipandi og stýriandi.

A4. Sum líkindi í smáatriðum milli Fyrstu bókar Móse og Dilmun-kvæðisins og annarra forna verka gætu bent til sameiginlegrar þekkingar á sumum atburðum. Hins vegar er óhæft að segja að annað hafi verið afritað af hinu, ekki einungis vegna þess að sameiginlegu smáatriðin eru fá, heldur vegna þess að nánast engin líkindi eru í merkingu þeirra.

Kennslustundir sem hægt er að læra af svari:

L1. Fyrsta Mósebók var ekki skrifuð í tómarúmi. Guð opinberar okkur ekki bara sannleikann, heldur opinberar hann tímalausan sannleikann, en á hagnýtan hátt sem er viðeigandi fyrir tímann og menninguna. Ein ástæða (en ekki sú helsta) fyrir því að Guð gæti hafa gefið Fyrstu Mósebók var að leiðrétta rangar hugmyndir manna um uppruna mannsins, á sama tíma og hann viðurkennir suma af þeim réttu hlutum sem höfðu varðveist.

L2. Guð notar menningu. Guð notar jafnvel illverk manna til dýrðar sinnar (1. Mósebók 50:20). Hvernig getum við nokkurn tíma reynt að banna Guði að nota menningu líka, eins og hann vill? Móse var fróður maður, og kannski hafði hann lesið þessa sögu, og Guð notaði lestrar Móse til að sýna honum hvað var satt og hvað var ekki satt.

L3. Mikilvægast er að taka ekki orðalagið "ritningin er án mistaka" til að merkja að Biblían hafi þurft að vera vélrænt dictuð. 2. Pétursbréf 1:21 segir að spádómur hafi verið þegar menn töluðu hreyfðir af Heilögum Anda. Þannig, þegar mismunandi hlutar Biblíunnar endurspegla augljóslega mismunandi mannlega skrifstíla, útilokar það ekki guðlega höfundarverk. Það sýnir einfaldlega að Guð notaði skrifstíla ýmissa manna eins og honum þókti rétt.


S: Í 1. Mósebók 2:22, hver er Lilith á þessum tíma?

S: Nafnið Lilith kemur ekki einu sinni fyrir í Biblíunni. Á miðöldum var til goðsögn um konu að nafni Lilith sem var fyrsta kona Adams. Hún neitaði að lúta í lægra haldi fyrir Adam og Guð skapaði þá Evu. Lilith var, samkvæmt goðsögninni, breytt í djöful sem drepur nýfædd börn.

Lilith var einnig vampír í sumerískri goðafræði, samkvæmt bókinni The Sumerians, bls. 198 og 258. Í bókinni Civilizations of the Ancient Near East, bls. 1890, er þess getið að ókvæntir sem dóu urðu sérstokkur flokkur nornanna sem kallaðar voru Lilu (karllæg) og Lilitu (kvenlæg). Þær báðu lifendur um að giftast sér og lofuðu þeim auðlegð, en ef lifandinn samþykkti, dóu þeir snemma.

Engar handrit af Biblíunni, hvorki gyðingleg né kristileg, gefa ekki meiri vísbendingu um Lilith en um Donald Duck.


Sp.: Í 1. Mósebók 2:22, hvernig gat Guð gert Evu úr rifbeini?

A: Á þann hátt sem Guð almáttugur vildi. Ef Guð þurfti að nota rifbein, og ef þú heldur að Guð hafi þurft að taka burt allt rifbeinið, þá geri ég ráð fyrir að þú gætir dregið þá ályktun að Eva hefði verið að telja öll rifbein Adams á hverjum morgni!

Alvarlega, Guð hefði ekki þurft að nota alla rifbeinið; ein fruma hefði dugað.

735 Baffling Bible Questions Answered bls. 23 bætir við að ef Guð hefði gert hana úr leir, mætti halda því fram að konur væru eðlislega ólíkar (og kannski lakari en karlar). Hins vegar, þar sem Eva var gerð úr rifbeini, hafði hún sömu jafnréttu sjálfsmynd og maðurinn.


Spurning: Í 1. Mósebók 2:22-23, ættu karlar að hafa eina rifbein færri en konur?

S: Nei. Ef manni er skorið af handlegg, fæðast ekki öll börn og barnabörn hans síðar með einn handlegg vantar. Á sama hátt, ef tekin eru nokkur frumulíffæri úr rifbeini einstaklings, munu bæði foreldrar og börn þeirra enn hafa sama fjölda rifbeina.

Tertullían, sem skrifaði á árunum 198–220 e.Kr., túlkar þetta sem að Guð "láni sér rifbein" í verkinu On Exhortation to Chastity, kafli 5, bls. 53. Hann bætir einnig við að Guð hefði getað lánað sér fleiri rifbein fyrir fleiri konur en kaus að gera það ekki, sem dæmi um að einhjónaband væri normið en ekki fjölkonuhjónaband.


Spurning: Í 1. Mósebók 2:25, voru maðurinn og konan upphaflega skapaðir naknir, og áttu þeir að klæðast fötum?

S: Já, þau voru sköpuð nakin og skömmuðust ekki sín. Eftir fallið klæddi Guð þau, og við höfum verið klædd síðan þá.


Sp.: Í 1. Mósebók 3:1-24, þar sem Guð skapaði manninn að lokum æðri en englana, gæti það hafa verið þáttur í því að Satan kaus að falla?

S: Ritningin segir hvorki já né nei, en það er vissulega möguleiki.


Q: Í 1. Mósebók 3:1-24, voru Adam og Eva með hvítan, svartan, brúnan, gulan eða rauðan húðlit?

S: Biblían er algjörlega þögul um þetta. Þar sem Adam og Eva voru forfeður okkar allra skiptir það engu máli. Við erum öll jafn afkomendur Adams og Evu. Kannski vildi Guð sérstaklega ekki segja það, svo enginn gæti haldið því fram að Guð hefði sýnt að ein kynþátta væri nánari eða fjærri Adam og Evu.


Spurning: Í 3. kafla 1. Mósebókar, hvers vegna leyfði Guð Adam og Evu að verða freistaðir?

S: Biblían segir það ekki. Við getum þó gert ráð fyrir að Guð hafi ekki viljað aðeins fólk sem elskaði hann, heldur fólk sem fékk valkost en valdi samt að elska Guð.


S: Í 3. kafla 1. Mósebókar, ef Eva kom inn upprunalegu syndinni, hvernig gat Satan þá framið hroka­syndina gegn Guði? Er ég að missa af einhverju hér?

S: Satan syndgaði og féll áður en Adam og Eva komu til sögunnar. En synd Eva og Adams innleiddi synduga eðli í mannkynið.


Q: Í 1. Mósebók, ég er með spurningu sem ég hef ekki getað fengið svar við. Í Biblíunni stendur að Guð skapi manninn. Guð segir manninum að éta ekki af hinum bannaða ávexti – ávexti frá tré samviskunnar, því ávextir þess munu opna augu ykkar og gera ykkur meðvituð um gott og illt. Maðurinn étur af hinum bannaða ávexti og breytist. Maðurinn sér nú að það er rangt að vera nakinn. Hvernig getur það verið synd fyrir manninn að óhlýða Guði þegar hann hafði enga vitneskju um rétt eða rangt þegar hann át hinn bannaða ávöxt?

S: Ég svara spurningu þinni fúslega. Leyfðu mér að byrja svarið við spurningunni þinni á annarri spurningu: síðan fallið, hvernig veit maður hvað er rétt og rangt? Við vitum það beint af öllu því sem Guð hefur opinberað okkur um hvað er rétt og rangt, og allir hafa grófa hugmynd með samvisku sinni innra með sér. (Auðvitað getur maður dofgað samvisku sína.)

Eftir fallið höfðu bæði Adam og Eva samvisku, sektarkennd yfir því að hafa gert rangt með óhlýðni, og þeir og afkomendur þeirra höfðu synduga eðli. Áhrif fallsins voru djúpstæð.

Fyrir fallið höfðu þau ekkert af þessu, og enga vitneskju um rétt og rangt. Eðli þeirra var gott, og hvað sem þau gerðu var rétt—næstum því. Þau höfðu engin boðorð til að hafa áhyggjur af að óhlýða nema eitt: að eta ekki af bannaða trénu þekkingarinnar um gott og illt. Val þeirra, hvort sem þau ættu að eta eða ekki, var ekki spurning um rétt eða rangt, því þau vissu ekki hver þau voru. Frekar var val þeirra einfaldlega hvort þeir hlýddu Guði eða ekki.

Stundum í dag geta menn haft skrýtnar hugmyndir um rétt og rangt, til dæmis múslimskir feður sem telja rétt að drepa dætur sínar vegna þess að þeir telja að dæturnar hafi valdið fjölskyldunni skömm, til dæmis með því að giftast einhverjum sem faðirinn samþykkti ekki. Jafnvel kristnir geta stundum fest sig of mikið í spurningunni "leyfir Biblían þetta?". Mikilvægara en að spyrja "er þetta rétt eða rangt" er að spyrja "vill Guð að ég geri þetta" eða "er þetta Guði þóknanlegt". Svarið verður í raun það sama og við spurninguna "er þetta rétt eða rangt", en markmiðið ætti ekki að vera að gera hluti eingöngu til að róa samviskuna eða fylgja fjölda reglna, heldur til að þóknast Guði.

Svo, stutta svarið við spurningunni þinni er að Adam og Eva syndguðu ekki með því að velja illt í stað góðs, því þau vissu ekki hvað illt og gott var. Þau syndguðu með því að vita einfalda skipun Guðs til sín og kjósa að óhlýða Guði.


S: Í 3. kafla Fyrstu bókar Móse var þetta ósanngjörn prófraun, þar sem Adam og Eva höfðu ekki ennþá þekkingu á góðu og illu, eins og guðleysinginn (Capella) heldur fram?

S: Nei. Er það ósanngjörn prófraun að segja einhverjum að nota ekki ólögleg vímuefni, eins og kókaín, fyrr en hann hefur fyrst fengið tækifæri til að nota það? Auðvitað ekki. Á sama hátt var það ekki ósanngjarnt að þeir fengju þessa banni án þess að upplifa hið illa og sektarkennd. Þó svo að hægt væri að halda því fram að þeir vissu ekki allt um gott og illt á þessum tíma, vissu þeir að Skapari þeirra hafði boðið þeim að eta ekki af þeim tréi, og sú vitneskja ein og sér var næg til að gera þetta að sanngjörnri prófraun.

Í dag vitum við ekki hverja einustu ástæðu fyrir því að Guð bannar okkur að gera eitthvað, en ef Guð hefur boðið okkur að gera það ekki, vitum við allt sem við þurfum að vita til að hlýða Guði.


S: Í 1. Mósebók 3, hvað var eiginlega rangt við að borða af trénu?

S: Það var ekki þannig að ákveðið ávöxtur væri illur; kannski hefðu þeir getað borðað af trénu síðar. Eins og Theophilos, biskup í Antíokkíu (168–181/188 e.Kr.), skrifaði í bréfi sínu Theophilus til Autolycus, bók 2, kafli 25, bls. 104: "Því það var ekki tréð, eins og sumir halda, heldur óhlýðnin sem bar dauða í sér." Ante-Nicene Fathers bindi 2, bls. 104. Sumir sjá einnig í orðunum "eins og Guð, sem þekkir gott og illt" að þeir vildu eigna sér rétt Guðs til að skilgreina gott og illt.


Sp.: Í 1. Mósebók 3, var þessi prófraun svipað og ef foreldrar setja 40.000 volta rafhlöðu í stofuna og segja við barnið sitt að snerta hana ekki?

S: Nei, hættan lá í óhlýðninni, ekki í trénu. Fjórir punktar til íhugsunar í svari.

1. Ólíkt hættulegu rafhlöðu var það ekki tréð sem var banvænt. Það var óhlýðnin við Guð sem var banvæn og olli því að þeir dóu andlega þann dag og líkamlega síðar.

2. Adam og Eva voru ekki ungabörn. Þau gátu rökstutt eins og fullorðnir gera, þau voru fullmeðvituð um hvað þau voru að gera og hvaða afleiðingar Guð sagði að myndu verða.

3. Adam og Eva höfðu allar sínar þarfir uppfylltar og gátu ekki óhlýtt Guði nema með því að eta af trénu. Hvort sem okkur líkar betur eða verr gefur Guð fólki val um að þjóna sér eða ekki. Sumir kunna að finna til með þessum orðum: "Guð hefði ekki átt að gera þetta, Guð hefði átt að búa okkur öll til sem vélmenni sem ekki geta óhlýtt." Óháð því hvernig fólk finnur til, getur Guð gert eins og Honum sýnist, og Guð kaus að gefa hverjum manni frjálsan vilja til að óhlýða Honum og lifa með afleiðingum hlýðni sinnar eða óhlýðni.

4. Ávextirnir hefðu hugsanlega verið étnir að lokum. Theophilos biskup í Antíokkíu (168-181/188 e.Kr.) kenndi að ef Adam og Eva hefðu ekki syndgað, hefðu þeir þroskast, orðið fullkomnir og stigið til himna með ódauðleika. Mannkynið hafði millistöðu, hvorki algerlega dauðlegt né algerlega ódauðlegt, eða Paradís var á milli jarðar og himins. Theophilus til Autolycus, bók 2, kafli 22, bls. 24, bls. 104


S: Í 1. Mósebók 3, ættum við að vera stolt af því að Eva borðaði eplið, eins og Laura Schlesinger segir?

A: Nei. Dr. Laura hefur rétt fyrir sér um margt, en hún hefur rangt fyrir sér hér. Hér er það sem hún sagði í Modern Maturity september–október 1999, bls. 67.

"Ég er mjög stolt af því að hún hafi étið ávöxtinn af tré þekkingarinnar. Því ef hún hefði það ekki gert, værum við enn dýr í Garðinum. Guð setti það tré ekki þarna til að veita skugga einvörðungu. Með því skrefi urðum við mannverur."

Í fyrsta lagi var tréð ekki bara tré þekkingarinnar, heldur tré þekkingarinnar á góðu og illu. Schlesinger hefur rétt fyrir sér í því að fólk var ekki það sama. Allt morð, stríð, kúgun og siðferðileg ábyrgðarleysi sem fólk framdi gerðist eftir þetta. Hins vegar eru menn enn mannverur í himninum, þegar þeir munu ekki syndga lengur. Það er ekki ómögulegt að vera fullkomlega mannlegur og ekki syndugur, eins og Adam og Eva voru áður en þeir borðuðu, og eins og Jesús Kristur er.

Síðar í viðtalinu, þegar Dr. Laura sagði að Adam hefði haft rangt fyrir sér þegar hann reyndi að kenna Evu um, hafði Schlesinger rétt fyrir sér, því í 1. Mósebók 3:6 segir að Adam hafi verið með Evu þegar hún át.


S: Í 1. Mósebók, var ávöxtur trésins myndlíking fyrir ólögmæta andlega kynmökum milli Evu og Satans, eins og Rev. Moon frá Sameiningarkirkjunni (Moonies) kennir í Guðdómlega meginreglunni (fimmta útgáfa 1977) bls. 75-79?

S: Það var engin kynferðisleg myndlíking tengd trénu, ávöxtunum né Satan. Ef Rev. Moon hafði rétt fyrir sér, þá:

Hvaða önnur tré voru leyfð?

Eva hunsaði Satan þegar hún át ávöxtins af trénu

Í 1. Mósebók 3:13, þegar Eva reyndi að leggja alla sökina á orminn, sagði hún einfaldlega að ormurinn hefði blekkt hana. Hún sagði aldrei að ormurinn hefði gert neitt við hana.

Sjá einnig fyrri spurningu.


S: Í 1. Mósebók 3, hafa aðrar menningar svipaða sögu um fyrstu mennina, í garði og um að borða bannaðan ávöxt?

S: Já. Hér eru að minnsta kosti þrjú dæmi.

S'gaw Karen-fólk austurhluta Búrma: hinn almáttugi, alviti Guð að nafni Y'wa skapaði allt. Hann skapaði tvo einstaklinga, mann að nafni Thanai og konu að nafni Eeu, og setti þá í garð með sjö tegundir af ávaxtratrjám. Ein tegund máttu þeir hins vegar ekki borða. Illur Mu-kaw-lee blekkti þau tvö og sagði þeim að þau myndu öðlast kraftaverkakraft og stíga til himna. Mu-kaw-lee sannfærði þau um að eta ávöxt tilraunatrésins. Þau átu og urðu undirorpin sjúkdómum, öldrun og dauða.

Don Richardson kannar möguleikann á að þetta kunni að stafa af áhrifum nestóríumanna eða rómversk-kaþólsku og kemst að þeirri niðurstöðu að svo sé ekki, því Richardson fann enga hugmynd um holdgerð né frelsara sem deyr fyrir mannkynið og rís aftur frá dauðum.

Santal-fólkið frá norðausturhluta Indlands: Þau trúðu á "Thakur Jiu" (Thakur = ekta, Jiu = Guð), sem skapaði fyrstu hjónin, mann að nafni Haram og konu að nafni Ayo, og setti þau í Hihiri Pipiri, sem var vestan við Indland. Illskeytt Lita freistaði þeirra til að búa til hrísgrjónabjór og hella hluta af honum á jörðina sem fórn til Satans. Þau gerðu það og urðu ölvuð af afganginum. Þegar þau vaknuðu, vissu þau að þau voru nakin og skömmuðust sín. Síðar áttu þau sjö syni og sjö dætur. Afkomendur þeirra spilltust, svo Thakur Jiu faldi "heilaga parið" á fjalli Harata (= Ararat?), og eyðilagði hina í flóði. Að lokum ferðaðust forfeður þeirra (austur) frá skógi til skógar, þar til þeir komu að háum fjöllum sem lokuðu vegi þeirra. Að lokum komust þeir í gegn (kannski yfir Khyber-hálsinn) og komu til heimalands síns nálægt Kalkútta.

Súmeríumenn: Súmeríumenn trúðu því að þeir kæmu frá paradís sem þeir kölluðu Dilmun. Hins vegar eru ekki margar aðrar samlíkingar við Eden-garðinn. Dilmun var staður þar sem allir guðirnir voru, sem og Ziusudra, maður sem hafði öðlast ódauðleika. Dilmun-kvæðið er frá um 2400 f.Kr.


Q: Í 1. Mósebók 3., þar sem Adam og Eva voru fullkomin, hvernig geta fullkomin veru gert ófullkomna hluti, eins og að syndga?

S: Óháð því hvernig einhver skilgreinir "fullkominn", segir Biblían aldrei að Adam og Eva hafi verið fullkomin. Hún segir heldur aldrei að þau hafi verið ófær um að syndga. Þvert á móti sýnir Biblían aðeins að þau voru mjög góð og þau voru "syndlaus", í þeim skilningi að þau höfðu ekki syndgað. Þau gátu samt beitt frjálsum vilja og gert val um synd.

Klemens frá Alexandríu í The Stromata (193–202 e.Kr.), bók 6, kafli 12, bls. 502, var einn af þeim fyrstu til að svara þessari spurningu. Hann sagði meðal annars að maðurinn "var ekki fullkominn við sköpun sína, heldur hannaður til að taka á móti dyggð. … Hæfni er hreyfing í átt að dyggð, en ekki dyggðin sjálf. Allir eru því, eins og ég sagði, eðlislægt búnir til að öðlast dyggð."


S: Í 1. Mósebók 3, þar sem fullkominn Guð skapar aðeins fullkomin veru, hvernig gátu Adam og Eva syndgað?

S: Fimm atriði til að íhuga í svari.

Tertullían svaraði þessari spurningu allt aftur árið 207/208 e.Kr. í Fimm bókum gegn Marcion, bók 2, köflum 5–9. Langt svar Tertullían má draga saman í eigin orðum hans: "Þess vegna var það rétt að [maðurinn], mynd og líkneski Guðs, væri mótaður með frjálsan vilja og sjálfsagði; svo að einmitt þetta – þ.e. viljafrelsi og sjálfsagði – mætti teljast mynd og líkneski Guðs í honum." Með öðrum orðum, það var við hæfi fyrir fullkominn Guð að skapa verulegar verur líkar sjálfum sér, sem hefðu frjálsan vilja.

Theófilus, biskup í Antíokkíu (168–181/188 e.Kr.), svaraði tengdri spurningu um hvort Adam og Eva væru dánarleg eða ódauðleg með því að sýna fram á að þau væru í þróun og gætu farið hvoru tveggja leiðina. (Theófilus til Autolycus, bók 2, kafli 27, bls. 105)

Ekki vélmenni: Myndi fullkominn Guð vera bundinn við að skapa vélmenni og ófær um að skapa menn sem hafa frjálsan vilja? Guð skapar ekki rökræna ómöguleika, og til þess að Guð gæti skapað menn sem kjósa frjálslega að elska og hlýða Honum, skapaði Guð þá einnig færri um að elska og hlýða Honum ekki. Biblían segir aldrei að Adam og Eva hafi verið "fullkomnir" í þeim skilningi að þeir hefðu aldrei getað syndgað. Þvert á móti segir Biblían að þeir hafi verið "mjög góðir" og "syndlausir", í þeim skilningi að þeir hefðu ekki syndgað.

Fullkomleiki Guðs: Á milli manna og djöflanna gerir Biblían fullkomlega ljóst að fullkomleiki Guðs hindrar hann ekki í að skapa verur með getu til að óhlýða honum.

Hvers skilgreining? Ef einhver skilgreinir fullkominn Guð sem ófæran um að skapa fólk með siðferðisval, þá hvílir sönnunarbyrðin á þeim til að finna að minnsta kosti eina vers sem styður þá skoðun. Annars passar sú skilgreining ekki við Guð Biblíunnar. Kjarnaatriðið hér er:

a) ættir þú að reyna að þröngva þinni skilgreiningu á "fullkomnun Guðs" upp á Guð Biblíunnar, eða

b) láta Guð tala fyrir sig í Biblíunni um hvernig hann er fullkominn og hvernig hann kaus að skapa.

Varðandi það hvers vegna Guð kaus að "leggja sig fram" við að skapa Adam og Evu, vitandi að þau myndu syndga, sjá umfjöllun um 1. Mósebók 1.


Spurning: Í 1. Mósebók 3:1 og 2. Korintubréf 11:3, hvers vegna freistaði Satan Adam og Evu í mynd slöngu fremur en í mynd einhvers annars, eins og ljóns eða kanínu?

S: Ritningin segir það ekki, en við getum gert ráðstafanir. Stór dýr gætu verið ógnvekjandi og gert fólk varkárt. Lítil dýr gætu verið hunsuð sem ómerkileg. Slanga gæti gefið í skyn að "listfengi" sé í lagi. Til þess að margir í samfélaginu syndgi í stórum stíl þarf fyrst að sannfæra marga um að syndin sé ekki röng.

Sumir líta á orm sem myndlíkinguna um greind án samvisku. Ormurinn er ótrúlegur í því hvernig hann bíður snjalllega og skríður upp á bráð sína. Matteus 10:16 segir að við skulum vera snjallir sem ormar og saklausir sem dúfur.


S: Í 1. Mósebók 3:1, hvernig gat óskynsamt, daufdautt dýr eins og ormur freistað Adam og Evu?

S: Þetta var ekki venjulegur ormur. Satan tók á sig mynd orms, og Satan gat talað og er afar greindur. Satan er einnig kallaður ormur í Opinberunarbókinni 12:9,14,15 og Opinberunarbókinni 20:2. Það eru tvær mögulegar leiðir til þess að Satan hafi getað verið ormur, og einfaldasta túlkunin gefur til kynna að báðar séu réttar.

Líkamleg umbreyting: Satan annaðhvort umbreytti sér sjálfur eða var umbreyttur í líkamlega mynd slöngu sem gat talað.

Einstofnun: Mögulegt er að Satan hafi numið yfir dýr sem þegar var til staðar og talað í gegnum það.

Óháð því hvort ormurinn sem Eva sá var Satan sjálfur eða bara venjulegur ormur, talaði Satan "á bak við" þessa mynd til að gefa í skyn snjalla og undirferlaða nálgun ormsins.


Spurning: Í 1. Mósebók 3:1-16, hvað getum við almennt lært um synd úr þessu dæmi?

S: Við getum lært margt, en hér eru aðeins nokkur þeirra.

1. Syndin veldur dauða. Adam og Eva hefðu aldrei dáið, en þeir voru á leið til dauða þann dag sem þeir syndguðu.

2. Synd hefur afleiðingar jafnvel eftir fyrirgefningu. Guð gaf þeim fyrirgefningu, en þeir myndu samt deyja, og þeir fengu ekki aftur gjöf lífsins tré. (að minnsta kosti ekki fyrr en í Opinberunarbókinni 2:7; 22:2,14).

3. Ritningin nefnir ekki hvort þau hafi yfir höfuð séð dauðann áður en Guð drap nokkur dýr til að klæða þau í skinn. Syndin gat ekki verið hulin með laufum sem myndu spretta aftur næsta sumar. Hún gat aðeins verið hulin með blóði dýrs sem dó.

4. Þeir máttu éta af nánast öllum trjám í garðinum, en þeir töldu Guð nánasaman fyrir að halda þeim frá einu tré. Eftir fallið var Guð miskunnsamur og fyrirgaf þeim og klæddi þá í dýrshúðir, en þeir myndu eiga í vandræðum því jörðin myndi nú vera nánasöm við þá.

5. Jafnvel afleiðingar syndar þeirra voru miskunn Guðs. Haddon Robinson nefnir að sársaukinn reisi fánann raunsæisins í virki uppreisnarhjartans.

6. Jafnvel eftir syndina hefur Guð enn frelsunarplan. Jafnvel eftir að við klúðrum mjög illa er loforðið í Rómverjabréfinu 8:28 enn satt. Jafnvel í þessum dimmu kafla hafði Guð loforð í 1. Mósebók 3:15.


Spurning: Í 1. Mósebók 3:1,14, þar sem ormurinn var bölvaður til að skríða á maganum, þýðir það þá að slöngur hafi áður haft fætur?

S: Nei. Þó að sum vatnadýr (sirens) hafi framfætur en engar afturfætur, er það ekki það sem hér er átt við. Þó að ritningin sé ekki skýr um það, var Satan bölvaður með skertu og niðurlægjandi hreyfihæfni. Satan tók á sig mynd lítillar orms, og Guð refsaði Satan með því að hluti af einkennum ormsins yrði eftir hjá Satan.

Þegar menn syndga er þörfin fyrir fyrirgefningu fyrir ytri gjörðina aðeins hluti vandamálsins. Eðli syndarinnar er oft þannig að hluti hennar festist innra með hjörtum okkar, og við þurfum hreinsun jafnt sem fyrirgefningu.


Spurning: Í 1. Mósebók 3:1, 14-15, hafði ormurinn fætur fyrir bölvunina eða ekki?

S: Það eru tvær helstu skoðanir.

Já: Mögulega hefði þessi tiltekna "höggormur" í garðinum getað líkt eftirlitsögríma, sem heldur maganum frá jörðu, og Guð breytti því dýri svo það missti öll merki um fætur. Það hefði ekki getað einfaldlega breyst úr "eftirlitsögrímu"-stöðu í krókódílslíkt skríði á maganum, því notkun hins almenna orðs "höggormur" gefur í skyn að engir fætur séu til staðar. Nelson Study Bible, bls. 10, segir: "Texti … gefur í skyn að áður en þetta gerðist hafi ormurinn haft aðra líkamsgerð."

Nei: Í The New International Bible Commentary, bls. 117, er sú skoðun sett fram að "Refsingin sem beindist að orminum (14. vers) megi ekki skilja svo að hann hafi einu sinni haft fætur. Heldur var það sem áður hafði þótt eðlilegt og fallegt nú orðið sífellt áminning um það sem hann hafði einu sinni gert." Expositor's Bible Commentary, bindi 1, bls. 55, segir: "Þessi bölvun gefur ekki endilega til kynna að ormurinn hafi áður gengið á fótum og lærum eins og önnur landdýr. Meginatriðið er heldur að fyrir restina af lífi sínu, vegna bölvunarinnar, þegar ormurinn skríður á maganum, eins og ormar gera, muni hann "éta ryk". Áherslan liggur í því að ormurinn "ætir ryk", orðasamband sem annars staðar ber með sér merkingu "algjörs ósigurs" (sbr. Jesaja 65:25; Míkó 7:17).

Óháð því er meginatriðið að ormurinn, sem var svo snjall ('arum' í 1. Mósebók 3:1), er nú bölvaður ('arur' í 1. Mósebók 3:14). Orðið 'bölvaður' er notað um orminn og jörðina, en ekki um manninn né konuna.


Spurning: Í 1. Mósebók 3:3-24, hvers vegna voru Adam og Eva refsaðir harðar en margir í dag?

A: Guð refsaði þeim ekki eingöngu fyrir að hafa tínt; þeir gátu jú tínt ávexti af öðrum trjám. Guð refsaði þeim fyrir að vera án fallinnar náttúru og samt sem áður óhlýða Guði.

Alvarleiki refsingar þeirra virðist eðlilegur þegar haft er í huga að Guð refsir út frá því sem fólk veit og hvað það er fær um að gera. Ólíkt fólki í dag voru þau í beinni nærveru Guðs, en treystu samt ekki því að Guð vissi hvað væri best fyrir þau. Ólíkt fólki í dag höfðu þau ekki synduga eðli sem myndi ætíð toga í þau til syndar.


Spurning: Í 1. Mósebók 3:3-6, borðuðu Adam og Eva epli?

S: Ritningin segir aldrei að þau hafi borðað epli. Þetta var bannaður ávöxtur, ávöxtur þekkingar á góðu og illu, sem er sennilega ekki að finna á jörðinni í dag.

Sumir telja að ruglingurinn á banniávöxtinum og eplinu á miðöldum hafi orðið vegna þess að latneska orðið fyrir illt er malum en latneska orðið fyrir eplatré er malus. Hvernig sem þessi hugmynd kviknaði, er engin biblíuleg rót að kjarna hennar, hvernig sem á það er litið. ;-)


S: Í 1. Mósebók 3:5-22, táknar Adam himneska anda, Eva jarðneska sál og ormurinn tengsl við mannheiminn, eins og Bahá'í-trúin kennir í Some Answered Questions bls. 123?

S: Nei. Fólk hefur í aldir reynt að finna andlegar merkingar sem ganga þvert á einfaldan skilning í Fyrstu Mósebók. Adam er án efa karlmaður og Eva kona, og með því að bæta þessari órökstuddu túlkun er körlum gert að æðri "himneskir andar" en konum að "jarðneskar sálir". Í staðinn er sannleikurinn sá að karlar og konur hafa jafngilda og sömu verðmæti í augum Guðs (Galatabréfið 3:28).


S: Í 1. Mósebók 3:5,22, ef Adam og Eva myndu verða "eins og guðir" ef þeir borðuðu ávöxtinn, er þá til fleiri en einn Guð eins og mormónar kenna?

S: Það var aðeins eftir þann tíma sem þeir myndu öðlast þekkingu á góðu og illu. 1. Mósebók 3:5 segir "eins og Guð". "Guðir" með "s" er aðeins í KJV, á hebresku er það Elohim, nafn Guðs. Þannig sýnir 1. Mósebók 3:5 ekki fram á neina raunverulega fjölgun.


Sp.: Í 1. Mósebók 3:5 og 3:22, gátu menn vitað allt, eins og Guð?

S: Nei. Satan gaf ekki einu sinni í skyn að þeir myndu verða eins og Guð á allan hátt (dýrkun, Alvaldri, Þrenningu o.s.frv.). Frekar lofaði Satan að þeir myndu verða eins og Guð í því að þeir myndu þekkja bæði gott og illt. Auðvitað, áður en þeir borðuðu ávöxtinn, þekktu þeir aðeins hið góða. Eftir að þeir borðuðu ávöxtinn, þekktu þeir bæði hið góða og hið illa. Svo, á þann hátt sem Adam og Eva myndu djúpt iðrast, hafði ormurinn rétt fyrir sér. Sjá Hard Sayings of the Bible bls. 95-96 fyrir svipað svar.

Fimm aðrir kaflar nefna að vita hið góða og hið illa: 5. Mósebók 1:39; 2. Samúelsbók 14:17; 19:35; 1. Konungabók 3:9; og Jesaja 7:15. Þeir sýna að Guð er sá sem ákvarðar hvað er gott og vont, og kannski var Satan að lofa þeim "yfirlýsingu um frelsi" þar sem þeir myndu sjálfir ákveða hvað væri gott og vont. Þessi "sjálfstæðisyfirlýsing" festi þá í fordæmingu. Sjá 735 Baffling Bible Questions Answered bls. 24–25 fyrir nánari umfjöllun um þessa sýn.

Satan gerir svipaða loforð í dag. Í mörgum formum hindúisma er markmiðið ekki að eiga samband við Guð eða að vera "góður". Markmiðið er heldur að verða "upplifaður", að upplifa bæði gott og illt. Stundum eru menn hissa þegar þeir rekast á hindú gúrú sem er óheiðarlegur og svíkur einhvern. Það kann að vera að gúrúnn sé ekki ósamkvæmur trú sinni. Fyrir suma er markmiðið að ná tökum á bæði góðu og illu.


Sp.: Í 1. Mósebók 3:6, hvers vegna var Evu refsað fyrir að leita sér visku með því að eta ávöxtinn, þar sem talið er að það að öðlast visku sé ætíð gott?

S: Að leita visku er ekki gott í sjálfu sér. Að leita visku hjá Guði er gott, en viska sem fæst með óhlýðni er ekki góð. Kristnir menn hafa almennt hvorki lært né upplifað allar mismunandi gerðir ills, né vilja þeir gera það.

Eins og Theophilus, biskup í Antíokkíu (168–181/188 e.Kr.), skrifaði í bréfi sínu til Autolycus, bók 2, kafli 25, bls. 104: "Því það var ekki tréð, eins og sumir halda, heldur óhlýðnin sem bar dauðann í sér." Því í ávöxtinum var ekkert annað en þekking; en þekking er góð þegar maður notar hana með skynsemi. En Adam, þar sem hann var enn ungabarn að aldri, var þess vegna enn ófær um að taka við þekkingu á verðugan hátt." Ante-Nicene Fathers 2 bls. 104.


Q: Í 1. Mósebók 3:6, hvernig eru freistingar Satans á Evu svipaðar freistingum Satans á Jesú í Matteusi 4:1-11 og Lúkasi 4:1-13?

S: Þó að þær séu ekki alveg þær sömu, notar Satan oft svipaðar aðferðir aftur og aftur, og það er líklega vegna þess að þær virka enn.

Eva sá að hinn bannaði ávöxtur var

1. Góð sem fæðu [líkamleg löngun],

2. Aðlaðandi fyrir augað [fegurð, girnd augnanna],

3. Ákjósanleg til að öðlast visku [augun verða opin, og eins og Guð, að þekkja gott og illt] [guðleg mátt eftir að hafa hlýtt skipun Satans].

Jesús, sem var að fasta, var freistaður með

1. Steinar verða að brauði [líkamleg löngun],

2. Að varpa sér af þaki musterisins [að sýna sig fram],

3. Vald yfir öllum konungsríkjum heimsins [guðlegt vald undir stjórn Satans.]

1. Jóhannesarbréf 2:16 nefnir þrjár tegundir synda í heiminum: losta holdanna, losta augnanna og hroka lífsins.


Spurning: Í 1. Mósebók 3:8, þar sem Guð er alls staðar (Sálmarnir 139), hvernig gat Adam verið fjarri nærveru Guðs?

A: Að Guðs nærvera sé allsráðandi kemur ekki í veg fyrir að hann hafi beina, staðbundna nærveru til að eiga samskipti við okkur. Eins og fram kemur í When Critics Ask, bls. 36, eru mörg önnur dæmi um að Guð birti sig á ákveðnum stöðum í gegnum ýmislegt. Þar á meðal eru þrír gestir Abrahams (1. Mósebók 18:1-33), brennandi runninn (2. Mósebók 3:2-22), þéttan ský (2. Mósebók 19:9), við Sinajfjall (2. Mósebók 19:11-12), á sáttmálakistunni (1. Konungabók 8:11-13), við brottför úr musterinu (Esekíel 10:3-18) og komu Jesú til jarðar.


S: Í 1. Mósebók 3:8, þar sem Guð er alls staðar, hvernig gátu Adam og Eva heyrt Guð ganga í garðinum?

S: Guð er alls staðar og getur gert hvað sem er; það felur í sér að hann geti verið staðbundinn. Þetta gæti verið Guð í þrenningunni, en snemma kristnir menn, svo sem Theophilus frá Antiokíu (168–181/188 e.Kr.) í bréfi sínu til Autolycus, bók 2, kafli 22, bls. 103, segja að þetta hafi verið Jesús Kristur. Guðfræðingar kalla birtingu Krists fyrir meyjarfæðingu hans Christophanías.


S: Í 1. Mósebók 3:9,11, þar sem Guð veit allt, af hverju þurfti hann að spyrja hvar Adam var og hvað hann hafði gert?

S: Guð veit allt. Eins og foreldri sem hefur að gera við börn spyr Guð stundum spurninga sem hann þekkir svörin við, til að gefa fólki tækifæri til að játa fyrir honum.

Þá spurði Guð þá fjögurra spurninga:

1. Hvar ert þú?

2. Hver sagði þér það (hvar lærðir þú það)?

3. Hefur þú étið (óhlýtt)?

4. Hvað hefur þú gert?

Spurningar Guðs leiddu þau blíðlega til iðrunar. Guð fyrirgaf þeim fúslega, en þau urðu samt að þola afleiðingarnar og fengu ekki gjöf lífsins tré til baka.

Í dag spyr Guð fólki sömu fjórar spurningar!

1. Hvar ert þú? Fólk í synd veit oft ekki hvar það er, þótt bæði Guð og fólkið í kringum það sjái hversu dapurt það er að gera líf sitt. "Því að áður vorum við líka heimsk, óhlýðin, villt og þræluðum alls konar girndum og nautnum, og lifðum í illsku og öfundi, og vorum hatramm og hatruðum hver öðrum. En þegar miskunn Guðs, frelsarans vors, og kærleikur hans til manna birtist," (Títusarbréf 3:3-4a BSB).

2. Hver sagði þér það (hvar lærðir þú það)? Fólk í dag trúir oft of mörgum lygi í stað sannleikans frá Guði. "Ég óttast hins vegar að ykkur verði svipað farið og Evu, sem var blekkt af snjallri list ormsins, og hugir ykkar verði leiddir frá hinni einföldu og hreinu helgun ykkar við Krist." Því að ef einhver kemur og boðar annan Jesú en þann sem við höfum boðað, eða ef þið fáið annan anda en þann sem þið hafið fengið, eða annað fagnaðarerindi en það sem þið hafið þegið, þá þolið þið það mjög auðveldlega." (2 Korintubréf 11:3-4 BSB)

3. Hefurðu étið (óhlýtt)? Hvort sem um er að ræða uppsprettu bannaðrar (og oft lygar) þekkingar, bannaðar reynslu eða hjarta sem er lagt á minna mikilvægar hluti, spyr Heilagur Andi: "ert þú að óhlýða?"

4. Hvað hefur þú gert? Sjálfvalin hörmungar (bæði siðferðilegar og líkamlegar) gerast yfirleitt ekki skyndilega eins og loftbelgur sem springur, heldur byggja þær á grundvelli syndar sem hefur safnast upp með tímanum, eins og loftbelgur með hægan leka. Jakobsbréfið 1:15 segir að þegar losta hefur getið, fæðir hann synd; og syndin, þegar hún er fullvaxta, fæðir dauða. Þó að sekur einstaklingur sé án afsökunar, skaltu samt líta til baka og sjá hvaða val og hjartahneigðir leiddu til þessa hörmungar.

Snemmbúnir kristnir rithöfundar sáu einnig spurningar Guðs sem leið til að varpa ljósi á eigin stöðu og kalla til iðrunar.

Theófilus (biskup í Antíokkíu 168–181/188 e.Kr.) var fyrstur til að fjalla um þessa spurningu í bréfi sínu til Autolycus, bók 2, kafli 26, bls. 105. Hann sagði: "Og varðandi köllun Guðs og orðin 'Hvar ert þú, Adam?', gerði Guð þetta ekki af því að hann væri ómeðvitaður um það, heldur, þar sem hann er þolinmóður, gaf hann honum tækifæri til iðrunar og játningar."

Tertullían í verki sínu Fimm bækur gegn Marcion (207/208 e.Kr.) svarar þessari spurningu á eftirfarandi hátt. "…Guð var hvorki óviss um að syndin hefði verið framin né ókunnugur um hvar Adam væri. Það var vissulega rétt að kalla fram brotamanninn, sem faldi sig fyrir vitund syndar sinnar, og leiða hann fram fyrir Drottinn sinn, ekki einungis með því að kalla nafn hans, heldur með beinum áfellisdómi yfir þeirri synd sem hann hafði þá framið. Því ber ekki að lesa spurninguna einungis í rannsóknartón, Hvar ert þú, Adam? Heldur með áhrifamiklum og alvarlegum röddu, og með ásökunartóni. Ó, Adam, hvar ert þú? – sem gefi til kynna: þú ert ekki lengur hér, þú ert í glötun – svo að röddin er orðrétting Einnis sem bæði áreitar og syrgir." (Fimm bækur gegn Marcion, bók 2, kafli 26, bls. 317). Tertullían svarar þessari spurningu einnig (styttra) í verkinu Gegn Praxeas (um 213 e.Kr.), kafli 16, bls. 612.

Adamantius (um 300 e.Kr.) segir að Guð hafi ekki spurt Adam "því hann vildi rannsaka, heldur til að rifja eitthvað upp fyrir hann [Adam]". Dialogue on the True Faith, fyrri hluti, erindi 17, bls. 61.

Aþanasius (331 e.Kr.) svaraði einnig að Guð spurði af þekkingu. Hann bætir einnig við að ef einhver telur að Guð viti ekki svarið þegar hann spyr spurninguna, þá sé hann þegar orðinn fylgjandi maníkeum. Fjórar ræður gegn aríum, Ræða 3, kafli 28.50, bls. 421


Sp.: Í 1. Mósebók 3:14-15 bölvaði Drottinn Guð orminum: "Duft skalt þú eta alla daga ævi þinnar." Mér finnst erfitt að samræma þetta við dýrafræðilegu sönnunargögnin um að ormar séu kjötætendur og borði froska, fugla o.s.frv. Ég er ekki að reyna að segja að Guð hafi rangt fyrir sér; ég trúi að Hann sé ófeilandi, en gætirðu útskýrt hvað þessi vers raunverulega þýðir? Er hér um myndmál að ræða?

A: Skoðum fyrst ormum og síðan myndlíkinguna. Ólíkt ormum eru snákar kjötætendur og fá ekki næringu úr ryk. En flestir snákar skríða um jörðina; fæðan þeirra er aðeins það sem fellur í rykið, og þeir geta ekki forðast að éta smá mold með fæðunni. Ekki aðeins fæðan heldur er allt líf snáksins lágt, umkringt óhreinum og ómerkilegum hlutum. Héberneska nafnorðið hér, nacash, er algengt orð yfir orm sem kemur frá sögninni sem þýðir að hvísla eða sybba. Það ber með sér blæbrigði af hvíslandi galdra. Þannig leggur orðið áherslu á hvísl ormsins, og í Fyrstu Mósebók er lögð áhersla á duftið, svo myndin hér er "einusinni duft-hvíslari, alla ævi duft-hvíslari."

Í New Geneva Study Bible, bls. 13, segir að duft geti þýtt "niðrandi niðurlægingu". Í NIV Study Bible, bls. 10, segir að duft geti einnig verið tákn dauðans.

Nú var ormið sem freistaði Adams og Evu engan venjulegan orm; það var Satan sjálfur. Tvær skýringar eru mögulegar: annaðhvort birtist Satan sem ormur, eða hann notaði líkama tilverandi orms. Þó að 1. Mósebók 3:14-15 geti átt við alla orma, eða einn frosk/slöngudýr/orm og alla niðja þess, gæti það einnig átt við um Satan sem var einhvern veginn bundinn við þá líkamlegu mynd, þar sem hann notaði hana þá.

Mikilvægasta áherslan í 1. Mósebók 3:14-15 er dómurinn yfir Satan. Rétt eins og ormurinn skríður lágt og vanheiðarlega, og étur aðeins óhreinindi, mun Satan, sem tók ákvörðun um að taka á sig mynd ormsins, á sama hátt aldrei losna við að skríða í duftið frá sínum fyrrum háu stöðu á himni.

Þegar fólk sér orminn skríða og éta ryk gæti það verið áminning um fallið.

Á þúsund ára ríkinu í Jesaja 65:25 munu úlfurinn, lambið og önnur dýr breytast og verða blessað, en ormurinn mun enn "éta ryk". Þó enginn muni valda öðrum skaða og engir kjötætur verði á helga fjalli Guðs, mun ormurinn samt "éta ryk". Opinberunarbókin 20:1-10 segir okkur að trúuðu menn ríki með Kristi á jörðinni í 1.000 ár, en í lok hinna 1.000 ára mun Satan samt fara út og "hvísla", og vekja þjóðirnar gegn Guði.


Sp.: Merker 3:15 að meyja María yrði syndlaus, eins og sumir kaþólikkar halda fram?

S: Nei, af tveimur ástæðum.

Hér er átt við Evu, ekki Maríu. Auðvitað var Eva ekki syndlaus, en það skiptir engu máli þar sem þessi vers sögðu aldrei að hún væri syndlaus.

Sáðkornin, það er að segja Jesús, er í brennidepli þessa vers. Ekkert hér, né annars staðar í Biblíunni, segir að móðir Jesú hafi verið syndlaus. Ennfremur er engin heimild í tæpum 4.200 síðum varðveittra kristinna rita frá fyrir-níkeískum tíma sem segir að María hafi verið syndlaus.


S: Í 1. Mósebók 3:15, hverjir eru nákvæmlega afkomendur Satans?

S: Í Jóhannesarguðspjallinu 8:41,44 bendir Jesús á að það séu þeir sem hafna honum.


S: Í 1. Mósebók 3:15,23-24 hvað er írónískt við orðin sem notuð eru hér?

A: Þetta er orðaleikur. Adam var settur í garðinn til tilbeiðslu (le'obdah) og hlýðni (lesomrah), en eftir fallið myndi hann vinna (la'abod) og vera varinn (lismor) frá leiðinni að lífsins tré.

Stundum geta sömu aðstæður verið blessun fyrir okkur eða bölvun, allt eftir því hversu hlýðið við Guði.


Q: Á 1. Mósebók 3:16 að þýðast sem "Gildra hefur aukið sorg þína og andvarp" eða eins og hefðbundið er "Ég mun mjög margfalda"?

S: Hebresku samhljóðarnir eru nánast eins í báðum tilvikum. Kvevhljóðin eru mjög ólík, en kvevhljóðatáknin voru ekki bætt við fyrr en mörgum árum eftir Krist. Eini munurinn á samhljóðunum er sá að í hefðbundnu þýðingunni vantar tvö samhljóð. Annaðhvort voru þessi vantar samhljóð prentvilla, eða hin þýðingin er rétt.

Ef hin önnur þýðingin ("gildra") er rétt, þá væri Satan gildran. Óháð því er að eignast börn ekki illt, og það var upphaflega hluti af vilja Guðs fyrir þau (1. Mósebók 1:28) og Fallið breytti því ekki.


S: Á 1. Mósebók 3:16 að vera túlkuð þannig að konan hafi verið bölvuð með yfirþyrmandi [kynhvöt] til eiginmanns síns? Eða á orðið að vera "snúa/stjórna" í stað "þrá"?

S: Þó að orðið sjálft geti átt við hvoru tveggja, gefur samhengi til kynna snúning, stjórn eða yfirtöku. Af þeim 120 sinnum sem ensku orðin desire/desiring/desirous eru notuð í Gamla testamentinu, er þetta tiltekna hebreska orð yfir löngun, teshuqah (Strong's 8669), aðeins notað þrisvar sinnum: 1. Mósebók 3:16; 1. Mósebók 4:7 og Háskaldur 7:10. Orð Solómons 7:10 lýsir löngun eins til elskuðu síns, og í 1. Mósebók 4:7 varar Guð Kain við að syndin girnist hann.

Samkvæmt Walter Kaiser túlkuðu snemma kirkjufeður eins og Klemens frá Róm (96–98 e.Kr.), Írenæus (182–188 e.Kr.), Tertullíanus (198–220 e.Kr.), Eða Origen (225–254 e.Kr.), Epiphanius, Jeróm og Gyðingurinn Fíló þýddu þetta sem "snúning", og þeir þekktu ekki túlkunina "þrá". Þannig merkir textinn að konur myndu snúa sér frá því að treysta Guði og treysta í staðinn mönnum sínum. Kaiser nefnir að Katherine C. Bushnell hafi uppgötvað að fyrsta notkun orðsins "desire" í þessum texta var hjá ítalska dominíkanskáldi að nafni Pagnino. Þó að Wycliffe-biblían hafi verið þýdd á undan honum, þýddu því miður allar aðrar ensskar biblíur, frá Coverdale-útgáfunni til King James-útgáfunnar, þetta sem "desire".

Fimm ástæður benda til þess að orðið þýði snúa sér, stjórna eða ráða yfir, frekar en kynferðislega löngun:

1. Samhverfa orðanna "þrá eftir eiginmanni þínum" og "hann mun drottna yfir þér".

2. Náið samhengi sömu merkingar í 1. Mósebók 4:7

3. Ef það hefði þýtt kynferðislega löngun, af hverju er þá ekki minnst á löngun karla gagnvart konum líka?

4. Nýja testamentið: konur hlýða mönnum og menn elska konur sínar eins og Kristur elskaði kirkjuna í Efesusbréfinu 5:22-33. Í 1. Tímóteusarbréfi 2:11-14 er jafnvel talað um að konur skuli ekki kenna né hafa vald yfir körlum vegna þess að Eva var sú sem var blekkt.

5. Illverk í sögunni: Karlar hafa líka oft stjórnað konum á nýtingu- og óviðeigandi hátt. Þegar sumerískur eða kínverskur keisari dó voru konur hans stundum drepnar með honum. Áður en Bretar komu, þegar hindúismaður dó, var kona hans venjulega brennd lifandi á jarðarför hans (svokölluð suttee). Grikkir litu ekki á konur sem miklu æðri en Arabar og múslimar: Þegar manni er gefin kona, þræll eða búfé, á hann að grípa í enni hennar og biðja til Allah. Ibn-i-Majah bindi 3 nr. 1918 bls. 157. Samkvæmt múslimsku sharía-lögum (lögmætum) er vitnisburður konu jafngildur helmingi vitnisburðar karls, "vegna skorts á viti konu." (Bukhari bindi 3, bók 48, kafli 12, nr. 826, bls. 502)


S: Í 1. Mósebók 3:16, myndi konan þjást af miklum sársauka við barnsburð, eða var það blessun að eignast börn eins og segir í 1. Mósebók 1:28?

S: Báðar fullyrðingarnar eru réttar. Þrír þættir ber að hafa í huga í svari.

Fyrir fall Adams og Evu hefði það að eignast börn verið blessun án líkamlegs eða tilfinningalegs sársauka.

Eftir Fallið segir í 1. Mósebók 3:16 að veruleg líkamleg sársauki myndi fylgja. Auk þess myndi koma sársauki sem börnin myndu valda vegna synda sinna. Í bókinni 735 Baffling Bible Questions Answered, bls. 25, segir að sársaukinn sé líklegast allur sá ferill sem felst í uppeldi barna til fullorðinsára. Sársaukinn sem Eva fann þegar hún fæddi Kain og Ábel hlýtur að hafa verið lítill í samanburði við þá sársauka sem hún fann þegar hún komst að því að Kain hafði myrtt Ábel.

Auk þess þola dýr almennt ekki mikinn sársauka við burð vegna hlutfalls stærðar höfuðs ungbarns og grindar móðurinnar.

Hins vegar er blessunin ekki alveg horfin. Börn eru ennþá blessun frá Drottni (Sálmur 127:3-5).


S: Í 1. Mósebók 3:16, af hverju var allt kennt Evu? (Múslimi hélt þessu fram.)

S: Ekki var allt kennt Evu. Þó að Eva borðaði fyrst og hún var refsuð, var Adam líka refsaður. Hann þurfti að vinna hart til að fá upp úr jörðinni það sem áður kom auðveldlega.

Í biblíu­guðfræði er engin vísbending um að Eva hafi verið gerð "heimskari". Hins vegar, þar sem músliminn benti á þetta, sagði hinn snemma múslimski guðfræðingur og sagnfræðingur al-Tabari að Eva hafi upphaflega verið greind, en Allah gerði hana (en ekki Adam) heimsk eftir fall Adams og Evu. al-Tabari bindi 1, bls. 280, 281. Einnig sagði Mohammed í hadísunum að þvag karlkyns barns sé hreinna en þvag kvenkyns barns. Ibn-i-Majah bindi 1, nr. 522, 525, 526, bls. 284, 285, 286. Ástæðan er: "Hann (spámaðurinn) sagði: 'Sannarlega skapaði Allah hinn háleiti Adam og Evu (Hawwa') var sköpuð úr litlu rifbeini hans. Þannig var þvag drengs úr vatni og leir en þvag stúlku úr holdi og blóði.'" Athugið að þetta er ekki vegna neins sem tengist Fallinu, heldur vegna sjálfrar sköpunar Evu.


Spurning: Í 1. Mósebók 3:20, þrátt fyrir hversu ólíkir menn eru, hvernig gátu allar kynþættir komið frá Adam og Evu?

Svar: 1. Mósebók 3:20 segir að Eva muni verða móðir alls lifandi. Hæð, hár og húðlitur eru smá munir, ekki aðeins hjá mönnum, heldur einnig hjá hundum, köttum og hestum. Erfðafræðilega séð eru allir menn mjög líkir. Erfðafræðirannsókn á 67 hundakynjum í júníútgáfu tímaritsins Science árið 1997 bendir til þess að hundar hafi einnig allir sameiginlegan uppruna.

Önnur vers sem staðfesta að allir komi frá Adam og Evu eru Matteusarguðspjallið 19:4-5; Rómverjabréfið 5:12-19; og Fyrsta Tímóteusarbréfið 2:13-14.


Sp.: Í 1. Mósebók 3:20, hefðu Adam og Eva ekki syndgað, hefðu þau þá samt eignast börn? (konan mín spurði þetta)

A: Já. Við vitum ekki hversu gömul Adam og Eva voru líkamlega þegar þau syndguðu; þau gátu verið börn, unglingar eða fullorðnir. Sú staðreynd að engin börn voru til fyrir Fallið þýðir ekki að Guð hafi skapað þau ófær um að eignast börn nema þau syndguðu.

Tvö mismunandi ritvers sanna að þau hefðu getað átt börn, óháð fallinu.

Í 1. Mósebók 1:28, fyrir Fallið, skipaði Guð þeim að vera frjósamir og fjölga sér. Nema Guð hafi verið að vísa til stærðfræði, skipaði Hann þeim að eignast börn.

Í 1. Mósebók 3:16 var Evu bölvað með auknum sársauka við barnsburð. Henni var bölvað með auknum sársauka eða sorg við barnsburð, en ekki með barnsburðinn sjálfan.


Spurning: Í 1. Mósebók 3:21, af hverju klæddi Guð Adam og Evu í dýrshúðir?

S: Ritningin segir það ekki beinlínis, en við getum litið á þessa fyrstu fórn dýra sem tákn um að Guð myndi nota fórn lifandi veru sem hulu yfir syndir okkar.


Spurning: Í 1. Mósebók 3:21 af hverju þurfti Guð mold úr jörðinni til að skapa Adam og rifbein til að skapa Evu?

S: Biblían segir að Guð hafi valið að nota þau, en hún segir aldrei að Guð hafi þurft að nota mold og frumur úr rifbein. Guð getur notað hvað sem hann vill.


Q: Í 1. Mósebók 3:22, af hverju hindraði Guð Adam og Evu í að eta af lífsins tré framar?

S: Þetta hefur þrjá þætti.

Agaviðurlög: Þetta myndi sýna Adam og Evu, og okkur, alvarleika þess að óhlýða Guði.

Réttarleg refsingu: Guð lofaði þeim að þeir myndu deyja þann dag sem þeir ætu af hinum bannaða ávexti. Þeir dóu andlega þann dag og aðgangur að lífsins tré var tekinn frá þeim svo að þeir myndu deyja líkamlega.

Miskunn og blessun: Ef þeir hefðu enn getað borðað af lífsins tré, hefðu þeir borið með sér sök og bölvun syndar sinnar að eilífu. Þess vegna var það miskunn að fá að deyja og byrja allt upp á nýtt, sem leiddi til þess að Kristur kæmi og færi frelsun til allra. Novatian sá þetta í ritgerð sinni um Þrenninguna, kafli 1, bls. 612.


Spurning: Í 1. Mósebók 4:3-6, af hverju hafnaði Guð fórn Kains?

A: Þó að Kain hafi kannski fært lakari gjöf en Ábel, er engin vísbending um það í Fyrstu Mósebók.

Hebr. 11:4 segir að Ábel hafi fært fram trú sinni samkvæmt. Fyrir utan að Kain hafði slæma framkomu (eins og síðar athafnir hans sýndu), gæti það einnig verið að Guð hafi krafist blóðfórna, ekki grænmetis, sem fyrirboðs um dauða Krists.

Þetta gæti verið andstæða milli einlægrar tilbeiðslu Abels og formlegrar tilbeiðslu Kains. Fórnir Abels, "besta hlutinn" af "fyrstu fæðu", voru bestu og valdamestu hlutirnir. Kain kom hins vegar bara með "nokkur" grænmeti, ekki fyrstu ávexti.


Spurning: Í 1. Mósebók 4:7 ætti fornafnið að vera þýtt sem "it" og vísa til freistingarinnar til syndar, eða sem "him" og vísa til Abels?

S: Ég tel að það eigi að vera "it". Hebreska orðið er í þriðju persónu eintal, sem ein og sér getur þýtt "hann", "hún" eða "it". Hvort það þýði "hann" eða "it" fer af sjálfu sér af samhenginu.

Ef það hefði þýtt "hann" (þ.e. Abel) væri þetta eina staðurinn þar sem eldri bróðirinn væri sagður geta haft "vald" yfir yngri bróður sínum. Í fornöld fengu elstu synir yfirleitt tvöfalt hlutfall, en það er ekki yfirráð. Raunar, ef það merkti "hann", mætti halda því fram annaðhvort að Guð hafi sagt Kain að drepa (eða hafa yfirráð yfir) bróður sinn, eða að Kain, með því að gera hið gagnstæða af því sem Guð ráðlagði, hafi haft yfirráð yfir Abel.
Ef það merkti "það", þá er Guð að tala við Kain um að standa gegn því sem læðist (eins og dýr) við dyrnar, þ.e. freistingunni til syndar. Ég hef aðeins heyrt þessa túlkun, aldrei hina.

Ég var forvitinn um hvað kirkjuföður fyrir Níkeu-þingið kenndu um þennan vers. Eini rithöfundurinn fyrir Níkeu-þingið sem fjallaði um þetta var Irenæus (182-188 e.Kr.) í verkinu *Irenaeus Against Heresies* bók 3, kafli 23.4, bls. 456 og bók 4, kafli 18.3, bls. 485. Irenaeus, grískur rithöfundur, notaði greinilega Septuagintu. Þó að hann ræði 1. Mósebók 4:7 án þess að vitna í hana, sýnir umfjöllun hans að hann túlkaði versið augljóslega sem "hann". Sýn Irenaeusar er sú að Kain vildi ekki deila hlutunum sanngjarnt með bróður sínum, heldur vildi hann drottna yfir honum.

Mín skoðun er að það sé "það", því Guð er að segja við Kain að hann eigi að hafa vald yfir "því/honum". Irenaeus ruglaði algjörlega saman meiningu versins hér. Kain átti að hafa vald yfir freistingunni til syndar, ekki Ábel.


S: Í 1. Mósebók 4:10, hvernig gat blóð Abels hrópað?

S: Þetta er myndmál um óréttlætið gegn Ábel og sekt Kains. Að taka Biblíuna bókstaflega þýðir að lesa hana eins og höfundar ætluðu. Að þekkja ekki myndmál og dularmyndir í Biblíunni kallast ofurbókstafleiki. Sjá innganginn fyrir nánari umfjöllun um ofurbókstafleika annars vegar og það að taka Biblíuna eins og hún var ætluð og eins og Jesús tók hana.


S: Í 1. Mósebók 4:12, af hverju var Kain ekki tekinn af lífi fyrir morð? (konan mín spurði mig þetta)

S: Dauðarefsing var boðuð í Gamla testamentinu, ekki aðeins í Tíu boðorðunum, heldur strax eftir flóðið í 1. Mósebók 9:5-6 og í 5. Mósebók 13:10,11. Hins vegar eru þessi öll frá eftir tíma Kains og Ábels. Að auki þekkir Guð allar aðstæður, og Guð sjálfur er ekki bundinn af lögum sínum gagnvart okkur.

Á þeim tíma var Kain ekki sagt frá neinu lögmáli um aftöku fyrir morð, og Guð leysti hann með því að reka hann frá jörðinni.


Spurning: Í 1. Mósebók 4:12, var spádómurinn sannaður óuppfylltur þar sem Kain reisti borg í 1. Mósebók 4:17?

S: Nei, þetta er ekki sönnuð óuppfyllt spádómur af tveimur ástæðum.

Efnislegt: 1. Mósebók 4:12 segir einfaldlega að Kain muni vera órólegur flakari; þar er ekki sagt hvenær hann muni flakka, hversu lengi hann muni vera flakari, eða hvort hann muni ævinlega vera flakari. Við vitum lítið um líf Kains eftir það. 1. Mósebók 4:17 segir að Kain hafi verið að byggja borg og nefndi hana eftir syni sínum Enók. Kannski var Kain að reyna að byggja borg í mótstöðu við spádóm Guðs, og eftir það var hann rekinn út og reikaði um.

Andlegt: Kain var talinn tilheyra hinni "bannsettu" ætt, og engin merki eru um að hann hafi nokkurn tíma snúið aftur til að fylgja Guði. Því gæti þessi spádómur vísað til andlegs ástands Kains jafnt sem til líkamlegs.


Spurning: Í 1. Mósebók 4:13, af hverju hélt Kain að hver sem hann fann myndi vilja drepa hann?

S: Það er mjög áhugavert að Biblían segir aldrei að Guð eða nokkur hafi sagt Kain þetta. Fyrir mörg siðferðisleg rangindi, þar á meðal morð, hafa menn samvisku sem segir þeim að þetta sé rangt. Kain taldi ef til vill að ef hann dræpi mann sem var skapaður í Guðs mynd, væri réttlátt að hann yrði drepinn til baka. Í 1. Mósebók 4:15 virtist Guð staðfesta þessa röksemdarfærslu, og þess vegna tók Guð sérstakar varúðarráðstafanir, setti merki á Kain, svo aðrir vissu að það mætti ekki gera það.


Spurning: Í 1. Mósebók 4:13-16, hvaða merki setti Guð á Kain?

A: Ritningin segir það ekki, nema að það hafi verið eitthvað sem aðrir myndu þekkja. Hins vegar var það ekki hluti af bölvun Kains. Heldur var það náð Guðs að gefa Kain merki svo aðrir vissu að þeir ættu ekki að drepa hann.


S: Í 1. Mósebók 4:13, var einhver annar á jörðinni fyrir utan Adam og Evu og Kain?

A: Þetta vísar ekki aðeins til mögulegra dætra sem Kain fékk konu sína af, heldur einnig til fólks sem fæddist eftir morðið. Þó að allt fólk sé komið af Adam og Evu (1. Mósebók 3:20; Postulasagan 17:26; Rómverjabréfið 5:14-15), áttu Adam og Eva aðra syni og dætur samkvæmt 5. kafla 1. Mósebókar.


Q: Í 1. Mósebók 4:16-22, hvaðan fengu synir Adams og Evu konur sínar? Er ekki bannað að eiga kynmök við skyldmenni?

S: 1. Mósebók 5:4 segir að Adam og Eva hafi átt aðra syni og dætur. Ástfangningur var ekki bannaður þá: ef gen okkar væru hrein af erfðagöllum, myndi ástfangningur ekki valda neinum af þeim yfir 2.000 erfðasjúkdómum sem hann veldur í dag.

Sem söguleg athugasemd svaraði Ágústínus frá Hippo þessu í meginatriðum á sama hátt í Borg Guðs, bók 15, kafli 16, bls. 297 (413–426 e.Kr.).


Spurning: Í 1. Mósebók 4:16-17, hvernig fékk Kain konu sína úr landi Nód?

S: Tveir punktar til að íhuga í svari.

1. Jafnvel ef gert er ráð fyrir að Kain hafi fengið konu sína frá landi Nód, væri hún engu að síður afkvæmi Adams og Evu, þar sem allir menn eru komnir frá Adam (Postulasagan 17:26) og Eva var móðir allra lifenda (1. Mósebók 3:20).

2. Biblían segir aldrei að Kain hafi kynnst eiginkonu sinni í Nód. Kain gæti vel hafa verið giftur og eiginkona hans ferðast með honum til Nód.


Sp.: Í 1. Mósebók 4:17-24 er þetta ættartala Adams, eða er ættartalan í 1. Mósebók 4:25-5:32 ættartala Adams? (Frjálslyndur fræðimaður benti á þetta sem tvöfalt ritstykki sem sýnir að margir höfundar hafi skrifað 1. Mósebók.)

S: 1. Mósebók 4:17-24 er ættartala Kains, án þess að Seth sé nefndur. Strax á eftir, í 1. Mósebók 4:25-5:32, er ættartala Seths, án þess að Kain sé nefndur. Hér er hvorki yfirlapp né tvöfalt.

Ef þetta er ekki ljóst gætirðu skoðað annað dæmi. 1 Króníkubók 5:1-10 gefur ættarskrá Rúbens, eins sonar Jakobs. Strax á eftir, í 1 Króníkubók 5:11-22, er ættarskrá Gads, annars sonar Jakobs.


S: Í 1. Mósebók 4:22, hvernig gátu málmar verið notaðir svo snemma?

Svar: Brons hefur fundist í: Taílandi – 4500 f.Kr., fyrrum Júgóslavíu – 4000 f.Kr., Grikklandi – 3000 f.Kr., og Anatólíu – fyrir 3000 f.Kr. Egyptar notuðu járn úr loftsteinum sem skartgripi og sverðdúkkar fyrir 3000 f.Kr. Einnig í borginni Eshnunna, nálægt Babýlon, fundu fornleifafræðingar járnblað frá 2700 f.Kr.


S: Í 1. Mósebók 4:22, er nafnið "Tubalkain" tengt svæðinu "Tubal" í nútíma Tyrklandi eins og segir í Asimov's Guide to the Bible, bls. 33?

S: Þó svo að það sé ekki hægt að sanna hvoru tveggja, er það líklega ekki tengt. Tubal var einnig nafn sonar Jafets, og Tubal-fólkið var líklega skylt honum. "Tubal"-fólkið er nefnt í assýrískum heimildum á tímum Salmanassars III (859–824 f.Kr.) og Sargon um 732 f.Kr.


S: Í 1. Mósebók 4:23-24, af hverju særði maðurinn Lamech?

S: Þrjár vangaveltur um manninn eru:

Réttlátur maður hélt að hann væri að gera rétt þegar hann reyndi að drepa afkomendur Kains. Hins vegar sýndi Guð sérstaklega fram á í 1. Mósebók 4:15 að enginn mætti hefna sín á Kain, svo er gefið í skyn að ekki megi hefna sín á sonum hans heldur.

Afstýfa ræningjans til að reyna að taka eignir Lamechs var sú að Lamech væri afkomandi Kains.

Það skipti ekki máli af hverjum Lamech var kominn; maðurinn var einfaldlega að reyna að ræna og/eða drepa Lamech.

Hins vegar leggur ritningin enga áherslu á hvers vegna þessi tiltekni maður reyndi að særða Lamech. Meginatriði 1. Mósebókar 4:23-24 var að sýna fram á að eftir fyrsta morðið lifðu Kain og niðjar hans í óvild gagnvart öðrum.


Spurning: Í 1. Mósebók 4:23-24, hver var ætt maðurins sem særði Lamech, og hvenær fæddist Sét?

S: Ritningin segir það ekki, svo þrjár jafn líklegar möguleikar eru til.

Kain átti börn áður en hann var myrtur.

Seth var forfaðir hans. Ekkert bendir til þess að 4. Mósebók 4:23-24 hafi gerst tímaröðlega á undan 4. Mósebók 4:25-26.

Kain var forfaðir hins unga manns.


S: Í 1. Mósebók 5:1-32, gátu árin í raun verið mánuðir?

A: Nei. Ef svo hefði verið, hefði Enok aðeins verið 65 mánaða gamall (um 5½ ár) þegar hann varð faðir Metúsalaels! Sjá 1001 Bible Questions Answered bls. 323 fyrir í grundvallaratriðum sama svar.


Spurning: Í 1. Mósebók 5:1-32 gerir 1. Mósebók ráð fyrir því að allir hafi talað hebresku fyrir Abraham?

A: Nei, þvert á móti. Í 11. kafla Fyrstu bókar Móse, þar sem sagt er frá Babelsbúrinu, segir að eftir flóðið hafi mismunandi þjóðir talað tungumál sem þær skilja ekki. Fyrir Babelsbúrinu er engin vísbending um að hebreska hafi verið það tungumál sem fólk talaði. Abraham sjálfur talaði líklega ekki hebresku. Hann kom frá Úr, sumersku borg. Hebreska inniheldur nokkur lánorð úr sumerísku sem komu í gegnum akkadísku.

Veraldlegir málvísindamenn telja að flest vestræn tungumál, þar á meðal sanskrít á Indlandi, hafi átt sameiginlegan uppruna um 4000 f.Kr.


Sp.: Í 1. Mósebók 5:3-29, hvað þýða öll þessi nöfn á hebresku?

S: Hér eru merkingarnar, byggðar á orðfræði (uppruna orða) úr Strong's Concordance og í sumum tilvikum á því sem Fyrsta Mósebók segir að merkingin sé.

Adam - maður. Strongs samhljóðsrit segir að það þýði rauðleitt eða maður. 1. Mósebók 2:23 bendir til þess að Adam = maður.

Seth - settur/staðsettur/tilnefndur/staðgengill. 1. Mósebók 4:25 segir að Eva hafi nefnt hann Seth því að Guð setti annan í stað Abels.

Enosh - dauðlegur. NIV Study Bible, bls. 13, segir að nafnið, eins og "Adam", þýði "maður".

Cainan/Kenan - föst (eins og hreiður eða bústaður)

Mahalaleel - lof Guðs, lofið Guð.

Jared - niðurgangur

Enók - innvígður, helgaður, þjálfaður

Methuselah - maður örvarinnar

Lamech - úr ónotuðu orði af óvissri merkingu

Nóah – annaðhvort hvíld eða huggun

Irad - flækingur

Ham - heitur

Shem - nafn?

Japet – útþensla. Samkvæmt heiðnum Grikkjum var Japet forfaðir þeirra.

Eitt sem við getum lært af Japetosi er að etymólógía eða merking hvers nafns er ekki endilega mikilvæg.

Annar lærdómur sem við getum dregið af Sæt og Nóa er sá að merking sumra nafna skiptir máli.


Spurning: Í 1. Mósebók 5:21-27, er einhver ástæða fyrir því að Metúsalel var elstur maður í Biblíunni?

S: Kannski. Flóðið átti sér stað árið sem Metúsalel dó. Kannski var þetta merki um miskunn Guðs að fresta flóðinu með því að veita honum langt líf.


Spurning: Í 1. Mósebók 5:24, af hverju tók Guð Enok, guðhræddan mann?

S: Kannski af sömu ástæðu og við berum falleg blóm inn í heimilið okkar. Enók dó ekki endilega; Guð tók hann einfaldlega með sér til himins, líkt og Elías í 2. Konungabók 2:11-12. Annað dæmi var að, eins og góðir vinir, fóru Enók og Guð í göngutúr, það var farið að kvölda, og Guð sagði: "Þar sem þú ert nær mínu húsi en þínu, af hverju kemurðu ekki bara heim til mín núna?" Guð lætur þó flesta þjóna sína deyja til að fara til himna. Þetta er ekki hjartalaust tillitsleysi, heldur segir í Sálmi 116:15: "Dauði helgra manna er dýrmætur í augum Drottins." (Orðrétt þýðing Green)


S: Í 1. Mósebók 6, hvers vegna eru svipaðar frásagnir af flóði Nóa og öðrum frásögnum?

S: Þær ættu að vera svipaðar ef þær lýsa sameiginlegu atburði. Babýloníusaga er svipuð í smáatriðum en mjög ólík í þeim ástæðum sem gefnar eru. Samkvæmt þessari frásögn eyðilögðu guðirnir mannkynið vegna þess að menn gerðu of mikið hávaða, en síðar iðruðust þeir og söfnuðust hungraðir saman umhverfis fórnir "Nóa".

Ein forvitnileg samlíking er sú að Biblían segir að þrír synir Nóa hafi verið Ham, Sém og Jafet. Aryan Institutes eftir Manu segir að Satyavrata hafi lifað flóðinu af með þrjá syni: Jyapeta, Sharma og C'harma. Gríski rithöfundurinn Aristophanes skráir grísku hefðina um að Japetos (Iapetus risinn) hafi verið forfaðir Grikkja. Allt þetta eru staðfestandi sönnunargögn um sameiginlega atburði.


Sp.: Þýðir 1. Mósebók 6:3 að andi Guðs gæti yfirgefið mann og aldrei komið aftur?

S: Nei. 1. Mósebók 6:3 segir að andinn sem Guð gaf muni yfirgefa líkamlega líkama einstaklings eftir 120 ár.


S: Merkir 1. Mósebók 6:3 að líftími mannsins yrði héðan í frá aðeins 120 ár, eða að 120 ára náðartími yrði fyrir flóðið?

S: Það gæti verið hvorugt, því engin sönnunargögn eru gegn hvorugri skoðun. Hvorug kenningin er endilega röng, samkvæmt The NIV Study Bible bls. 14 og New International Bible Commentary bls. 120. The Expositor's Bible Commentary, bindi 2, bls. 77, hallast að því að um líftíma mannsins sé að ræða. Þar segir að kenningin um að þetta hafi verið tímabilið fram að flóðinu hafi verið kennd af Lúther, Calvin og í Scofield-biblíunni. Nýja Genfarnámsbókin bls. 18 nefnir báðar skoðanir en hallar að árunum fram að flóðinu.


S: Í 1. Mósebók 6:3, setti Guð líftíma okkar á 120 ár, eða aðeins 70 til 80 ár eins og segir í Sálmi 90:10?

S: Sumt er erfitt að skilja fyrr en maður sér að Guð er frjáls til að setja mismunandi reglur á mismunandi tímum. Meðallífslengd manna hefur breyst. Guð setti meðalaldur mannsins á 120 ár rétt fyrir flóðið. Miklu síðar sýnir Sálmur 90:10 að hann var styttur. Þar stendur að maður lifir í 70 ár, 80 ef hann hefur styrk. Línurit yfir líftíma sem gefinn er í Fyrstu Mósebók sýnir minnkandi eksponentlaga lögun.

Vísindamenn eru ekki vissir um allar ferlanir öldrunar: örverur eldast ekki. Þó að DNA-afmetýlun gæti verið einn ferill, virðist ráðandi ferill vera stytting DNA-þráða. Í hvert sinn sem DNA í frumu dýrs skiptist stytta sig endarnir. Nú er óæskilegt efni á endunum, og örverur hafa ensím, telómerasa, sem endurheimtir endana. Hins vegar virðist telómerasi ekki endurheimta DNA-endana hjá dýrum.


S: Í 1. Mósebók 6:3, hvernig samrýmist þetta við steingervingafræðinga sem segja að fornu fólki hafi lifað skemmri líf?

S: Það eru nokkur göll í þessari tilteknu staðhæfingu vísindahyggju sem þykist vera vísindi.

1. Athugaðu að þeir nefna aldrei grundvöllinn fyrir þeirri fullyrðingu sinni að fólk hafi átt skemmri líftíma.

2. Þeir leggja fram engin sönnunargögn fyrir því að úrtakið þeirra sé tölfræðilega réttmætt og óhlutdrægt. Til dæmis gæti fræðilegur fornleifafræðingur, öldum fram í tímann, grafið upp rusl frá tveimur fóstureyðingastofnunum og "sannað" að meðalævi okkar hafi verið styttri en eitt ár. Þessi "sönnun" væri líka tölfræðilega hlutdræg.

3. Áætlanir um lífslengd ættu að tilgreina hvort þær taki með eða útiloki barnadauða. Til dæmis var lífslíkur í mörgum mið-Afrískum löndum undir 30 árum á sjöunda áratugnum. En ef þú hefðir farið þangað hefðirðu samt séð marga aldraða. Ef til væri ímynduð þjóð þar sem hvert barn á leikskólaaldri lifði til sextugs en tvö þriðju hlutar allra ungbarna dóu, væri meðallífslíkur aðeins 20 ár.


Spurning: Í 1. Mósebók 6:3, þar sem Guð getur aldrei orðið hold, hvernig gat Jesús þá komið til jarðar? (Spurt af trúleysingja)

S: 1. Mósebók 6:3 segir ekkert slíkt. Þar stendur einfaldlega að menn séu hold. Það er rétt að Guð er andi, og Jesús tæmdi sjálfan sig til að koma til jarðar í holdi, en 1. Mósebók 6:3 staðfestir hvorki né neitar neinu um að Guð komi í holdi.


S: Í 1. Mósebók 6:2,4-5, hverjir voru Nephilim eða "synir Guðs"?

S: Nefílím, sem þýðir "fallnir", voru einnig kallaðir "synir Guðs", og hér eru nokkrar kenningar um hvers vegna fólk kallaði þá það.

Guðhræddur ættbogi Sæts, eða trúmenn sem syndguðu með því að giftast vantrúuðum af kyni Kains. Þessi skoðun nær allt aftur til Julius Africanus sem skrifaði á árunum 232–245 e.Kr., í Ante-Nicene Fathers, bindi 6, brot 2, bls. 131.

"Máttugir konungar" er túlkun aramísku Targumsins.

Önnur tegund, til dæmis Neanderdalarmenn, Denisóvanar eða hugsanlega Homo erectus.

Tæknilega háþróaðir: Einn efasemdarmaður telur að Ísraelsmenn hafi kallað þá risa vegna háu veggja þeirra og tæknilega háþróaðra vopna.

Börn kvenna og demonískt áráðinna karla.

Sumir djöfullegir veruflokkar gátu æxlast saman, var trú Gyðinga, Filó, Jósefusar (<100 e.Kr.) og höfundar 1. Enoch (kafli 6). Kristnir sem kenndu þetta voru meðal annars í Annarri afsökunarræðu Justin Martyr, kafli 5, bls. 190, og í verki Tertullíanusar Um huluna meyja, kafli 7, bls. 32 (198–220 e.Kr.), Kennslubækur Commodianusar (um 240 e.Kr.) kafli 3, bls. 203, og Ambrosius frá Mílanó (um 378 e.Kr.). Ágústínus frá Hippo í Borg Guðs (413–426 e.Kr.) bók 15, kafli 23, bls. 303–304 viðurkennir að fyrri kristnir menn hafi haft þessa skoðun, en bendir á að 1. Mósebók 6:3 gangi þvert á þessa skoðun, því Guð segir að andi hans muni ekki ávallt berjast við manninn, sem myndi engan sens hafa ef þetta væru eingöngu djöflar sem gerðu þessi verk.

Kannski var þetta tilraun Satans til að breyta erfðamassa okkar. Hins vegar, ef djöflar gætu æxlast, hvernig gat Jesús þá hálfgerlega gert upp fyrir hálf-menn, hálf-djöflum?


S: Í 1. Mósebók 6:6, hvernig iðrast Guð?

S: Orðið má einnig þýða sem "sársaukaður". Guð lýsir tilfinningum sínum eftir því sem atburðir gerast. Jeremía 18:8 fjallar ítarlega um þetta. Sjá einnig umræðuna um 1. Mósebók 20:3,6 fyrir frekari upplýsingar.


Spurning: Í 1. Mósebók 6:9, hvernig var Nói fullkominn í sínum kynslóðum?

A: Það er engin vísbending um að "fullkominn" hér þýði syndarlausa fullkomnun. Heldur merkir hebreska orðið "samræmi við viðmiðið", og upprunalega hugmyndin gæti vel hafa verið að vera beinn. Sama orðið, með öðrum stafsetningarmerkjum, er notað í 3. Mósebók 19:15 til að dæma náunga þinn réttlátt.


S: Í 1. Mósebók 6:12, þar sem allir höfðu spillt vegum sínum, hvernig gat Nói verið saklaus í 1. Mósebók 6:9 og 7:1?

S: Samhengi sýnir skýrt að "allir" merkir með undantekningu Nóa og fjölskyldu hans. Athugaðu að faðir Nóa, Lamech, dó einnig á flóðinu.


S: Í 1. Mósebók 6:13 og 7:1, hvernig vissi Nói að Guð væri að tala við hann, þar sem hann sá Guð aldrei?

S: Margir sem hafa átt margra ára samband við Guð vita hvenær Guð talar til þeirra. Sjá 1 Konungabók 19:11-13 sem annað dæmi.

Eina viðvörunin sem fólk fékk um flóðið var Nói, maðurinn sem smíðaði bát í eyðimörk. Frá sjónarhóli Nóa hefði hann annaðhvort verið mesti hetja eða mesti fífl sem kynslóð hans hafði nokkru sinni séð. Hann hefði ekki getað verið neitt þar á milli. Þetta er eðli mikillar trúar á Guði. (Prédikun eftir Bill Counts 11/5/2005)


S: Í 1. Mósebók 6:14, hvernig gat Nói byggt svo stóra örk?

S: Hann hafði 100 ár til að byggja hana með þremur sonum sínum og hugsanlega einhverjum launþegum. Arkurinn var um 450 fet langur, 75 fet breiður og 45 fet á hæð. Þetta er 1.518.750 rúmfet ef hann var nákvæmlega ferhyrndur kassi. Á 100 árum gátu þeir byggt 45/100 = minna en hálfan fet í hæð á ári. Rými sem er 10 fet á lengd, 15 fet á breidd og 6 2/3 fet á hæð er 1.000 rúmfet. Skipið Queen Elizabeth 2 er 963 fet (294 m) langt, 105,3 fet (32,09 m) breitt og 171,3 fet (52,5 m) hátt. Svo var örk minni en Queen Elizabeth 2, nema að örkin hafði ekki djúpt kjöl.


S: Í 1. Mósebók 6:14, hversu löng voru nokkur önnur forngöng?

S: Á fornum tíma fannst rómverskur bátur í Bretlandi sem var 100 fet langur, og síðar voru víkingaskip einnig löng, þar sem lengsta þekkta var Roskilde-skipið sem var 115 fet langt. Á landkönnunaröld gátu línuskip verið 200 fet löng, og síðar voru klipperskip yfirleitt 150-250 fet löng. Lengsta klippskipið, sem hét Great Republic, var 302 fet langt. Þó að nokkur klippskip úr málmi hafi verið í Evrópu, voru flest klippskip úr viði með málmstyrkingum á rammann og innri kílinn.

Auðvitað höfðu þeir ekki hundruð ára til að smíða þessi skip. Einnig, þótt flest skip séu smíðuð úr eik vegna þess að hún er sterk, eru önnur við, svo sem teak, ebony, brasilískur svartkjarna viður og cocobolo (í Suður-Ameríku), mun sterkari. Húsið var ekki smíðað úr eik heldur úr gopherviði. Við vitum ekki hvað gopherviður er; til eru tvær kenningar. Sú fyrri er sú að um hafi verið að ræða mjög harðan við (sem kannski er enn til í dag undir öðru nafni eða kannski útdauður í dag). Önnur kenning er sú að gopherviður hafi verið tæknileg aðferð til að pressa viðinn til að harðna hann svo hann myndi halda betur. Að lokum þýðir það ekki að skipið hafi ekki haft aðra hluti, svo sem málmjárn, styrkingar o.s.frv. 1. Mósebók 4:22 sýnir að þeir höfðu brons- og járnverkfæri (líklega úr loftsteini) löngu fyrir Nóa.


S: Í 1. Mósebók 6:14, hvernig vitum við að alin sé 17,5 tommur?

S: Þegar konungur Hisekías lét grafa Silóamsgöngin um 700 f.Kr. ristuðu verkamenn hans innskrift þar sem fram kom að þau væru 1.200 alinar á lengd. Þegar lengdin í tommum er deilt með 1.200 alin kemur út um 17,5 tommur á alin. Auðvitað gat alin á tímum Móse verið aðeins stærri eða minni. Það hefði gert örkina aðeins stærri eða minni.


S: Í 1. Mósebók 6:14 hvernig gat örkarkið lifað flóð Nóa af?

S: Það eru að minnsta kosti þrjár ástæður.

Góperviður gæti hafa verið sterkur viðartegund, en það gæti líka verið sérmeðhöndlaður viður. Þungur viður er góður kostur, því hann er sveigjanlegur. 1. Mósebók 4:22 sýnir að þeir höfðu brons og járn fyrir flóðið.

Lögunin var kjörin fyrir hrakt vatn (1 á móti 1,67 á móti 10).

Guð gat, auðvitað, einnig verndað örkina yfirnáttúrulega eftir þörfum.


Sp.: Í 1. Mósebók 6:19 átti Nói að taka tvö af hverju dýri, eða sjö pör af hverju hreinu dýri eins og segir í 1. Mósebók 7:2? En fóru aðeins tvö af hverju dýri inn í örkina samkvæmt 1. Mósebók 7:8-9?

S: Allt er rétt; í 1. Mósebók 6:19 er ekki sérstaklega minnst á hina hreinu dýr. Nói átti að taka tvö af hverri tegund, og auk þess sjö af hinum hreinu dýrunum. Í 1. Mósebók 6:19 stendur "tvö"; þar stendur ekki "ekki fleiri en tvö". Aukadýrin voru ætluð til matar og fórna í 1. Mósebók 8:20. Þetta er ekki ónákvæmni í Biblíunni heldur dæmi um hvernig Guð kennir okkur. Guð sér til þess að við skiljum almenna hugtakið "tvö til að endurnýja", og bætir síðan við öðru hugtaki: "sjö til viðbótar til fórnar". Þetta er svipað og þegar nemendur læra reikning. Fyrst læra þeir að draga minna talan frá stærri tölu. Aðeins síðar læra þeir um neikvæðar tölur og að hægt sé að draga stærri tölu frá minni tölu.

1. Mósebók 7:8-9 segir ekki nákvæmlega eitt par af hverri tegund dýra. Þar stendur "tvö og tvö", sem myndi fela í sér bæði eitt par af óhreinum dýrum og öll pör hinna hreinu.


S: Koma 6. Mósebók 6:19-20 úr "prestlegu" heimild frá um 450 f.Kr. og 7. Mósebók 7:2-3 úr "Jahvistískri" heimild frá um 850 f.Kr.?

S: Engar sannanir eru fyrir því að þær hafi nokkurn tíma verið tvær aðskildar sögur, nema vegna endurtekninga. Endurtekning er þó bókmenntalegt bragð til að undirstrika meginmál. Þeir kunnu þá kannski ekki hið nútímalega orðtak: "Segðu þeim hvað þú ætlar að segja, segðu þeim það og segðu þeim svo hvað þú sagðir þeim", en þeir voru vissulega meðvitaðir um áhrif endurtekningar, eins og stutt yfirlit yfir Sálma eða Orðskvæði sýnir.

Það er erfitt fyrir frjálslynda að segja að sagan af flóði Nóa sé frá annaðhvort 850 f.Kr. eða 450 f.Kr., þar sem Súmeríska Gilgamesar-epíkið inniheldur nokkur sömu smáatriði um alheimsflóð, og það var skrifað fyrir 2500 f.Kr. (Babílónísk afrit af töflu 11 af 12 taflna epíkunni var í höll Assurbanipal í Níneve.)

Til að vera sanngjarn ber þó að nefna að frjálslynda JEPD-kenningin um að flóði Nóa hafi komið frá tveimur uppsprettum er frá nítjándu öld, áður en Gilgamesh-epíkið varð þekkt í nútímanum. Einasta ástæðan fyrir því að þessari spurningu er hnykkt á í þessari ritgerð er sú að enn eru nokkrir frjálslyndir "kristnir" sem trúa á JEPD-kenninguna.


Spurning: Varpar 1. Mósebók 7:1-24 rýrð á persónu Guðs og hugmynd hans um réttlæti? Guð eyðilagði allt mannkyn því hann "iðraðist" þess að hafa skapað það. Í meginatriðum viðurkenndi Guð að hafa gert mistök og til að leiðrétta þau lék hann dómari, kviðdómur og afturkall í senn og tortímdi öllu mannkyni í anda "Robo-Cop" án réttarhalda og framiði þar með þjóðarmorð. Ég efast ekki um að illt hafi verið til, en hversu illt er eins árs barn eða ófætt fóstur?
A: Alls ekki, þó það gæti hrist upp í "mjúku" hugmyndum sumra um Guð. Allir sem hafa nokkurn tíma lifað, ef þeir eru ekki á jörðinni núna, hafa dáið (með aðeins tveimur undantekningum). Málið snýst ekki um að þeir dóu, heldur um hvenær þeir dóu og hvort þeim hafi verið leyft að eiga afkomendur. Guð fann sorg þegar hann sá hvernig heimurinn var á Nóa dögum. Hvort sem fólki líkar það betur eða verr er Guð dómari. Hann er einnig kviðdómur og já, afturkallari. Guð hefur réttinn, og hann beitir honum, til að ákveða hvenær og hvernig fólk deyr.


Sp.: Í 1. Mósebók 7:1, höfðu hinir aðrir engin tækifæri til iðrunar eins og guðleysingjar hafa haldið fram?

A: Nei, öld er nægur tími til iðrunar. Þegar þeir sáu örkina vera byggða gátu þeir hlustað á Nóa, "boðbera réttlætis" (2. Pétur 2:5). Það tók 100 ár að byggja örkina, og yfir hundrað ár er nægur tími til að fá tækifæri til að snúa sér til Guðs. Kannski er þetta ein af ástæðunum fyrir því að í 1. Pétur 3:20 stendur að Guð beið þolinmóður á meðan örkin var byggð.


S: Í 1. Mósebók 7:2, hvernig gat Nói vitað hvernig hann ætti að taka hina hreinu dýrin, þar sem enn var engin lögmál Gamla testamentisins?

S: Nói hafði ekki Gamla testamentið; heldur talaði Guð sjálfur við hann. Þó að við vitum ekki nákvæmlega hversu mikið Guð kenndi Nóa um það sem síðar kom í Móse lögunum, vissi Guð vissulega sjálfur og var fær um að miðla til Nóa hvaða dýr hann ætti að taka sjö af.

Í þessu einkaviðtali við Nóa vitum við ekki hvort Guð notaði nákvæmlega sömu skilgreiningu á hreinum dýrum og er í lögmáli Móse. Óháð því var Nóa sagt hvaða dýr hann ætti að taka með sér.

Það er lærdómur fyrir okkur í þessari spurningu. Hvenær sem Guð segir okkur að gera eitthvað, þekkjum við yfirleitt ekki alla smáatriðina. Við getum frestað eða einfaldlega hlýtt því sem við vitum og treyst Guði til að leiðrétta okkur ef þörf krefur á meðan við hlýðum. Ef við bíðum þangað til við þekkjum alla smáatriðina, munum við líklega aldrei hlýða.


Sp.: Í 1. Mósebók 7:2, átti Nói að taka sjö pör af hreinum dýrum, eða aðeins tvö pör af hreinum dýrum eins og biblíugagnrýnandinn Bart Ehrman (Jesus, Interrupted bls. 10) heldur fram að 1. Mósebók 7:9-10 bendi til?

S: Ehrman gæti hafa ruglað saman glósum sínum hér. 1. Mósebók 7:2 segir sjö pör af hreinum dýrum og eitt par af óhreinum dýrum. 1. Mósebók 7:8-10 segir, "Og þeir gengu inn til Nóa í örkina, karl og kona af hinum hreinu dýrunum, og af dýrunum sem ekki eru hreinin, og af fuglum, og af öllu sem skríður á jörðinni, (9) tveir og tveir, eins og Guð hafði boðið Nóa. (10) Og að liðnum sjö dögum komu flóðvatnin yfir jörðina." (Orðrétt þýðing Green)

1. Mósebók 7:9-10 segir ekkert um hversu mörg dýr. 1. Mósebók 7:8-9 segir að dýrin (fleirtala) komu "tvö og tvö", það er að segja í pörum (fleirtala). Það voru mörg pör, eitt fyrir hverja tegund óhreinra dýra. Einnig voru mörg pör af hreinum dýrum. Í 1. Mósebók 7:8 var engin ástæða til að tilgreina nákvæmlega fjölda pöranna, því sex versum á undan var sagt hversu mörg pör það voru.


Q: Í 1. Mósebók 7:4–8:12, hvað er óvenjulegt við bókmenntalegu uppbygginguna hér?

A: Þetta kallast kíasm, sem er algengt í fornhebraískri bókmenntum, þar sem hver staðhæfing (nema stundum sú miðlæg) hefur spegilmyndræna staðhæfingu. Hér er uppbyggingin:

7:4 - 7 dagar til að bíða eftir flóðinu

7:10 - - 7 daga bið eftir flóðinu

7:17a - - - 40 dagar flóðs

7:24 - - - - 150 dagar vatnsstigsins hækkaði

8:3 - - - - 150 dagar þar sem vatnið hörfar

8:6 - - - 40 daga bið

8:10 - - 7 daga bið

8:12 - 7 daga bið

Auk þess er 1. Mósebók 7:21-23a kírasm innan þessa kírasms.

- Allt hold dó

- - Fuglar

- - - húsdýr og villidýr

- - - - skordýr

- - - - - Menn

- - - - - - allt sem er á þurru landi

- - - - - - öll lifandi veru á yfirborði jarðar

- - - - Menn

- - - - Dýr

- - - skrímsli

- fuglar himinsins,

- þau voru útrýmt.


S: Í 1. Mósebók 7:12 og 7:24, entist flóðið í 40 daga eða 150 daga?

S: 1. Mósebók 7:12 segir að það hafi rignt úr skýjum í 40 daga, en vatnið flæddi yfir jörðina samtals í 150 daga. Sjá When Critics Ask bls. 42 og Chronological and Background Charts of the Old Testament bls. 36.


S: Í 8. kafla 1. Mósebókar kennir Biblían, að því er virðist, að mannkynið sé aðeins um 6.000 ára gamalt.

S: Samkvæmt geislakolefnisskilgreiningaraðferðum komu líffærafræðilega nútíma menn, sem margir kalla Cro-Magnon-manninn, fyrst fram fyrir um 350.000 til 300.000 árum.

Hins vegar, óháð því hvenær Guð skapaði manninn, leyfa ættartölurnar í 1. Mósebók óákveðin tímabil, þar sem orðið "sonur" merkir einnig "eftirkomandi" og orðið "faðir" merkir einnig "forföður". Í Jesaja 51:2 segir að Abraham sé faðir Gyðinga, og Gyðingar sögðu Jesú að Abraham væri faðir þeirra í Jóhannesarguðspjallinu 8:39.

Auk þess getum við með vissu sagt að heimurinn hafi verið skapaður á sex dögum, en hversu langur er einn dagur Guðs? 2. Pétursbréf 3:8 segir að dagur hjá Drottni sé sem þúsund ár, og þúsund ár sem dagur. Sálmur 90:4 segir að þúsund ár séu í augum Guðs eins og dagur eða vakt um nóttina. Írenæus í verkinu *Gegn villutrú* (Against Heresies), bók 5, kafli 23.2 (182–188 e.Kr.), bls. 551–552, túlkar einn dag Drottins í 1. Mósebók sem þúsund ár.


S: Í 1. Mósebók 8:1 og 2. Mósebók 6:5, hvernig gat Guð "minnst" nema hann hefði fyrst gleymt?

S: Guð er alvitur. Þótt Nói hafi kannski fundið sig gleymdan er þetta einungis orðalag sem sýnir að Guð gleymdi ekki Nóanum. Þegar við minnumst einhvers á afmæli hans eða ártíð þýðir það ekki að við gleymum honum restina af árinu. Sjá When Critics Ask bls. 43 fyrir svipað svar.


S: Í 1. Mósebók 8:11, hvað er merkilegt við ólífublaðið?

S: Blaðið spíraði líklega eftir flóðið, og ólífutré vaxa ekki á mikilli hæð. Ólífutréð er oft tákn um Guðs lýð.


S: Í 1. Mósebók 8:15, komu allar kynþættir frá Nóa?

S: Frá föðurætt, já, en frá móðurætt, nei. Kona Nóa, þrír synir hans og eiginkonur þeirra voru einnig í örkinni. Munurinn er ekki svo mikill, þar sem í blandaðri ættartengingu geta tveir bræður haft mjög ljósa og mjög dökkva húð.


S: Í 1. Mósebók 8:15-21, hvaða samlíkingar eru við 1. Mósebók 12:1-7?

S: Það eru að minnsta kosti sjö samlíkingar milli köllunar Guðs til Nóa og köllunar Guðs til Abrahams.

Guð segir við [hann] 1. Mósebók 8:15 1. Mósebók 12:1

Komdu út úr örkinni/landinu Gen 8:16 Gen 12:1

Þannig [hann] fór frá Gen 8:18 Gen 12:4

Þá reisti [hann] altari Gen 8:20 Gen 12:7

Guð blessaði [hann] Gen 9:1 Gen 12:2

Verða fjölmennt þjóð Gen 9:1 Gen 12:2

Gera sáttmála / Guð gefur þeim landið 1. Mósebók 9:9 1. Mósebók 12:7


Spurning: Í 1. Mósebók 8:21-22, munu vatnaskvetturnar hylja alla jörðina aftur?

S: Nei, því að Jesaja 54:9 minnir okkur á að svo muni ekki verða. Þetta er annað rök gegn staðbundnu flóði, því Guð sagði að aldrei myndi verða annað flóð sem hylji jörðina aftur. Ef flóðið til Nóa hefði verið einungis staðbundið flóð, þá hefðu orðið önnur hræðileg staðbundin flóð.


S: Í 1. Mósebók 8:21 mun Guð aftur tortíma öllu lífi, eða verður allt tortímt í 2. Pétursbréfi 3:7,10?

S: 1. Mósebók 8:21 segir að Guð hafi lofað að eyða ekki öllu lífi "...eins og ég hef gert", og 1. Mósebók 8:22 bætir við "...svo lengi sem jörðin stendur." Guð mun eyða jörðinni með eldi og frelsa trúaða.


Spurning: Í 1. Mósebók 8:22, af hverju erum við enn með hungursneyðir?

S: 1. Mósebók 8:22 segir að uppskerutími og sáningartími muni ekki hætta. Þó að margar hungursneyðir hafi verið, hefur engin heimsvísuleg, varanleg hungursneyð verið.


S: Í 1. Mósebók 9, hvernig gátu öll dýrin farið aftur á sama staðinn sem þau komu frá?

S: Kristnir eru ekki sammála um hvort flóðið hafi átt sér stað fyrir um 2600–3000 f.Kr., um 7000 f.Kr., um 14.000 f.Kr. eða fyrir næstum milljón árum. Þeir sem trúa því að flóðið hafi átt sér stað fyrir um 2600 til 3000 f.Kr. telja að fornleifafræði og geislavirk aðferðir séu ruglaðar saman, svo engin gögn séu til sem segja til um hvort dýrin hafi snúið aftur til sama staðar og þau komu frá eða ekki.

Hins vegar, ef flóðið gerðist fyrir um 14.000 árum, dvöldu ekki öll dýrin á sama stað. Landbrú tengdi Ameríku og Asíu. Eftir það dóu steinaldarhestar og mamútur út í Ameríku.

Hins vegar, óháð því hvenær flóðið átti sér stað, geta allir kristnir verið sammála um að Guð hafi mátt til að hafa áhrif á dýrin til að fara þangað sem hann vill.


Spurning: Í 1. Mósebók 9:3, mega menn borða kjöt, eða aðeins grænmeti?

S: Í 1. Mósebók 1:29 segir að Adam mátti borða ávexti og grænmeti. Eftir flóðið, í 1. Mósebók 9:3, segir að við megum nú borða kjöt. Sjá umfjöllun um 1. Mósebók 1:28 fyrir frekari upplýsingar.


Spurning: Í 1. Mósebók 9:4 og Postulasögunni 15:28-29, er blóðsmot í dag bannað?

S: Sumir segja nei, því Kristur tók við af lögunum, og í Postulasögunni 10:11-16 voru öll "föður" kölluð hrein.

Sumir segja já, vegna þess að þetta var gefið fyrir Móse löggjöfina í 1. Mósebók 9:4. Í Postulasögunni 15:20,28-29 trúði og kenndi hin fyrstu, postúlllega kirkjan að kristnir menn ættu að halda sig frá blóði. Auðvitað eru örlitlar blóðmagn í lagi, því Gyðingum var heimilt að borða villibráð sem þeir veiduðu og [fljótt] blæddu úr á vettvangi í 3. Mósebók 17:13.


Spurning: Í 1. Mósebók 9:4, 3. Mósebók 7:26-27, 3. Mósebók 17:11-12 og 5. Mósebók 12:16,23-25, þýðir banni við blóðáti að fólk megi aldrei fá blóðgjafir, eins og Vitni Jehóva kenna?

S: Nei. Við eigum ekki að vera kanníbalar, en líffæragræðslur eru í lagi. Á sama hátt var fólki sagt að borða ekki blóð, en blóðgjafir eru í lagi.

Eins og fram kemur í bókinni Vitni Jehóva svara vers fyrir vers, bls. 22–23, bannaði jafnvel Vottur Jehóva-samtökin Watchtower blóðgjafir fram til ársins 1944. Árið 1967 bönnuðu þau líka líffærígræðslur (Vaktturnar tímarit 15.12.1967, bls. 702–704). Þá breyttu þeir um skoðun og leyfðu þær árið 1980 (Vakhtaturnsins blað 15.3.1980, bls. 31). Þeir leyfðu heldur ekki bólusetningar frá 1931 til 1952.


Sp.: Bannaðar eru refsingu með dauða fyrir glæpamenn í dag í 1. Mósebók 9:6?

A: Alls ekki. 1. Mósebók 9:6 bannar morð og kveður á um aftöku sem refsingu fyrir morðingja. Mundu að 1. Mósebók var ein af bókum Móse, og í 2. Mósebók til 5. Mósebók var fjöldi glæpa refsað með aftöku. Sjá einnig næstu spurningu.


Sp.: Talir 1. Mósebók 9:6 um dauðarefsingu?

S: Það fjallar án efa um dauðarefsingu. Það merkir aftöku en ekki einungis líkamlegt dauða sem verður jafnt yfir alla, morðingja sem aðra.


S: Í 1. Mósebók 9:12-13, sýnir regnboginn sem tákn sáttmála Guðs að engir regnbogar hafi verið fyrir flóðið?

S: Það gefur það til kynna en sýnir það ekki fram á. Eins og segir í Today's Handbook for Solving Bible Difficulties bls. 220-221, þá sýnir það ekki sjálfkrafa fram á að eitthvað hafi ekki verið til áður, þó Guð noti tákn. Til dæmis var umskurðarsiðurinn stundaður áður en Abraham kom fram hjá öðrum þjóðum, þar á meðal Egyptum og Eþíópum (Heródótos í History bók 2, kafli 104, bls. 69). Egyptar stunduðu það samkvæmt Barnabasarbréfinu (um 70–130 e.Kr.) kafli 9, bls. 142. "Já, Egyptar framkvæma einnig umskurð."


S: Í 1. Mósebók 9:20-21, hvernig gat guðhræddur maður eins og Nói orðið ölvaður?

S: Í fyrsta lagi felur Biblían ekki það að fólk Guðs syndgar líka. Í öðru lagi, með lægri loftþrýstingi nær toppi fjallsins eftir flóðið, er auðveldara að verða ölvaður.


S: Í 1. Mósebók 9:20-21, af hverju er þessi sorglega saga í Biblíunni um að Nói drukknaði?

S: Biblían sýnir okkur ekki aðeins hvers vegna mikilvægt er að gera það sem rétt er, heldur gefur hún einnig raunveruleg dæmi um afleiðingar rangra gjörða. Klemens frá Alexandríu (193–217/220 e.Kr.) svarar þessu mjög skýrt. "Vímueyðing Nóa var skráð til þess að, með skýrri og skriflegri lýsingu á broti hans fyrir framan okkur, gætum við varist ölvun af öllu afli." Kennarinn, bók 2, kafli 2, bls. 246.


S: Í 1. Mósebók 9:21-25, var Genesis þá styttri útgáfa af upprunalegri sögu þar sem Ham geldir Nóa til að koma í veg fyrir að hann eignist fleiri syni, svipað og í grísku goðsögninni um Krónus sem geldir föður sinn Úranus, eins og trúleysinginn (Capella) benti á?

S: Nei, hér er engin vísbending um geldun. Varðandi grísku menninguna, ber að hafa í huga að eina gríska menningin á tímum Móse var hin snemma mykeníska gríska. Mikið af því sem við vitum um grísku goðsögnina er frá tímum eftir það. Til viðmiðunar, Trójustríðið eftir Homer var um 1200 f.Kr., eða um 250 árum eftir Faraseðla.

Því var líklega engin lánafærsla hér. Ef einhver heldur enn fram að lánafærsla hafi átt sér stað, þarf seinni aðilinn að hafa lánað af hinum fyrri, og gríska sagan hér var líklega frá seinni tíma en Móse.


S: Í 1. Mósebók 9:22, hvað var athugavert við að Ham sæi föður sinn nakinn?

S: Synir ættu ekki að dreifa óhikað göllum foreldra sinna, og viðhorf Hams var óvirðingarvert í 1. Mósebók 9:22. Ham lærði að eigin sonur hans yrði honum til skammar. Hegðun Hams var háðungarkennd samkvæmt Methodius (270–311/312 e.Kr.) í Banquet of the Ten Virgins Discourse 10, kafli 2, bls. 348 og Justin (um 138–165 e.Kr.) í Dialogue with Trypho, kafli 139, bls. 269.


Spurning: Í 1. Mósebók 9:22-23, hvað á maður að gera ef maður skammast sín fyrir foreldra sína?

S: Fyrst skaltu skilja hvers vegna þér er vandar. Eru foreldrar þínir raunverulega að gera eitthvað siðferðislega rangt, er þetta spurning um að þú sért bara vandlátur, eða er þetta eitthvað þar á milli? Þú skalt heiðra foreldra þína (2. Mósebók 20:12; Efesusbréfið 6:2), en þú mátt samt ekki samþykkja synd. Þú átt að hlýða foreldrum þínum í Drottni (Efesusbréfið 6:1). Það þýðir að hlýða þeim, en þegar þeir skipa þér að gera eitthvað sem er andstætt Guði, verður þú að hlýða Guði fyrst.


Sp.: Í 1. Mósebók 9:22-23, hvað áttu að gera ef börnin þín skammast þín?

S: Það eru að minnsta kosti fjórar leiðir sem þau geta orðið vandræðaleg:

1) vegna siðferðilegrar afstöðu sem þú tekur og er rétt,

2) vegna einhvers sem tengist stíl, persónulegum óskum eða öðru siðferðislega hlutlausu málefni sem er viðeigandi,

3) vegna einhvers sem þú gerðir rangt,

4) vegna einhvers sem var ekki rangt í sjálfu sér, en er óhugulsamt eða óvirðingarvert gagnvart tilfinningum þeirra.

Fyrir fyrstu ástæðuna geturðu einfaldlega útskýrt hvers vegna þú stendur þig. Fyrir aðra ástæðuna ættirðu ekki að láta það sem gott er kallað illt (Rómverjabréfið 14:16), en af kærleika gætirðu gert þeim til hæfis (Rómverjabréfið 14:14-15).


S: Í 1. Mósebók 9:22-23, af hverju heiðra börn stundum ekki foreldra sína?

A: Það er forn kínversk saga um ferðamann sem sá mann bera aldraðan föður sinn í kerrukassa, með ungan son sinn ganga á eftir. Ferðamaðurinn spurði manninn hvað hann væri að gera, og hann svaraði að þar sem faðir hans gæti ekki hugsað um sig sjálfur og væri byrði fyrir fjölskylduna, ætlaði hann að henda honum í ána til að láta hann drukna. Ferðamaðurinn varð órólegur yfir þessu og vissi ekki hvað hann ætti að segja til að aftra manninum frá þessu illu verki. Að lokum sagði hann einfaldlega: "Mundu að koma með kerru aftur!" Með öðrum orðum, með því að gera þetta við föður sinn er hann að kenna syni sínum að gera hið sama við hann.

Þegar börn virða ekki foreldra sína, getur það stafað af einni af að minnsta kosti fimm ástæðum.

a) Þeir sjá enga þörf á að hlýða Guði sem skipar okkur að heiðra foreldra okkar (2. Mósebók 20:12; Efesusbréfið 6:2).

b) Sem börn vilja þau ekki hlýða foreldrum sínum í Drottni, eins og Efesusbréfið 6:1 hvetur þau til.

c) Þeir kunna að hafa heiðrað foreldra sína áður vegna þess að þeir töldu að foreldrar þeirra gætu hjálpað þeim. Þeir sjá ekki lengur að foreldrar þeirra geti aðstoðað þá efnahagslega, svo hvers vegna ættu þeir að heiðra þá? Þetta getur átt við um börn þegar þau fara í háskóla eða fullorðna sem sjá enga möguleika á auðæfum frá foreldrum sínum.

d) Þeir eru óþakklátir fyrir fórnirnar sem foreldrar þeirra fóru fyrir þá á uppvaxtarárunum.

e) Þeir gætu valið að hunsa yfirleitt vald.

Hjólabaran verður alltaf til staðar. Þegar annað hvort börnin þín eða aðrir ákveða hvernig þeir ætla að koma fram í sambandi sínu við þig, munu þeir muna hvað sem þú gerðir með hjólabarann, og í samböndum þar sem þú gætir ekki lengur verið helsti hagnýtingaraðilinn.


Sp: Í 1. Mósebók 9:22-23, hvernig eigum við að bregðast við synd annarra?

S: Í öllum tilvikum eigum við ekki að gefa í skyn að við samþykkjum syndina, en við getum samt elskað syndarann. Við eigum ekki að vera í aðstæðum þar sem við gætum sjálf orðið fyrir freistingu. Að auki skiptir máli hvort syndarinn sé barn þitt, foreldri þitt, eldri einstaklingur, kristinn eða vantrúaður.

Ef bróðir okkar syndgar gegn okkur, þá samkvæmt Matteusi 18:15-17, ættum við fyrst að reyna að tala við hann einn og einn, og ef það tekst er málið þar með lokið. En ef hann vill ekki hlusta, skulum við fara aftur og taka einn eða tvo aðra með okkur. Ef það tekst ekki, skulum við segja það kirkjunni. Ef það tekst ekki, skuli hann vera rekinn úr kirkjunni.

Ekki taka við ákæru gegn eldri stjórnarmönnum nema hún sé borin fram af tveimur eða þremur vitnum (1. Tímóteusarbréf 5:19).

Líkamleg refsingu (klaps) má beita börnum þínum, en ekki öðrum (Orðskv. 22:15; Hebr. 12:7-11).

Ávítu aldraðan mann ekki harkalega (1. Tímóteusarbréf 5:1).


Spurning: Í 1. Mósebók 9:25, hvers vegna var Kanaön en ekki Ham bölvað?

A: Ham lærði að niðjar hans yrðu dæmi um afleiðingar syndarinnar. Í Expositor's Bible Commentary, bindi 2, bls. 97, segir að hebreska sagnamyndin sé ófullgerð en ekki boðmynd, "þannig að merkingin er líklegra spádómur ('Hann mun vera') en bölvun ('Verði hann')." Þannig spáðu orð Nóa fyrir um meginþema næstu frásagna – aðskilnað hins útvöldu fræs frá fræi Kanaönumanna." 735 Baffling Bible Questions Answered bls. 32 segir hið sama.

Sjá nánari umfjöllun í Dialog með Trypho eftir Justin Martyr [um 138–165 e.Kr.], kafli 139, bls. 268–269.


Sp.: Í 1. Mósebók 9:25-26, hvað var bölvun Kanaans?

S: 1. Mósebók segir aðeins: "Þræll þræla skal hann vera bræðrum sínum." Athugið að bölvunin er ekki á Ham, heldur á Kanaan. Engin grísk né hebresk handrit segja að það hafi verið Ham, aðeins arabísk þýðing segir það. (Samkvæmt Origin of the Bible bls. 307 var fyrsta arabíska útgáfan af Fimmbókunum þýdd af Saadya Gaon, sem lifði frá 892 til 942 e.Kr.)

Þar sem Ham hafði gert föður sinn, Nóa, til skammar, myndu Kanaan og afkomendur hans gera föður hans, Ham, til skammar. Sjá Hard Sayings of the Bible bls. 116-118 fyrir ítarlegra svar.


S: Í 1. Mósebók 10, hverjir eru þessir 68 þjóðir og 16 borgir?

S: Þetta er elsta þjóðfræðilega skjalið sem hefur varðveist, samkvæmt bókinni 735 Baffling Bible Questions Answered, bls. 32. Fræðimenn telja sig geta auðkennt 51 af 68 þjóðunum og fornleifafræðingar hafa fundið 11 af 16 borgunum. Sódóma og Gomórra voru svo algerlega eyðilögð að þær hafa aldrei fundist. Hins vegar nefna Ebla-töflurnar, sem skrifaðar voru 2400–2250 f.Kr., bæina Si-da-mu (Sódóma) og I-ma-ar (Gomórra). Einnig segir í Wycliffe-orðabókinni um biblíu fornleifafræði, bls. 124, að helgistaður sem kallast Bab edh-Dhra hafi fundist rétt sunnan við Dauðahafið. Hann var dagsettur á tímabilið 2800–1800 f.Kr.

Hér eru þjóðir sem vitað er um eða gert er ráð fyrir.

Jafeth - Grikkir sögðu að forfaðir þeirra væri Japetos

|->Gómer - Gimirra/Assýríska Cimmeríumaður/grískur

| |->Ashkenaz - As-gu-za-a/Assýrískt = Skítar

| |->Riphath - ? bjó í Rússlandi?

| |->Togarmah - Annað hvort bærinn Tegarama í

| Litlu-Asíu, forfeður Armeninga,

| eða bæði.

|->Magog - Skítar? samkvæmt Jósefus

|->Madai - Medar

|->Javan - Jónískir Grikkir

| |->Elishah - Eólíumenn? samkvæmt Jósefus

| |->Tarshish - borg í Litlu-Asíu eða Spáni

| |->Kittim - Kýpur

| |->Dodanim/Rodanim - Eyjumeyja Ródos

|->Tóbél - Tabali-fólkið í Kapadókíu

|->Meshech - Mushki/Assýrískur upphaflega á milli

| Kilikía og Kaspshafið

|->Tiras - hugsanlega Thrusa (=Tw-r'w-s3), sem réðust inn í Egyptaland árið 1250 f.Kr.

Ham - Engin ættbálkur, aðeins afkomendur

|->Kusj - Súdanar (Kusj á fornöld)

| |->Seba - Norðurhluti Eþíópíu. Nafn

| | staðurinn kom líklega frá Sabeískum landnemum

| | sem komu síðar.

| |->Havilah - Annað hvort nálægt Indusánni í

| | Pakistan, eða annars nálægt Saba og Hadramót

| |->Sabtah - ? líklega bjó norður af Saba

| |->Raamah - Líklega Rhammanítar í suðvestur

| | | Arabía (Strabo 16.4.24)

| | |->Sheba - Sheba í suðvesturhorni

| | | Arabíska skagganum

| | |->Dedan - norðvestur af Persaflóa.

| | Nefnd af Kaldeum og Assýríum

| |->Sabteca - ? ekki annars staðar þekkt

|->Mizraim - Egyptaland

| |->Ludítar - ? ekki annars staðar þekktir

| |->Anamítar - ? þekktir einungis í 1 Króníkubók 1:11

| |->Lehabítar - Rbw/Libu voru óvinalegir

| | ættbálkur vestan við Egyptaland

| |->Naphtúhítar - ? ekki kunnugt um annað

| |->Pathrusítar - Patros var suðurhluti Egyptalands

| |->Kasluhítar - Filistímear komu frá þeim

| |->Kaphtórítar - Kreta / Eyjahafseyjar

| | (Akkadí/Mari/Ugarit/Egyptaland)

|->Put - Líbía samkvæmt babýlonískum og persískum heimildum.

|->Kanaön - Kanaanítar

| |->Sídon - Fönísísk borg

| |->Hetítar - bjuggu rétt fyrir norðan Jerúsalem

| |->Jebúsítar - bjuggu í Jerúsalem

| |->Amorítar - Bjuggu í Kanaönu. Amurru í

| | Akkadía merkir vestrænn

| |->Girgashites - Bjuggu í Kanaönum, líklega

| | Karkishítar/Assýríumenn

| |->Hivítar - Bjuggu nálægt Týrus, Síðón og Síkhem. Salómón notaði þá við byggingu musterisins

| |->Arkítar - Höfn 'Arqah í norður-Sýrlandi

| |->Sinítar - norðursjórdönsk höfn Síannu

| |->Arvadítar - norðurfönísk borg Arvad

| |->Zemarites - kanaanítborgin Simura 6

| | mílur suður af Arvad

| |->Hamathítar - Ein af elstu borgum Sýrlands

Sém - líklega Súmer

|->Elam - Elamítar, höfuðborgin var Súsa

|->Assúr - fyrsta höfuðborg Assýríu

|->Arfaxad - ? Ptolemý nefndi Arrapachitis-svæðið milli Van- og Urmia-vatna

| |->Shelah - Engin ættkvísl þekkt, aðeins afkomendur

| | |->Eber - Engin ætt þekkt, aðeins afkomendur

| | |->Peleg - Engin ætt þekkt, aðeins niðjar

| | |->Joktan - margar arabískar ættir, eða annars

| | | Suðurarabíska ættbálkur Qahtan (al-Tabari

| | | bindi 6, bls. xxii; bindi 20, bls. xv)

| | | |->Almodad - hugsanlega? suðurarabískur ættbálkur

| | | |->Sheleph - jemenítískt suðurarabískt ættbálk

| | | |->Hazarmaveth - Hadrumaút í Arabíu

| | | |->Jerah - Sennilega arabískur ættbálkur?

| | | |->Hadoram - ? ekki annars staðar þekkt

| | | |->Uzal - ? ekki frekar þekkt.

| | | | Hins vegar var Uzal/Auzal forn

| | | | nafn Sa'na í Jemen.

| | | |->Diklah - þýðir "pálmagarður". Þeir

| | | | gætu? hafa sest að í Wadi Sirhan,

| | | | um 250 mílur suðaustur af Dauðahafi.

| | | |->Obal - óþekkt utan 1 Króníkubók 1:22

| | | |->Abimael - ? ekki kunnugt annars staðar

| | | |->Saba - Sabeans in south Arabia

| | | |->Ófír - hugsanlega Sómalía eða suðvestur

| | | | Arabía. Jósefus og Jeróm töldu

| | | | að það væri Indland.

| | | |->Havilah - Líklega mið-Arabía

| | | |->Jobab - ? ekki frekar þekkt

|->Lud - Annaðhvort Lydíumenn, eða landið

| Lubdi milli efri Tígrisar og Efrat

|->Aram - Arabar í Sýrlandi

|->Ús - Ausítai ættbálkurinn? bjó vestan við Efrat

|->Hul - ? ekki nánar þekkt

|->Gether - ? ekki annars staðar þekkt

|->Mash/Meshech - ? Annaðhvort syró-arabíska eyðimörkin Mash sem Assýríumenn þekktu, líbanonski fjallið Masius, eða Meshech var blanda tveggja ættarfunda


S: Í 1. Mósebók 10, hvers vegna eru Indverjar og Kínverjar ekki nefndir í þjóðarstólpanum?

S: Fyrst hvað er ekki svarið, og síðan svarið.

Ekki svarið: Þó að Sínítar sé nefndir, eru þeir líklega ekki Kínverjar heldur frá kanaanítahöfninni Síanú í norðurhluta Sýrlands. Jósefus og Jeróm töldu að Ófír væri Indland, en það er líklegra að það hafi verið Afríka.

Svarið: Allir komu frá Adam, því allir voru bölvaðir með eðli Adams. Fyrsta mósebók gerir enga kröfu um að telja upp alla þjóðflokka, og af hundruðum þjóða nefnir hún aðeins þær sem sumir Ísraelsmenn gætu þekkt.


S: Í 1. Mósebók 10, eru Súmeríumenn frá Mesópótamíu nefndir?

S: Já, líklega eru þeir það, sem "Sém". Land Sumer var oft borið fram án "r"-sins, og Sum gæti auðveldlega orðið að Sém. Fyrir fræðilegan stuðning við þetta, vísaðu í bókina The Sumerians eftir Samuel Noah Kramer, bls. 297-298. Kramer vísar einnig í American Journal of Semitic Languages, bindi 58 [1941], bls. 20-26.


S: Í 1. Mósebók 10:2, hverjir voru Gomer-menn?

S: Þetta voru þeir menn sem Assýríumenn kölluðu "Gimirra" og Grikkir kíméríumenn. Gomer bjó í Úkraínu og suðurhluta Rússlands.


S: Í 1. Mósebók 10:2, hvers vegna eru Medíumenn (Madai) nefndir, þar sem þessi þjóð er ekki nefnd annars staðar fyrr en árið 836 f.Kr. í texta Sálmanesar III?

S: Texti Sálmanesarar III er frá eftir tíma Móse árið 1407 f.Kr., en þögn í varðveittum fornum ritum sýnir ekki fram á að þeir hafi ekki verið til. Assýríumenn tóku aðeins eftir þeim þegar þeir börðust við Medíumenn og versluðu við þá um hesta. Samkvæmt bókni Persia and the Bible, bls. 35, telur I. M. Diakonoff að komu indó-íranskra ættbálka á Íranshásléttuna hafi átt sér stað á fyrri hluta annars árþúsunds f.Kr. [2000–1500 f.Kr.]. En elstu fornleifarannsóknarlegar sannanir um komumenn virðast rekja til upphafs seinni hluta annars árþúsunds f.Kr. [1500–1300 f.Kr.].

Þvert á móti þessu eru hinir voldugu Minní-menn nefndir í Jeremía 51:27. Hins vegar rekjast Minní-mennirnir einungis aftur til ársins 1200 f.Kr., og þeir eru ekki nefndir í Fyrstu Mósebók, því hún var skrifuð fyrr.

Í stuttu máli styður fornleifafræði tilvist Meda á tímum Móse.


S: Í 1. Mósebók 10:2, hverjir voru Javan-mennirnir?

S: Þeir eru Eyjagrekirnir sem bjuggu á eyjunum og í Litlu-Asíu. Á hebresku var þetta yawan sem er jafnað við grísku iaones eða iawones í Ílíad Homerosar 8.685, og yamanu í rúnum Sargon II og Dariusar I. Eyjagrekir eru nefndir í Egyptalandi frá tíma Ramsesar II (um 1300 f.Kr.). Í Jesaja 66:19 og Esekíel er minnst á þá, og í sjötugatúlkuninni er þetta þýtt sem "Hellas".


Spurning: Í 1. Mósebók 10:2, hver var Tubal-fólkið?

Þeir voru kallaðir Tabal (eða Tabali) af Assýríumönnum og bjuggu í nútíma Tyrklandi á svæðinu Kappadókíu. Gríski sagnfræðingurinn Heródótos þekkti þá sem Tibarenoi. Þeir eru nefndir í Esekíel 27:13; 38:2-3; 39:1 og Jesaja 66:19.

Assýríski konungurinn Salmanasar III (859–824 f.Kr.) fékk skatt frá tuttugu og fjórum konungum Tóbals. Assýríumenn sviptu konung Tóbals völdum árið 732 f.Kr. Sargon nefnir að dýrmæt málmílát hafi komið frá Tóbal. Sargon kúgaði einnig uppreisn Tóbals, Mushki (Mesek) og Ararats.


Spurning: Í 1. Mósebók 10:2, hverjir voru Mesek-mennirnir?

Svar: Assýríumenn nefndu þá fyrst sem "Mus-ka-a-ia" og sögðu að þeir hefðu 20.000 manna her á tímum Tiglath-Pileser I (um 1100 f.Kr.). Þeir eru einnig nefndir undir Shalmaneser III (859–824 f.Kr.). Upphaflega bjuggu þeir milli Kilikíu og Kaspshafsins, en á tímum Sargon II (722–705 f.Kr.) bjuggu þeir í Frýgíu í nútíma Tyrklandi. Heródótos (3:94) nefnir þá "Moschoi", sem voru ein af 19 sátrapíum Daryusar. Þeir eru einnig taldir vera Frýgíumenn.


Sp.: Í 1. Mósebók 10:2, hver var Tiras-fólkið?

S: Við vitum lítið um Tiras. Þó að Jósefus haldi því fram að Þrakar hafi komið frá þeim, telja menn í dag að þeir hafi verið Tursenich/Tyrseníumenn, sem voru sjóræningjar. Egyptar nefna "Thrusa" (Tw-rw-s3) fólk sem réðst inn í Egyptaland um 1250 f.Kr. Í apokrýfísku Júbílíubókinni segir að Tiras hafi búið á fjórum eyjum.


Spurning: Í 1. Mósebók 10:3, hvar var Togarma?

S: Togarma var um 70 mílur (113 km) vestur af bænum Malatya í Litlu-Asíu. Hetítar kölluðu hann Tegarama. Assýríumenn kölluðu það Tilgarimanu og lögðu það undir sig árið 695 f.Kr. Grikkir kölluðu það Gauraena. Armeningar segjast ætta frá Haik, syni Torgoms, svo þeir gætu verið afkomendur Togarmah.


Spurning: Í 1. Mósebók 10:5, 20 og 31 var talað mismunandi tungumál, hvers vegna var talað eitt tungumál um alla jörðina í 11:1?

S: 1. Mósebók 10 er yfirlit, en 11. kafli fjallar um eitt atvik innan 10. kafla. Í 10. kafla, 5. vers segir: "frá þeim...", og í 18. vers: "síðar...". Þetta gefur til kynna að 10. kaflinn lýsi hvernig afkomendur dreifðust síðar. 11. kafli, 1. vers fjallar um atvik turninn í Babel, sem átti sér stað áður en fólkið dreifðist.

Áhugaverður leirtöflubrot í Babýlon segir frá einu hofi sem móðgaði guðina. Þeir eyðilögðu það á einni nóttu og dreifðu fólkinu með undarlegu tali.


Spurning: Í 1. Mósebók 10:6,13 og 1. Króníkubók 1:8,11, hvers vegna er Egyptaland ekki nefnt meðal þessara þjóða? (Kristinn einstaklingur var ringlaður yfir þessu)

S: Það er nefnt; hebreska orðið fyrir Egyptaland er Mizraim.


Spurning: Í 1. Mósebók 10:8-12, voru gjörðir Nimrod samansafn af afrekum Lugal-Zaggasi, Sargon frá Agade, Hammurabi og Salmanesar I, eins og segir í Asimov's Guide to the Bible (bls. 52)?

S: Nei. Þó að við vitum lítið um þessa fornu sumerísku konunga fyrir utan tugi þúsunda af sumerískum töflum sem hafa varðveist, eru líkurnar á milli þeirra sigurríkra og Nimrod fjarlægar. Biblían nefnir einfaldlega að Nimrod var máttugur veiðimaður fyrir Drottni, að ferill hans hófst í fjórum borgum í Sínar (Súmeríu), og síðar fór hann til Assýríu og reisti þar fjórar nálega samliggjandi borgir sem síðar urðu mjög áhrifamiklar. Biblían segir ekkert annað um Nimrod, svo erfitt er að bera hann saman við aðra. Nimrod gat ekki verið Hammurabi, því Hammurabi (1803/1793–1760/1750 f.Kr.) lifði löngu eftir Abraham. Nimrod gæti í raun verið biblíuleg tilvísun í Sargon, en við vitum of lítið um bæði Sargon og Nimrod til að segja til um það.


Spurning: Í 1. Mósebók 10:9 var Nimrod góður veiðimaður "fyrir Drottni", eða guðlaus rándýr "í óhlýðni við Drottin"?

S: Líklega er besta þýðingin á hebreska orðinu paniym hér "fyrir framan". Eins og enska orðið "before", er paniym notað í mörgum samhengi. Til dæmis gæti leiðtogi verið fyrir framan söfnuðinn í Jósúa 20:6,9, Ísrael var sigrað fyrir framan Filistímönum í 1. Samúelsbók 4:2, og Ísrael flúði fyrir framan Filistímönum í 1. Samúelsbók 4:17.

Í þessu tilfelli þýðir paniym líklega guðlausa lýsingu, eins og í "að berjast fyrir". Nafnið Nimrod tengist hebreska orðinu marad sem þýðir "að gera uppreisn" eða "við munum gera uppreisn". Eftir turninn í Babel byggði Nimrod borgina Babýlon í óhlýðni við Drottin.

Að Nimrod sé "máttugur veiðimaður fyrir Drottni" er neikvætt og guðlaust hugtak um hann.


Spurning: Í 1. Mósebók 10:9, hvaða þjóðerni var Nimrod/Nimrud nákvæmlega?

S: Það eru þrjár möguleikar.

Assýría er kölluð land Nimrud í Míka 5:6, borgin Kalah er einnig kölluð Nimrud og babýlónska borgin Borsippa er einnig kölluð Birs Nimrud.

Afkomandi kassíta úr Kís, sem bjuggu í Mesópótamíu og réðu Babýlon um 3200 f.Kr., og í 1. Mósebók 10:8 segir að Kús hafi verið faðir Nimrod. Nin-Maradda er nafn bæjar suðvestur af Kís, sem er ekki semítiskt, samkvæmt Unger's Bible Dictionary bls. 794. Þessi skoðun samrýmist einnig fyrstu skoðuninni.

Úbaídíumenn voru mjög snemma (um 3800–3500 f.Kr.) ekki-semítískir íbúar í Súmeríu og Mesópótamíu, áður en Súmeríumenn komu frá suðri. 1. Mósebók 10:8–10 bendir til að Nimród hafi fyrst verið í Babýloníu og síðan farið norður til Assýríu. Við vitum mjög lítið um Ubaída, en með tengslum við Ham gætu þeir hafa verið skyldmenni dökkari húðaðra Harappa-fólksins í Indlandi. Sjá Wycliffe Bible Dictionary bls. 1207–1208 fyrir frekari upplýsingar um þessa kenningu.


Spurning: Í 1. Mósebók 10:14, hvaðan kemur heitið "Palestína"?

S: Við vitum það ekki með vissu, en það virðist líklegt að það komi frá landi Filistíumanna.

Heródótos, gríski sagnfræðingurinn (um 484–425 f.Kr.), segir að Föníkíumenn og Sýrlendingar í Palestínu viðurkenni sjálfir að hafa lært siði Egypta; og Sýrlendingar segja að þeir hafi nýlega tekið hann upp frá Kólkíumönnum. Nú eru þetta einu þjóðirnar sem framkvæma umskurð, og það er augljóst að þær herma allar eftir Egyptum í þessu. Sagan bók 2 (Euterpe) kafli 104 bls. 69

Aristóteles, gríski heimspekingurinn (384-322 f.Kr.) Ennfremur, ef eins og sagan segir er lón í Palestínu, þannig að ef maður eða dýr er bundið og kastað í það flýtur það en sökkvir ekki, þá myndi það staðfesta það sem við höfum sagt. Þeir segja að þetta lón sé svo biturt og salt að engir fiskar lifa í því og að ef maður leggur föt í það og hristir þau, þá hreinsar það þau. Veðurfræði II.3

Fíló frá Alexandríu (20 f.Kr. til 50 e.Kr.) skrifar: "Enn fremur eru Palestína og Sýrland ekki frjósöm af fordæmalausri visku og dyggð," Every Good Man is Free k.XII (75) bls.689

Rómverski landfræðingurinn Strabó (23 e.Kr.) fjallar um far Palestínumanna frá Egyptalandi til Palestínu, sem hann heyrði frá gyðingum í Alexandríu.

Jósefus (um 100 e.Kr.) "um það sem Gyðingum hefur hent, bæði í Egyptalandi, í Sýrlandi og í Palestínu, og hvað við höfum þolað af Assýríumönnum og Babýloníumönnum,..." Gamallkynjuverkin, bók 20, kafli 11, bls. 426

Einnig vísa tíu kristnir rithöfundar fyrir Níke (allir eftir árið 135 e.Kr.) til Palestínu. Þeir eru Justin Martyr, Theophilus frá Sesareu (í fyrirsögn bréfsins), Klemens frá Alexandríu, Tertullíanus, Hippolytus, Orígenes, Julius Africanus, Dionysius frá Alexandríu, Grígoríus Thaumaturgos og Pampílus.

Þegar rómverski keisarinn Hadrían kúgaði seinna Bar-Kochba-uppreisnina árin 132–135 e.Kr., rak hann Gyðinga úr landinu og nefndi svæðið Sýrland-Palestína (Chris J. Seeman, 'Judea', Dictionary of NT Background [Downers Grove, IL: InterVarsity Press, 2000], 624).


S: Í 1. Mósebók 10:22 og 22:21 var Aram þá fæddur tvisvar sinnum, eins og efasemdarfullur Asimov's Guide to the Bible, bls. 88, segir?

A: Nei, en það eru tvær mögulegar svör:

Fleiri einstaklingar: Það voru ekki bara tveir, heldur þrír einstaklingar í Biblíunni sem hétu Aram.

1. Í 1. Mósebók 10:22 segir að Aram Sýrlandi hafi verið afkomandi Sems. (Hebreska orðið er hið sama fyrir son og afkomanda, rétt eins og hebreyska orðið er hið sama fyrir föður og forfeður.)

2. 1. Mósebók 22:21 nefnir Aram, sem var afkomandi Kemúels (frænda Abrahams), sem var afkomandi Nahors, sem var afkomandi Tera, sem var afkomandi Sems.

3. Miklu síðar í 1 Króníkubók 7:34 var Aram, sonur Shamer úr ættbálki Aser.

Wycliffe-biblíuorðabókin, bls. 122, og The New International Dictionary of the Bible, bls. 74, nefna einnig þrjá einstaklinga.

Ein persóna: Athugið að báðir Aramarnir í 1. Mósebók 10:22 og 22:21 eru báðir afkomendur Sems. Því gætu þeir í raun verið ein og sama persónan, þar sem Þjóðarannállinn nefnir Sem sem forföður Arams.


Q: Í 1. Mósebók 11, höfðu menn svo "lág" hugmynd um himininn að þeir gætu reynt að byggja turrinn í Babel upp að honum?

A: Þetta var ekki skoðun Móse, heldur skoðun þeirra sem byggðu turninn. 11. kafli Fyrstu bókar Mósebókar skráir, án samþykkis, nokkrar heimskulegar hugmyndir manna. Auðvitað getur það sem er heimskuleg hugmynd fyrir almenning verið snjallt fyrir prestana til að tryggja að fólkið beri þá í algerri lotningu.

NIV Study Bible, bls. 23, nefnir aðra pýramída/ziggúrata sem fornleifafræðingar hafa fundið með svipuðum hrokafullum heitum.

Larsa: Hús tengingar himins og jarðar

Borsippa: Hús sjö leiðbeinenda himins og jarðar

Assúr: Hús fjalls alheimsins

Babilón: Hús undirstöðu-pallur himins og jarðar

Babýloníski Enuma Elish VI, línur 55–64, segir að Babýlon hafi verið byggð af guðunum á himni sem himneskur borg. Babili þýðir "hlið Guðs".


Q: Í 1. Mósebók 11, hvað var syndugt við að byggja Babels turninn?

S: Það var ekki bygging mannvirkis, heldur hrokafull hvatningin af (heimskulegu) þeirri trú að þeir gætu sjálfir stigið til himna. Í kjarna margra goðadýrkunar er sú trú að fólk eigi að iðka trú sína eins og því sýnist, á "sínum eigin forsendum", í stað þess að leita að hinum eina sanna Guði. Viðbrögð Guðs virðast ekki vera refsingu heldur til þess að koma í veg fyrir frekari illt. Skynsöm foreldra vilja ekki að börn þeirra hunsi lögin og eigin boð algerlega, og Guð vill heldur ekki að menn, sem hann skapaði, geri það heldur.


S: Í 1. Mósebók 11, hvað vitum við um sumerísku tungumálið?

Svar: Súmeríska var ritað með keiluletri og er ekki indóevrópskt tungumál. Það hefur nokkra líkindum við tyrknesku, ungversku og nokkur tungumál í Kákasusfjöllunum. Fræðimenn geta lesið súmerísku í dag og vita hvernig orðin voru borin fram. Í súmerísku voru engin f-, i-, j-, th-, mjúk ch-, v-, w- eða umlaut-hljóð. Þau höfðu "ng" (eins og í kantónsku og víetnamska) og notuðu ekki tónabreytingar í lok orða eins og í flestum indóevrópskum tungumálum. Einnig voru til nokkrir sumerískir mállýskur. Eins og með fornar gerðir ensku og kínversku voru fjórar tímabil sumeríska tungumálsins: fornt, klassískt, nýtt og eftir-sumerískt. Abraham lifði á tímum þegar talað var "nýsumeríska".

Hebreska inniheldur nokkur lántök úr sumerísku sem komu í gegnum akkadísku. Eins og sumeríska hafði hebreska ekki "j"-hljóm.


S: Var 11. kafli í ó réttri röð?

S: Nei, ekkert bendir til þess að það hafi verið úr röð. Hugsaðu um það. Ef allur mannkyninn hefði verið útrýmt nema fyrir átta manns sem voru skyldmenni eða tengdir með hjónabandi, er mjög líklegt að þeir hefðu öll talað sama tungumálið. Hins vegar, einhvers staðar á leiðinni myndu menn byrja að tala mismunandi tungumál, og það myndi gerast um það leyti sem þeir urðu landfræðilega einangraðir. Sem áhugaverð viðbót telja málvísindamenn, sem ekki eru trúarlegir, að rekja megi öll indóevrópsk tungumál (frá keltneskum málum til þýsku, grísku og jafnvel sanskrít) til sameiginlegs uppruna sem talið er að hafi verið talað í Úkraínu um það bil 4000 f.Kr.


Sp.: Í 1. Mósebók 11:1-9, hvers vegna var eitt tungumál fyrir Babel, þar sem í 1. Mósebók 10:5,20,31 segir að mörg tungumál hafi byrjað eftir flóðið?

B: Bæði eru rétt, því 1. Mósebók 10 lýsir hvernig ættbálkarnir dreifðust bæði fyrir og eftir Babel. Þrjú atriði ber að hafa í huga í svari.

1. Mósebók 10:5 segir að þar sé sagt frá því hvernig sjávarþjóðirnar "skiptust í sín svæði". Þetta útbreiðsla átti sér stað eftir Babel.

1. Mósebók 10:20 segir á sama hátt að hún fjalli um lén syna Hams, og að Hamítar hafi flutt til lénanna sinna eftir turni Babel.

1. Mósebók 10:31 er nánast eins og 1. Mósebók 10:20, nema að þar er vísað til sona Sems.


Spurning: Í 1. Mósebók 11:5 og 18:21, þar sem Guð er alls staðar, hvernig gat "Drottinn kom niður til að sjá borgina..."?

S: Þetta er orðalag sem gefur til kynna að Guð hafi veitt borginni sérstaka athygli.


Sp.: Í 1. Mósebók 11:7, svo langt sem við vitum, voru frumtrúar alltaf fjölgyðistrúar og einhugatrú síðar þróun, eins og efahyggjulegi Asimov's Guide to the Bible, bls. 18, segir?

S: Nei. Svo langt sem við vitum úr sögunni var snemma kínversk trú einhvers konar eingyðistrú, eins og hjá sumum öðrum menningarheimum í Suðaustur-Asíu. Snemma kínverska nafnið á þessum eingyðisguði var Shang-di, sem er notað um Guð í kínverskum biblíum í dag.


S: Í 1. Mósebók 11:7-9, var ruglingur tungumála við Babels turn afritaður úr grísku sögunni um Aloadae?

S: Origen (230–254 e.Kr.) kannaði þetta í Origen gegn Celsusi, bók 4, kafli 21, bls. 505, og komst að þeirri niðurstöðu að svo hefði ekki getað verið vegna þess að:

a) Enginn Grikki sem honum (eða okkur) var kunnur hafði heyrt um þetta fyrir Homeros.

b) Hómerus lifði aldir eftir Móse.

Að auki eru mótsagnakenndar dagsetningar um hvenær Hómerus lifði. Forngríski sagnfræðingurinn Aristarchus segir 1044 f.Kr., heimildir í Philostratus segja 1159 f.Kr., og pseudo-Herodotus í verkinu The Life of Homer setur það árið 1102 f.Kr. Í mótsögn við það sagði sagnfræðingurinn Theopompus að Hómerus hefði lifað eins seint og 685 f.Kr. Herodotus segir að það hafi ekki verið fyrr en um 730 f.Kr. Útganga var um 1447 f.Kr.

Theophilus til Autolycus (168–181/188 e.Kr.), bók 3, kafli 20, bls. 117, bendir einnig á að "Móse og fylgjendur hans eru sannaðir að vera 900 eða jafnvel 1000 árum fyrir Trójustríðið." Hins vegar var Trójustríðið í raun um 250 árum síðar, ekki 900 til 1000 árum síðar.

Ályktun: Annaðhvort tóku Grikkir söguna af fyrri Hebreum, tóku Grikkir söguna af einhverjum stað utan Grikklands, eða frásagnir Grikkja og Biblíunnar byggja á sama atburðinum.


Sp.: Í 1. Mósebók 11:9 var það rangt að leiða nafnið "Babel" af hebreska orðinu balal sem þýðir "blandað, ruglað eða ringlað", þar sem í babýlónísku þýðir Bab-ilu "hlið Guðs", eins og segir í efahyggjulegu verki Asimov's Guide to the Bible, bls. 55?

A: Nei. Asimov gerir ráð fyrir að Babel sé á sama stað og borgin Babýlon. Biblían segir ekki að Babýloníumenn eða Súmerar hafi sagt að svo hafi verið vegna þess að tungumálin voru blönduð, rugluð eða ringluð. Þvert á móti var í Fyrstu Mósebók verið að segja að hvar sem Babel var staðsett, gætu menn síðar (þar á meðal Hebrear sem lásu Fyrstu Mósebók) kallað það Babel vegna þess að tungumálin voru rugluð þar.


S: Í 1. Mósebók 11:10, hversu gamall var Sém þegar flóðið kom?

S: Hér er það sem sjá má í ritningunni, og síðan niðurstaðan:

1. Mósebók 11:10 segir að Sém hafi verið 100 ára tveimur árum eftir flóðið.

1. Mósebók 5:32 segir að Ham, Sem og Jafet fæddust þegar Nói var 500 ára.

1. Mósebók 7:6 segir að Nói var 600 ára þegar flóðið kom yfir jörðina.

Ekkert í ritningunni bendir til þess að Ham, Sem og Jafet hafi verið þrír tvíburar. 1. Mósebók 5:32 var hringtala; þrír drengirnir fæddust, líklega hver í sínu lagi, þegar Nói var um 500–600 ára gamall.


Spurning: Í 1. Mósebók 11:18-24, er til einhver annáll utan Biblíunnar um Reu, Serug og Nahor?

A: Enginn getur búist við því að við höfum sjálfstæða heimild um hvern einstakling. Hins vegar eigum við líklega sjálfstæða heimild í þessu tilviki. Assýrískar króníkubækur nefna þorp í nútíma Sýrlandi sem heita Paligg, Reu, Sarugi og Nakhur. Mari-skjölin nefna einnig Nakhur.


S: Í 1. Mósebók 11:27 og 17:5, hvaðan koma nöfnin "Abram" og "Abraham"?

S: Uppruni nafnsins er óviss. Það er vestursemítískt nafn og merkir líklega "faðirinn er upphafinn" eða "upphafinn faðir". Á töflum sem varðveittar hafa verið frá borginni Mari (2800–1760 f.Kr.) eru nöfn Nóa, Abrams, Laban og Jakobs. Nafnið "Abraham" þýðir "faðir fjölda" eða "faðir fjölmenns".


S: Í 1. Mósebók 11:27 og 17:5, hvernig hafa nöfn, gælunöfn og titlar ósýnileg áhrif á fólk?

S: Þau geta gert að minnsta kosti átta hluti:

Kynna og gefa ókunnugum fyrstu sýn á starfið eða mikilvægi einstaklings. Í einu fyrirtæki sem ég vann hjá hafði meirihluti starfsmanna, og allir sem höfðu töluverða reynslu, titilinn "varaforseti".

Hvettu fólk til að trúa því að þú getir sinnt starfinu. Hvers vegna myndir þú ráða einhvern með meistaragráðu til að sinna starfi þegar þú gætir ráðið einhvern með doktorsgráðu? Af öllum landvinningamönnum sögunnar er áhugavert að "Viljelm landvinningamaður" var einn af fárra sem hlaut það gælunafn. Þó að hann hafi lagt undir sig England, Skotland og síðar Írland, voru mörg skipti þar sem óvíst var hvort her hans myndi sigra eða yrði útrýmt.

Við minnum okkur sjálf og aðra á nákvæmlega hver við erum.

Skýrðu fyrir öðrum sem þegar þekkja okkur nákvæmlega hver aðalauðkenni okkar er.

Gera öðrum óljóst hvað við erum að gera. Hugsaðu um ráðgjafa hjá Planned Parenthood, eða erfðheilbrigðisdómstóla nasista og hjónabandsheilbrigðislög þeirra.

Lítillækka aðra með því að stafa nafn þeirra rangt eða gefa þeim niðurlægjandi gælunafn. Blóðuga Maríu, eða Maríu I (1516–1558), var dóttir Hinriks VIII og kaþólsku drottningar Englands. Eftir að nokkrir mótmælendur reyndu að myrða hana brenndi hún 280 mótmælendur á bál og reyndi að drepa eða reka fleiri í útlegð. Eftir að hún lést úr veikindum voru flestir kaþólikkar í Englandi reknir í útlegð eða drepnir.

Vertu brandari, eins og vinur Robin Hood, "Litli Jón", eða leikmaðurinn í amerískum fótbolta hjá Chicago Bears, "Ískápinn Perry". (Að rekast á hann var eins og að rekast á ísskáp). Landstónlistarmaðurinn Johnny Cash átti áhugaverða ballöðu sem hét "A Boy Named Sue."

Styrkðu aðra í augum þeirra sjálfra eða annarra. Hugsaðu um Alexander mikla, Alfred mikla, Otto mikla, Suleiman hinn dýrlega eða Ívan mikla (sem óvinir hans kölluðu Ívan hinn hræðilega). Á hinn bóginn gæti maður einnig undirstrikað grimmd þeirra. Rúmenar reyndu að sannfæra múslima um að ráðast ekki á Rúmeníu, því konungur þeirra hét Vlad blóðugur. Einnig var til tyrkneski stjórnandinn Selim hinn alvarlegi sem framdi fjöldamorði á mörgum alawítum.

Stundum gæti kínversk móðir gefið yngsta barninu sínu gælunafnið "duo duo", sem þýðir "meira". Þetta gæti þýtt auka blessun, eða það gæti þýtt óviljuga, óæskilega aukabyrði.


S: Kennir 1. Mósebók 11:27 að Abram, Nahor og Haran hafi fæðst í einhverri sérstakri röð?

A: Þó sumir haldi ranglega að listi í Biblíunni þýði alltaf hver fæddist fyrstur, er það ekki rétt. Til dæmis í 1 Króníkubók 3:15 er Sedesías skráður sem þriðji sonur Jósíasar og Sallúm/Jehóahaz sem fjórði. En þegar Jehoahaz varð konungur árið 609 f.Kr. var hann 23 ára gamall, en Zedekía aðeins tíu ára. Sem annað dæmi er Ham nefndur á undan Jafet, en í 1. Mósebók 9:24 kemur fram að Ham var yngri. Því, ef Biblían gefur upp talningu án þess að segja að hún sé í tímaröð, ættum við ekki að reyna að lesa inn í Biblíuna það sem þar er ekki.

Í þessu tiltekna tilfelli, þar sem Abram var 75 ára þegar hann yfirgaf Haran eftir andlát Terah (1. Mósebók 12:4), og Terah dó 205 ára að aldri (1. Mósebók 11:32), var Abram ekki sonurinn sem fæddist þegar Terah var 70 ára. Abram fæddist ekki fyrr en Terah var að minnsta kosti 130 ára.


Sp.: Í 1. Mósebók 11:28, var Abram frá borginni Úr, eða var hann frá bænum Haran í 1. Mósebók 24:4?

S: Abram var upprunalega frá Úr Kaldæa í suðurhluta Mesópótamíu, en áður en hann kom til Kanaans settust hann og ættingjar hans fyrst að í bænum Haran í nútíma Sýrlandi.


Q: Af hverju nefnir 1. Mósebók 11:28 Ur Kaldæna, þar sem Ur var sumerísk borg?

Svar: Þetta gefur okkur vísbendingu um hvenær þetta var skrifað. Kaldéar og Súmerar í Írak voru aðlöguð á tímum Móse, og Móse nefndi landið Írak eins og það var þekkt á hans tíma. Einnig nefna Ebla-skjölin bæ sem hét Uru sem var í Pádan-Aram (í nútíma Sýrlandi). Til að vera viss um að ekki væri mistök, var í stað þess að segja bara "Ur" sagt "Ur Kaldéa".


S: Í 1. Mósebók 11:28, gæti Abrahám hafa lagt af stað frá annarri borg sem hét Ur?

A: Nei. Það var borg nálægt Haran sem hét Ur/Urfa (nútíma Edessa), hetítaborg sem hét Ura í norðausturhluta Anatólíu / Armeníu, og hetítahöfn sem einnig hét Ura nálægt Tarsus. Hins vegar er fyrst minnst á þessar borgir 500 árum eftir Abrahám.


S: Í 1. Mósebók 11:28, hvað vitum við um mesópótamíska borgina Úr utan Biblíunnar?

S: Við vitum mikið um Úr, þökk sé umfangsmiklum fornleifarannsóknum. Borgin var sennilega sú stærsta í heiminum á þeim tíma, með íbúafjölda sem talið er að hafi verið um 180.000, 200.000 eða 300.000. Hún var aflöng og hóllinn er 3000 fet á lengd og 800 fet á breidd. Hún hafði þriggja þrepa ziggúrat, 70 fet yfir sléttuna. Veggirnir voru þrjátíu fet háir. Hún var rík borg með stórkostlegum listaverkum. Íbúar Úrs voru tiltölulega þróaðir, með stærðfræðitexta sem sýnir rútrætur.

Landafræði: Ur var við Efrat-ána annars vegar og skurði hins vegar. Landið var nokkuð basískt en frábært fyrir hveiti og bygg með áveitingu. Í Tígris- og Efrat-ánum voru um 50 tegundir af fiskum. Engin tré voru á svæðinu, svo þeir fluttu inn timbur frá 400 mílna fjarlægð.

Menning: Um 40% alls korns var notað til að búa til bjór. Borðspili var fundið. Þeir áttu ein- og tvílyft hús úr leirsteinum og ólagða vegi. Oft var fjölskyldugrafreitur undir húsinu.

Bókmenntir: Fyrstu sumerísku leturskriftirnar eru frá um 3200 f.Kr., 1200 árum fyrir Abrahám. 100.000 töflur hafa fundist í Ur, Umma, Lagash, Puzrish-Dagan og Nippur.

Vísindi: Stærðfræðitöflu með rútrótum fannst. Þeir höfðu ekki tugakerfi, heldur notuðu 1, 10, 60, 600, 3600, 36.000 o.s.frv. Leifar af þessu eru þær að við deilum hringnum í 360 gráður. Dagatal þeirra var með 360 dögum og þeir stunduðu stjörnuspeki. Aðal-ziggúratinn var mjög vel byggður.

Hoðin: Aðal-ziggúratinn var helgaður tunglgrinni (ekki tunglgöddinni) sem hét Nanna/Nannar á súmersku og Sin á akkadísku/semítísku. Aðal-ziggúratinn hafði þrjá þrep. Neðsta þrepið, 210 fet á móti 140 fetum á móti 20 fetum, var reist af Ur-Nammu og Dungi. Ur-Nammu lifði um það leyti sem Abrahám gerði. Nabónidus (um 560 f.Kr.) byggði aðra hæðina, og lítil bygging var þriðja hæðin. Þar voru hof helguð E-num-mah, Nirgal/Ningal (eiginmanni Nönnu) og helgistaður Nannar.

Saga: Fyrsta ættin í Úr (2600–2500 f.Kr.) átti konunga að nafni Mesanepada og Aanepada. Gútiar lögðu Ur undir sig og réðu þar frá 2150 til 2070 f.Kr. þar til Ur-Nammu kastaði þeim af og stofnaði þriðju ættina í Ur. Um 50 árum síðar rændu íbúar Ur Súsu, höfuðborg Elam. Abraham yfirgaf Ur fyrir 2000 f.Kr., þegar Ur gæti hafa litið út eins og eitt öruggasta stað til að búa á. Árið 2004 f.Kr. (sumir segja 1950 f.Kr.) rændu Elamítar Úr, og borgin Úr náði aldrei aftur fyrri mikilvægi sínu. Þannig að hefði Abrahám vanhlýtt Guði og dvalið í Úr, hefði annað hvort hann eða afkomendur hans líklega verið gerðir þrælar eða drepnir.


Spurning: Í 1. Mósebók 11:31, fór Abram til Kanaans frá Úr, eða frá Haran eins og segir í 1. Mósebók 12:5?

A: 1. Mósebók 12 segir ekki að Abram hafi verið í Haran þegar Guð kallaði hann. Það er engin umfjöllun um að 1. Mósebók 11:31 sé tímaröðunarlega á undan 1. Mósebók 12. Margar nútíma ævisögur eru stranglega tímaröðunarlegar, en engin krafa er um að þær séu það, og oft var það ekki stranglega tímaröðunarlegt í Gamla testamentinu og í guðspjöllunum. Við getum aðeins verið viss um að ætlunin hafi verið að raða frásögnum í tímaröð þegar höfundurinn lýsir þeim sem slíkum. 1. Mósebók 24:4 segir ekki "land fæðingarstaðar míns" á hebresku, heldur "land mitt", sem merkir þar sem Abram bjó um tíma og þar sem nánustu ættingjar hans bjuggu enn.


Spurning: Í 1. Mósebók 12:1, 28:10-15; 32:22-32, hvers vegna valdi Guð Gyðinga fremur en Kínverja eða einhvern annan?

S: Í fyrsta lagi hefur Guð rétt á að velja hvern sem hann vill. Hér valdi Guð ekki þjóð, heldur einn mann: Abrahams. Síðar voru sáttmálinn og afkomendur taldir tilheyra Ísak í 1. Mósebók 17:21 og 21:12. Síðar var Jakobi valið í 1. Mósebók 28:10-15. Abrahams var reiðubúinn að yfirgefa menningu sína og borg (Úr), sem var sennilega stærsta borgin (100.000 til 180.000 íbúar) og mennustu borgin á jörðinni á þeim tíma. Margir hafa einhvern löngun til að gera það sem rétt er, en færri auðugir menn væru reiðubúnir að fórna tengslum sínum við menningu og trú til að fylgja Guði umfram allt, jafnvel á stað sem þeir þekktu ekki (Hebr. 11:8).

Í dag kenna Rómverjabréfið 10:12 og Galatíubréfið 3:28 að enginn munur sé fyrir Guð á milli trúaðra sem eru gyðingar og þeirra sem ekki eru gyðingar.


S: Í 1. Mósebók 12:1, er einhver sönnun, utan Biblíunnar, um að hinn sanni Guð hafi opinberað sig einhverjum öðrum á tíma Abrahams, eða fyrr?

S: Já. Fyrst tvö bakgrunnsatriði úr Biblíunni, og síðan svarið.

B1. Í 1. Mósebók 14:18-20 var Melkísedek konungur í Salem og prestur hins hæsta Guðs, sem hann kallaði El Elyon. Hins vegar munum við ekki telja Melkísedek þar sem hann er aðeins nefndur í Biblíunni, og Melkísedek gæti hafa verið fyrir-holdgerð birting Krists.

B2. Í 1. Mósebók 24:50 trúðu ættingjar Abrahams í Sýrlandi (meðal aramea) á Drottin.

Svarið:

A1. Ugarítískar textar (frá menningu sem var á svæðinu sem nú er Sýrland og Líbanon) nefna einnig persónulegan Guð sem hét "El" og notuðu orðasambandið "El Elyon" um hinn hæsta Guð, eins og Melkísedek gerði. Því miður var samkirkjuskapur (syncretism) viðhöfð í ugarítísku menningunni og þeir enduðu á því að tilbiðja eingöngu "El" sem einn guð meðal margra.

A2. Í Kína, fyrir komu búddisma rétt eftir Krist og fyrir konfúsíanisma og taóisma nokkrum hundruðum ára fyrir Krist, tilbeiddu þeir fjölda líkneskja. Áður en það gerðist tilbáðu þeir hins vegar einn æðsta Guð sem þeir kölluðu Shang-di. Elstu skriflegu tilvísanirnar til Shang-di í Kína eru frá 2600 f.Kr., sem er um 400–500 árum fyrir Abraham! Því miður, á Zhou-ættbálkanum, um 1000 f.Kr., var ákveðið að enginn væri nógu góður til að tilbiðja Shang-di nema keisarinn, og tilbeiðsla Shang-di meðal almennings dó út. Fyrir nokkrum öldum áttu kristnir menn í Kína í miklum ágreiningi um hvort kínverska biblían ætti ætíð að nota almenna heitið á guðdóm, Shen, eða einnig nota fornorðið Shang-di. Seinni hópurinn hafði betur og kínverskar biblíur nota bæði Shang-di og Shen.

Kínverski keisarinn fórnaði til Shang-di með því að sláta naut á hvítum marmaraaltari í "Landamærafórn", sem Konfúsíus skráði í Shu Jing (Sögulegu bókina), þar sem hann segir að keisari Shun (2256–2205 f.Kr.) hafi stundað hana. Hún stöðvaðist árið 1911 e.Kr. Hér er hluti af því sem sagt var við fórnina:

"Forntíðar upphafið var stórt óreiðuástand, án forms og dimmt. Fimm þáttirnir [reikistjörnurnar] höfðu ekki byrjað að snúast, né sólin og tunglið að skína. Þú, hinn andlegi fullráði, skildir fyrstur að þær grófari hluta frá hinum tærari. Þú skapaðir himininn. Þú skapaðir jörðina. Þú skapaðir manninn. Öll veruleg öfl með æxlunarhæfni fengu tilveru sína." Fyrir frekari upplýsingar um Shang-di, sjá grein eftir Ethel Nelson í Creation ex Nihilo, bindi 20, nr. 3, júní–ágúst 1998, bls. 50–53.

Kóreskir hafa svipaða forna hefð um Shang-di, sem þeir kalla Hananim. Í fornu kóresku Tan-gun-hefðinni segir að Hananim hafi átt son sem vildi búa meðal manna. Þú getur lesið meira um Shang-di, Hananim og aðrar snemntímar opinberanir sem virtust vera frá hinum sanna Guði í bókinni Eternity in Their Hearts.


S: Í 1. Mósebók 12:1-3, hvernig efndi Guð loforð sín við Abrahams?

S: Guð hélt þeim skilyrðislaust, óháð því hvað Abraham gerði.

Guð gerði Abrahams að mikilli þjóð. Reyndar var Abraham forfaðir bæði Ísraelsmanna og margra Araba. (1. Mósebók 12:2)

Guð myndi blessa Abrahám. Abrahám lifði og dó mjög auðugur maður og átti marga niðja. (1. Mósebók 12:2)

Guð gerði nafn Abrahams dásamlegt. Nafn hans er í miklum metum hvar sem kristnir, gyðingar og múslimar finnast. (1. Mósebók 12:2)

Guð mun blessa þá sem blessa Abrahams og bölva þeim sem bölva Abrahams. Lönd sem tóku gyðinga fagnandi hafa notið mikils blessunar, en þau sem bölvuðu þeim, eins og nasistaveldi Þýskalands, hafa þjáðst mikið. (1. Mósebók 12:3)

Efnislegir arftakar Abrahams hafa átt land Palestínu. (1. Mósebók 12:7)


S: Í 1. Mósebók 12:1-5 er Guð að tala við Abram hér, eða er þetta afrit af því þegar Guð talaði við Abram í 1. Mósebók 12:4b-9?

S: Þetta er ekki tvítaki. Í 1. Mósebók 12:1-4a skipaði Guð Abram að gera eitthvað án þess að segja til um hvort Abram gerði það eða ekki. 1. Mósebók 12:4b-9 segir okkur að Abram gerði það sem Guð sagði, nema að Abram tók einnig Lót með sér.


S: Í 1. Mósebók 12, gæti Abrahám skrifað það sem mormónar telja ritningu, sem kallast Bók Abrahams?

S: Nei. Fyrst nokkuð um bakgrunn mormóna "Bókar Abrahams" og mikilvægi svikanna, og síðan sönnun þess að um svik er að ræða. Þetta efni er tekið úr áður skrifuðu efni um mormóna.

Bakgrunnur:

Bókin um Abraham Mormóna er hluti af mormónahandritinu Perla mikils verðmætis. Hún er grundvöllur mormónakenningarinnar gegn svörtum, sem kom í veg fyrir að svartir fengju nokkurn tíma mormónaprestdæmið. Þessi kenning gegn svörtum var breytt (af mormónaguðinum?) árið 1978.

Mormónabókin Abraham var skrifuð af forn-egyptískum handritum sem Joseph Smith fékk í júlí 1835, sem hann sagðist innihalda rit Abrahams og Jósefs. Hann kunni ekki forn-egyptísku, sem fáir gátu lesið á þeim tíma. Hann lýsti því yfir að Guð hefði innblásið honum að þýða nokkur af þessum handritum á ensku, og þannig varð Mormónabókin Abraham til.

Þessar egypsku handrit voru áður talin glötuð og eyðilögð, en ellefu þeirra fundust í Metropolitan-safninu í New York og voru afhentar Mormónakirkjunni árið 1967.

Mikilvægi svikanna:

Sagt var að Bókin um Mórón væri þýdd úr sama tungumáli og Bókin um Abraham. Ef Joseph Smith gat ekki þýtt hina, þá þýddi hann heldur ekki hina aðra, og engu í ritum hans má treysta. Ennfremur, ef handritið er heiðið rit um goðadýrkun, þá væri Joseph Smith spámaður, sjáandi og opinberandi leiðarvísis síns, goðsins úr handritinu.

Hér er það sem Joseph Smith sagði um þýðinguna: "Þýðing á nokkrum fornum ritum sem hafa fallið í hendur okkar úr katakómbum Egyptalands. -- Rit Abrahams, skrifuð af eigin hendi hans, á papýrusi." Perla mikils verðmætis, bls. 29.

Sönnun um svikið:

Það eru þrjár leiðir sem við vitum að þetta eru hin forngerísku handrit sem Joseph Smith reyndi að þýða.

1. Þrjú af fjórum handritum upprunalegu Bókar Abrahams höfðu egyptískar hieróglýfur í jaðri. Af um áttatíu egyptískum hieróglýfum á rúllunni voru 20, 13 og 10 hieróglýfur skrifaðar á handrit nr. 1, nr. 2 og nr. 3 í sömu röð. Þegar eyður voru í handritinu voru 7, 6 og 6 endurheimtar hieróglýfur bætt við á þrjú handritin. Af þessu getum við verið viss um að þetta egypska handrit hafi verið það sem Joseph notaði.

2. Joseph fann upp málfræði egypsku tungumálsins. Innbundna bókin með þrjátíu og fjórum síðum, sem nefnist Egyptian Alphabet and Grammar, er enn í eigu kirkjunnar. Þessi tungumálabók sýnir marga af egypsku hieróglýfunum á rúllunni. Mjög svipuð enska "þýðing" er í Egyptian Alphabet and Grammar eins og í Bók Abrahams. Sumir telja þetta vera eina af skaðlegustu staðreyndunum gegn innblæstri sem Joseph hélt fram að hann hefði.

3. Myndirnar í upphafi bæði egypska handritsins og bókar Smiths um Abraham eru þær sömu. Eini munurinn er blekblettur á egypsku myndinni sem var fylltur út á mormónamyndinni. Myndirnar eru ekki aðeins afritaðar nákvæmlega, heldur eru myndatextarnir í myndum nr. 2 og 3, sem vísa til egypskra goða, einnig afritaðir inn í mormónaritið.

Raunveruleg þýðing:

Smith hélt að hann væri að þýða þessar hieroglyphur. Lestu hina raunverulegu þýðingu eftir Dr. Klaus Baer á næstu síðu. (Dialogue: A Journal of Mormon Thought: Autumn 1968 bls. 119-120.)

"Ósíris skal fluttur í Stóru laug Khons – og einnig Ósíris Hor, réttlátur, fæddur í Tikhebyt, réttlátur – eftir að vopn hans hafa verið lögð á hjarta hans og Öndunarleyfið (sem [Ísis] gerði og er með skrift á innra og ytra borði) hefur verið vafið í konunglegt lín og lagt undir vinstri handlegg hans nærri hjarta hans; restin af bandvafningum múmíunnar skuli vafin yfir það. Maðurinn sem þessi bók hefur verið afrituð fyrir mun anda að eilífu eins og bas guðanna gera." (bas eru sálir.) Á bls. 111 sagði Dr. Baer: "Joseph Smith taldi að papýrusinn hans innihéldi Bók Abrahams."

Smith þýddi þúsundir enskra orða úr þessum hieroglyphum. Joseph sagði að þetta væri rit Abrahams og orð guðs hans. Í raun var þetta afbrigði af Bók hinna dauðu, heiðnulegri egyptalegri töfrabók sem var full af heiðnum guðum og gyðjum og oft grafin með múmíum.

Dr. Richard Parker frá Brown-háskóla sagði í persónulegu bréfi til Marvin Cowen, dagsettu 9. janúar 1968: "5. Ég hef séð egyptneska stafrófið og málfræðina eftir Joseph Smith. Túlkun tákna sem haldið er fram að séu egyptnesk hefur enga skylt við þá merkingu sem egyptfræðingar hafa gefið þeim."

Fimmtíu árum síðar sagði Dr. A.B. Mercer: "Nemandi minn sem sýndi jafn algjöra fáfræði um Egyptaland og Smith gerir, gæti ekki vænst þess að fá meira en núll í prófi í egypskum fræðum." (Improvement Era, bindi 16, bls. 615.) Þetta gildir enn í dag.

Dr. John A. Wilson sagði: "...hvað mig varðar sé ég brot úr tveimur eða mögulega þremur mismunandi papýrusum og hvert þeirra lítur út eins og hefðbundin Bók hinna dauðu." (bréf 5. janúar 1968.)

Nánari lýsing á myndunum

Skoðum næst þrjár myndir í Bók Abrahams og viðeigandi myndatexta úr einu af handritunum og úr Times and Seasons, bindi 3.

Letur og myndir eru dæmigerðar egypskar jarðarfararsenur af egypskum goðum. Jósef kenndi að þessar myndir táknuðu Abraam og hinn sanna Guð.

Facsimíl #1:

Hor réttlátur, sonur þess sem ber sömu titla.

Facsimil #2

Gefðu að sál Osiris Sheshonk megi lifa

Ég (Min) er samfarandi naut án jafningja.

Með þessari gröf skuli aldrei vera framin óheilög athöfn.

Facsimile #3

Ó guðir . . ., guðir hellanna, guðir suðurs, norðurs, vesturs og austurs, veitið velferð Osiris Hor réttlátum

Ályktun:

Guð Smiths blekkti hann. Þýðing Josephs Smith er verðlaus. Ef þú leitar Drottins, kæri mormón, bið ég þig að yfirgefa Mormónakirkjuna, hafna blekkingunni hans Josephs og gefa líf þitt hinum hæsta Guði í gegnum Jesú Krist, son hans.


Spurning: Í 1. Mósebók 12:4, hvernig gat Abram verið 75 ára þegar hann yfirgaf borgina Haran eftir andlát Terah? Í 1. Mósebók 11:26, þar sem Terah var 70 ára þegar hann eignaðist þrjá syni sína, segir Postulasagan 7:4 að Abram hafi yfirgefið Haran eftir dauða Terah, og þar sem Terah dó 205 ára gamall (1. Mósebók 11:32), þá hefðu þrír synir hans verið 135 ára gamlir.

A: Nema Abram, Nahor og Haran hafi verið þrískiptingjar (sem er ólíklegt), vísar 1. Mósebók 11:26 til þess að Terah var 70 ára þegar hann hóf að eignast börn. Abram fæddist ekki fyrr en Terah var að minnsta kosti 130 ára.


Spurning: Í 1. Mósebók 12:8, hafa fornleifafræðingar grafið upp borgina Ai?

S: Nei. Þeir hafa ekki fundið leifar lítillar borgar sem sagt var að hefði verið algerlega eyðilögð.


S: Í 1. Mósebók 12:10-19, er til nokkur sönnunargögn utan Biblíunnar um að fólk frá Kanaön eða öðrum hlutum Mið-Austurlanda hafi komið til Egyptalands?

S: Já, það er. Grafarmálverk í Beni Hasan í Egyptalandi sýnir "Asíubúa". Grafhvelfi 3, tilheyrandi Khnumhotep, sýnir 37 Semíta koma til Egyptalands til viðskipta. Þeir voru með svart hár, oddhnefa skegg, langa kápur, boga og kasta­stöng. Wycliffe-orðabókin um biblíu­minjaleifar (The Wycliffe Dictionary of Biblical Archaeology) bls. 139 segir að þetta sé dagsett árið 1892 f.Kr.

Staðfest er að frumstafir hafi fyrst verið notaðir af semítum í Egyptalandi um 1800 f.Kr. eða fyrr norður af Lúxor. (Sjá BAR jan./febr. 2000, bls. 12)

Kamelar á veggmyndum í hofi Hatshepsut við Þébas eru einnig frá tíma Abrahams.


Q: Í 1. Mósebók 12:10-19 sagði Abrahám eiginkonu sína vera systur sína í Egyptalandi, eða gerði Ísák það í Gerar í 1. Mósebók 26:2-11? (Frjálslyndur kristinn maður benti á þetta sem tvöfalt atriði, sem sýnir að margir höfundar hafi skrifað 1. Mósebók.)

S: Þetta er ekki endurtekning; þetta eru tvö aðskilin atvik. Ísák fékk líklega þessa slæmu hugmynd frá fordæmi föður síns.


Sp.: Í 1. Mósebók 12:10-20 og 20:1-18 samþykkti Guð að Abram lyki?

S: Nei. Biblían skráði heiðarlega en samþykkti aldrei lygur Abrahams vegna skorts á trú hans á Guðs vernd. Jafnvel miklir menn Guðs syndga enn, og þess vegna ættum við ekki að missa móðinn þegar við syndgum.

Guð blessaði Abraham vegna trúar hans, ekki vegna þess að hann væri syndlaus, heldur þrátt fyrir syndir hans.

Aðeins Guð er fullkominn. Markmið okkar er að stefna að fullkomnun, sem við munum aðeins ná í himninum. Sjá umfjöllun um 1. Mósebók 19:30-36.


S: Í 1. Mósebók 12:16, hvaða önnur sönnunargögn höfum við um úlfaldana í Mið-Austurlöndum utan Egyptalands á þessum tíma?

S: Við höfum að minnsta kosti fjögur sönnunargögn:

1. Í sumerískum texta stendur: "Ó Dummuzi, útvegaðu mér úrvalsmjólk – mjólk úrvalsins er sæt, rjómi úrvalsins er sæt" (Oppenheim, A. (1960) Chicago Assyrian dictionary, bindi 7)

2. Töflu í Tell Asmar í Írak, frá 2500–2000 f.Kr., sýnir reiðmann á einhófa úlfaldi (Dostal, W. (1959) "Þróun bedúínalífsins í Arabíu séð í ljósi fornleifefniviðs." Í A. Abdalla o.fl., Rannsóknir í sögu Arabíu, bindi 1, bls. 16, 13)

3. Sýlskt stimplamerki frá 18. öld f.Kr. sýnir tvo menn ríða tvíhöfða úlfaldi (Porada, E. (1977) "A cylinder Seal with a Camel in the Walters Art Gallery." Journal of the Walters Art Gallery 36).

4. Í sýrlenskum lista frá 18. öld f.Kr. er nefnt "einn [mælieining] sem fóður fyrir kamelinn" (Wiseman, D. (1950) "Ration Lists from Alalakh VII." Journal of Cuneiform Studies 13).

Sjá Stephen Caesar "Science, Scholarship and Scripture - Domesticated Camels in Genesis" í Christian News 6. ágúst 2001, bls. 17.


Spurning: Í 1. Mósebók 13:1-18, valdi Lót hvar Abrahám myndi búa, eða gaf Guð Abrahám fyrirheitna landið til búsetu?

S: Bæði. "Samhliðaáhrif" er kenningin um að Guð noti atburði og fólk, jafnvel villileidd og vond fólk, til að framkvæma vilja sinn og efna loforð sín. Abram (Abraham) leyfði Lót að velja annað hvort austur- eða vesturhluta Jórdanár, og Lót valdi austurhlutann. Þó að Guð hefði látið Abram flytja inn á almenna svæðið, hafði Guð einnig sérstaklega fyrirhugað að Abram myndi fá vesturhluta Jórdanár. Guð notaði val Lót til að framkvæma vilja sinn.


Sp.: Í 1. Mósebók 13:1-18, hvað á maður að gera þegar ósamkomulag er milli tveggja manna eða tveggja aðila og maður sér enga von um að leysa það?

S: Gott er fyrst að vinna saman að því að reyna að leysa ágreininginn. Eitt sem hjálpar er að reyna að líta á málið frá sjónarhóli hins aðilans. Síðan skaltu reyna að hjálpa þeim að sjá það frá þínu sjónarhorni. Sýndu þeim hvaða besti valkostur þinn er ef ekki næst samkomulag. Spyrðu þá hvað þeir myndu gera ef þeir væru í þínu spori. Stundum er hægt að finna lausn sem felur í sér að hvor aðili fær það sem hann vill mest, eins og að "þráða nálina".

Stundum er engin málamiðlun eða lausn möguleg. Stundum er best að skilja og þá þarf aðeins að skilja sem vinir. Þegar þið skiljið, skiljið á sem bestum forsendum, og fyrirgefið ef þörf krefur. Þó að Abraham og Lót hafi ekki átt í neinum ágreiningi, var ekki nóg af gras í sama hverfinu fyrir báðar hjörðurnar þeirra saman. Þess vegna urðu þeir að skilja; engin önnur leið var fær.

Auðvitað er sátt betri en sundrun. En til þess að sátt náist verða báðir aðilar, ekki bara annar, að vilja sættast.


S: Í 1. Mósebók 13:8 og 29:15, hvernig voru þessir menn bræður?

A: Í 1. Mósebók 13:8 kallar Abram Lót bróður sinn, en í 1. Mósebók 29:15 kallar Laban Jakób bróður sinn. Biblían skráir að Abram og Laban hafi bæði verið að tjá náið samband sitt og blóðskyldu sína, en þeir voru í raun ekki bræður.

Skeptíski Asimov's Guide to the Bible, bls. 819–820, sér ekki neitt vandamál með þetta en bætir við að í þessum tilvikum sé yfirleitt gefið nægt ættfræðiefni svo við vitum nákvæmlega hvaða tengsl voru til staðar. Þetta á ekki við um bræður Jesú, svo þeir voru líklega hálfbræður að holdi.


Sp.: Í 1. Mósebók 13:12, setti Lót tjald sitt upp nálægt Sódómu, eða bjó Lót í Sódómu í 1. Mósebók 14:12?

S: Báðar fullyrðingarnar eru líklega réttar, á mismunandi tímum. Að vera hirðingjaþjóð þýddi að auðvelt var að flytja sig um. Lót hafði vissulega tjald sitt langt frá Sódómu áður en hann skildi við hóp Abrahams. Síðan hafði hann það vissulega nálægt Sódómu og síðar í nágrenni sem Sódóma réði yfir (stóra Sódómu). Síðan bjó hann í Sódómu (annað hvort í tjaldi eða húsi). Síðar í 1. Mósebók 19:3 átti Lót hús í Sódómu.


S: Í 1. Mósebók 14:1-2, hverjir eru þessir konungar?

S: Þetta gerðist um 2000 f.Kr., svo það er ekki óvænt að við finnum ekki suma af þessum stjórnendum. Hins vegar var Elam stórveldi sem hafði lagt undir sig borg Abrahams, Úr, um 2004 f.Kr. Shinar er orðið sem Gamla testamentið og Egyptar notuðu um Babýloníu. Chederlaomer hljómar eins og kudur (elamíska orðið fyrir þræl) og Lagamar (elamísk guðdís). Cheder (=Kudur) var fyrsti hluti nafns margra elamískra kónga. Tidal virðist tengjast hetítíska nafninu Tudhaliya, og að minnsta kosti fimm síðar hetítískir kóngar hétu Tudhaliya. Bæirnir Si-da-mu (Sódóma) og I-ma-ar (Gómorra) eru nefndir í Ebla-töflunum, sem skrifaðar voru á árunum 2400–2250 f.Kr. Við höfum enga heimild um Aríok frá Ellasar, en til eru sjálfstæðar sagnfræðilegar heimildir um konunginn Aríokhu frá Larsa, sem var stórborg í Súmer. Einnig segir í History of Israel, bls. 61, að Arriyuk(ki) eða Arriwuk(ki) sé þekkt bæði í Mari og Nuzi sem hurritskur nafni.

Samkvæmt John Warwick Montgomery í Evidence for Faith bls. 157 var fólk áður að tengja Amraphel við Hammurabi, en það er rangt. Hann segir einnig að Arioch sé æskilegra en Ariochu, vegna þess að Arioch var algengt nafn á þeim tíma. Það var hurrit nafn, einnig nafn konungs í Mari (um 1750 f.Kr.), og í töflum í borginni Nuzi (1500 f.Kr.). Þar sem það var algengt nafn gátu ótal konungar frá ótal smærri héruðum sem nútímanum eru ókunn haft það.

Í stuttu máli voru þessi undarlegu nöfn aðeins notuð á þessu þrönga tímabili. Það er mjög ólíklegt að nokkur hefði skrifað þessi nöfn, nema hann hefði haft nákvæmar sagnfræðilegar upplýsingar á þessum tíma.


S: Í 1. Mósebók 14:1-2, hvernig gátu verið til "bandalög" konunga sem börðust?

S: Það hefðu verið mjög fáir bandalagar konunga fyrir fall sterka borgarríkisins Ur árið 2004 f.Kr. Það hefðu verið mjög fáir bandalagar eftir uppgang Hammúrabí í Gamla Babýlon um 1700 f.Kr. Hins vegar, á tímabilinu frá því að Elamítar eyðilögðu Ur árið 2004 f.Kr. og til þess að þeir réðust á Babýlon árið 1725 f.Kr., tekur Montgomery fram að bandalög voru algeng.

Enginn á tímum Móse hefði reynt að semja trúverðuga sögu um bandalög konunga, því einræðisveldi réðu ríkjum. Að einhver nefndi slíkar bandalög sýnir að hann hafði nákvæma þekkingu á þessum tíma. Samkvæmt Evidence for Faith, bls. 157–164, nefnir bréf sem fundist var í Mari bandalög tíu, fimmtán og tuttugu konunga. Auk þess eru að minnsta kosti fimm önnur bandalög þekkt.


S: Í 1. Mósebók 14:1-17, er til nokkur önnur sönnunargögn um Sódómu, Gomórru og hin borgirnar en þau sem koma fram í Biblíunni?

S: Já. Engin slík sönnunargögn voru til fyrr en fornleifafræðingar fundu Ebla-töflurnar. Þær nefna si-dam-mu (Sódóma) og sa-ba-i-im (Sebóím). (Julius Africanus [200–245 e.Kr.] kallar þetta Seboim.) I-ma-er er líklega Gómor.


S: Í 1. Mósebók 14:5, hvað þýðir Ashteroth-Karnaim?

S: Það eru tvær möguleikar.

1. Það gæti hugsanlega þýtt Ashtarte með tveimur hornum, þar sem sýnt var af þessari guðdísi með horn á Gezer og Beth-Shan.

2. Það merkir líklega bæinn Ashteroth sem er nálægt Karnaim, til aðgreina hann frá öðrum bæjum sem bera nafn guðdísarinnar.


S: Í 1. Mósebók 14:5-6, 36:20 og 5. Mósebók 2:12,22, hverjir eru Horítar?

Svar: Horítarnir komu frá nútíma-Armeníu. Þeir voru fyrst nefndir á tímum Sargon frá Akkad í 24. öld f.Kr.


Q: Í 1. Mósebók 14:14, hvernig gátu Abram og bandamenn hans, aðeins 318 menn, sigrað innrásarher bandalags fjögurra mikilla konunga?

Svar: 1. Mósebók 14:15 bendir til þess að þetta hafi ekki verið hefðbundin orrusta. Þetta var líklega óvænnt næturárás reiðmanna á óundirbúinn her. Fáir hestar voru í eyðimörkinni og fáir austan við Egyptaland áttu úlfaldana, nema Abraham. Því hefði eldingarárás reiðmanna frá eyðimörkinni verið algjörlega óvænt. Í öðru lagi var Abrahám bandamaður þriggja annarra höfðingja, og þátttaka þeirra í herfanginu sýndi að þeir tóku einnig þátt í árásinni. Auðvitað gæti Guð einnig hafa hjálpað.


S: Í 1. Mósebók 14:14, hvernig ber skriðárás Abrams saman við aðrar óvænta árásir í sögunni?

S: Herinn virðist hafa hörfað frá Dan til Damaskusar, um 40 mílur (64 km) í burtu, svo her Abrahams vann "orrustuvöllinn". Skoðum óvænta árásir, árásir gegn stærri herjum, og að lokum skoðum við málið frá sjónarhóli óvina. Sumar þessara tölur eru úr Encyclopedia Britannica.

Fyrst munum við skoða óvænta árásir.

Í orrustunni við San Jacinto árið 1836 gerðu Sam Houston og 743 óreyndir hermenn dagárás gegn 1.800 mexíkóskum hermönnum og unnu.

Í orrustunni við Trenton fór Washington yfir Delaware að næturlagi, tók Hessíska launhermennina óvart og tók 1.000 þeirra til fanga.

Við Teutoburgskóg drap Arminius Þjóðverji 14.000 reynda rómverska hermenn í óvæntri orustu.

Nú skulum við líta á sigrana sem unnust hafa þrátt fyrir miklar líkur.

Í orrustunni við Marathón árið 490 f.Kr. sigruðu 10.000 Grikkir 20.000 Persa.

Við Cannae árið 216 f.Kr. sigruðu 56.000 Karthagínumenn (með árangursríkum riddaraliði) 86.000 Rómverja.

Í al-Qadissiyat árið 636/37 e.Kr. sigruðu 30.000 múslimar 120.000 Persa.

Við Farsalos árið 48 f.Kr. sigruðu Julius Caesar og 20.000 hermenn Pómpey og 45.000 hermenn.

Við Dorylaeum árið 1097 sigruðu 70.000 krossfarar 250.000 múslima og drápu um 30.000 þeirra. (Krossfararnir voru í brynju, en aftur á móti gætu hermenn Abrahams hafa verið í brynju á meðan innrásarherinn hafði tekið brynjur sínar af sér.)

Alexander mikli gegn Persum, Júlíus Caesar gegn Gallum og Helvétium, Belisarius, Napóleon og aðrir sigruðu einnig mun yfirgnæfandi lið, þó á stærra sviði. Við höfum ekki tölur um þessi her, nema að Júlíus Caesar hafði aðeins 10.000 menn þegar hann réðst inn í Bretland.

Sjónarhorn óvinanna: Segjum sem svo að þú sért elamítískur hermaður, valinn til að vera hluti af sérsveit sem á að fara í leiðangur langt í burtu til að refsa Sódómu. Þú veist að fjöldi óvinanna er rétt fyrir utan tjaldið þitt, en þeir eru fangar; óvopnaðir og vel varðir. Um miðja nótt er þú vakinn af riddaraliði nýs, óþekkts óvinar sem rjúkar að og drepur félaga þína. Ekki nóg með það, heldur ef þeir reka burt dýrin þín eða frelsa og vopna fangana, þá ert þú frá þér búinn. Þú gerir það skynsamlega og flýr í gagnstæða átt við árásina, til að endurfunda félaga þína síðar.

Auðvitað, umfram allt þetta, aðstoðaði Guð líklega herdeildir Abrahams til að valda ógn og sigra óvininn. Fyrir enn glæsilegra dæmi um að Guð aðstoðaði við árangursríka skyndisókn, sjá orrustuna við Gideon og Midíaníta í Dómarabókinni 7:6-25.


S: Í 1. Mósebók 14:17-20, hvað er áhugavert við þessa uppbyggingu?

Svar: 1. Mósebók 14:17-20 kynnir freistingu sigurs og samskipti við tvo konunga. Þetta er sett fram sem kírasm, sem er algengt hebreskt ljóðrænt form.

Kóngurinn í Sódóma 14:17

- Konungur Salem hitti Abrahám 14:18

- - Konungur Salem blessaði Abraham 14:19-20

Kóngurinn í Sódóm bauð Abrahami herfangið 14:21

Það hefði verið auðveldara fyrir Abrahám að hafna tilboði Sódómskonungsins eftir blessun Melkísedeks.


S: Í 1. Mósebók 14:18-19, hvernig gat Melkísedek, sem var sennilega bölvaður Kanaáníti, verið í stöðu til að blessa Abrahám?

S: Melkísedek er dularfull persóna í Biblíunni. Sumir hafa talið að Melkísedek hafi verið forlíkamgerð Krists. Aðrir segja að Melkísedek hafi verið guðhræddur maður (kannski kanaanítur eða kannski ekki) sem var einfaldlega fyrirmynd Krists. Jafnvel þótt Melkísedek hefði verið kanaanítur maður, er Guð ekki bundinn við að kenna og helga fólk af hvaða þjóðerni sem er.

Auk þess lagði gyðinglegi sekta í Qumran mikla áherslu á Melkísedek sem himneskan frelsara sem mun boða guðlega frelsun.


S: Í 1. Mósebók 14:18, hversu gömul er borgin Jerúsalem?

S: Við teljum að hún hafi verið stofnuð um 3000 f.Kr. Snemma egypskar heimildir kalla borgina "Urusalim", sem gefur til kynna að "salem"-hlutinn af Jerúsalem sé að minnsta kosti jafn gamall og "Jebus"-hlutinn.


S: Kennir 1. Mósebók 14:18 "Melkísedeks prestdóm" almennings, eins og mormónar kenna?

S: Nei. 1. Mósebók 14 nefnir aðeins einn einstakling sem heitir Melkísedek. Hebr. 7:23-24 segir að Melkísedek hafi verið fyrirmynd Jesú. Ekkert í Biblíunni gefur til kynna að við þurfum fleiri presta í dag en Jesú.


S: Í 1. Mósebók 15, hvað er nákvæmlega sáttmáli og hvernig var sáttmálinn milli Guðs og Abrahams óvenjulegur?

S: Samband er gagnkvæmt samkomulag milli aðila; aðilar geta verið jafnir, eins og í viðskiptasamningi, eða það getur verið milli æðsta konungs og lægri lénsmanns. Fyrir utan að vera samband milli manns og Guðs var þetta samband óvenjulegt vegna þess að það var einhliða loforð frá Guði; Abrahams þurfti ekki að gera neitt.


S: Í 1. Mósebók 15 gerði Guð sáttmála við Abram hér, eða í 17. kafla eftir fæðingu Ísmaels? (Frjálslyndur kristinn maður benti á þetta sem sönnun þess að margir höfundar hefðu skrifað 1. Mósebók.)

S: Bæði upprunalegi sáttmálinn í 1. Mósebók 15 og síðar staðfestingin í 1. Mósebók 17 eru sönn. Kannski áratugum síðar, í 1. Mósebók 15, gerði Guð formlegt sáttmála við Abram, með fórn, og lofaði honum barni. Í 1. Mósebók 17:2, eftir að Ísmael var fæddur, staðfesti Guð sáttmála sinn við Abram, og merki þess var umskurðurinn. Staðfesting sáttmálans var nauðsynleg hér því Guð þurfti að leiðrétta hugsun Abrahams. Abram hélt ranglega að fyrirheit sáttmálans myndu rætast í gegnum Ísmael.

Sem annað dæmi um staðfestingu sáttmála, eftir að Guð leyfði Ísraelsmönnum að verða sigraðir við Aí, staðfestu þeir sáttmálann sem þeir gerðu á Ebalfjalli í Jósúa 8:30-35.

Stundum ætti kristinn maður, sem þegar hefur gert sáttmála við Guð, einnig að eiga tíma til að staðfesta sáttmála sinn.

Það er áhugavert að bera saman hvernig Guð gerði sáttmála við Abrahams og staðfesti hann rétt áður en Ísak fæddist. Síðar gerði Guð loforð um að senda Messíasinn og staðfesti það með Jóhannesi skírara rétt fyrir upphaf opinberrar þjónustu Jesú.


S: Í 1. Mósebók 15:2, hvað er óvenjulegt við nafn Eliezer?

S: Kannski ekkert, en í The Expositor's Bible Commentary, bindi 2, bls. 131–132, segir að "varla geti verið tilviljun" að gildi stafa í nafni Eliezer á hebresku sé 318, sama fjöldi vígamanna sem Abraham hafði í 1. Mósebók 14:14.


Spurning: Í 1. Mósebók 15:2, var þetta algengt að tilnefna erfingja sem ekki væri af þinni ætt?

A: Við vitum ekki hversu algengt það var, en Nuzi-töflurnar segja að í Úr hafi hjón getað ættleitt son sem myndi hjálpa þeim á efri árum, og í staðinn myndi sonurinn verða erfingi.


S: Í 1. Mósebók 15:10, gerði Abrahams mistök með því að skera ekki fuglana í sundur, eins og falskristinn kennari Rev. Moon kennir í The Divine Principle, 5. útgáfa 1977, bls. 269, 507?

A: Nei. Prestum var aldrei ætlað að skera fugla í tvennt í 3. Mósebók 1:17 og 5:9.


Q: Í 1. Mósebók 15:13 dvöldu Ísraelsmenn í Egyptalandi í 430 ár, eða voru þeir kúgaðir í 400 ár?

S: Báðar fullyrðingarnar eru réttar. Sjá umfjöllun í Postulasögunni 7:6 um hvernig Ísraelsmenn bjuggu í Egyptalandi í 30 ár áður en þeir voru gerðir þrælar í 400 ár.


Q: Í 1. Mósebók 15:16, hvernig gátu Ísraelsmenn verið þrælar í aðeins fjórar kynslóðir, þar sem þeir voru þrælar í 400 ár í 1. Mósebók 15:13?

S: Í 1. Mósebók 15:13,16 var Abrahami, sem líklega hefði skilið kynslóð sem 100 ár, sagt: 400 ár, 4 kynslóðir. Móse lifði til dæmis í 120 ár.


Q: Í 1. Mósebók 15:16, átti útganginn sér stað í fjórðu kynslóðinni, eða í sjöttu, eins og 1 Króníkubók 2:1-9 og Matteusarguðspjallið 1:3-4 gefa til kynna?

S: Tveir þættir til að hafa í huga í svari.

1. Allt veltur á því hversu lengi þú telur eina kynslóð. Abraham og Sara áttu Ísak þegar þau voru 100 og 90 ára. Guð var hér að tala við Abraham.

2. Fræðilega séð væri engin villa þótt Biblían hefði sagt að um hefði verið að ræða hvaða tölu sem er, svo framarlega sem sama versið hefði skilgreint kynslóðina rétt. Reyndar er "fjórar kynslóðir" í 1. Mósebók 15:16 skilgreint sem nákvæmlega "400 ár" í þrældómi í 1. Mósebók 15:13.


Spurning: Í 1. Mósebók 15:17 og 19:23, af hverju segir Biblían að sólin "gangi niður" og "komi upp"?

S: Ég skal segja þér eftir sólsetur. Alvarlega, rétt eins og við notum algenga málshætti og slangur til að tjá okkur, notar Biblían einnig hebreska og gríska málshætti.


Q: Í 1. Mósebók 15:18, hvað er Egyptalandáin?

A: Þetta er líklega ekki Nílarfljót, heldur lítill farvegur sem kallast Wadi el-Arish, sem er í austurhluta Sinajskagans. Hann gæti annaðhvort verið Wadi el-Arish eða austurkvísl Nílarfljóts.


Spurning: Í 1. Mósebók 15:18, þar sem Guð gaf niðjum Abraams allt landið allt að Efratfljóti, hvers vegna fengu þeir það ekki?

S: Ríki Davíðs og Sálómons náði til Efratsár. Einnig gætu þeir átt landið í framtíðar þúsund ára ríkinu.


Sp.: Í 1. Mósebók 16:1, þar sem Abraham og Sarai áttu engin börn, hvernig gat Abraham átt fleiri börn eftir Ísak? (spurt af múslimi)

S: 1. Mósebók 16:1 sýnir að það var Sarai, ekki Abraham, sem var ófrjósöm. Abraham átti fleiri börn (með eiginkonu sinni Ketúru), en Sarai átti engin.


S: Í 1. Mósebók 16:1-4, framdi Abrahám hórdóm með Hagar? (músliminn benti á þetta)

S: Nei, Ísmael var ekki afleiðing hórdóms; hann var ekki ólöglegur sonur. Fjórir punktar til að íhuga í svari.

Löglegar ástkonur voru leyfðar: Fjölkvæni var leyft í Gamla testamentinu, og Sara gaf Hagar til Abrahams sem ástkonu. Þannig var það sem Abraham gerði "löglegt" samkvæmt bæði því sem Guð hafði opinberað honum og síðar Móse lögunum, sem og lögum Mesópótamíu á þeim tíma.

Slík dæmi: Ennfremur er þetta ekki eins óvenjulegt og sumum nútímalesendum gæti þótt. Svipuð dæmi um ambátt sem kemur í stað ófrjórar konu má finna í lögum Hammurabí-kóðans, Nuzi-töflunum, Alalakh-töflunum og Mari-töflunum. Hins vegar, ef eitthvað er bæði algengt og "löglegt", þýðir það ekki endilega að Guði þyki það þóknast. 1. Mósebók 16:4-5 sýnir að Sara iðraðist gjörða sinna fljótt.

Hagar var stolt af stöðu sinni: Hagar hafði engar athugasemdir við að verða kona Abrams. Reyndar hæðist Hagar síðar að Sarai (1. Mósebók 16:4,5). Í Gamla testamentinu, þótt það væri í lagi að giftast fanga, var kynlíf utan hjónabands hvergi réttlætt sem annað en illgjörn siðleysi.

Þvert á móti er múslimum heimilt að neyða fanga sína til kynmaka, jafnvel þó þeir séu ekki giftir þeim. Sjá Bukhari bindi 3, bók 46, kafli 13, nr. 717, 718, bls. 431–432; bindi 9, bók 93, kafli 18, nr. 506, bls. 372; Sahih Muslim 2:3371–3374; Abu Dawud bindi 2, nr. 2150, 2167 fyrir frekari upplýsingar.

Að lokum er Guð heilagur, Abrahám var ekki framhjáhaldsmaður og kristnir hafa hærri heilagleikastaðal en Múhameð hafði fyrir fylgismenn sína í hadítunum.


S: Í 1. Mósebók 16:1-4, hvaða leiðir þekkir þú, eða úr sögunni, sem trúmenn hafa gefið eftir?

S: Þegar Konstantínus varð keisari virtist sem gullöld kristni á jörðinni hefði hafist.

Abraham kallar Söru systur sína tvisvar (1. Mósebók 12:11-20; 20:1-2)

Fallega babýlónska kápan hans Achan, 200 siklar silfurs og gullkeila (Jósúa 7:20-23)

Kristur til Péturs: Far þú aftur fyrir mig, Satan! (Matteus 16:23)

Júdas fyrir 30 silfurstykki. Kannski til að neyða Jesú til aðgerða líka. (Matteus 26:14-16)

Ananías og Saffíra seldu akurinn og héldu því fram að þeir myndu gefa alla peningana. (Postulasagan 5:1-11)

Demás vegna þess að hann elskaði þennan heim (2. Tímóteusarbréf 4:10)

Marteinn Lúther og gyðingar

"Venjulegt" ástand þrælahalds í Ameríku. Þriðjungur Suðurríkjamanna voru þrælar. Frelsunarskráin leysti um 3 milljónir þræla úr ánauð.

Sumir innan kirkjunnar í Þýskalandi og á meginlandi Kína gerðu málamiðlanir af ótta

C5-boðberar: Þrenningin

Í 1. Mósebók 25:1 giftist hann Ketúru. Börn hennar, Midíanítar, urðu síðar þyrnir í hlið Ísraelsmanna. Þegar Abraham dó grafu Ísák og Ísmael hann, en hinir synirnir mættu ekki einu sinni.

Á landsvísu

Almennt virðast menn vera betri í að hlýða skipunum en að spyrja hvort þeim eigi að hlýða.

Frumbyggjar Ameríku: Brot á sáttmálum við Sioux-indíánana þegar gull fannst í Black Hills árið 1874, Nez Perce og aðrir.

Nez Perce í andstöðu við Walla Walla-sáttmálann frá 1855, sem veitti ættbálkinum 7,5 milljónir hektara á forfeðralöndum sínum og rétt til veiða og veiða fisk á landsvæði sem afhent var stjórnvöldum. Síðar fannst hins vegar gull og hvítir landnemar stofnuðu ólöglega borgina Lewiston á landi Nez Perce. Nez Perce-stríðið júní–október 1877

Ekki var gert neitt í málinu varðandi 1,5 milljónir sem voru drepnar í armeníska þjóðarmorðinu sem hófst 5. júní 1915. Árið 1939 notaði Hitler þessa afsökun til að hefja útrýmingu gyðinga.

Fóstureyðing: Hversu margar fóstureyðingar hafa verið framkvæmdar í Bandaríkjunum frá 1970? Rétti svarið er að við vitum það ekki, þar sem sum ríki tilkynntu það ekki. En frá 1970 til 2012 eru það yfir 44 milljónir. Það er um 1/5 til ¼ af öllum meðgöngum. Í Kanada frá 2007 til 2014 voru það 720 þúsund. Í Evrópu er það um 1/3 af meðgöngum. Í Asíu er hlutfallið líka hátt.


Spurning: Í 1. Mósebók 16:1-4, hvaða lærdóm getum við dregið af því hvers vegna aðrir kristnir hafa gert málamiðlanir?

S: Samkomulag er oft vegna einhvers hvata. Það getur verið öryggi, gráðgi eftir peningum eða aðrir slæmir hvatar. Við getum líka gert samkomulag og móðgað Guð af góðum hvötum, til dæmis vegna löngunar til að fá fleiri til að taka við boðskap okkar.


S: Í 1. Mósebók 16:1-4, hvernig lítur syndug málamiðlun út í lífi kristins manns?

S: Málamiðlanir geta verið bæði banvænar og smámótandi. Þó að froskur sem er látinn detta í pott af sjóðandi vatni hafi nægan skilning til að stökkva strax út, mun froskur sem er látinn detta í volgt vatn sem smám saman er hitað upp að sjóðandi halda áfram þar til hann eldast til bana.

Freistingar til málamiðlunar eru eins og óhreinindi eða sandur sem berst inn í líf þitt, og þeim er ekki hægt að forðast. En hvað gerir þú við sandinn? Leyfirðu honum að menga eða leyfirðu honum að verða að perlu og hluta af eilífri fjársjóði? Þegar þú lendir í freistingu til málamiðlunar, fagnaðu! Sigurinn þinn í því er tækifæri til að gleðja Drottin og hljóta umbun í himninum.


Sp.: Í 1. Mósebók 16:1-4 er málamiðlun ekki slæmt orð; stundum er málamiðlun í lagi. Hver er munurinn á góðri og slæmri málamiðlun?

S: Ekki eru allir auðveldari kostir slæmir. Samkomulag felst oft í því að samþykkja hluti eða gera hluti á annan hátt en þú myndir venjulega vilja, til að fá samvinnu einhvers annars. Í ósiðferðislegum málum, í samböndum og oft í vinnunni er samkomulag gott og nauðsynlegt. Í kirkjunni getur samkomulag verið gott um mál sem eru hvorki biblíuleg né and-biblíuleg, eins og hvaða tónlist skuli nota. Hins vegar, þegar málamiðlun felur í sér að gera hluti sem Guði þykja ógeðfelldir, eða að afneita trú okkar, er betra að tapa samningaviðræðunni, sölunni, sambandinu eða starfinu en að málamiðla. En málamiðlun getur einnig falið í sér að gera hluti sem Guði þykja ógeðfelldir, án þess að það sé beinlínis sagt. Hvað með að gefa tíma þinn, peninga eða færni til að hjálpa góðgerðarsamtökum sem styrkja Planned Parenthood? Planned Parenthood er stórt þjónustufyrirtæki sem framkvæmir fóstureyðingar.


Spurning: Í 1. Mósebók 16:1-4, hvaða öfl í lífi okkar í dag hvetja okkur til að semja á slæman hátt?

S: Það eru margir áhrifavaldar.

Miðlar: Internet, sjónvarp, kvikmyndir, dagblöð o.s.frv. Hversu margir ykkar vissu að Facebook hefur beitt einhverri ritskoðun á íhaldssömum upplýsingum? Ef þið eruð á AOL, hversu margir ykkar vita að AOL reynir að draga fram allt sem er neikvætt um kristni eða kristna presta?

Lög: Þingið skal ekki setja lög um stofnun trúar.

Dómstólar: Á bjórfyrirtæki að fá að reka ökumann ef trúarlegar skoðanir múslims ökumanns koma í veg fyrir að hann dreifi áfengi? Á dómstóll árið 2015 að dæma gegn kristnu pari sem á bakarí í Oregon og neyða þau til að greiða meira en 136.000 dali vegna þess að þau neituðu að baka köku fyrir samkynhneigða brúðkaup?

Vinna: Í sumum störfum er þrýstingur til að ljúga og vera óheiðarlegur. Einn kristinn stjórnandi sem ég þekki var tekinn með yfirmanni sínum í strippklúbb. Stundum eru næstum skyldubundin partý þar sem mikið er af áfengi, og maður gæti fundið fyrir þrýstingi til að drekka eða taka skot.

Stundum vinir: Ég hitti kristinn mann í Dublin á Írlandi sem var alkóhólisti mestan hluta ævi sinnar. Þegar hann varð kristinn vissi hann að hann ætti ekki að verða ölvaður, en honum fannst erfitt að láta gamla vanann vera, því vinir hans báðu hann alltaf um að fara með sér á krá. Hann leysti loks vandamálið með því að hafa engan pening með sér. Þegar vinir hans báðu hann um að koma með, sagði hann að hann gæti það, en þeir yrðu að borga því hann hefði engan pening með sér. Eftir einu sinni eða tvisvar hættu þeir að spyrja.

Stundum fjölskylda: Í Norður-Afríku varð múslimskur unglingur kristinn, svo móðir hans setti rottueitur í matinn hans. Stundum skilur maki vegna þess að hinn verður kristinn eða hættir að fara í trúarhóp sinn. Í Utah sagði Sandra Tanner að það væru mormónskir menn sem hún talaði við sem sögðust vita að mormónismi væri ekki sannur, en þeir gátu ekki opinberlega yfirgefið hann, því þá myndi eiginkona þeirra skilja þá og taka börnin með sér. Ég þekki persónulega eitt trúlaust par sem giftist fyrir mörgum árum, og þegar eiginmaðurinn varð kristinn vildi konan ekki eiga kynmök við hann í heilt ár nema hann hætti að vera kristinn. Að lokum leystist málið þegar hún varð kristinn. Stundum er þetta fínlegra, eins og að skipuleggja alltaf ferð í vatnið eða aðrar athafnir á sunnudagsmorgnum.


Sp.: Í 1. Mósebók 16:1-8, þar sem Hagar var þræl, var kynlíf Abrahams með henni nauðgun, líkt og sumum múslimum er heimilt samkvæmt trú sinni? (Sjá Bukhari-hadítana, bindi 3, bók 46, kafli 13, nr. 717, 718, bls. 431-432)

S: 1. Mósebók 16:3 segir að Hagar varð eiginkona Abrams, og hún mótmælti því augljóslega ekki. Raunar var Hagar stolt af meðgöngu sinni og gerði grín að Sarai (1. Mósebók 16:4,5). Í Gamla testamentinu, þótt það væri í lagi að giftast fanga, er kynlíf utan hjónabands hvergi réttlætt sem annað en illgjörn siðleysi.


S: Í 1. Mósebók 16:3; 17:20; 21:13, þegar sagt er að Hagar sé móðir Ísmaels, vísar það þá til Múhameðs?

S: Hagar, ambátt Abrahams, og sonur hennar Ísmael eru nefnd í Biblíunni. Hins vegar er óvissa um að 'Adnan (forföður Múhameðs) sé afkomandi Ísmaels. Þekktur snemma múslimskur sagnfræðingur al-Tabari, bindi 6, bls. 37, segir: "Ættfræðingar eru ekki sammála um ættir spámannsins Múhameðs frá Ma'add b. 'Adnan, … en þeir eru ósammála um hvað kemur eftir það." Að lokum er þetta þó ranghugmynd, því að tilvist Ísmaels í Biblíunni sýnir ekki að Múhameð sé frá Guði.


Spurning: Í 1. Mósebók 17:1; 28:3; 35:11; 43:14; 48:3; 2. Mósebók 6:3, hvað þýðir nákvæmlega guðsnafnið El Shaddai?

S: El-Shaddai er nafn Guðs sem bókstaflega þýðir El "Guð" Shaddai "Almáttugur" samkvæmt Unger's Bible Dictionary bls. 1000–1001, The New NIV Dictionary of the Bible bls. 309–310 og Wycliffe Bible Dictionary bls. 695. Þetta nafn var eitt af helstu nöfnum Guðs sem Abraham, Ísak og Jakobs þekktu. Þó að þeim hefði verið kennt "persónulega" nafn Guðs, Jehóva, opinberaði Guð sjálfur sig þeim ekki sem Jehóva eins og hann gerði fyrir Móse samkvæmt 2. Mósebók 6:2,3.

Nöfn Guðs eiga við um Jesú sem meðlim Heilagrar þrenningar, en ekkert bendir til þess að El Shaddai eigi við um Jesú meira en um Föðurinn eða Heilagan Anda.

Hið hebreska orð el var notað mjög svipað og við notum enska orðið "God/god" í dag. Við vísum til hins eina og sanna almáttuga skapara sem Guðs, við vísum til skurðgoðs sem "guðs", o.s.frv. Orðið Shaddai (Almáttugur) án el er notað í 1. Mósebók 49:25; 4. Mósebók 24:4,16; Rút 1:20,21; 31 sinnum í Jób 5:17-40:2; og Sálmarnir 68:14; 91:1.

Sumir frjálslyndir gagnrýnendur halda því fram að El-Shaddai sé dregið af heiðingjalegu hugtaki um "fjallagud", en engin merki eru um að Biblían meini þetta.

El Shaddai er notað í Fyrstu Mósebók til Abrahams í 17:1; til Jakobs í 28:3; 35:11; 43:14; 48:3; og til Móse í 2. Mósebók 6:3.

Svipuð nöfn Guðs eru El Elyon, "Hinn æðsti Guð", sem Melkísedek notar (1. Mósebók 14:18; 4. Mósebók 24:16; 5. Mósebók 32:8; 2. Samúelsbók 22:14; Sálmur 9:2; Jesaja 14:14; Klaganir 3:35,38), El Hai "Lífsgóður Guð" Jósúa 3:10, eða einfaldlega El "Guð" á mörgum stöðum.


Spurning: Í 1. Mósebók 17:3, hvað þýðir það að Guð sé almáttugur? Guð gæti ákveðið að gera ekki ákveðna hluti, en hvað eru fjórir hlutir sem Guð getur ekki gert?

A: Guð hefði getað gert okkur öll að vélmennum ef hann hefði viljað. Hins vegar vildi Guð skapa verur sem hefðu frjálsan vilja til að velja að elska hann eða ekki. Þetta þýðir að fólk eins og Jósúa gat valið að "þjóna Drottni" (Jósúa 24:15). Fólk eins og farísearnir gat hafnað tilgangi Guðs fyrir sig, því að þeir "hafnuðu tilgangi Guðs fyrir sig" (Lúk. 7:30). Sumir gátu "fest sig við gagnslausan skurð" og "yfirgefið hans kærleiksríka trúfesti" (Jónas 2:8).

Hér eru fjögur atriði sem Guð almáttugur getur ekki gert.

Lýgia (Hebríum 6:18)

Láta sig freista af illu (Jakob 1:13)

Neita sjálfum sér (2. Tímóteusarbréf 2:13)

Sveara við neinn sem er æðri sér sjálfum (Hebríum 6:13)


Spurning: Í 1. Mósebók 17:5, hvað merkir það að breyta nafni Abram í Abraham?

S: Uppruni nafnsins Abram er óviss. Það er vestursemítískt nafn og merkir líklega "faðirinn er upphafinn" eða "upphafinn faðir". Nafnið "Abraham" merkir "faðir fjölda" eða "faðir margra".

Þetta mætti kalla "gríni sem rætist". Þó að Abram þýði "faðir", kaldhæðnislegt nafn fyrir barnlausan mann, fer nafninu Abraham virkilega yfir strikið, þar sem það þýðir "faðir fjöldans". Eins og fram kemur í bókinni 735 Baffling Bible Questions Answered, bls. 39: "Við getum næstum heyrt hlátrasköllin þegar barnlausi Abram tilkynnti fjölmörgum hirðismönnum sínum og fjölskyldum þeirra að hann skyldi héðan í frá kallaður Abraham." Það að eignast börn var sérstaklega mikilvægt í fornu samfélagi, en sjá má hvernig trú barnlausa Abrahams á Guði gerði hann svo auðvelt skotspón fyrir hlátur. En Guð efndi loforð sitt, og Abraham á himni gat brosað að þeim brandara sem Guð beitti til að uppfylla innilega ósk Abrahams.


Sp.: Í 1. Mósebók 17:5, hversu alvarlega heldur þú að Guð taki það sem við erum kölluð, og hvað við köllum fólk?

A: Ég myndi halda því fram að Guð taki nöfn sem við gefum sjálfum okkur, eða sem við gefum öðrum, mun alvarlegar en flestir gera.

1. Mósebók 35:10 – Jakobi var gefið nýtt nafn: Ísrael.

Í Jesaja 62:2 lofar Guð nýju nafni fyrir lýð sinn.

Lúk. 1:13,60-63. Guð vildi í raun að Jóhannes skírari yrði nefndur Jóhannes.

Lúk. 1:31 – Engillinn sagði Maríu að nefna barnið sitt Jesús. Nafn Jesú/Jósúa var í huga í Sakaríasi 3:8-9.

Matteus 5:22 að kalla fólk tónhaus, lamaðheilann eða lofthaus

Matteus 12:35-37: Við munum verða dæmd fyrir hvert óþarfa orð sem við segjum

Opinberunarbókin 3:12 Þeir sem eru í kirkju Filadelfíu fá nýtt nafn.


Spurning: Í 1. Mósebók 17:5 er kristinn söngur með textanum "Segðu mér enn og aftur, hver ég er í þér". Af hverju þurfum við áminningar um hver við erum?

A: Það er ekki vegna þess að við missum alla hugmynd um hver við erum. Heldur getur aðalpersónuleiki okkar, sem barn Guðs, orðið yfirgnæfður af öllum þeim annars stigs hlutum sem við erum. Við getum verið maki, foreldri, barn, vinur, samstarfsmaður, verslunargestur, aðdáandi og þúsund annarra hluta. Þetta eru ekki endilega slæmir hlutir. En sem trúuð fólk erum við fyrst og fremst börn Guðs. Mikilvægt er að gleyma því ekki, að greina þá hluti sem hafa tilhneigingu til að láta okkur gleyma því og draga úr áhrifum þeirra.


Spurning: Í 1. Mósebók 17:12, af hverju skipaði Guð að framkvæma umskurð einmitt á áttunda degi?

A: Ritningin segir það ekki. Hins vegar blæðir ekki eins vel úr nýfæddum börnum og fullorðnum. Eftir að þau hafa fengið fæðu og inntöku K-vítamíns er meira próthrombin í blóði þeirra, sem er notað við blóðstorknun. Hjá börnum sem fá ekki sprautur af K-vítamíni ná próthrombin-gildi hámarki á áttunda degi. Því var þetta kjörinn dagur til að framkvæma umskurð.

Auk þess ber að nefna að í Wycliffe Bible Dictionary, bls. 354, kemur fram að Egyptar stunduðu umskurð karla; á einni mynd er sýnt hvernig hann er framkvæmdur á 13 ára dreng. Þar stendur að flest semítískar þjóðir hafi greinilega stundað umskurð. Síðar stunduðu Eþíópíumenn einnig umskurð. Arabar, sem rekja ættir sínar til Ísmaels, stunduðu einnig umskurð fyrir komu íslams. Filistímear, Babýloníumenn, Assýríumenn og síðar Edómítar stunduðu ekki umskurð.


Sp.: Í 1. Mósebók 17:12, hvaða aðrir þjóðir stunduðu umskurð?

S: Gríski sagnfræðingurinn Heródótus í 2. bók sinni, kafli 104, bls. 69, segir að einungis Egyptar, Eþíópíumenn og Kólkíumenn stunduðu umskurð. Hann heldur því fram að Kólkíumenn hafi flutt frá Egyptalandi. Hann segir einnig að sumir Fönikíumenn og Sýrlendingar stunduðu þetta og héldu því fram að þeir hefðu lært það af Egyptum.

Snemmbúinn rithöfundur Bardesan/Bardesanes (154–224–232 e.Kr.) segir að íbúar rómversku héraðsins Arabía hafi stundað umskurð, en Rómverjar hafi látið þá hætta þegar þeir lögðu það undir sig. Þetta er í bókinni The Book of the Laws of Diverse Countries, bls. 730. Eftir að Jerúsalem féll árið 70 e.Kr. var hof helgað Júpíter reist á staðnum árið 130 e.Kr. af rómverska keisaranum Hadríanusi, sem einnig bannaði Gyðingum að framkvæma umskurð.


S: Í 1. Mósebók 17:17 og 1. Mósebók 18:12 hlógu Abraham og Sara af vantrú, eða hló Sara af gleði í 1. Mósebók 21:6?

S: Báðar vísurnar eru samverkandi. Abraham og Sara hlógu af vantrú áður en Ísak var getinn. Stundum þegar maður vill eitthvað mjög mikið, og einhver býðst til að gefa því, getur mannlegt eðli verið þannig að hann trúir ekki og hlær það frá sér til að verja sig fyrir vonbrigðum.

Hins vegar hló Sara aftur úr gleði þegar Ísak fæddist.


S: Í 1. Mósebók 17:17 og 18:12-15, af hverju gagnrýndi Guð Söru fyrir hláturinn en ekki Abrahams?

A: Að hlæja af undrun þegar maður heyrir eitthvað í fyrsta sinn er ólíkt því að hlæja af efasemdum síðar þegar maður hefur þegar verið upplýstur. Hebreska orðið fyrir "að hlæja", sahaq, merkir bæði.


S: Í 1. Mósebók 17:19, var loforðsbarn Abrahams nefnt Ísak hér, eða í 1. Mósebók 21:3?

S: Áður en Ísak fæddist sagði Guð að hann skyldi kallast Ísak í 1. Mósebók 17:19. Þetta vers tilgreinir ekki hvort þeir nefndu hann svo eða ekki. Eftir að Ísak fæddist segir 1. Mósebók 21:3 að þeir hafi nefnt hann Ísak. Þetta er svipað og þegar engillinn Gabríel sagði Maríu að nefna son sinn Jesús, og eftir að hann fæddist hlýddu þau því sem engillinn sagði.


Spurning: Í 1. Mósebók 17:27, af hverju umskar Abraham alla karlmenn sem fæddust í húsi hans, hvort sem þeir voru þrælar eða frjálsir?

S: Abraham var ekki bara áhugasamur um að eigin afkvæmi væru hluti af sáttmálsfjölskyldu Guðs á jörðinni, heldur einnig allir í húsi hans. Þetta myndi tákna að afkomendur þeirra myndu einnig vera hluti af sáttmálsþjóð Guðs.

Fíló Gyðingur (15/20 f.Kr. til 50 e.Kr.) gaf í meginatriðum sama svar í Questions and Answers on Genesis, III (62) bls. 863.


S: Í 1. Mósebók 18:1-10, heldurðu að Abrahams hafi verið gestrisinn vegna þess að hann skynjaði að Guð væri að heimsækja hann, eða vegna þess að hann var almennt gestrisinn?

S: Við sjáum ekki nákvæmlega hvar Abrahám áttaði sig á því að hér væru ekki venjulegir gestir, nema að það hafi verið fyrir vers 13 og 14. Hebríumenn 13:2 gæti gefið til kynna að Abrahám hafi ekki áttað sig á þessu í upphafi. Almennt eigum við að vera gestrisnir, eins og segir í 1. Pétursbréfi 4:9.


Spurning: Í 1. Mósebók 18:1-10, hvaða áhættu hefði Abrahams staðið í að sýna gestrisni?

S: Abraham var afar auðugur, svo það hefði verið öruggara að leyfa ekki ókunnugum að kanna herbúðir hans, fjölda varðmanna og staðsetningu verðmæta. Það hefði verið öruggara í fyrstu að láta starfsmann undir stjórn Abrahams tala við þá, fremur en að taka áhættuna á launárás. Að lokum hefði verið öruggara að fara til þeirra en að láta þá koma til hans. Hins vegar virðist sem Abraham hafi ekki hugleitt neitt af þessu. Abraham var gestrisinn maður.

Hins vegar kveða Rómverjabréfið 12:13; Hebreabréfið 13:2; 1. Pétursbréf 4:9 og 1. Tímóteusarbréf 5:10 á okkur ábyrgð til að sýna ókunnugum gestrisni. Það öruggasta væri kannski að sýna aldrei gestrisni, en þá verðum við að velja á milli þess sem virðist vera öruggast og þess að hlýða Guðs boðorðum.


S: Í 1. Mósebók 18, hvaða Kristíbirtingar og guðbirtingar voru í Gamla testamentinu?

A: Kristíánun er heiti yfir birtingu Krists á jörðinni, áður en hann fæddist af Maríu. Guðbirting er birting Guðs, hvort sem um er að ræða Föðurinn, Soninn, Anda eða Þrenninguna. Þar sem sumir eru ósammála um kristíánun versus guðbirtinguna, og stundum er óljóst hvort engill sé birting Krists eða bara engill, er hér listi yfir mögulegar guðbirtingar í Gamla testamentinu.

Í Edenigarðinum fyrir Fallið. (1. Mósebók 1:29-3:24)

Mögulega Melkísedek (1. Mósebók 14:18-20)

Samræða við Hagar, sem sá engilinn (1. Mósebók 16:8-14)

Þrír gestir Abrahams (1. Mósebók 18:1-33)

Guð birtist Abram (1. Mósebók 17:1-2)

Líklega ekki stigi Jakobs, þar sem þetta var aðeins draumur (1. Mósebók 28:12-15)

Líklega ekki Jakobs glímu við engilinn (1. Mósebók 32:30)

Guð birtist Jakobi í Betel (1. Mósebók 35:9-15)

Móse og brennandi runninn (2. Mósebók 3:2-22)

Þétti skýið (Exodus 19:9)

Á Sinajfjalli (Exodus 19:11-12; 24:9,10)

Móse sér afturhlið Guðs (2. Mósebók 33:19-20)

Jósúa og yfirmaður hers Drottins (Jósúa 5:13-15)

Gídeon sér engil (Dómarabókin 6:11-24)

Engill birtist móður Samsóns (Dómarabókin 13:3-5)

Ský yfir sáttmálakistunni (1. Konungabók 8:11-13)

Elija í klofnu klettunum (1. Konungabók 19:9-18)

Brottför úr Musterinu (Esekíel 10:3-18) og Jesaja 6 teljast líklega ekki, þar sem þetta voru sýnir.

Eitt lykilatriði er að í sumum þessara tilfella, svo sem Jósúa og yfirmanninum, áttaði maðurinn sig ekki strax á því að þetta var Guð.


Spurning: 1. Mósebók 18 og 19 skiptist í tvo aðgreinda hluta: 18:1-19 og 18:20-19:33. Hvað eru þessi tvö atriði sem bæði tengja þessa tvo hluta saman og greina þá frá hvor öðrum?

S: Þetta eru tvær heimsóknir; í fyrri heimsókninni vildi guðhrætt hjónapari eignast barn en gat það ekki. Í seinni heimsókninni vildu menn fremja samkynhneigða nauðgun. Í fyrri heimsókninni sýndi Abrahám mikla gestrisni; í seinni heimsókninni voru borgarbúar morðingjalega gestrisnishneigðir, en Lót var gestrisinn á undarlegum, örvæntingarfullum hátt.


Sp.: Í 1. Mósebók 18:2, þar sem Abraham beygði sig fyrir kóngum, styður það þá kaþólsku og rétttrúnaðarkristnu venju að beygja sig fyrir myndum?

A: Nei, dýrkun mynda er óbiblísk því samkvæmt öðrum boðorðinu eigum við ekki að hafa höggmyndir til tilbeiðslu. Hins vegar, óháð því hvað einstaklingur trúir um dýrkun mynda, er ekki hægt að nota þennan vers til að styðja það að beygja sig fyrir myndum. Í mótsögn við myndir,

1. Abraham beygði sig til að sýna virðingu fyrir raunverulegum einstaklingi.

2. Abraham sýndi heiðingjans konungi virðingu; þar var engin dýrkun né neitt trúarlegt heiður.

3. Abraham bað ekki til þessara kónga. Hann bað heldur ekki til Guðs í gegnum þá, eins og rétttrúaðir segjast biðja í gegnum myndirnar til Guðs.

Einn lesandi hélt því fram að dýrkun væri enginn munur á við virðingu innan austurkristninnar. Hins vegar er það ekki rétt, því austurkirkjan biður til (eða nánar til tekið í gegnum) myndir til Guðs og ýmissa helgra. En þeir myndu ekki taka konu sína, barn sitt, foreldra sína eða einhvern annan sem þeir bera virðingu fyrir, setja þá fyrir framan sig og biðja til þeirra.


Sp.: Í 1. Mósebók 18:2, hvenær eigum við að beygja okkur og hvenær eigum við að neita að beygja okkur?

S: Við eigum ekki að beygja okkur fyrir neinum trúarlegum myndum; þetta á við hindúamyndir, styttur eða borðskreytingar á hátíðinni Divali. Að beygja sig til að sýna einhverjum virðingu, eins og Japanar gera oft, er í lagi.


Sp.: Í 1. Mósebók 18:6 á Guð naut á þúsund hæðum, og ef Guð væri einhvernig hungraður þyrfti hann ekki að segja neinum frá því (Sálmur 50:10-12). Ef Guð hefði viljað borða eitthvað, hefði hann vissulega ekki þurft á Söru og Abrahami að halda til að prófa matreiðslu- og þjónustuhæfileika þeirra. Hvers vegna heldurðu að Guð hafi "lækkað sig til" að láta þá þjóna sér?

S: Guð vildi eiga samskipti við þau. Þetta er svipað og þegar faðir og átta ára sonur hans byggja girðingu saman. Þarf faðirinn soninn? Gæti faðirinn ekki gert það hraðar án þess að sonurinn sé þar? Myndu girðingin ekki líta betur út án "framlags" litla drengsins? Þessar spurningar missa af meiningunni; meiningin er að faðir og sonur byggja eitthvað saman sem teymi. Faðirinn skilur það. Stundum áttar barnið sig á því, stundum ekki.

Auðvitað gengur ekki allt eftir hjá okkur mönnum. Einu sinni, þegar ein af dætrum mínum var í fjórða bekk, sagði hún mér að hún vildi gera listaverkefni með mér. Mér fannst það frábær hugmynd, svo við gerðum pappírspoka-"hnattróbu" saman eins og hún vildi. Mér fannst útkoman nokkuð fín, en þegar verkið var klárt grét hún og spurði af hverju hún hefði ekki getað fæðst hjá konunni hinum megin við götuna, sem var myndlistarkennari. Stundum getum við líka spillað augnablikinu með Guði, grátið yfir því að eitthvað hafi ekki uppfyllt væntingar okkar eða verið ekki eins áhrifamikið og við vildum.


Spurning: Í 1. Mósebók 18:16-33, hvað gerði Sódómu og Gómorru ekki bara slæm, heldur svo slæm að Guð ætlaði að tortíma þeim?

S: Fyrst hvað er ekki svarið, og síðan þrjú svör, sem öll gætu verið mikilvæg.

Þó að engin veruleg vitnisburður Guðs væri í þessum borgum, var enginn vitnisburður Guðs í mörgum borgum, svo að það eitt og sér var ekki ástæðan.

a) Kanaönumenn almennt stunduðu barnfórnir og trúarlegt vænd. 1. Mósebók 18:32 segir að ekki væru einu sinni tíu réttlátir menn í borginni.

b) En fólk Sódómu og Gomórru stundaði einnig samkynhneigðar athafnir, og hin ofvaxandi samkynhneigð þeirra var Guði viðbjóður.

c) Þeir vildu nauðga englunum sem birtust sem menn, með samkynhneigðum athöfnum. Hins vegar hafði Guð þegar ákveðið að eyða borginni áður en englunum barst þangað. En almennt gestrisniarleysi þeirra gagnvart gestum gaf þeim djarfsemi til að reyna að nauðga þeim.


Spurning: Í 1. Mósebók 18:16-33, hvernig var hægt að sannfæra Guð um að eyðileggja ekki Sódóm og Gomórra? (Biblíugagnrýnandinn Bart Ehrman segir að Marcion hafi vakið þetta mál í Lost Christianities, bls. 196)

S: Þrjú atriði til að íhuga í svari.

1. Guð var ekki sannfærður um að eyða ekki Sódómu og Gomórru; Hann eyddi þeim.

2. Guð þurfti ekki á bæn Abrahams að halda, rétt eins og Hann lærir ekki neitt af bænunum okkar.

3. Frekar áttvísar Guð við okkur á vegu sem við skiljum. Þó að opinberuð vilji Guðs breytist stundum þegar við breytumst, gefur 1. Mósebók 18:16-33 engin merki um að Guð hafi breytt fyrirætlunum sínum vegna samtalsins við Abraham. Stundum hefur Guð sýnt okkur þann sóma að láta okkur vita hvað Hann var að hugsa og hvers vegna.


Sp.: Í 1. Mósebók 18:10,14 og 21:1,2 kennir það að Guð hafi getið Sarah, eins og Born Again Skeptic's bls. 217 heldur fram?

A: Nei. Ótrúarinn missti af því að Guð var ekki að koma aftur til að geta Söru, heldur sneri Guð aftur eftir að sonurinn var fæddur. Guð sagði aðeins þrjá hluti um son Söru.

1. Guð myndi heimsækja þau aftur á næsta ári eins og segir í 1. Mósebók 18:10,14.

2. Guð myndi efna loforð sitt um að Sara fengi son, eins og segir í 1. Mósebók 21:1.

3. Mikilvægast er að sonurinn verði frá Abrahami (1. Mósebók 17:15,17). Til að vera nákvæmur var sonurinn úr eigin líkama Abrahams, eins og segir í 1. Mósebók 15:4.


Spurning: Í 1. Mósebók 18:27, af hverju segir Abrahám sérstaklega að hann sé aðeins duft og ösku?

Svar: Abraham, reyndur samningamaður og diplómat, áttar sig á að hann er að gera mjög djarfa beiðni til Guðs. Abraham vill fyrst viðurkenna að hann sé ekkert fyrir Guði og hafi engan rétt til að krefja Guð um neitt, áður en hann biður Guð um að breyta því sem Guð hefur opinberað.


Q: Í 1. Mósebók 19, var synd Sodoma og Gomorraborgar í raun skortur á gestrisni eins og segir í Esekíel 16:49?

A: Það er aðeins hluti af sögunni. Sumir samkynhneigðir vísa til Esekíelsbókar 16:49 en hunsa Esekíelsbók 16:50, sem segir að þeir "framið hafi viðbjóðsverk". 1. Mósebók 19:5-7 leggur áherslu á samkynhneigðina. Júdasbréfið 7 talar einnig um þá sem "stunduðu lauslæti og eltu annað hold". 1. Mósebók 13:13 sýnir að lastur Sódómu var til staðar áður en Lót kom þangað.


Spurning: Í 1. Mósebók 19, af hverju myndi einhver eins og Lót búa á þessum stað yfir höfuð?

S: Hvað var Lots að hugsa? Kannski voru efnahagslegir hvatar til að vera í bænum. Kannski var Lots heiðraður sem einn af helstu borgurum bæjarins. Kannski var auðæfi hans allt horfið eftir að konungarnir höfðu lagt undir sig íbúa Sódómu.

Hvað hugsaði Lót ekki? Ekkert bendir til þess að Lót hafi nokkurn tíma spurt sig: "Er þetta gott umhverfi fyrir mig andlega?" Hann spurði heldur ekki: "Er þetta gott umhverfi fyrir börnin mín?"


S: Í 1. Mósebók 19:1-3, hvernig urðu "þrír menn" úr 1. Mósebók 18:2 að tveimur englum/mönnum í 1. Mósebók 19:1, og hvers vegna virtust þeir þurfa skjól?

S: Þetta voru guð birtist, eða birtingarmyndir Guðs. Guð gat auðveldlega breytt því hversu margir sást. Tveir ókunnir menn gátu litið út fyrir að þurfa skjól. Þó að Abrahams, sem hafði áður fengið heimsóknir frá Guði, hefði líklega fljótt áttað sig á því að þrír mennirnir voru ekki venjulegir menn, gæti Lót ekki hafa séð að þeir væru ekki venjulegir menn. Við vitum það ekki. En þeir hefðu getað birst sem venjulegir menn. Lót hefði getað hunsað þá, vitandi að torgið í bænum var ansi hættulegt. Þegar þeir sögðu honum að þeir þyrftu ekki á hjálp hans að halda, hefði Lót getað hugsað: "Jæja, ég reyndi að hjálpa, en ef þeir vilja vera í hættu, þá er mér sama." En Lót gerði það ekki; hann krafðist þess að þeir fengju vernd hans úr hættulegu aðstæðunum.

Hver verndaði hvern? Fyrst leit út fyrir að þeir hefðu aðeins komið heim til Lots vegna þess að Lot krafðist þess að vernda þá. Það hefði kannski þótt fyndið fyrir englana á himnum að horfa á þennan dauðlega mann ákveða að vernda þá. En það reyndist svo að englarnir vernduðu Lot og fjölskyldu hans um þá nótt og að lokum björguðu þeir allri fjölskyldu Lots, utan konu hans, frá dauða síðar.


Spurning: Í 1. Mósebók 19:8, af hverju bauð Lót meyjar sínar mannfjöldanum?

S: Ritningin segir okkur ekki frá hvötum Lots fyrir þessa illu gjörð, en við sjáum þrjú atriði.

1. Lót var í örvæntingarfullri stöðu, og hann panikkaði kannski og tók málið í eigin hendur.

2. Hann vissi að menn Sódóms höfðu engan áhuga á dætrum hans.

3. Lót hafði búið í Sódóma um langan tíma og Lót vissi sennilega að þessir menn hefðu engan áhuga á dætrum hans. Lót var sennilega að reyna að tefja fyrir þeim.

Samsett af öllu ofangreindu. Dæturnar voru þegar trúlofaðar og ef mennirnir hefðu misnotað dætur hans, hefðu bæði þeir og Lót vitað að ættbálkar væntanlegra tengdasyna myndu hefna sín á mönnunum. Ef ættbálkur fékk ekki réttlæti/hefnd fyrir augljósa órétt sem honum var beint, gæti hann litið veikburða út og aðrir ættbálkar myndu ekki virða hann. Þannig að síðar meir gat morð eða nauðgun kveikt upp klánastríð, nema gerendurnir væru afhentir til refsingu eða blóðfé væri samið um og greitt af sekta kláninum til þolanda klánsins.

Biblían samþykkir ekki gjörðir Lots hér; hún skráir þær einungis. Ef Biblían væri eingöngu "áróður", myndir þú búast við að hún skráði allt jákvætt og minntist aldrei á neitt neikvætt. Hins vegar er Biblían ekki áróður, heldur sannleikans orð Guðs, og hún talar heiðarlega um líf fólks, með öllum göllum.


Spurning: Í 1. Mósebók 19:23–26 vernduðu englarnir ekki aðeins Lót heldur alla fjölskyldu hans. Ef kona Lóts var í raun vernduð, hvers vegna dó hún þá og varð saltstólpi?

S: Englarnir vernduðu þá alla, konuna Lótis meðtöldu. En kona Lótis fór út úr verndinni. Eða nánar tiltekið, hún sat kyrr þegar hún hefði átt að halda áfram. Stundum þegar Guð skipar okkur að fara einhvers staðar til að gera eitthvað, getur það virst okkur mun öruggara að sitja bara kyrr. En Guð veit best. Annað dæmi þar sem það reyndist hættulegt að sitja áfram er með Abrahami sjálfum. Abraham yfirgaf Úr, líklega eina af stærstu borgunum í öllum Mið-Austurlöndum og mögulega í heiminum, um 2000 f.Kr. Árið 1950 f.Kr. eyðilögðu Elamítar alla borgina til hefndar fyrir að borgin Úr hafði áður eyðilagt höfuðborg Elamíta, Súsa. Óhlýðni við Guð og dvöl í Úr hefði leitt til dauða eða þrælahalds Abrahams. Auðvitað hefði Abraham þó ekki vitað það á þeim tíma.


S: Í 1. Mósebók 19:24-26, hvernig voru Sódóma og Gómorra nákvæmlega eyðilögð?

Biblían segir einfaldlega að Drottinn hafi látið brennistein og eld rigna niður, og að kona Lots, sem dveldi eftir, hafi orðið að saltsúlu. Þó að við höfum ekki fleiri smáatriði vitum við að svæðið er ríkt af bitum (petroleum) og malbiki á yfirborðinu. Ímyndaðu þér storm, vind og eldingar sem kveiktu tjöruna. Eldurinn sem myndaðist myndi skapa sinn eigin vind, og svæðið allt er ekki staður þar sem þú vildir vera. Á hinn bóginn gæti það hafa verið aðallega eldgos, svipað og lítið Mount St. Helens í Washington-fylki árið 1980.


Spurning: Í 1. Mósebók 19:26, vitum við um aðra síðan þá, fyrir utan konu Lots, sem hafa orðið "saltsúla"?

A: Líkamlega séð voru menn og hundar drepnir samstundis og lík þeirra varðveitt undir ösku í Pompeii þegar eldfjallið Vesúvíus gaus. Óneitanlega gerðist þetta einnig í öðrum stórgosum.

Í myndlíkingu var kona Lót harðnuð í doða af ást sinni til lífsins sem hún skildi eftir. Margir síðan þá hafa einnig harðnað af ást sinni til heimsins. Sem augljós dæmi, fíkniefnaneytandinn þegar hann leitar að skammti, áfengissjúklingurinn þegar hann leitar að drykk, eru ekki í raun meðvitaðir um einföldu gleðina í lífinu í kringum sig. Synd almennt, eða að óska eftir neinu umfram Guð, getur gert þig minna meðvitaðan um þær góðu gjafir sem Guð hefur gefið okkur. Klemens frá Alexandríu (ritaði 193–217/220 e.Kr.) var meðal fyrstu til að sjá þessa beitingu í Exhortation to the Heathen, kafli 10, bls. 201.


Sp.: Í 1. Mósebók 19:30-36, hvers vegna kennir Biblían að Lót hafi átt samfarir við dætur sínar? Ég get einfaldlega ekki trúað því að þetta hafi verið rétt.

S: Gott, Biblían segir ekki að það hafi verið rétt. Blóðskömm og drambsemi eru ill, og Biblían skráði heiðarlega það sem Lót gerði.

Til varnar Lót bendir Irenaeus í verkinu Gegn villutrúum, kafli 31 (182–188 e.Kr.), á að Biblían sýnir að Lót tók ekki þátt af girnd, heldur var hann varnarlaus eftir of mikla drykkju.

Orígenes (225–254 e.Kr.) sagði að sögur eins og sú um Lót og dætur hans væru í hinum helga ritningu til að sýna löngun ritara Biblíunnar til sannleikans, sem huldu ekki einu sinni það sem var til skammar fyrir þá. Orígenes í Gegn Celsusi, bók 4, kafli 45, bls. 518


Spurning: Í 1. Mósebók 20 og 2. Mósebók 23:31, hvernig gátu Filistímenn verið í Ísrael á tíma Abrahams, um 2000 f.Kr.?

Þó að mikil flutningaöld hafi átt sér stað um 1200 f.Kr., voru elstu lögin í Ashdod byggð allt aftur til 17. aldar f.Kr. (H.F. Vos, Archaeology in Bible Lands). Einhver bjó í því frjósama landi þá, og engin söguleg gögn benda til þess að það hafi ekki verið Filistímönum. Eftir að Egyptar sigruðu Filistímana árið 1190 f.Kr. komu þeir til Palestínu með miklum liði, og það er eðlilegt að þeir hafi dregið sig til baka þangað sem þeir áttu þegar bæi.


Spurning: Í 1. Mósebók 20:3,6 hvers vegna sagði Guð að Abímelek væri dauður maður, en Abímelek lifði?

S: Guð breytist ekki (Malakí 3:6; Jakobsbréfið 1:17; Hebrearabréfið 13:8). Hins vegar sýnir Esekíel 33:12-20 að opinberuð vilji Guðs gagnvart mönnum getur breyst þegar þeir breytast.

Sjá umræðuna um 2. Mósebók 33:5-6; 5. Mósebók 20:17; Jeremía 15:6; Jónas 3-4; Jónas 3:10; og Jónas 4:1-2 fyrir frekari upplýsingar.


Spurning: Í 1. Mósebók 20:3,8-10, 26:1, Dómarabók 8:31 og Dómarabók 9:1, hvað þýðir Abimelech?

S: Ab merkir faðir og melech merkir konungur eða höfðingi. Það merkir annaðhvort faðir konungsins eða faðir er konungur. Fyrir utan að vera nafn tveggja konunga í Gerar og sonar Gídeons, skráir Cyril Aldred í Akhenaten King of Egypt, bls. 186, að Abimilki hafi verið höfðingi Týru sem nefndur er í Amarna-bréfunum (1400–1370 f.Kr.).


Sp.: Í 1. Mósebók 20:12, af hverju giftist Abram hálfsystur sinni Sarai?

S: Ástarmök milli skyldmenna voru ekki beinlínis bönnuð þá. Einnig var Abram ekki endilega trúaður þegar hann kvæntist.


S: Í 1. Mósebók 21:8-14, hafði Abrahams rétt fyrir sér þegar hann sendi Hagar burt?

S: Venjulega væri rangt af Abrahami að senda Hagar, móður barns síns, og unglinginn hennar burt eina án verndar og með lítið vatn, þótt Hagar hefði gert grín að Söru í 1. Mósebók 21:9. Þess vegna var Abrahami mjög leitt yfir ósk Söru í 1. Mósebók 21:11. Hins vegar, í þessu tiltekna tilfelli, sagði Guð Abrahami að láta vaða og að allt myndi verða í lagi. Guð sjálfur gaf Hagar og Ísmael vatn (1. Mósebók 21:17-19), og Guð var með Ísmael meðan hann óx upp (1. Mósebók 21:20).

Auk þess var Hagar í raun semítneskt nafn. Margir semítar bjuggu í norðurhluta Egyptalands.


Spurning: Í 1. Mósebók 21:14. Ef þú lest Gamla testamentið, er ljóst að í 1. Mósebók er fyrsti fæddi sonurinn (þ.e. Guðs útvaldi, erfingi föður síns) Ísmael, og lygar sem Gyðingar interpoleruðu inn í Gamla testamentið til að svipta hann arfinum (af hverju? Vegna þess að þeir gátu ekki sætt sig við einhvern utan ættar sinnar) verður skýrt þegar þeir skrifuðu að Ísmael með móður sinni Hagar væru reknir frá ætt Abrahams að eilífu?, en þegar við lesum meira í Fyrstu Mósebók finnum við að hin sanna saga er sú að "Ísmael dó í augsýn allra bræðra sinna" (fjölskyldu) og enn fremur "Ísak" dó í augsýn allra bræðra sinna". Þessar yfirlýsingar úr Biblíunni sýna glöggt frekari gyðinglega innskotsgerð, þar sem þeir urðu að búa til atburðinn um varanlega útlegð Hagar og Ísmaels til þess að geta komið í stað Ísmaels, sem var upprunalegi "eini sonur Abrahams" á þeim tíma þegar ABRAHAM var reiðubúinn að fórna hvað sem er fyrir kærleika og hlýðni við vilja Guðs, sýnir það einnig að loforðið um frelsara mannkynsins var gefið í gegnum ISHMAEL (fyrsta soninn) og ekki ISAAC (annarra soninn). (Múslimi sagði þetta)

A: Í fyrsta lagi kunna sumir múslimar að vera ómeðvitaðir um að Kóraninn tilgreinir ekki hvort sonurinn sem bauðst til fórnar var Ísmael eða Ísak.

Hvort sem þú heldur því fram að Ísmael hafi dáið í nærveru "fjölskyldu sinnar" sýnir ekki að hann hafi ekki verið rekinn í útlegð. Eina sem Biblían segir um það er í 1. Mósebók 25:17b þar sem segir: "Þá gaf hann upp andardráttinn og dó og var safnað til lýðs síns." Þetta var algengt mildaraform til að segja að hann hafi dáið. Auðvitað gátu börn hans og tengdafjölskylda verið nálægt honum. Þetta sýnir ekki fram á að hann hafi verið grafinn hjá forfeðrum sínum, því Abraham var einnig "söfnuð til þjóðar sinnar" í 1. Mósebók 25:8, og það þýðir ekki að hann hafi verið grafinn aftur í Úr í Kaldeum.

Ólíkt spurningu þinni var aldrei sagt að Abraham ætti að fórna frumgetnum syni sínum. Heldur átti Abraham að fórna eina syni sínum, því Ísmael hafði þegar verið sendur burt og Ísak var eini sonurinn sem lofað hafði verið.

Ég hef hins vegar spurningu fyrir þig: gæti Kóraninn haft rangt fyrir sér?

1. Súra 32:23 "Vissulega gáfum við Móse bókina áður. Vertu því ekki í vafa um að hún hafi borist þér, og við gerðum hana að leiðarljósi fyrir Ísraelsmenn." Samþykkir þú þá að Tóra, eins og hún var upphaflega gefin, hafi verið rétt og frá hinum sanna Guði?

2. Súra 5:46 "Og í fótspor þeirra [spámannanna] sendum við Jesú, son Maríu, til að staðfesta Tóruna sem hafði komið á undan honum; við sendum honum fagnaðarerindið; þar var leiðsögn og ljós. Og staðfesting á Tórunni sem hafði komið á undan honum: leiðsögn og áminning fyrir þá sem óttast Allah." Ertu þá sammála því að Tóra í tíma Jesú, eins og hann staðfesti hana, hafi verið hið sanna orð Allah?

3. Dauðahafsritin innihalda mörg eintök af handritum Gamla testamentisins frá tímum Krists og fyrr. Þrír punktar þar sem þú telur að Biblían sé röng eru:

3.1. Ísak var loforðsbarn, sáttmálabarn. 1. Mósebók 17:19,21

3.2. Ísmael og Hagar voru rekin burt 1. Mósebók 21:8-19

3.3. Abraham fórnfærir Ísak en ekki Ísmael 1. Mósebók 22:1-18

Dauðahafsritin nefna að Ísák sé loforðsbarn. Philo var gyðingur fræðimaður sem bjó í Alexandríu í Egyptalandi og lést árið 50 e.Kr. Hann skrifaði skýringu á Fyrstu Mósebók, og skýring hans sýnir að Fyrsta Mósebók var á hans tíma sú sama og við eigum í dag.

Klemens frá Róm var snemma kristinn biskup, líklega sá Klemens sem Páll nefnir, sem skrifaði bréf til Korintumanna á árunum 96–98 e.Kr. Hann nefnir að sonurinn sem Abraham bauðst til að fórna var sonur hans á efri árum. [Hann segir þó ekki beinlínis að það hafi verið Ísak].

4. Þú getur ekki kennt kristnum mönnum um að dæma ásakanir þínar á ritningu Jesú og Móhameðs vegna vegna súru 5:47. Þar stendur: "Látið fólk fagnaðarerindisins dæma eftir því sem Allah hefur opinberað í því...." Samþykkir þú því að kristnir menn eigi að dæma eftir fagnaðarerindinu, sem við höfum afrit af löngu fyrir tíma Móhameðs? Ef ekki, er þá Kóraninn rangur?

Súra 5:48 segir: "Til þín sendum við ritninguna í sannleika, sem staðfestir ritninguna sem kom á undan henni og varðveitir hana. Dæmdu því milli þeirra eftir því sem Allah hefur opinberað og fylgdu ekki óskum þeirra sem vilja víkja frá sannleikanum sem hefur komið til þín...." Ef þú ert múslimi sem er ósammála þessum orðum, hvernig greinir þá Allah á milli orða sinna, sem hann leyfir trúuðum að læra aðeins í spilltri mynd, og orða sinna sem eru óspillt?

Flestir múslimar trúa hadítum, sem eru opinberar safnanir af orðum og gjörðum Múhameðs, sem æðstu heimildir eftir Kóraninn. Af sex helstu viðurkenndu hadítasöfnunum er safn Bukharís það æðsta. Ég hélt að þú vildir lesa um það sem þar stendur um Hajar [Hagar] og Ísmael.

Bukhari bindi 4, bók 55, kafli 9, nr. 583, bls. 373: "Abraham færði hana [Hagar] og son hennar Ísmael, á meðan hún var að gefa honum brjóst, til staðar við Ka'bu undir tré á staðnum Zam-zam, á hæsta stað í moskanum. Á þeim dögum var enginn í Mekka og engin vatn var þar. Hann lét þau setjast þar og setti hjá þeim leðurpoka með nokkrum dögunum og lítinn vatnssekk með vatni, og hélt svo heim. Móðir Ísmaels fylgdi honum og sagði: "Ó, Abrahams! Hvert ertu að fara, að skilja okkur eftir í þessari dalverpi þar sem enginn er til að halda okkur félagsskap né neitt annað til ánægju?" Hún endurtók það við hann mörgum sinnum, en hann leit ekki til baka til hennar. Þá spurði hún hann: "Hefur Allah skipað þér að gera þetta?" Hann svarar: "Já". ... (bls. 374 sama hadith) "Spámaðurinn sagði: "Þetta er upphaf hefðar fólksins um að ganga á milli þeirra (þ.e. Safa og Marwa)." Þegar hún kom að Marwa (í síðasta sinn), heyrði hún rödd og bað sig um að vera þögul og hlustaði gaumgæfilega. ... Hún sá engil á staðnum Zam-zam grafa jörðina með hæl sínum (eða væng), þar til vatn flæddi frá þeim stað." Svo er skoðun þín ekki í samræmi hvorki við Bukhari né Biblíuna.

Frægi snemma múslimski sagnfræðingurinn al-Tabari (839–923 e.Kr.) kannaði hvort það hefði verið Ísmael eða Ísaak sem næstum var fórnfærður, og hann sagði að það hefði verið Ísaak, ekki Ísmael (al-Tabari bindi 2, bls. 68). Hann fjallaði um tíu blaðsíður um múslimskar heimildir sem sögðu að það væri Ísák og þær sem sögðu að það væri Ísmael (al-Tabari bindi 2, bls. 82-92), en komst að þeirri niðurstöðu að það væri Ísák.

Hins vegar tel ég að þetta mál, um hvor sonur Abrahams var hver, sé smáatriði í samanburði við að geta svarað spurningunni í Orðskvæðum 30:4ff: "Hver hefur skapað alla enda jarðarinnar? Hvað heitir hann, og hvað heitir sonur hans? Vissulega veistu það." (Orðrétt þýðing Green)


Spurning: Í 1. Mósebók 22, hvers vegna hvatti Guð til mannfórnar með Abrahams og Ísaks?

S: Fjórir þættir til að íhuga í svari.

1. Abraham hafði þegar sýnt að hann elskaði Guð meira en sitt fólk og menningu, en Guð prófaði Abraham til að sjá hvort hann elskaði Guð meira en sinn eigin kæra son.

2. Tíu boðorðin (ekki morða o.s.frv.) voru ekki gefin fyrr en Móse á Sinajsfjalli.

3. Jafnvel í þessu einstaka tilviki þar sem Guð skipaði upphaflega fórnina, kom Guð í veg fyrir að henni yrði framkvæmd. Enginn maður dó.

4. Guð faðirinn bað Abrahams ekki um neitt sem hann sjálfur gerði ekki, með því að fórna Jesú fyrir okkur.

Eins og Chip Ingram (skrifaði 20.5.2007), "Á einhverjum tímapunkti mun Guð biðja þig um þinn Ísák. Þú munt finna mestu mátt Guðs þegar þú gefur eftir. … Það að gefa sig Guði er það sem vantar í kirkjunni í dag."


S: Í 1. Mósebók 22:1-18, gæti drengurinn sem Abrahám næstum fórnaði verið Ísmael en ekki Ísák, eins og múslimar halda fram? Annars hvernig gæti Ísák verið "eini sonur" Abrahams?

S: Það var Ísák sem var næstum fórnfærður og ekki Ísmael, af að minnsta kosti fimm ástæðum:

Jafnvel Kóraninn segir ekki að það hafi verið Ísmael: 1. Mósebók 22:2 segir að það hafi verið Ísak. Fyrir múslima, þó að Kóraninn fjalli um þetta í Súru 37:99-111, segir hvergi í öllu Kóraninum hvort það hafi verið Ísmael eða Ísak.

Eini sonurinn sem Abram átti á þeim tíma: Ísmael var 14 ára þegar Ísak fæddist samkvæmt 1. Mósebók 17:25 og 18:10. Hagar og Ísmael voru sendir burt á annan stað þann dag sem Ísak var aðspenntur í 21. kafla 1. Mósebókar, vers 8-10. Abraham var prófaður "langa stund" eftir þetta í 1. Mósebók 21:34, og "drengur" var á altarinum í 1. Mósebók 22:12.

Eini sonur í augum Guðs: Guð lýsti því yfir að afkomendur Abrahams skyldu teljast í gegnum Ísak en ekki Ísmael í 1. Mósebók 21:12. Ísmael var ekki hjá Abrahami því að Ísmael og móðir hans voru "reknir út" með því að vera sendir burt samkvæmt 1. Mósebók 21:10-12.

Eini erfingi í þessum heimi: Ísak var eini erfinginn, og "eini sonurinn" merkir einnig "elskaði sonurinn". Þó að menningin á þeim tíma hafi samþykkt að taka sér ambáttarkonur til æxlunar, fóru arfur og réttur frumgetins til sona eiginkvenna, ekki til sona ambáttarkvenna.

Eini sonur loforðsins: 1. Mósebók 21:12 segir: "Í Ísaks mun niðji þinn talast." Abraham átti aðra syni líka, en þeir fæddust síðar.


S: Í 1. Mósebók 22:2, hvernig var Ísák eini sonur Abrahams?

S: Þó að Ísmael hafi fæðst fyrstur, hafði hann verið sendur burt fyrir þennan tíma, og Ísak var eini sonurinn sem Abram hafði enn hjá sér. Ísak var eini erfingi, og eini sonurinn getur einnig þýtt elskaður sonur. 1. Mósebók 21:12 segir: "En í gegnum Ísak mun niðjum þínum verða talið." Abraham átti líka aðra syni, en þeir fæddust eftir þetta. Þó að menningin á þeim tíma hafi samþykkt að eiga ambáttarkonur til æxlunar, fengu synir raunverulegra eiginkvenna arf og rétt fyrirstkvikins, ekki synir ambáttarkvenna.


Spurning: Í 1. Mósebók 22:2, leiðir Heilagur Andi nokkurn tíma fólk til að óhlýða því sem opinberað hefur verið í Biblíunni?

S: Nei. Þrjú atriði til að íhuga í svari.

1. Auðvitað leiddi Guð Abrahám ekki til að gera neitt sem stæðist í andstöðu við opinberaða ritningu, þar sem engin ritning var skrifuð niður á tímum Abrahams.

2. Síðan ritningin var opinberuð, segir Guð engan að gera hluti sem ganga þvert á opinberuðu boðorðin. Jafnvel þegar Heilagur Andi leiddi Jesú út í eyðimörkina, þar sem Satan freistaði hans, freistaði Heilagur Andi ekki Jesú né sagði honum að gera neitt rangt.

3. Guð óskar ekki þess að nokkur framkvæmi gjörðir sem ganga þvert á vilja hans. Jafnvel þegar Guð skipaði Abrahami að færa Ísak sem fórn, leyfði Guð honum ekki að framkvæma dráp Ísaaks.

Því gat Guð sagt Abrahami það þá, því að Móse löggjöfin var þá enn ekki rituð. En þá sem og í dag vill Guð aldrei að nokkur fari í gegnum það að fórna manneskju.


Spurning: Í 1. Mósebók 22:12, þar sem Guð sagði "Nú veit ég að þú óttast Guð", vissi Guð þá ekki hvað Abram myndi gera?

A: Auðvitað vissi Guð það, en orðalagið merkir að það var á þessum tímapunkti sem Abraham sannaði hvað hann myndi gera.

Ísak var mikilvægasta náttúrulega hluturinn í lífi Abrahams. En var Ísak mikilvægari en Guð? Abraham sýndi að Guð var í fyrsta sæti í lífi hans. Jakobsbréf 1 segir að prófraun trúar okkar framleiði þolgæði. En þótt við gætum viljað trú sem tekur aldrei áhættu, er það ekki sú trú sem Guð ræktaði í Abrahami eða öðrum. Abraham hafði engan valkost um tegund, aðstæður eða tímasetningu prófraunar trúar sinnar, og yfirleitt höfum við það heldur ekki.


S: Í 1. Mósebók 23 og 3. Mósebók 3:8, hvernig gátu Hetítar verið í Palestínu?

S: Hetítarnir voru víðfeðmt fólk og landnámshópur sem settist að í fjöllum Palestínu. Indóevrópsku hetítarnir rændu Babýlon árið 1590 f.Kr. Aðrir telja að þetta vísi til Hatti, frumbyggja sem ekki voru indóevrópskir og voru sigraðir fyrir 2000 f.Kr. Hatti og Hitti eru skrifuð eins á hebresku.


Q: Í 1. Mósebók 23:2, af hverju er þess getið að Kiriath-Arba sé einnig nefnd Hebron?

A: Það eru tvær mögulegar og samverkandi ástæður fyrir því að Hebron er nefnd hér.

Mundu að þótt Abraham hafi lifað um 2000 f.Kr., var Fyrsta Mósebók skrifuð á tímum Móse, 1447–1407 f.Kr., svo borgin gæti hafa verið kölluð Hebron af Ísraelsmönnum og/eða Kanaanítum á tímum Móse. Ísraelsku njósnararnir þekktu landfræði Kanaans og notuðu kannski þetta nafn yfir borgina á tímum Móse.

Óháð því kölluðu Ísraelsmenn borgina eingöngu Hebron, ekki Kiriath Arba, skömmu eftir landvinninginn undir forystu Jósúa. Þessi einfaldlega skýringarathugasemd um að Kiriath Arba sé nú Hebron gæti hafa verið bætt við skömmu síðar.


Spurning: Í 1. Mósebók 23:2 er samningaviðræða venjulega gefa og taka. Til dæmis segir seljandi 300 dali. Kaupandi segir 100 dali. Seljandi segir 250 dali; kaupandi segir 150 dali. Kannski semja þeir um 200 dali. Hvernig er þetta andstæða venjulegrar samningaviðræðu?

Af hverju sagði Abrahám: "Ég er útlendingur og gestur meðal yðar"?

1. Mósebók 23:5-6 Hetítar: Þú ert prins meðal okkar. Grafðu dauða þína í hvaða gröf okkar sem er án endurgjalds.

1. Mósebók 23:7-9 Abraham beygir sig, vinsamlegast milligangi hjá Ephron svo ég fái að kaupa hellinn á landi hans

1. Mósebók 23:10-11 Ephron: Þú mátt fá hellinn ókeypis.

1. Mósebók 23:12-13 Abraham beygir sig, ég vil borga fyrir hellinn. Hvert er markaðsverð eignarinnar?

1. Mósebók 23:14-15 Ephron: Það eru 400 sekel

1. Mósebók 23:16 Abraham rökræddi ekki né semdi, heldur samþykkti einfaldlega að greiða 400 sekel.

Sekel var þá mælieining fyrir þyngd og varð ekki gjaldmiðill fyrr en síðar.

Í Jósúa 7:21 stal Achan 200 siklum silfurs. Á tíma Abrahams var karlkyns þræll metinn á um 20 sikla. Fáeinum öldum fyrr var þræll metinn á 10 til 15 sikla. Um 500 árum síðar, á tíma Móse, var þræll metinn á 30 sikla. Verðmæti akrsins var því um tíu þrælar.

Svarið er að þrátt fyrir auðlegð sína lét Abraham sig ekki varða þessa litlu upphæð. Honum þótti mikilvægara að þeir sæju að hann greiddi markaðsverð fyrir gröfina og yrðu þannig líklegri til að láta hana í friði. Stundum er hagkvæmara að þrýsta ekki sem mest á yfirburði sína, heldur gefa hinum aðilans eitthvað til að byggja upp velvild, sérstaklega þegar ekki er víst að þú sért til staðar til að tryggja að þeir standi við sinn hluta samningsins.


Spurning: Í 1. Mósebók 23:2-3, þrátt fyrir að Abraham grét yfir Söru, hvernig sýndi hann kærleika til Hetítanna?

S: Abraham sýndi þeim virðingu í orðum sínum. Fjárhagslega séð reyndi hann ekki einungis ekki að fá lægsta verðið, heldur leyfði hann þeim að hafa frumkvæðið og ákveða verðið. Stundum er gott, jafnvel með litlu börnunum okkar, að láta þau hafa frumkvæðið.

Í Lúkasi 14:9-11 sagði Jesús á veislu að taka lægra sæti. Þegar þú heldur veislu skaltu bjóða fátækum, lömdum og öðrum sem geta ekki endurgoldið.


S: Í 1. Mósebók 23:3-20 var Abrahám afar farsæll í viðskiptum. En hér, ef hann vildi fá landið ókeypis eða á mjög lágu verði, virtist hann ekki vera góður samningamaður. – eða var hann það?

S: Eitt orðtak sem vert er að muna er: "Haltu auga með verðlaununum". Stundum veit góður viðskiptamaður að lægsta verðið er ekki eini markmiðið. Hver myndi annast landið og gröfina þegar Abraham og fjölskylda hans væru fjarverandi? Gott væri að forðast harða samningagerð sem skapar illvilja, heldur skilja eftir góðan vilja. Hann vildi alltaf að Hetítar myndu minnast hans vel, svo þeir myndu ekki vanhelga eða endurnýta grafreitinn þegar hann væri horfinn. Í 1. Mósebók 25:9-10 var Abrahams grafið í sömu helli, við hlið Söru, eins og Jakobs í 1. Mósebók 50:12-13. Í 1. Mósebók 50:25 vildi Jósef ekki að hann yrði grafinn í Egyptalandi.


Spurning: Í 1. Mósebók 23:5, af hverju töldu Hetítar Abrahám voldugan höfðingja meðal sín?

S: Abraham var mjög auðugur. Abraham hafði einnig greinilega ræktað náið samband við þá og þeir töldu hann ekki aðeins vin, heldur einnig einn af sínum eigin.


S: Í 1. Mósebók 23:7, voru Hetítar virkilega til?

S: Nútíma fornleifafræðingar komust að Hetta í fyrsta sinn árið 1892. Hins vegar efast sumir fræðimenn enn um tilvist þeirra tíu árum síðar (1902, E.A.W. Budge). Í dag hafa heilar bækur verið skrifaðar um Hetta.


S: Í 1. Mósebók 23:15-16, af hverju þurfti Abrahám að vigta silfrið?

S: Sekelinn var þyngdareining og varð aðeins síðar einnig gjaldmiðill. Abraham þurfti að "vegna" silfrið því myntir voru ekki notaðar fyrr en um 800 f.Kr., samkvæmt bókinni Can Archaeology Prove the Old Testament? bls. 27. Á sama hátt stal Achan gulli og silfri sem "vogðu" 50 og 200 sekel. Fyrstu þekktu myntirnar voru frá Lydíu um 700 f.Kr. Einnig er tekið fram að latneska orðið pecunia (sem enska fær orðið pecuniary, sem þýðir fjárhagslegt) kom frá latneska orðinu pecus, sem er orð yfir nautgripi.


Sp.: Í 1. Mósebók 23:15-16, hvernig forðumst við að vera "smápeninga klókir en alvarlega heimskir" í viðskiptum okkar?

S: Í enskum peningum er pence eða penny eins og bandarískt penny. Pund er aðeins meira en bandarískur dollar, nema að undanförnu hafi það verið nánast 2 dali.

Ein leið til að forðast þetta var hjá fyrirtæki sem ég vann hjá fyrir nokkrum árum. Þeir ákváðu að innleiða svokallaðar "varnarbætur". Með því var átt við að ef þú varst gift(ur) og maki þinn átti afmæli fyrr á árinu en þú, myndu þeir ekki lengur veita bótum til maka þíns og barna, heldur aðeins þér. Á starfsmannafundi, þar sem mannauðsfulltrúinn var tregur til að útskýra þetta, spurði ég spurningu. Hversu mikið fé ætluðu þeir að þetta myndi spara fyrirtækinu? Hún sagði að þetta myndi spara mikið, um 50.000 dali á ári. Ég geri ráð fyrir að enginn hafi tekið tillit til þess að ef jafnvel aðeins þrír eða fjórir starfsmenn á ári myndu hætta hjá fyrirtækinu vegna þessa og þyrfti að ráða þá innanhúss eða með ráðningaraðilum, þá væri kostnaðurinn meiri en 50.000 dali.


Sp.: Í 1. Mósebók 23:15-16, hvernig sýnum við náð í samskiptum okkar?

S: Við getum verið fljót að fyrirgefa, en ekki látið fólk ganga yfir okkur. Elskaðu þau, ekki bara með tilfinningum heldur sýndu það með umhyggju og aðgerðum.


Q: Í 1. Mósebók 24:1; 25:8, hvers vegna leyfir Guð sumum börnum sínum að þjást af aldursverkum?

S: Við þjáumst ekki af aldursverkum í himninum, og eilíft gleðilíf þar mun láta stutta erfiðleikatímann okkar á jörðinni virðast lítill. Sjá umræðuna um Jósúa 13:1 fyrir svarið.


S: Í 1. Mósebók 24:4, af hverju krafðist Abrahams konu af eigin þjóð?

S: Kanaánitar töldu það rétt og trúarlegt að fórna ungabörnum sínum í eldinn og stunda trúarlegt vændi. Hetítar voru öðruvísi. Þeir voru indóevrópskir, nýlenduþjóð í Hetítaveldi í Anatólíu (nútíma Tyrklandi). Ekki er eins augljóst hvers vegna Abrahams vildi ekki tengdadóttur frá Hetítum, nema að þeir trúðu heldur ekki á einn sanna Guð.


S: Í 1. Mósebók 24:5-8, hvað var svo rangt við að Ísák færi aftur til Aram [Sýrlands] til að búa?

A: Þá hefði allt varðandi loforð Guðs til Abrahams um að yfirgefa sitt fólk og fara til hins lofaða lands verið til einskis, vegna þess að afkomendur Abrahams yfirgáfu loforðið.


S: Í 1. Mósebók 24:5-8, hvað væri rangt við að Ísak færi aftur til Aram til að heimsækja og velja sér konu?

S: Miðað við ættartengsl hans og auðæfi myndu ættingjar hans líklega vilja að Ísák dveldi þar, rétt eins og Laban lét Jakobs dvelja hjá sér í fjórtán ár. Abraham myndi líklega ekki vilja nokkra möguleika á að Ísák yrði freistaður til að snúa aftur og búa varanlega þar sem eiginkona hans væri.


S: Í 1. Mósebók 24:15, hvaða tengsl voru milli Ísaks og Rebekku?

S: Rebekka var dóttir bróður sonar Abrahams, sem gerir hana að dóttur frænda Ísaks.

Ísak og Rebekka gátu ekki hafa óhlýtt 3. Mósebók 18, því hún var ekki skrifuð ennþá. Hins vegar kemur í ljós að hjónaband þeirra var samt innan leiðbeininga framtíðarreglna í 3. Mósebók.


Spurning: Í 1. Mósebók 25:1 var Ketúra eiginkona eða ambátt?

S: Ástkona er talin tegund konu. 1. Mósebók 25:1 getur þýtt annað hvort eiginkona eða ástkona.


Spurning: Í 1. Mósebók 25:2, hvað varð um syni Ketúrah með Abrahami?

S: Abraham og Keturah áttu sex þekktar soni.

Zimran er mögulega forfaðir arabískrar ættar, Zimri í Jeremías 25:25. Í dag er bærinn Zambran við Rauðahafið vestan við Mekka.

Ekki heyrist meira til Jokshan, nema að hann var forfaðir Sheba og Dedan. Sheba var þjóð í suðvesturhorni Arabíuskagans. Dedanítar í Jesaja 21:13 voru Arabar sem líklega voru afkomendur bæði Jokshan og Hams, um Kús (1. Mósebók 10:7; 1. Króníkubók 1:9). Borgin Dedan var 100 mílur (160 km) suðvestur af Tema á el-'Ula-eyðimerkurstaðnum, 175 mílur (280 km) norður af Medina. Dedan er einnig nefnd í for-arabískum sabeískum og míneískum rúnritum.

Medan er mögulega nefnd utan Biblíunnar. Í Wycliffe Bible Dictionary, bls. 1093, segir að samhljóðin "m" og "b" séu oft skipt um í arabísku, svo þetta gætu verið Bedana-ættbálkurinn sem Assýríumaðurinn Tiglath-Pileser III lagði undir sig.

Midían var vel þekkt ættbálkur sem kúgaði Ísraelsmenn í Dómarabókinni 8.

Ishbak stofnaði ættbálk sem settist að í norðurhluta Sýrlands og er nefndur í Assýrískum árbókum Salmanassars III (858–824 f.Kr.).

Shuah var greinilega ættbálkurinn sem Bildad frá Shuah kom úr í Jób 2:11.


Spurning: Í 1. Mósebók 25:2, ef Abraham og Sara voru bæði ófrjósöm, hvernig gat Abraham eignast börn eftir Ísak?

S: Fyrst hvað er ekki svarið, og svo svarið.

Ekki svarið: Það var Sara sem var ófrjósöm, ekki Abrahám. Því Abraham átti son, Ísmael, með Hagar. Þetta er svarið sem Ágústínus frá Hippo gaf í verki sínu Borg Guðs, bók 16, kafli 28, bls. 327.

Svarið: Sara var ætíð ófrjósöm, en þegar Abraham var orðinn hundrað ára voru þau bæði náttúrulega ófær um að eignast börn samkvæmt Rómverjabréfinu 4:19 og Hebreum 11:12. Þannig að eftir að Guð gaf Abrahami gjöf frjósemi tók Guð hana ekki aftur.


Sp.: Í 1. Mósebók 25:6, hve margar eiginkonur og ambáttarkonur átti Abraham?

S: Þó að það skipti í raun ekki máli, vitum við ekki nákvæma tölu. Eftir dauða Söru tók Abraham Ketúru sem eiginkonu sína í 1. Mósebók 25:1. Hagar var ein af ambáttum hans, en 1. Mósebók 25:6 bendir til að Abraham hafi átt fleiri en eina ambátt.


Q: Í 1. Mósebók 25:8,17 og 49:33, hvernig "gáfu feðurnir upp anda"?

S: Þetta er gróf þýðing á hebreska orðinu gâva', sem bókstaflega þýðir að anda út eða láta lífið. Nákvæmari þýðing væri "andaði upp" eða "andaði að sér síðustu andardrættina".


S: Í 1. Mósebók 25:8,17 og 49:33 voru Abraham og Jakobs "söfnuð til þjóðar sinnar", hvernig getur þá verið líf eftir dauða?

S: Þetta er orðasamband sem merkir að viðkomandi hafi dáið, og það hljómar mun betur en "kicked the bucket".


S: Í 1. Mósebók 25:13 er minnst á Kedar, son Ísmaels, en vafasamt er hvort Mohamed sé afkomandi Ísmaels og Kedars. Hvort sem er, þá tengist tilvísunin í Kedar í 1. Mósebók 25:13 Mohamed?

S: 1. Mósebók 25:13 nefnir Kedar, son Ísmaels, en vafi leikur á ættarbakgrunni Móhammads frá Ísmaeli og Kedar. Óháð því segir 1. Mósebók 25:13, sem nefnir tólf syni Ísmaels, þar á meðal Kedar, ekkert gott né slæmt um þá. al-Tabari, bindi 6, bls. 6, skráir þrjú atriði:

1) Fræðimenn á sviði ættfræði eru ekki sammála um ættir Múhameðs eftir 'Adnan (bls. 37)

2) Margar, en ekki allar, ættfræði­greinar nefna Mohammed … 'Adnan … Nabt b. Qaydhar [Kedar?], b. Isma'il [Íshmael]

3) "Þessar mismuningsástæður stafa af því að þetta er gömul fræði, tekin frá fólki fyrstu bókarinnar (gamla testamentsins)."

Þannig að ef hinn snemma múslimski sagnfræðingurinn al-Tabari viðurkennir að þeir hafi tekið ættarnöfn frá Gyðingum og Gamla testamentinu, þá er það ekki algerlega sjálfstætt vitni.


S: Fimm atriði til að íhuga í svari. 22-23 Í 1. Mósebók 25:22-23 snerist spurning Rebekku um nútíðina og nær framtíð, en svar Guðs fjallaði um fjarlæga framtíð. Hvers vegna gerir Guð það?

S: Fimm atriði til að íhuga í svari.

1. Guð vildi greinilega opinbera þessa spádómslegu sannleika um Jakobs og Esau.

2. Eins og góðir mannlegir kennarar veit Guð að atriði verður betur munað ef það er svar við spurningu nemanda.

3. Óháð því hvort Guð olli hreyfingum barnanna eingöngu til að hvetja Rebekku til að spyrja spurninguna, þá hvöttu hreyfingarnar hana til þess.

4. Kannski var Rebekka ekki að hugsa til langs tíma á þessum tímapunkti, en spurning hennar var nægilega opin svo að opinberun Guðs svaraði henni engu að síður.

5. Þegar við biðjum Guð um hluti, ættum við að biðja á "opinn hátt" og ekki eingöngu samkvæmt okkar skilmálum. Við ættum að vera undirbúnir fyrir að Guð sýni okkur sannleika sem við áttum ekki von á og sem við beindum ekki beint fyrirspurn um.


Spurning: Í 1. Mósebók 25:31-33, var ættarleiðrétting Jakobs öðlast með kaupum eða lygi?

S: Bæði.

1. Jakobi "keypti" það af Esau fyrir skál af linsubaunum (1. Mósebók 25:29-34).

2. Síðar blekkti Jákob Ísák til að veita honum blessunina sem tengdist ættarfarsréttinum sem Esau hafði þegar ákveðið að láta af. (1. Mósebók 27:19)

Athugið að Jákob keypti aðeins ættarleiðina en logaði til að fá blessunina.

Óháð bæði kaupinu og svikunum kaus Guð að láta sitt fólk, Gyðinga, koma í gegnum Jakobs (1. Mósebók 25:23-34).


Spurning: Í 1. Mósebók 26:2, áttu Ísraelsmenn að fara niður til Egyptalands, eða ekki?

Svar: Ísaki var sagt að fara ekki niður til Egyptalands í 1. Mósebók 26:2. Jakobi, en ekki Ísaki, var sagt að fara þangað í 1. Mósebók 46:3. Á svipaðan hátt, í 2. Samúelsbók 7:5,12-13, var Davíð sagt að það væri ekki hann, heldur sonur hans, sem ætti að byggja musterið í Jerúsalem. Kennslustundin hér er ekki sú að það sé gott eða slæmt að fara til Egyptalands, heldur að við eigum að fara þangað sem Guð vill að við förum, þegar Guð vill að við förum.


Spurning: Í 1. Mósebók 26:3-5, 12:1; 17:1, 9-14; og 22:16 blessaði Guð Abrahams vegna verka hans?

A: Nei. Hvort sem um er að ræða Abrahams eða almennt fólk, eru hér tvö aðskilin mál: frelsun og blessanir.

Frelsi: Verkin hans Abrahams voru ekki mikilvæg í þeim skilningi að þau hefðu komið honum til himnaríkis. Verkin hans Abrahams voru mjög mikilvæg sem sýnileg tjáning trúar hans á Guði og óaðskiljanleg frá trú hans á Guði.

Blessanir: Vegna verka fá bæði Abraham og við oft blessanir í þessu lífi og umbun í hinu næsta.

Jakob nefnir Abraham sem dæmi um að hann hafi verið réttlættur með verkum. Abraham "trúði Guði, og það var honum reiknað til réttlætis" áratug eða tvo áður en hann fór næstum því að fórna Ísak.

Sáttmáli Guðs hafði bæði óbreytanlegan þátt og skilyrðislegan þátt. 3. Mósebók 26:44-45 sýnir að jafnvel þótt þjóð Guðs standist ekki skilyrðisþáttinn, stendur hinn óbreytanlegi þáttur enn.


Spurning: Í 1. Mósebók 26:6-7, af hverju er Ísák fyrirmynd fyrir okkur, þar sem hann logaði hér?

S: Nei. Sjá svarið við 1. Mósebók 12:10-20.


Spurning: Í 1. Mósebók 26:8-9, var þetta sami Abimelek í Gerar og í 1. Mósebók 20:2-3?

S: Miðað við nafnið, líklega ekki. Abimelech þýðir "Faðir er konungur". Annars vegar eru mörg dæmi um að faðir og sonur eða afkomandi beri sama nafn. Hins vegar er hér líklega um titil að ræða, ekki persónulegt nafn, eins og segir í 735 Baffling Bible Questions Answered, bls. 42.

Aðrir stjórnendur sem báru sama nafn voru Tóbías I, II, III, IV og V frá 590–200 f.Kr., Sanballat I, II og III frá 445–330 f.Kr., Sálmanasér I, II, III, Antíókus I, II, III, IV og Tiglath-Pileser I, II og III.


Spurning: Í 1. Mósebók 26:33, nefndi Abraham borgina Beersheba eða gerði það Ísak?

S: Í 1. Mósebók 21:31 var það kallað Beersheba á Abrahams tíma vegna eiðsins milli Abrahams og Abímeleks. Ísak vissi þetta vissulega þar sem hann bjó í Beersheba með föður sínum í 1. Mósebók 22:19. Til að minna Abimelek (sem var líklega sonur Abimeleks á tíma Abrahams) á fyrri sáttmálann nefndi hann nýjan brunn svipaðri nafni, "Sibah".


Spurning: Í 1. Mósebók 26:34 og 36:2-3, hverjar voru fjórar eiginkonur Esau?

Svar: Fyrstu tvær eiginkonur: Þegar Esau var 40 ára kvæntist hann tveimur Hetítum, Júdít og Basemath dóttur Elóns (1. Mósebók 26:34-35).

Adah, dóttir Elóns hetítans (1. Mósebók 36:2), er líklega annað nafn yfir Basemath.

Kona 3: Eftir að Jakób fór, kvæntist Esau Ísmaelítunni Mahalath, systur Nabaioth (1. Mósebók 28:8-9).

Basemath, dóttir Ísmaels og systir Nabaioth (1. Mósebók 36:3), er líklega annað nafn yfir Mahalath.

4. kona: Esau kvæntist Oholibama, dóttur Ana (1. Mósebók 36:3).

Júdít var líklega ekki nefnd í ættartölunum í 1. Mósebók 36, því hún átti engin börn.


S: Í 1. Mósebók 27, hvers vegna samþykkti Guð að Jakobi blekkti Ísák, og í 1. Mósebók 31:20 blekkti hann Laban?

S: Guð samþykkti ekki lygur Jakobs. Í fyrsta lagi skráir Biblían nákvæmlega og heiðarlega bæði hið illa og hið góða sem fólk gerði. Í öðru lagi hafa jafnvel Guðs menn í Biblíunni gert rangt. Eins og segir í 735 Baffling Bible Questions Answered bls. 43: "Guð blessaði ekki Jakob vegna þess að hann logaði og beitti svikum, heldur þrátt fyrir það."


S: Í 1. Mósebók 27, hvers vegna var blessunin mikilvæg?

S: Venjulega fékk fyrirstuðinn blessað, sem þýddi tvöfalt arfhlut og að verða höfðingi fjölskyldunnar. Töflu frá 15. öld f.Kr. frá Nuzi er lýst málaferlum þriggja bræðra um hver myndi giftast konu að nafni Zululishtar. Einn bróðir vann vegna þess að hann gat sýnt fram á að faðir hans hefði samþykkt hjónabandið á dánarbeði sínu.


S: Í 1. Mósebók 27:29, hvað þýðir hebreska orðið sem er þýtt "herra" bókstaflega?

S: Hið hebreska orð gebiyr (framburður gheb-EER) má þýða á tvo vegu: meistari eða hetja. Í tilviki Esau og niðja hans var hann óæskilegur meistari. Í lífi okkar, ef Guð hefur sett einhvern yfir þig sem þér líkar ekki, geturðu valið að koma fram við hann sem óæskilegan meistara eða hetju.


Spurning: Í 1. Mósebók 27:39-40, af hverju gat Ísák ekki blessað Esau eins og hann blessaði Jakobs?

S: Biblían segir ekki hvers vegna Ísák hafði þá trú (rétta eða röngu) að hann gæti ekki blessað báða. Hins vegar, samkvæmt töflum frá þeim tíma sem fundust í borginni Nuzi, voru dánarbálkaskjöl talin gild og óafturkallanleg. Sjá einnig svarið við næstu spurningu.


Spurning: Í 1. Mósebók 27:39-40, hvers vegna blessaði Guð ekki Esau eins og hann blessaði Jakobs?

S: Það eru þrjár samverkandi ástæður.

1. Rómverjabréfið 9:10-15 sýnir að Guð getur gert eins og honum þóknast án þess að segja okkur ástæðurnar.

2. Eesau var heiðingur (guðlaus) (Hebríum 12:16), en Jakobs var svikari; Guð hefði verið réttlátur að bölva báðum. Í staðinn hlutu báðir blessun (Hebríum 11:20).

3. Guð hefur rétt til að velja að veita sérstaka miskunn og kærleika aðeins til sumra eins og honum þóknast – spyrðu bara Pál.


Spurning: Í 1. Mósebók 27:42-44 fór Jakob til borgarinnar Haran til að flýja Esau, eða til að fá sér konu?

S: Bæði. Stundum eru margar ástæður fyrir því að gera eitt og sama verkið. Rebekka sagði Jakobi að flýja Esau í 1. Mósebók 27:42-46, en hún sagði Ísaki að ástæðan væri að finna sér konu í 1. Mósebók 27:46. Ástæða Ísaks fyrir að senda Jakob var að finna sér konu í 1. Mósebók 28:1-6.


Sp.: Í 1. Mósebók 27:45, vísar "bæði" til Jakobs og Ísaks eða til Jakobs og Esau?

S: Málfræðilega gæti það verið hvoru tveggja. Hins vegar var það Ísák en ekki Esau, því Ísák var nær dauðanum, Esau myndi drepa Jakobs strax á eftir, og engin ógn stóð yfir Esau. Því miður gæti Rebekka hafa verið að hugsa um "báða" þá sem hún elskaði, en ekki "tvo af þremur".


Q: Í 1. Mósebók 27:46, voru konur Esau hetítar eða kanaanskar?

S: Getur einhver verið bæði Texan og Bandaríkjamaður? Hetítarnir í Kanaön voru eitt af þjóðum Kanaön.


S: Í 1. Mósebók 28, tókst Rebekku og Jakobi að fá það sem þau vildu?

S: Á yfirborðinu já, en í raun og veru nei. Þau vildu að Jákob fengi ættarleiðina og með röngum hætti, lygi og svikum, náðu þau því, svo þau voru árangursrík.

Hins vegar hafði sonurinn með ættarleiðina yfirleitt heiðursstöðu í fjölskyldunni síðar; en Jakobi varð að flýja fyrir lífi sínu. Rebekka tókst að hjálpa uppáhaldssyni sínum; en hún myndi aldrei sjá Jakob aftur á jörðinni. Eins og fram kemur í Women in the Bible, þurfti Rebekka að lifa með syni sem hún hafði beitt órétti alla ævi.


S: Í 1. Mósebók 28:12 er orðalagið "á því/honum" tvírætt?

A: Ekki endilega. Orðasambandið "on it" var túlkað af sumum rabbínum sem "on him". Með öðrum orðum, annaðhvort voru englar himinsins að stíga upp og niður stigann, eða þá voru þeir að stíga upp og niður á Jakobi sjálfum. Þetta er nefnt vegna þess að Jesús sagði í Jóhannesarguðspjalli 1:51 að Nathanael muni sjá engla Guðs stíga upp og niður á Mannssoninum [Jesús].

Í þágu "á því": hliðstæðan er skynsamleg, þar sem stigarinn (eða stigagangurinn) er til staðar og Jakobsson í draumnum sér marga engla sinna störfum sínum. Í myndlíkingu er Jesús stiginn sem Guðs blessanir stíga niður til jarðar, og stiginn sem færir okkur til himna.

Á móti "á hann": eru englarnir að stíga á Jakobs til að komast að stiganum? Eru englarnir að klifra á Jakobs til að komast til himins? Hvað er stiginn/stigabrautin þá til fyrir? Jesús var afkomandi Jakobs, en Jesús er frekar eins og stigi en eins og Jakob sem blekkti fólk oft.


Spurning: Í 1. Mósebók 29:15-25, af hverju ættum við að dáðst að Laban í Biblíunni, þar sem hann blekkti og lygði að Jakobi?

S: Hver sagði að við ættum að dáðst að Laban? Við ættum það ekki. Þessi spurning gerir ráð fyrir að Biblían geti aðeins talað um Guðs fólk í tómarúmi og geti ekki nefnt aðra sem það þurfti að eiga viðskipti við. Auðvitað talar Biblían um bæði illa og góða menn. Ennfremur sýnir Biblían okkur að jafnvel hinir góðu menn voru ekki alltaf góðir.

Hliðstæða gæti hjálpað hér. Einhver gæti sagt: "Þú getur ekki dáðst að bandarískum hetjum. Tökum til dæmis John Wilkes Booth, sem skaut Abraham Lincoln." Jæja, við getum lesið um hvernig John Wilkes Booth lék veigamiklu hlutverki í bandarískri sögu, en hann var engin bandarískur hetja.

Laban lék hlutverk í sögu Ísraels, en hann var heldur enginn hetja. Samanburðurinn við Booth kann að virðast dálítið fáránlegur, þar sem enginn lítur upp til Booth sem hetju, en það að nefna Laban til að gagnrýna þá sem við ættum að líta upp til í Biblíunni (eins og einn guðleysingi gerði) virðist einnig óviðeigandi.


Spurning: Í 1. Mósebók 29:21-30, hvenær var Ráchel gefin Jakobi?

S: Jakobi vann í sjö ár, fékk Liju, beið viku, og fékk þá Ráchelu í skiptum fyrir loforð um önnur sjö ár.


S: Í 1. Mósebók 29:28, hvers vegna giftist Jakob tveimur systrum, þar sem 3. Mósebók 18:18 bannar að giftast tveimur systrum á meðan báðar eru á lífi?

S: 3. Mósebók 18:18 var hluti af Móse lögunum, sem voru gefin rúmlega 400 árum eftir að Jakobs kvæntist eiginkonum sínum. Vissulega gat enginn krafist þess að Jakobs hlýddi lögum sem hann hafði ekki heyrt, og Guð hafði ekki ennþá gefið þau.


Spurning: Í 1. Mósebók 29:31, af hverju sagði Guð ekki bara við Jakobs að elska Líu líka, í stað þess að láta Rakel vera ófrjó?

S: Stundum geta menn aðeins lært lexíur á erfiðan hátt. Erum við nokkuð öðruvísi?


Sp.: Í 1. Mósebók 30:14-15, hljómar það ekki eins og hégómi að nota mandrökur?

A: Mikið af þjóðlyfjum virkar ekki. Sú langa tíð sem Rakel var barnlaus síðar sýnir glöggt að mandrökurnar höfðu ekkert með það að gera að Guð opnaði leg hennar. Þessi kafli sýnir að jafnvel trúuð geta gert mistök og treyst á heimskuleg lækninga.


Spurning: Í 1. Mósebók 30:27, hvernig gat Laban notað spádóm til að komast að upplýsingum um Jakobs?

A: Með því að gera ráð fyrir að Laban hafi sagt sannleikann hér, fá menn stundum réttar niðurstöður með spádómi. Hins vegar, jafnvel þótt spádómur hefði gefið alla sannleikann í stað blöndu sannleikans og villu, ættu trúaðir ekki að fylgja fordæmi Laban því Guð sagði að stunda ekki spádóm í 5. Mósebók 18:10,14. Að auki gaf spádómur Laban honum ekki þá niðurstöðu sem hann óskaði sér í 1. Mósebók 31:1-2,9.


Spurning: Í 1. Mósebók 30:37-43 hljómar það ekki eins og hjátrú að Jakobs "orsaki" að kindur og geitur verði flekkóttar?

S: Engin vísbending um hégóma er til staðar, aðeins ranghugmyndir um erfðafræði dýra. Guð blessaði Jakobs þrátt fyrir þetta, eins og Jakobs sjálfur vissi í 1. Mósebók 31:7-13.


S: Í 1. Mósebók 31:23 og 37:25 er Gíleád ekki tímabundið óviðeigandi, þar sem í 4. Mósebók 26:29 segir að Manasse sé langafi Gíleáds?

S: Alls ekki. Fyrst atriði sem ekki tengist svari, og svo svarið.

Ekki hluti af svari: Gílead var nokkuð algengt nafn. Gílead var ekki aðeins afkomandi Manasse (4. Mósebók 26:29-30 og Jósúa 17:1), heldur var annar Gílead faðir Jiftahks (Dómarabókin 11:1), og þriðji Gílead var af Gád (1. Króníkubók 5:14).

Svarið er að orðið "Gíleád" sýnir tímabil ritunarinnar. Jakobi og Jósef hefðu ekki kallað svæðið Gíleád, en enginn heldur því fram að Fyrsta Mósebók hafi verið skrifuð á tímum Jakobs og Jósefs. Þvert á móti var Fyrsta Mósebók skrifuð á tímum Móse. Tveir og hálfur ættbálkur hinna transjórdanísku ættbálka áttu þegar að fá land sitt áður en Móse dó.

Anachronismi er þegar skjal sem segist vera skrifað á einum tíma notar orð eða hugtök sem einungis væru notuð síðar. Það er ekki anachronismi að nota orð sem voru notuð á ritunartímanum til að lýsa fyrri tíma. Til dæmis er það ekki tímabilsrangt þegar einhver á tuttugustu öld segir að svæðið Gíleád hafi verið í landinu Jórdaníu. Jakób, Jósef og Móse þekktu ekki nútíma landið Jórdaníu, en enginn heldur því fram að svo hafi verið.


S: Í 1. Mósebók 31:32,34, hvernig getur Biblían [meðal annars] samþykkt að Rakel stal goðum föður síns?

A: Hún samþykkir ekki þjófnað Rakels. Heimilisguðirnir höfðu ekki aðeins trúarlegar tengingar, heldur fólst í eign þeirra einnig erfðaréttur samkvæmt töflum sem skrifaðar voru um það leyti sem Móse lifði og fundust í borginni Nuzi.

Bókin Hard Sayings of the Bible, bls. 130–131, birtir texta Nuzi-töflunnar, en heldur einnig fram að trúarleg tengsl Rakels við þessar myndi gætu hafa komið til greina.

Þó sumir kunni að samúð með hefndargirni Rakels, samþykkir Biblían það ekki; hún skráir það einungis. Rakel lést við barnsfoðingu aðeins nokkrum árum eftir að hún tók guðana samkvæmt 1. Mósebók 35:17-19, svo þessir heimilisguðir gerðu henni vissulega engan gagn. Biblían er ekki bók um fullkomna ofurhetjur, heldur um mjög raunverulegt fólk sem hafði marga galla – eins og við.


S: Í 1. Mósebók 31:47, þar sem bókin var rituð snemma, hvers vegna eru tvö aramísk orð í þessu vers?

S: Þetta bendir til þess að aramíska hafi verið til hliðar við hebresku snemma á tímum. Mundu að aramísku menn bjuggu í Sýrlandi þar sem Laban bjó. Konur Jakobs voru þaðan. Eða þá geta þetta verið orð sem voru sameiginleg snemma hebresku.


S: Í 1. Mósebók 32:1-2; 33, hvernig undirbýr Guð okkur fyrir átök?

S: Málið snýst ekki bara um styrk til átaka, heldur einnig þol. Við getum styrkst á að minnsta kosti þrjá vegu.

1) Við þurfum að fá áminningu um hvað við eigum að beina augum okkar að, markmiðið sem er fyrir framan okkur, og kærleikann sem styrkir okkur til að halda áfram.

2) Guð getur styrkt okkur með því að veita okkur nýja andlega gjafir og dýpkað þær andlegu gjafir sem við eigum nú þegar. Við gætum þurft að læra nýja færni og æfa nýfundna hæfileika.

3) En andstætt því styrkti Guð Jakobs í 1. Mósebók 32. Með því að valda liðslækkun í mjöðm hans var Jakobs enn ólíklegra til að standast Esau líkamlega. Guð þarf að hjálpa okkur að losna við óþarfa farangur sem drífur okkur niður í þjónustu við Hann. Stundum er eitthvað ekki slæmt, en ef við treystum því of mikið í stað Guðs gæti Guð viljað að við þjónum Honum án þess.


S: Í 1. Mósebók 32:1-6, hvað heldurðu að hafi verið tveir tilgangar Jakobs með því að senda boðbera til Esau?

S: Eins og Guð sendi honum englaboðbera, kannski fékk Jakob hugmyndina um að senda boðbera til Esau á þennan hátt. Tuttugu ár voru liðin frá því að Jakob og Esau höfðu sést. Hvaða móttöku myndi Jakob fá? Annars vegar var Jakob hræddur við að komast að því, en hins vegar vissi hann að hann vildi hvorki flýja frá þessu né dvelja hjá Laban að eilífu. Athugið að Jakobi kallar Esau ekki "bróður þinn" heldur "þjón þinn".


Spurning: Í 1. Mósebók 32:6-7, hvað telur þú að hafi verið tvær ástæður fyrir því að Esau ákvað að mæta Jakobi með 400 mönnum?

S: Í fyrsta lagi, af hverju hafði Esau 400 menn? Esau var sennilega nokkuð auðugur og gæti hafa þurft þann her til að berjast við Horítana sem bjuggu í landinu.

Á þessum tíma var Esau kannski að koma til að standa við það sem hann hafði áður heitið: að drepa Jakobs. Eða kannski var Esau óákveðinn um hvað hann ætlaði að gera, en hann vildi hafa nóg af vígaspurkum til að hafa alla valkosti opna. Sama hvað var, Esau vildi að það væri ljóst að hann hefði stjórnina. Ef hann hafði ætlað sér að hræða Jakob, þá tókst honum; Jakob var alveg stíflaður af ótta.


Spurning: Í 1. Mósebók 32:6-7, með eiginkonum Jakobs, hvað heldurðu að fyrstu hughrif þeirra hafi verið af Kanaönu og af Jakobi?

S: Mundu að Jákob slapp naumlega undan vandræðum með Laban. Maður veltir fyrir sér hversu náin og traust sambandið var milli Ráchelar og Laban, þar sem hann gaf Leu Jákobi fyrst. Því gæti hún verið létt yfir að hafa einhvern veginn fjarlægð milli sín og Laban. Landsvæðið leit svipað út, nema að þar voru mörg víggirt borgir Kanaána sem Jákob þurfti að eiga við.


S: Í 1. Mósebók 32:7-23, hvaða þrjár aðferðir reyndi Jakob samtímis?

A: Í fyrsta lagi reyndi Jakob að greiða veginn með stórum gjöfum til Eesau. Í öðru lagi skildi Jakob fjölskyldu sína í hópa; ef einn hópurinn yrði ráðist á og drepinn gætu hinir dreifst og komist undan. Að lokum ákvað Jakobi að fara síðastur. Jakobi var mjög örvæntingarfullur og taldi sig vera einan. En eins og segir í Believer's Bible Commentary, bls. 68: "Með mannlegum öryggiskerfum verndum við okkur oft frá kraftmiklu bænarlífi. Hvers vegna gerum við okkur þetta rangt?"


Sp.: Í 1. Mósebók 32:22-32, var Jakobi hér gefið nafnið Ísrael, eða var Jakobi gefið nafnið Ísrael í 1. Mósebók 35:9-10? (Frjálslyndur kristinn maður nefndi þetta sem sönnun þess að margir höfundar hafi skrifað 1. Mósebók.)

Svar: 1. Mósebók 32:22-32 er mjög ítarleg og segir frá því hvernig Jákob glímir við Guð og Guð gefur honum nafnið Ísrael. 35. kafli 1. Mósebókar gefur yfirlit yfir líf Jákobs og í tveimur versum, 35:9-10, er minnst á að Jákob hafi verið gefið nýtt nafn svo við getum staðsett atburðina úr 32. kafla 1. Mósebókar. Já, þessi tvö vers eru endurtekning, en þetta er gagnlegt fyrir söguna, ekki óvart innifalið tvisvar sinnum. Í dag, þegar fólk skrifar, endurtekur það oft það sem það segir í meginmáli ritgerðar í niðurlaginu, en það þýðir ekki að mismunandi hlutar ritgerðarinnar séu eftir marga höfunda.


Spurning: Í 1. Mósebók 32:27-28, af hverju var Jakobi gefið nafnið Ísrael?

S: Þó að Biblían segi það ekki, eru tvær möguleikar og báðir geta verið sannir.

Að endurnefna hann sýndi að Guð ræður yfir öllu lífi hans, jafnvel nafni hans, og að hann væri orðinn annar maður, með annan örlög, vegna Guðs. Ég geri ráð fyrir að þegar við komum til himnaríkis getum við einfaldlega spurt Abram, Símon og Sáúl frá Tarsus um þetta, eða réttara sagt Abraham, Pétur og Pál.

Nöfn höfðu mikla þýðingu á þeim tíma, og Ísrael merkir greinilega "Guð þolir" eða "hann þolir með Guði", og tengist "þú hefur barist við Guð".


S: Í 1. Mósebók 32:24, 27, þar sem Jakobs glímdi við mann sem reyndist vera engill eða Guð, er Guð þá engill eða maður?

S: Guð getur birst sem brennandi runni, en það gerir hann ekki að planti. Þó að hann sé alls staðar nálægur getur hann einnig haft staðbundna nærveru sem hvað sem hann óskar sér.

Hér er það sem Klemens frá Alexandríu (193–217/220 e.Kr.) taldi. "Aftur, þegar Hann [Jesús] talar í eigin persónu, játar Hann sig vera Kennarann: 'Ég er Drottinn Guð þinn, sem leiddi þig út úr landi Egyptalands.'… Og hann birtist áberandi sem kennari Jakobs. Hann segir honum því: 'Sjá, ég er með þér, til að gæta þín á öllum vegum sem þú munt ganga; og ég mun færa þig aftur til þessa lands; því ég mun ekki yfirgefa þig fyrr en ég hef gert það sem ég hef sagt þér.' Einnig segir að hann hafi glímt við hann. "Og Jakobi var skilið eftir einn, og maður (Kennarinn) glímdi við hann þar til morguns." Þetta var maðurinn sem leiddi, leiddi til, glímdi við og smurði glímumanninn Jakob gegn illu. Kennarinn, bók 1, kafli 7, bls. 223


Q: Í 1. Mósebók 32:24-32, var Jakob að glíma við bókstaflegan engil, eða var hann bara að glíma við vandamál?

A: Ekkert bendir til þess að við getum bætt neinu við ritninguna sem gefur til kynna að þetta hafi ekki verið raunverulegur engill.

1. Að taka Biblíuna bókstaflega er eina heiðarlega leiðin til að túlka hana

2. Að taka Biblíuna bókstaflega þýðir ekki að þröngva á henni trélegri, stein-föstu bókstafstrú

3. Að taka Biblíuna bókstaflega þýðir að túlka bókina eins og hún var skrifuð.

Þó að gyðingarnir Jósefus og Fíló túlkuðu glímu Jakobs sem draum, skilja draumar ekki mjaðmalið varanlega úr lið.


S: Í 1. Mósebók 32:24-30, er Allah [Guð] kristninnar svo veikburða að hann þurfi allan nóttina til að glíma við Jakobs, eins og múslimi nefndi?

A: Í fyrsta lagi var það engill Guðs (sem Jakobs kallaði mann), ekki Guð sjálfur, sem glímdi. Jakobs sagðist hafa séð Guð augliti til auglitis, en hann hitti Guð einungis í gegnum engilinn. Óháð því sendi Guð þennan engil, sem hafði mátt til að knýja Jakobs til undirgefni.

Ef faðir glímir við tveggja ára gamalt barn sitt sem er þrjóskur, og lætur það jafnvel vinna stundum, gerir það hann ekki veiklegan föður. Á svipaðan hátt var ætlun Guðs að takast á við þrjósku Jakobs, ekki að eyðileggja Jakob og þrautseigju hans. Guð vildi leiða Jakob til skilnings á hver hann var, ekki drepa hann.

Ímyndaðu þér hversu gott það væri ef líkami þinn væri eins nema að hann væri þúsund sinnum sterkari. Þú gætir skarað fram úr í íþróttum, brotið þig í gegnum veggi og hlaupið á ótrúlega miklum hraða. Hins vegar, í hvert sinn sem þú reyndir að taka upp blóm, kúldaðir þú það, í hvert sinn sem þú tókst í hönd smábarns, brotnaði hún, og í hvert sinn sem þú faðmaðir maka þinn, fór hún á spítala. Kannski er það ekki svo gott að vöðvarnir þínir séu 1.000 sinnum sterkari.

Guð er alvaldur, en hann hefur einnig blíðu og fínleika. Guð er óendanlega máttugri en við, en Guð hefur betri stjórn á eigin krafti en við höfum yfir okkar. Sófónías 3:17 gefur dæmi um hvernig hinn almáttugi er blíður: "Drottinn Guð þinn er í miðju þér; hann er máttugur til að frelsa. Hann mun fagna þér með gleði; hann mun kyrra þig með kærleika sínum; hann mun fagna þér með söng."

Í 1. Konungabók 19:11-13 segir Guð Elía að hann muni upplifa nærveru Drottins. Hún var ekki í hinni voldugu vindi, jarðskjálftanum né eldinum, heldur í hljóðri, smári röddu.

Þannig að til að draga saman, tilbiðja kristnir menn Guð sem er blíður án þess að vera minni en hinn almáttugi.


Spurning: Í 1. Mósebók 32:30, getur einhver séð andlit Guðs, þar sem í 2. Mósebók 33:20 stendur að enginn megi sjá það og lifa?

S: Jakobi sá birtingu engils; hann hélt í fyrstu að það væri maður, og hann sá vissulega ekki Guð í dýrð sinni augliti til auglitis.


Sp.: Í 1. Mósebók 32:26, af hverju heldurðu að Jakob hafi verið svo staðráðinn í að fá blessun Guðs?

S: Jakob hefði getað beðið um meiri auð, um öryggi eða um að Esau væri honum velviljaður, en hann bað ekki beint um neitt af þessu. Hann bað einungis um að Guð blessaði hann. Jakob bjóst ekki við að Guð myndi gera honum kleift að forðast Esau, heldur vildi hann að Guð blessaði hann til að komast í gegnum það að hitta Esau lifandi.


Q: Í 1. Mósebók 33 og 36:7 skildu Esau og Jakob að vegna þess að eignir þeirra voru of miklar, eða vegna ótta Jakobs við Esau?

S: Bæði.


S: Í 1. Mósebók 33:18-19 og Jósúa 24:32, keypti Jakób landið við Sikem, eða keypti Abrahám það eins og segir í Postulasögunni 7:15-16 og 1. Mósebók 23:16-20?

S: Abraham keypti land í Mamre nálægt Hebron fyrir Söru í 1. Mósebók 23:16-20, en það er ekki á sama stað. Varðandi landið sem keypt var í Sikem eru þrjár mögulegar svör.

Jakob og Abraham keyptu það: Bæði í Jósúa 24:32 og 1. Mósebók 33:18-19 segir að Jakob, barnabarn Abrahams, hafi verið sá sem keypti landið við Síkем. Óháð því hvort Abraham kom til að verða vitni að kaupunum með peningunum sem hann gaf Ísaki eða ekki, mætti segja að ætt Abrahams hafi keypt landið. Enn í dag getur unglingur, með samþykki föður síns, keypt bíl á nafn föður síns.

Stefán gæti hafa ruglast: Þar sem Jákob keypti landið sem synir hans voru grafnir á, en Jákob sjálfur var grafinn í Mamre með Abrahami, gæti Stefán hafa óvart sameinað þessi tvö aðskildu atvik. Jafnvel þótt Stefán hafi ruglast, væri Biblían engu að síður óaðfinnanleg. Biblían skráði einfaldlega, óaðfinnanlega, það sem Stefán sagði, með öllum mistökum.

Endur grafinn: Þegar þeir settust að í landinu varanlega ákváðu þeir að grafa Abraham, Söru, Ísák og Rebekku aftur, svo að allir væru saman.


S: Í 1. Mósebók 33:18-19, hvað vitum við annað um borgina Sikem?

Þó borgin hafi verið í rústum á tíma Abrahams var staðsetning hennar þó kunn. Abraham keypti ekki borgina, heldur land nálægt Sikem.

Hún var sífellt endurbyggð vegna þess að hún stóð á hól sem hægt var að virkja og hafði frábæran lind. Síkhem var endurbyggð um 1900 f.Kr., en Faraó Senusert III (um 1880–1840 f.Kr.) lagði hana undir sig. Sichem var aftur eyðilagt um 1750 f.Kr. Það var endurbyggt en eyðilagt aftur af Egyptum um 1550 f.Kr. Það var endurbyggt á tímum Amarna-bréfa (1400–1370 f.Kr.), sem nefna það sem miðstöð konungsins Lab'ayu sem var í bandalagi við "Habiru"-innrásarmenn. Það var endurbyggt, en eyðilagt af arameum, konungi Menahem í Ísrael og Assýríumönnum árið 723 f.Kr.


Spurning: Í 1. Mósebók 34:13-17, hvernig gat Guð [meðal annars] samþykkt að synir Jakobs svöruðu með svikum um Díínu?

S: Guð samþykkti það ekki, og tveir synir Jakobs sem drápu Síkemaítana voru bölvaðir fyrir það.


Q: Í 1. Mósebók 34:25-30, hvernig gátu Símeon og Léví einir eytt allri borg?

S: Þeir leiddu árásina, en þeir höfðu aðra þjóna, ráðna hermenn og/eða ættingja undir forystu sinni.


Q: Í 1. Mósebók 35:1-5, hvað var röð atburða hér?

S: Hér er röðin.

1. Jacob var greinilega of lauss í að leyfa framandi líkneskjum meðal hirðingjahóps síns.

2. Guð sagði við Jakobs að hann skyldi búa í Betel og reisa honum altari.

3. Jakobi sá réttilega að ef þeir ætluðu að reisa altari Guði, myndi það ekki duga að hafa nokkrar myndgoð meðal sín.

4. Þegar þeir höfðu helgað sig fullkomlega Drottni, höfðu þeir ekkert að óttast frá nágrannþjóðunum.


S: Í 1. Mósebók 35:21, fæddust allir synir Jakobs í Migdal-Eber, eða fæddust þeir fyrr eins og aðrir kaflar 1. Mósebókar segja? (Frjálslyndur kristinn maður benti á þetta sem mótsögn.)

Svar: 1. Mósebók 35:21-26 segir ekki að hver einasti sonur Jakobs hafi fæðst í Migdal Eber, sérstaklega þar sem í 1. Mósebók 35:19-20 segir að Rakel, móðir tveggja sona, hafi nýlega látist áður en þau fluttu þangað. 1. Mósebók 35:21-26 telur einfaldlega upp sonina, í kjölfar frásagnarinnar um að Ísrael (=Jakob) reisti tjald sitt handan við Migdal Eber.


S: Í 1. Mósebók 36, hvers vegna eru niðjar Esau taldir upp svo ítarlega?

S: Auðvitað er þetta ekki mikilvægasta kaflinn í Biblíunni. Þó einstök nöfn séu ekki mikilvæg, lærum við sex atriði af þessu.

1. Þetta sýnir kröfu Biblíunnar um sögulega nákvæmni og athygli á sögulegum smáatriðum.

2. Afkomendur Esau (Edomitar) og Ísraelsmenn þekktu hvoru annað. Í Job bók er Elífas frá Temán, afkomandi Temáns í 1. Mósebók 36:11,15,42 og 1 Króníkubók 1:45. Síðar notar Jeremías 49:7,20 Temán á myndrænan hátt sem samheiti við Edom.

3. Þessi tveir skyldmenni þjóðir, þótt aðskildar, voru mjög vinveittar hvor annarri, að minnsta kosti á þessum tíma. Síðar, í Amos 1:9-11, er talað um "bræðralagssáttmálann" sem Edómítar brutu. Þetta var ekki formlegur sáttmáli, heldur óformlegt samband frá tíma 1. Mósebókar 33:4-16.

4. Edómítar sameinuðust í grundvallaratriðum Hórítum sem þegar höfðu búið í landinu í 1. Mósebók 36:20-29. Þessi sameining er líklega svipuð því sem Síkемítar lögðu til fyrir Ísraelsmenn. Árinni síðar var í raun til voldugt Mið-Austurlanda ríki, nefnt Mitanni, eða einnig Hurríar, sem var sameining tveggja þjóða. Ríkjandi hópur í samstarfinu voru Hurríar, sem virðast hafa komið frá Indlandi.

5. Þar sem Kanaön var gefið Ísraelsmönnum, fengu Edómítar Edóm og Seírsfjall. Guð sagði að hann hefði gefið Seírsfjall Esau-sonum í 5. Mósebók 2:5.

6. Fjöldi niðja Esau, ásamt aðlögun þeirra við Horítana og snemma upphaf stjórnsýslu, sýndi að Edómítaríkið var að þróast hratt og gæti orðið öflugur keppinautur síðar.

Hér eru orrusturnar milli Edóms og Ísraels.

1 Samúelsbók 14:47 Þeir börðust á dögum Sáuls

1 Konungabók 11:14-22 Edómitar undir forystu Hadads börðust á tíma Salómons

2 Króníkubók 20:1-23 Edómítar gerðu bandalag og börðust á tíma Jósafats

2 Konungabók 8:21 Edómítar börðust á tíma Jórams

2 Króníkubók 28:17 Edómítar börðust á tíma Ahas

Sálmur 137:7; Klageljóð 4:21-22; Obadías 10-14 Edómitar aðstoðuðu Babýloníumenn gegn Júda.

Malakías 1:2-5 um 433 f.Kr., eftir heimkomu úr útlegð voru Edómítar enn óvinir.

Í Esekíel 25:12-17, eftir fall Jerúsalem, biðu Edómítar við vegamótin til að drepa og ræna flóttamenn Gyðinga.


Spurning: Í 1. Mósebók 36:2 var Síbeon Hivítaborg eða Horítaborg, eins og stendur í 1. Mósebók 36:20?

S: Það eru tvær möguleikar:

Rangritun: Margir fræðimenn telja að hér sé um rangritun í masoretska textanum að ræða, þar sem á hebresku er Hivítinn skrifaður h[i]wwt en Horítinn h[o]rrt. Í sjötugatúlkuninni er notað orðið Horítar í 1. Mósebók 34:2 og Jósúa 9:7.

Tvö nöfn fyrir eina hóp eða tvo sameinaða hópa: Horítar (Húrrar) settust einnig að í Palestínu á svæðum þar sem Hívítar bjuggu, sem sést af húrskum persónunöfnum. Jafnvel höfðingi Jerúsalem á 14. öld f.Kr. bar húrsku nafnið Abdi-Hepa.


S: Í 1. Mósebók 36:31, sýnir orðalagið "áður en nokkur konungur réð yfir Ísraelsmönnum" að rithöfundurinn hafi verið frá tímum Sáuls eða síðar?

A: Nei. Ekki aðeins gat Móse vitað að konungur myndi ríkja yfir Ísrael (5. Mósebók 17:14-15), heldur vissu allir Ísraelsmenn allt frá Jakobs tíma að Ísrael myndi hafa konung úr Júda, vegna spádóms Jakobs í 1. Mósebók 49:10.


Q: Í 1. Mósebók 37:1-11, hvað olli því að Jósef lenti í slæmum samskiptum við fjölskyldu sína? Heldurðu að Jósef hafi verið meðvitaður um þetta?

S: Það voru fimm atriði.

1. Að kjafta á bræður sína í 1. Mósebók 37:2

2. Að Jakob elskaði Jósef meira en hina í 1. Mósebók 37:3.

3. Að Jakob gaf Jósef, en ekki hinum bræðrunum, skreyttan kyrtil í 1. Mósebók 37:3-4.

4. Ekki að Jósíf hafi fengið drauminn, heldur að hann hafi sagt bræðrum sínum frá draumi sínum um kornbundana í 1. Mósebók 37:5-8.

5. Jósef segir bræðrum sínum og föður sínum frá öðrum draumi um sólina, tunglið og ellefu stjörnur sem beygja sig fyrir hann í 1. Mósebók 37:9-11.

Jósef, sautján ára drengur, virtist algerlega ómeðvitaður um hvernig aðrir myndu taka það sem hann sagði. Jakob, sem var mun eldri, virtist heldur aldrei hafa hugleitt hvernig hann gæti vakið öfund meðal bræðra sinna. Maður myndi halda að Jakob myndi vita eitthvað um það. Augljóslega lærði Jakob "vonda lexíuna" um að sýna ástúð annarri en hinni, en ekki "góðu lexíuna" um að slíkt hafi slæmar afleiðingar.


Spurning: Í 1. Mósebók 37:1-11, af hverju hataðu bræður Jósefs hann eiginlega?

S: Bræður Jósefs töldu líklega að draumar hans kæmu frá honum sjálfum. Það væri auðvelt að finna að Jósef væri stoltur og hrokafullur, vegna þess að faðir hans elskaði hann (og móður hans Rakel) meira.


S: Í 1. Mósebók 37:1-11, hvaða tegundir af hlutum gera menn í dag sem skapa slæm samskipti við aðra?

S: Úr hroka, öfund eða illvilja geta þeir verið stjórnlyndir, montnir, háðsfullir eða slúðrandi. Af skorti á samkennd geta þeir verið óviðkvæmir. Af óöryggi geta þeir verið svikari. Stundum gera þeir þetta viljandi, og stundum eru þeir ekki meðvitaðir um að þeir geri þetta. Við erum eðlislægt sjálfhverf.

Við þurfum Jesú til að elska náunga okkar eins og okkur sjálf og til að halda áfram að elska náunga okkar eins og okkur sjálf.


S: Í 1. Mósebók 37:3, 23, 32, er til einhver önnur sönnun en í Biblíunni fyrir marglituðu skikkju?

A: Já, þó ekki hinn eiginlegi kjóll Jósefs. Fornleifafræðingar hafa fundið myndir af "Asíubúum" með marglita kjóla á veggjum gröfar egypsks aðalsmanns að nafni Khnumhotep. Sjá Pharaohs and Kings: A Biblical Quest bls. 332, 360 fyrir myndir og frekari upplýsingar.


Spurning: Í 1. Mósebók 37:17, er til nokkur utanbiblíulegur vitnisburður um að fólk hafi verið látið "hverfa" með því að henda því í brunn?

S: Já. Í bókinni Can Archaeology Prove the Old Testament? bls. 29 segir að cisterna í Dótan (13 mílur norður af Sichem) hafi fundist með nokkrum beinagrindum í. Að auki voru bræður Jósefs nálægt Dótan.


S: Í 1. Mósebók 37:17, ef þú spurðir bræður Jósefs af hverju þeir ætluðu að drepa hann, hvað myndu þeir segja?

S: Jósef lendir þeim í vandræðum (Jakob hafði sent Jósef til að kæra þá). Jósef gaf Jakobi slæma (ra'ah) skýrslu um þá, og þeir myndu segja Jakobi að slæmt (ra'ah) dýr hefði étið Jósef.

Þeir kölluðu Jósue draumóramann.

Egoísmi og öfund vegna þess að faðir þeirra elskaði Jósef meira. Ef draumarnir voru frá Guði (eins og síðar reyndist), þá sýndi jafnvel Guð Jósefi meiri náð.

Sichem var um 50 mílur norður af Hebron, þar sem Jakobs var. Dotan var um 13 mílur norður af því. Því voru þeir sennilega of langt frá Jakobi til þess að nokkur gæti sagt honum hvað gerðist.

Það er kaldhæðnislegt að snemma á lífsleiðinni notaði Jakob föt til að blekkja eigin föður, Ísák, og láta hann halda að hann væri Esau. Nú voru föt notuð til að blekkja hann af eigin sonum.


Spurning: Í 1. Mósebók 37:17, voru bræður Jósefs að plana að drepa hann, eða ákváðu þeir að selja hann til Midíanítakaupmanna eins og segir í 1. Mósebók 37:28-29?

S: Báðar fullyrðingarnar eru réttar, því að fólk getur breytt áætlunum sínum. Upphaflega ætluðu þeir að drepa Jósef, en Rúben ætlaði að bjarga honum. Þegar þeir sáu Midíanítakaupmennina ákváðu þeir hins vegar að þeir gætu grætt peninga á Jósef og breyttu áætlun sinni. Eðlilega gæti maður haldið að Jósef hefði "rétt" á að verða bitur út af þessu. Jósef fylgdi Guði, og erfiðleikarnir gerðu hann ekki bitran, heldur betri.


S: Í 1. Mósebók 37:25, voru kaupmennirnir Ísmaelítar eða Midíanítar eins og segir í 1. Mósebók 37:28?

S: Frá fjarlægð gátu bræðurnir ekki greint hvaða fólk var á ferð, eða hvort það væri blanda af báðum. Það skipti bræðrunum þó ekki máli; þeir vildu bara peningana. Annað hvort orðið Ísmaelítar eða Midíanítar gæti verið afritunarvilla. Eða bræðurnir héldu að þeir væru Ísmaelítar, en í raun voru þeir Midíanítar.


S: Í 1. Mósebók 37:28, var 20 silfursjekel rétt verð fyrir þræl eins og Jósíf?

S: Já. Samkvæmt K.A. Kitchen í Ancient Orient and Old Testament Introduction, bls. 52-53, er þetta rétt verð um 1800 f.Kr. Á öldum áður voru þeir metnir á 10 til 15 silfursjekla, um 30 silfursjekla á tímum Móse og síðar dýrari. Í Hóseas 3:2 var þræll metinn á um 30 sikla. Sjá Biblical Archaeology Review, bindi 21, nr. 2, bls. 53, fyrir myndrit sem sýnir verð þræls í gegnum tíðina.


Spurning: Í 1. Mósebók 37:28, af hverju gerði Guð ekki hlutina auðveldari fyrir Jósef?

S: Guð hefði getað gert hlutina mun auðveldari fyrir Jósef. Hann hefði getað sleppt því að gefa Jósef þessi draumórar, hann hefði getað látið Jósef bjarga bræðrum sínum svo þeir yrðu þakklátir honum. Guð notaði Jósef til að bjarga fjölskyldu sinni þegar mikil hungursneyð geisaði, en Guð hefði getað gert eitthvað annað til að bjarga þeim frá hungursneyð líka.

Við vitum ekki af hverju Guð kaus þær leiðir sem hann gerði til að framkvæma vilja sinn. Hins vegar sjáum við að það var ekki helsta markmið Guðs að veita Jósef huggun; Guð notaði tímann sem Jósef hafði á jörðinni til að gera hluti í lífi Jósefs og bræðra hans.


Spurning: Í 1. Mósebók 38:1-21, af hverju er þessi frásögn af Júda og Támar í Biblíunni?

S: Á skala frá 1 (ekki svo slæmt) til 10 (verst), þar sem kynferðislegt siðleysi er 10, hvað myndir þú kalla það að ætla sér aldrei að standa við loforð sem einhver var háð fyrir restina af lífi sínu? - Það er vissulega meira en 1. Það eru að minnsta kosti þrír lærdómar sem við getum dregið af þessu.

1. Til þess að við hugsi ekki að Júda og hinir ættföður væru réttlátari en allir aðrir, koma þessi og önnur frásögn okkur aftur í raunveruleikann um að þeir voru ekki sérstaklega réttlátir.

2. Biblían gefur okkur hreinskilna og nákvæma frásögn af því hvernig fólk lifði þá. Biblían sykurhúðar ekki sögu þeirra neitt. Við getum lært af því sem þau gerðu rangt sem og því sem þau gerðu rétt.

3. Þetta sýnir tegund syndar sem er til staðar í dag en er ekki oft rædd: að forðast ábyrgð. Þetta er talið mjög alvarleg synd í augum Guðs, þar sem Onan var drepinn vegna hennar. Júda breytti heldur ekki ábyrgan hátt gagnvart tengdadóttur sinni og hann braut sitt eigið orð. Júda gaf son sinn ekki Tamar í hjónaband, því hann óttaðist um líf sonar síns vegna vantrausts á góðvild Guðs. Augljóslega taldi Júda ekki að Ónan ætti skilið dauða fyrir að neita að uppfylla skyldu sína.


S: Í 1. Mósebók 38:29-30, hvað merkja Zerah/Zarah og Perez/Pharez?

S: Fyrst hvað þau merkja, og síðan tvær útfærslur. Strong's, biblíuorðabækur og skýrendur eru sammála um að Perez/Pharez þýði "brot" eða "gjá". Hann braut eða opnaði legið. Hins vegar er smávægilegur ágreiningur um Zerah/Zarah.

Skarlat: Vegna skarlatsþráðarins sem bundinn var um hönd hans gæti Zerah þýtt skarlat. Samkvæmt sumum fræðimönnum gæti það einnig þýtt bjartleika eða rautt.

Rísandi: Zerah kemur frá hebreska orðinu Zerah, sem merkir "rísandi" samkvæmt öðrum fræðimönnum.

Ástæða fyrir þessu mismunandi áliti má finna í Strong's Exhaustive Concordance (orð 2226). Þar segir að það sé það sama og 2225 "zerach, zeh'-rakh frá 2224; uppgangur ljóssins: - uppgangur." 2224 segir "zarach, zaw-rakh'; frumstætt. Rót; í eðlilegri merkingu að geisla (eða skjóta geislum), þ.e. að rísa (eins og sólin); sérstaklega að birtast (sem einkenni holdsóttar): - rísa, stíga upp, um leið og það rís." Þannig kom orðið Zerah frá sólarupprásinni og það gæti vísað til sjálfrar upprásarinnar eða til skærrauðs litar morgunroðans.

Messíaslína í Matteusi 1:3 nefnir stuttlega fæðingar bæði Perez og Zerah. Í fyrstu komu sinni sagði Jesús að hann myndi kalla fram sundrungu í Lúk. 12:51. Páll talar um dýrð annarrar komu Krists í 2. Þess. 2:8. Því komu tvíburarnir í röðinni á eftir tveimur komum Krists. Hins vegar nefnir Jóh. 1:5,9 að Jesús var hið sanna ljós sem lýsir hverjum manni, og að hann kom í heiminn.

Akan, sem var drepinn í Jósúa 7, var afkomandi Zerah. Því tryggir sérstakt eða guðlegt ættarbakgrunnur ekki að maður sé endilega réttlátur né að hann geti komist undan dómi. Það hefur verið sagt að "Guð á enga barnabörn." Með öðrum orðum, annaðhvort ert þú barn Guðs eða þú ert það ekki. En þú getur ekki krafist tengsla við Guð eingöngu vegna trúar foreldra þinna en ekki vegna þinnar eigin.


Spurning: Í 1. Mósebók 39:7-10, þar sem tíu boðorðin voru enn ekki skrifuð, hvað hefði verið rangt við að Jósíf sofi hjá konu húsbónda síns?

A: Jósef þurfti ekki Tíu boðorðin til að vita að það að gera þetta myndi algjörlega svíkja traustið sem húsbóndi hans bar til hans. Jósef sagði einnig að þetta væri synd gegn Guði.

Sumir fylgja einungis bókstaf laganna. En Jósef hagaði sér ekki þannig, og kristnir eiga ekki að haga sér þannig. Í stað þess að spyrja eingöngu "get ég komist upp með þetta" eða "er einhver algjör svart-hvít banni við þessu", ættum við frekar að spyrja "hvað myndi þóknast Guði".

Jósef hefur nú tapað yfirhöfnum sínum tvisvar sinnum! En eins og einhver sagði einu sinni, er betra að missa yfirhöfnin en að halda heiðursmannsheiðrinni, en að missa heiðursmannsheiðurinn en að halda yfirhöfninni.

Það er til áhugaverð arabísk saga sem lýsir hugarfari þess að hlýða einungis bókstaf laganna. Einu sinni gerði maður samning við illan jöfur. Báðir undirrituðu þeir pappír, þar sem hluti samningsins af hálfu jöfursins var að útvega honum fallegustu konu sem hann gæti ímyndað sér sem eiginkonu sína og að jöfurinn myndi ekki meiða hann. Alvöruðu hvarf og síðar kom falleg kona sem vildi verða eiginkona hans. Maðurinn vissi ekki að konan var alvöruð í dulargervi. Einn nótt bað "konan" manninn um að fá að sjá samninginn. Þegar maðurinn tók samninginn upp lét alvöruðu kertaljósvaxið hylja orðið "ekki" í setningunni "ekki meiða manninn", og alvöruðu drap manninn.

Það er áhugavert að sumum þótti nóg aðeins smá kertavax til að réttlæta ógildingu loforðsins sem þau gáfu. Í dag telja sumir það í lagi og eðlilegt að brjóta samning vegna ástæðna sem varla eru marktækari. Fyrir sanna trúmenn Guðs höldum við ekki aðeins orð okkar í letur heldur einnig ásetningi orða okkar og leyfum ekki veikum ástæðum að þjóna sem afsökun fyrir óheiðarleika.


S: Í 1. Mósebók 39:7-20, eru til fleiri sögur sem líkjast þessari?

S: Ekkert mjög líkt þessu er til, en til er ein skáldsaga sem er dálítið svipuð. Hugmyndin um að eiginkona sviki mann sinn þegar hann er fjarverandi er ekki einstök fyrir Jósíf. Um 600 árum síðar, á þrettándu öld f.Kr., var til egyptísk saga sem kallast "Saga tveggja bræðra" sem hafði nokkra líkindum. Þegar eiginmaðurinn var fjarverandi reyndi eiginkonan að freista bróður hans, en hann hafnaði tilraunum hennar. Þegar eiginmaðurinn kom til baka lagði eiginkonan fram falska ákæru á hendur bróður hans. Að lokum kom sannleikurinn í ljós og eiginkonan var tekin til dauða.


Spurning: Í 1. Mósebók 40:15, hvernig var Jósef fluttur burt frá landi Hebrea?

S: Annars vegar kom Jósef frá landinu sem var lofað og framtíðar eign Ísraelskra Hebrea. Á hinn bóginn hugsum við gjarnan um Hebrea sem samheiti yfir Ísraelsmenn, en svo var ekki þá. Híberi, eða 'Apiru, merkti einnig hirðingja, og Abram var kallaður Híberi. Þannig merkti Jósíf annaðhvort ætt sína frá Abrahami og búsetu í nýja landi Abrahams, eða að hann væri frá landi hirðingja, eða bæði.


S: Í 1. Mósebók 40:20-22, Matteusi 14:6 og Markúsi 6:21, er það slæmt að fagna afmælum þar sem einu afmælin í Biblíunni [að sögn] eru þegar Faraó aflífaði bakara og Heródes aflífaði Jóhannes skírara?

S: Nei. Vitni Jehóva reyna að nota rökþrot til að banna afmælisveislur. Bæði Faraó og Heródes voru grimmir, einræðishyggjandi stjórnendur sem drápu fólk á öðrum dögum líka, en það eru tvær sterkari ástæður fyrir því að það sé í lagi að fagna sérstökum degi fæðingar einhvers.

Jób var guðhræddur maður, og synir hans "höfðu þá sið að halda veislu í sínu húsi hverju sinni" (Jób 1:4). Hebreska textinn segir bókstaflega að hver og einn gerði það "á sínum degi", og sú setning merkir afmælisdag einstaklings, eins og sést af því að Jób bölvar "sínum degi" (hebreska), sem Biblían þýðir sem "fæðingardag hans" í Jób 3:1-3.

Einnig tilkynnti engillinn Gabríel að margir muni fagna fæðingu Jóhannesar skírara (Lúk. 1:14) og ef englar gátu fagnað fæðingu Jesú í Lúk. 2:13-14, er það í lagi fyrir okkur að fagna fæðingu Hans líka.


Spurning: Í 1. Mósebók 40:23, hvernig gat drykkjarþjónninn svo auðveldlega gleymt Jósef?

A: Á þeim tíma var drykkjarþjónninn áhyggjufullur um hvað draumurinn þýddi. En eftir að hann var endurreistur gat hann komist að þeirri niðurstöðu að Jósef hefði ekki bjargað honum og að Jósef nyti honum ekki lengur góðs, svo hann beindi athyglinni að því hvað og hver gæti gagnast honum. Hann gleymdi bæði þakklæti sínu til Jósefs og loforðinu um að muna eftir honum og nefna hann við Faraó. Af bræðrum sínum, konu Potífars og drykkjumaðnum var Jósef misþyrmt, ærumeitt og gleymt. En Guð gat samt sem áður gripið inn í þrátt fyrir gleymsku drykkjumannsins; það myndi bara taka tvö heil ár. Það er áhugavert að elsti sonur Jósefs var nefndur Manasse, sem þýðir "að gleyma", samkvæmt Evangelical Commentary on the Bible, bls. 33. Öfund bræðra Jósefs, ærumeiðingar konu Potífars og gleymska drykkjarþjónsins voru smáatriði í samanburði við meginvers þessa kafla: 1. Mósebók 41:32, sem segir að þetta mál "er Guði ákveðið."


Spurning: Í 1. Mósebók 41:18, af hverju eru kýr í ánni?

S: Á flestum stöðum myndu kýr ekki dvelja í ánni. En í Egyptalandi eru kýr oft þar til að leita svaladraums undan hitanum og til að verja sig fyrir flugum. En rithöfundur hefði þurft að búa í Egyptalandi til að vita þetta.


Spurning: Í 1. Mósebók 41:32, af hverju myndi Faraó gera ó-Egypta að næstæðstum yfirmanni?

S: Þó að konungar geti stundum gert undarlega hluti, var þetta í þessu tilviki mjög skynsamlegt. Ef Jósíf hefði reynt að gera uppreisn, hefðu Eðvópíumenn ekki fylgt honum. Sagt er að Kanaánitar, svo sem Meri-Ra, Ben-Mat-Ana og semítinn Yanhamu, staðgengill Amenófís III, hafi gegnt háum embættum í eðvópísku hirðinni. (Amenófís III varð faraó eftir að Ísraelsmenn höfðu yfirgefið Eðópíu.) Lengra fram á tímum höfðu tyrknesku Ottómantar oft Armeninga í háum embættum við hirðina, enda vissu þeir að almenningur myndi aldrei styðja ótrúa sem reyndi að ná völdum.


S: Í 1. Mósebók 41:45, var egyptneska nafnið sem Jósef fékk, Zaphenath-Paneah, titill eða egyptneskt nafn?

S: Það merkti líklega "sá sem kallast líf" eða eitthvað þvíumlíkt. Engar sannanir eru fyrir því að Egyptar hafi haft slíkt titil, svo það var sennilega nafn. Faraó vildi sennilega að Jósef gæti litið meira egyptneskur út fyrir marga embættismenn sína. Það þýðir þó ekki að Jósef hafi yfirgefið upprunalega nafnið sitt. Þetta er svipað og þegar fólk kemur frá Kína til Vesturlanda, oft taka þeir sér vesturlenskt nafn, og þegar fólk fer frá Vesturlöndum til Kína, taka margir sér kínverskt nafn.


Sp.: Í 1. Mósebók 41:45, er til nokkur sönnunargögn utan Biblíunnar fyrir egypska nafni Jósefs, Zaphenath-Paneah?

S: Já. Þó að fræðimenn viti ekki nöfn viziera Egyptalands frá öldum sem umkringja tímabil Jósefs, hafa fornleifafræðingar fundið tengsl.

Zaphenath: Egyptneska nafnið hans Jósefs í 1. Mósebók 41:45 var líklega komið til okkar með því að staðan á 't' og 'p' hafði skiptst. Zat-en-aph þýðir "sá sem kallast", sem var algengt orðtak. Papýrus Brooklyn 35.1446 sýnir mörg dæmi um Asíubúa sem fengu egyptnesk nöfn. Mörg af þessum nöfnum hafa "sá sem kallast" sem fyrsta hluta.

Paneah: "Pa" eða "Pe" myndi tákna egyptíska Ipi eða Ipu. "anea" er svipað egyptíska ankh, sem þýðir "líf", eða ankhu, sem þýðir "er á lífi". Bókin Pharaohs and Kings: A Biblical Quest, bls. 350, kemst að þeirri niðurstöðu að nafnið Ipiankhu og afbrigði þess hafi verið algeng á tímum Jósefs en ekki mjög algeng fyrr né síðar.


Q: Í 1. Mósebók 41:45, þegar litið er til þess hvernig Ísák fékk konu sína og Jakobs fékk konu sína, hvað er öðruvísi við hvernig Jósef fékk konu sína? Hvernig komst Jósef af því?

A: Faraó var ekki trúaður, og eiginkona Jósefs var það líklega heldur ekki, að minnsta kosti í upphafi. Við sjáum enga umhyggju hjá trúað fólki við val á eiginkonu fyrir Jósef; en Jósef komst samt af. Eins og Guð gaf Adam stjórn á landinu og eiginkonu, gaf Faraó Jósefi stjórn á landinu og eiginkonu.

Að auki eru Potifar og Potifera líklega ekki sami maðurinn. Í Egyptalandi er minnisvarði sem kallast Potifarstaflan, sem segir: "Putiphar sonur 'Ank h-Hor". Þetta er líklega hvorki annar né hinn maðurinn; heldur var Potifar algengt nafn.


S: Í 1. Mósebók 41:53-57, hvernig var Jósef fyrirmynd Krists?

S: Jósef þjáðist sjálfur svo að hann gæti útvegað fæðu fyrir allt Guðs fólk. Frá því að Jósef var seldur sem þræll til þess að hann varð næstur stjórnanda liðu um það bil 13 ár. Á þeim tíma þurfti Jósef að sýna þolinmæði, þótt honum væru engin ytri merki gefin um að ástand hans myndi nokkurn tíma batna. Hugsið hvað Guð er þolinmóður við okkur!


S: Í 1. Mósebók 41:57, hafði það sem gerðist Jósef að lokum gagn fyrir hann?

A: Í þessu tilfelli gagnast það honum óbeint, þar sem hann var ekki í Kanaön þegar hungursneyðin skall á. En aðallega var þetta ekki til þess að gagnast Jósef; Jósef hefði jú getað einfaldlega flutt til Sýrlands og lifað þar einn, eins og Jakobi gerði. Nei, aðalávinningurinn var fyrir hin 70 manns í ætt hans. Guð sendi Jósef ekki þessa þraut aðallega til hagsbóta fyrir Jósef, heldur fyrir fjölskyldu hans.

Á hinn bóginn hagnaðist Jósef mjög á annan hátt. Ímyndaðu þér að Jósef hefði dvalið í Kanaön eða Sýrlandi og gert ekkert alla ævi. Hann hefði kannski ennþá verið heiðarlegur í eðli, en yrði ekki talinn mikill hetja trúar í Biblíunni án þessara reynslna sem mótuðu hann, þótt mótunin hafi stundum verið sársaukafull.


Spurning: Í 1. Mósebók 41:57, þar sem hungursneyin var hörð um allan heim, af hverju upplifði þá ekki hvert land á jörðinni hungursney?

S: Þessi orðasamband gaf til kynna að hungursneyðin væri hörð einnig utan Egyptalands.


Q: Í 1. Mósebók 42:3-4, hvað lærði fjölskyldan um hlutdrægni?

S: Í tilfelli Jakobs, augljóslega ekkert. Hann sendi ekki Benjamín niður með hinum í þessu ævintýri, því það virtist sem hann elskaði Benjamín meira en þá. Í huga Jakobs voru hin látna eiginkona hans Rakel, sonur hans Jósúa sem hann hélt að væri látinn, og Benjamín tengdir saman og hann vildi ekki missa þann síðasta af þeim. Augljóslega voru hinir bræðurnir taldir auðveldari fórnarlömb. Þetta var hræðileg uppeldisaðferð.

Hins vegar höfðu bræðurnir liðið illa eftir að hafa sent Jósef í burtu og haldið þessu leyndu fyrir föður sínum öll þessi ár. En síðan þá, þar sem Jakobi var ósanngjarn við þá, og það myndi ekki breytast, lærðu þeir nú að lifa með því.


Spurning: Í 1. Mósebók 42:7, af hverju voru embættismenn Egyptalands að selja korn?

S: Undir forystu Jósefs hafði Egyptaland safnað matvælum fyrir harðvítuga hungursneyð. Annað hvort hafði egyptneska ríkisstjórnin tekið meira frá bændum en þeir þurftu, eða sumir Egyptar myndu hafa minna en þeir þurftu vegna þess að þeir voru að selja korn almennings til hagnaðar. Þúsundum ára síðar var þetta allt of algengt að matvæli væru flutt út til verulegs hagnaðar á meðan bændur sem framleiddu matinn dóu úr hungri.


Spurning: Í 1. Mósebók 42:8, af hverju þekktu bræður Jósefs hann ekki?

A: Ekkert bendir til þess að þetta hafi verið kraftaverk eða yfirnáttúrulegt. Þeir sáu hann síðast sem hjálparvana, hræddan sautján ára dreng með skegg, en nú sjá þeir ríkan, voldugan þrítugan mann sem, ef hann fylgdi egypskum siðum, hefði ekki haft skegg. Jafnvel þegar fólk tekur eftir líkingunni, flýtir það sér oft að draga þá ályktun að þetta geti ekki verið sami einstaklingurinn, ef aðstæður virðast gera það ómögulegt.


Spurning: Í 1. Mósebók 42:6-20, af hverju kom Jósef fram við sundraða bræður sína á þennan hátt?

Þó að Biblían hvorki samþykki né gagnrýni þessa aðferð reyndist hún snjöll af Jósefs hálfu. Jósef vildi vita hvernig þeir horfðu á hinn son móður sinnar og hvað þeir höfðu lært í gegnum árin. Hann vildi sjá hvað var í hjörtum þeirra áður en hann opnaði sitt hjarta fyrir þeim.

Þó að enginn í dag muni líklega lenda í sömu aðstæðum, er almenn regla samt sem áður gild um að reyna að vita eitthvað um hvað býr í hjarta manns áður en maður treystir honum. Í öðru samhengi sagði Jesús ekki að kasta perlum sínum fyrir svín í Matteusi 7:6.


Spurning: Í 1. Mósebók 42:21-23, af hverju fundu þeir svo mikla sektarkennd?

S: Þetta var stórt leyndarmál sem aðeins bræðurnir vissu. (Þeir vissu ekki að Jósef var fyrir framan þá og kunni hebresku.) Ímyndaðu þér að hafa leyndarmál sem gnissir í fortíð þinni um það sem þú gerðir einhverjum sem þér var kær en gætir ekki sagt þeim frá. Hugsaðu um hversu erfitt það var fyrir bræðurna öll þessi ár vegna syndar þeirra.

Rúben hafði hugmynd um að bjarga Jósef aftur í 1. Mósebók 37:21-22. Rúben var ekki sammála um að selja Jósef í 1. Mósebók 37:29, en hann samþykkti að taka skikkju Jósefs og dýfa henni í blóð. Hér var Rúben ennþá sekur eins og hinir, en hafði líka "ég sagði ykkur það" viðhorf og kenndi þeim um.


Spurning: Í 1. Mósebók 42:25-28, eftir að þeim var gert að skilja Símeon eftir í fangelsi, hvernig heldur þú að þeim hafi liðið þegar þeir sáu silfurspeningana aftur í pokanum?

S: 1. Mósebók 42:28b dró líklega úr áhrifunum þegar þar stendur: "hjörtu þeirra sökkvuðust." Þeir voru sorgmæddir yfir Símeon og föður sínum og óttuðust að segja hinum aldraða föður sínum frá. Jakob sagði síðar að ef Benjamín tapast líka, "munið þið færa gráu hárin mín niður til helvítis í sorg." (1. Mósebók 42:38b).

Áætlun Rúbens var að snúa aftur til Egyptalands einn með aðeins Benjamín og silfrið og reyna að fá Símeon leystan úr haldi. En Jakobi þótti meira um Benjamín en að reyna að fá Símeon leystan úr haldi.


Spurning: Í 1. Mósebók 42:37, af hverju sagði Reúben: "Þú mátt drepa tvo sonu mína ef ég fæ ekki hann aftur til þín"?

Svar: Jakob hafði engan áhuga á að láta drepa nokkurn barnabarn sitt. Reúben sagði þetta til að hafa áhrif og reyna að sannfæra Jakob. En þetta er nokkuð skrýtið samband að Reúben skyldi bjóða Jakobi slíkt samkomulag. Það virðist sem þrátt fyrir að Jakob vissi ekki sannleikann um Jósíf, hafi ekki verið mikið traust milli Jakobs og sona hans. Því miður getur það verið satt í sumum fjölskyldum í dag líka.


S: Í 43.–44. kafla 1. Mósebókar voru bræðurnir settir á próf. Hvers vegna voru þeir settir á próf?

S: Skoðum þessa stöðu frá sjónarhóli Jósefs. Einn daginn, eftir svo mörg ár, mæta bræður Jósefs á hans fund og biðja um hjálp. Á þessum tímapunkti, hvað vissi Jósef um þá og eðli þeirra? Það eina sem Jósef vissi á þessum tímapunkti var að þetta voru sömu bræður sem áttu að vera ástríkir, sem ræddu um hvernig þeir myndu drepa hann og seldu hann síðan í þrældóm. Ó, og þeir vissu hvernig átti að binda mann vel. Við vitum ekki hvort hugmyndin um hefnd hafi dottið Joseph í hug eða ekki, en fyrir aðra hefði það verið eðlilegt. Hvað ætti Joseph að gera?

Jósef hafði engan ánægju af því að blekkja bræður sína. En Jósef stóð frammi fyrir alvarlegri ákvörðun; ef bræður hans höfðu ekki breyst frá því að þeir seldu hann í þrældóm, þá sá hann enga ástæðu til að veita þeim frelsun.

Biblíuþekkingarútskýringin: Gamla testamentið, bls. 93–94, segir: "Jósef, sem þegar hafði náð glæsilegum árangri í að skapa spennu í tveimur heimsóknum þeirra, framkvæmdi nú meistaralegan leik sinn. Hann prófaði áhyggjur þeirra af Benjamín til að fá þá til að viðurkenna hið illa í sér. Ef þeir misstu af þessu prófi, ef þeir hefðu enga samúð með þessum öðrum syni Rakels, þá myndu þeir ekki eiga neinn þátt í uppfyllingu fyrirheita. Guð gæti byrjað upp á nýtt og gert Jósif að mikilli þjóð ef hinir reyndust óverðugir (sbr. 2. Mósebók 32:10)."


Sp.: Í 1. Mósebók 44, hvenær eigum við að prófa aðra? Almennt, hvernig eigum við að prófa aðra?

S: Prófið þið venjulega systkini ykkar svona? – Ég vona að svo sé ekki. Þó að við sjáum ekki guðhrædda menn prófa aðra jafn harkalega og Jósef gerði, þarf að spyrja fólk spurninga og prófa það til forystu. Fólk getur lært þegar það er prófað, en það er ekki meginatriðið. Meginatriðið er að sjá hvort hægt sé að treysta viðkomandi til að gera eitthvað, eða að hægt sé að treysta því til að kenna heilbrigða kenningu.

1. Tímóteusarbréf 3:10 segir: "Auk þess skulu þeir fyrst verða reyndir. Ef þeir reynast óaðfinnanlegir, skulu þeir þjóna sem djáknar." Opinberunarbókin 2:2 talar vel um kirkjuna í Efesus og segir: "Þú hefur reynt þá og afhjúpað sem lygara þá sem segjast vera postular en eru það ekki." Í Rómverjabréfinu 16:10 var Apelles prófaður og samþykktur; þó var það líklega Guð sem framkvæmdi prófið.

Á hinn bóginn, ef einstaklingur hefur staðist prófið, er rangt að reyna að blekkja hann með því að láta hann gangast undir frekari próf. Farísearnir gerðu rangt í að koma til að prófa Jesú með því að biðja um tákn í Markúsarguðspjalli 8:11 og Lúkasarguðspjalli 11:16.

Þeir prófuðu Jesú með spurningum í Matteusi 16:1; 22:35.

Rút prófaði Rút og Ópheru í Rút 1:11-15. Það var tilgangslaust fyrir þær að fara til Ísraels, lands sem þær höfðu aldrei séð, bara af því að þeim líkaði Naomi. Ef þær fylgdu ekki sama Guði, ættu þær einfaldlega að vera áfram þar sem þær voru.

Kóngur Sáúl var prófaður í 1. Samúelsbók 13:7b–14, en óljóst er hvort Samúel hafi óvart komið nokkrum klukkustundum of seint eða hvort hann hafi viljandi ætlað að koma nokkrum klukkustundum of seint.

Ég las einu sinni að á tímum Sovétríkjanna hafi einu sinni óeinmjallaðir hermenn með byssur brunað inn í neðanjarðar kirkjustund rétt þegar hún var að hefjast. Þeir spurðu hverjir kristnir væru og sögðu að allir ekki-kristnir gætu farið. Síðan lögðu þeir frá sér byssurnar og tilbeiðu líka; þeir vildu koma öllum njósnum út úr stundinni.


S: Í 1. Mósebók 44:2-13, hvernig væri silfurkúban í sekki Benjamíns svipuð því þegar Rakel stal guðunum föður síns?

S: Bræðurnir gætu hafa þekkt söguna af Rakel sem stal goðum föður síns, Laban. Laban og Jákob urðu sammála um að sá sem yrði fundinn með þessum goðum yrði drepinn. Á þeim tíma vissu þeir ekki að Rakel hafði stolið þeim. Ef Laban og Jákob urðu sammála um þá refsingu, hvaða refsingu myndi æðsti embættismaður Egyptalands gefa fyrir að stela einhverju sem var (augljóslega) nálægt honum og hafði mikla fjárhagslega verðmæti?


S: Í 1. Mósebók 44:5, hvernig gat Jósef, guðhræddur maður, fullyrt að hann notaði spádóma?

A: Það segir ekki að Jósíf hafi nokkurn tíma notað þann bolla, aðeins að hann sagði bræðrum sínum að hann notaði hann til spádóms. Samkvæmt 1. Mósebók 44:15 var Jósíf greinilega ekki mjög upptekinn af bollanum. Við eigum ekki að stunda spádóma (5. Mósebók 18:10), og við eigum að forðast jafnvel útlit illsku (2. Korintubréf 8:21; 1. Þessaloníkubréf 5:22), og jafnvel Jósef var ekki fullkomin manneskja.

Í Evangelical Commentary on the Bible, bls. 34, segir að vatnsspádómur hafi verið algengur í Egyptalandi. Þeir horfðu á dropana í vatninu og gerðu spádóma.


Spurning: Í 1. Mósebók 45:3, hvaða fjórar ástæður gætu verið fyrir því að bræður Jósefs væru þögulir?

S: Bræðurnir voru bæði 1) orðlausir vegna þess að þeir voru í áfalli, ekki aðeins við að sjá Jósef, heldur einnig vegna stöðu hans. 2) orðlausir vegna þess að þeir höfðu verið uppvísir, og 3) orðlausir yfir því hvað myndi gerast við þá núna. 4) Þeir höfðu sagt: "Ætlarðu að ríkja yfir okkur?" (1. Mósebók 37:8). Nú réð Jósef yfir öllu Egyptalandi (1. Mósebók 45:8).


Spurning: Í 1. Mósebók 45:5,8; 50:19-20 hverjum sagðist Jósef hafa sent sig til Egyptalands? Af hverju?

S: Hversu oft hefurðu heyrt að þegar einhver hefur skipulagt morð hafi það endað vel fyrir hann? Það endar vel fyrir bræðurna.

Jósef sagði sérstaklega að það væru ekki bræðurnir, heldur Guð. Jósef sá að erfiðleikar hans og þrautir komu frá Guði, og hann lofsamaði Guði fyrir það, því nú, og aðeins nú, sá Jósef útkomuna.


Spurning: Í 1. Mósebók 45:6 og 1. Mósebók 47:28 urðu Ísraelsmenn þrælar á meðan Jósef var enn á lífi?

A: Já. Þegar litið er á 1. Mósebók 37:2; 41:1; 41:29-39; 45:6; 47:28, voru Ísraelsmenn í Egyptalandi í 71 ár af 110 ára lífi Jósefs. Þannig urðu Hebrear þrælar á meðan Jósef var enn á lífi, því þeir voru þrælar í Egyptalandi í 400 ár, og samtals í 430 ár.


Spurning: Í 1. Mósebók 45:8 og 50:19, gerir Guð trúfasta menn að þrælum? Gerði Guð Jósef að þræli, eða bræður hans?

S: Þetta er dæmi um guðfræðilega hugtakið samþykki. Guð vissi ekki aðeins um hið illa sem þeir myndu frjálslega og sjálfviljugir ákveða að gera ef þeir væru í þeirri stöðu, heldur gerði Guð þeim kleift að vera í þeirri stöðu og framkvæma það sem í hjörtum þeirra bjó. Ennfremur skipulagði Guð og notaði hið illa þeirra til að leiða gott til leiðar. Eins og segir í Rómverjabréfinu 8:28: "...Guð vinnur allt saman til góðs þeim sem elska hann..." Allt felur í sér jafnvel hið illa.


S: Í 1. Mósebók 45:25-28, hvaða tvær ástæður eru fyrir því að Jakobi varð svo undrunarslátt af að heyra að Jósef væri á lífi?

A: Í fyrsta lagi hélt hann að hann vissi með vissu að Jósef væri dáinn; hann hafði jú séð blóðblettaða marglita skikkjuna. Í öðru lagi myndi hann verða hneykslaður, annaðhvort þá eða síðar, þegar hann kæmist að því að tíu synir hans hefðu allir samverkað um að blekkja hann í meira en tuttugu ár.


Q: Í 1. Mósebók 46:3-4 talar Guð við Jakob sem einstakling eða niðja hans?

A: Bæði. Guð sameinar þau tvö þegar hann segir við Jakobs að "þið" munið verða að miklu þjóðerni. Þó að Jakob hafi dáið í Egyptalandi var líkami hans fluttur aftur til Palestínu til grafar. Þetta var merki um að "þið" í fleirtölu myndu koma út úr Egyptalandi 430 árum síðar.


S: Í 1. Mósebók 46:1-6, hvernig bregst Jakob við þessum skelfilegu fréttum?

S: Fyrst samþykkti hann að fara niður til Egyptalands eins og synir hans sögðu. Kannski sá hann enga aðra leið, vegna hungursins í Kanaönu. En áður en Jakob fór niður til Egyptalands fór hann til Beersheba þar sem þeir höfðu reist altari og fært fórnir til Guðs í 1. Mósebók 46:1. Beersheba var meira og minna í sömu átt og Egyptaland, svo hann hefði aðeins þurft að bíða stutt til að komast að altarinu. Þá gaf Guð Jakobi sýn um nóttina og sagði honum ekki að óttast að fara niður til Egyptalands (1. Mósebók 46:3). Þetta stangast á við 1. Mósebók 26:2 þar sem Guð bauð Ísaki ekki að fara niður til Egyptalands. Síðan flýttu Jakobi og ættingi hans sér til Egyptalands. Síðar fór Jakob fyrir Faraó og blessaði hann (1. Mósebók 47:7,10).

Furðulega segir í 1. Mósebók 46:4 að Jakobi verði reistur aftur. Auðvitað voru bæði afkomendur hans og líkami hans fluttir upp úr Egyptalandi, þótt Jakobi hafi dáið þar. En Guð nefndi að Jakobi myndi deyja, því hann sagði að Jósef myndi leggja hönd sína á augu Jakobs til að loka þeim í síðasta sinn í 1. Mósebók 46:4.


Spurning: Í 1. Mósebók 46:4, af hverju dó Jakob í Egyptalandi, þar sem Guð lofaði að leiða hann þaðan út?

S: Fólk hugsaði bæði um afkomendur sína og sjálft sig. Afkomendur Jakobs voru leiddir út úr Egyptalandi. Auk þess var líkama Jakobs leitt út úr Egyptalandi í 1. Mósebók 50:13-14.


Q: Í 1. Mósebók 46:8-27, eru þar 12, 13 eða 14 ættir?

S: Það voru 12 synir Ísraels (10 + Leví + Jósef)

Það voru 12 vígdeildir og ættbálkar með land (10 + tveir synir Jósefs, Manasse og Efraím, en ekki Leví).


Spurning: Í 1. Mósebók 46:8-27 langar mig að vita hverjir 11 synir Jakobs voru sem hann átti í landi Ísraels, hverjar voru eiginkonur þeirra? Í Biblíunni, í Bókinni um Útganga, er staðfest að 70 manns fóru til Egyptalands, þar á meðal Jakob. Geturðu talið þá upp fyrir mig?

A: Reyndar er "Útgangan" önnur atburður; þegar þeir fóru út úr Egyptalandi. En til að svara spurningu þinni eru ellefu synir Jakobs:
Rúben, Símeon, Léví, Júda, Ísasakar, Sebúlún, Gád, Aser, Benjamín, Dan og Naftalí. Auðvitað var Jósef sonur Jakobs, en hann bjó í Egyptalandi, ekki í landi Ísraels.

Afkomendur Jakobs sem fóru til Egyptalands eru taldir upp í 1. Mósebók 46:8-27; þó eru ekki taldir þeir sem ekki voru líffræðilega tengdir Jakobi. Synir og karlkyns afkomendur Jakobs sem þá ferðuðust til Egyptalands voru 64 menn. Dóttir Jakobs, Dína, og dóttir Assers, Sera, fóru einnig. Þegar þú bætir við fjórum manneskjum í viðbót – Jósef, tveimur sonum hans, Efraím og Manasse, og Jakobi – eru það 70 manns sem taldir eru upp. Auðvitað hefðu eiginkonur og aðrir einnig farið, og Biblían segir ekki að ekki hafi fleiri en 70 manns farið, heldur að 70 afkomendur Jakobs, þar á meðal Jakob sjálfur, hafi farið.


Spurning: Í 1. Mósebók 46:33, er til nokkur sönnunargögn utan Biblíunnar sem sýna að hirðarnir hafi verið ógeðslegir fyrir Egypta?

S: Við höfum engin bein sönnunargögn, en við höfum nokkrar upplýsingar.

1. Þegar útlendingarnir Hyksos réðu Egyptalandi kölluðu seinni Egyptar hina fyrirlitnu útlendingastjórnendur "hirðingjakonungana".

2. Á tímum Jósefs segja fornleifafræðingar að stór hópur Asíubúa hafi búið í Níledeltunni. Greining á beinleifum sauða sýndi að um þetta leyti komu Asíubúar fyrst með langhærða sauði til Níledeltu-svæðisins í Egyptalandi.


S: Í 1. Mósebók 47:11, hvernig gat fjölskylda Jakobs búið í héraðinu Rameses þegar borgin Rameses hafði ekki enn verið byggð?

S: Þeir settust að í Níledeltusvæðinu þar sem hebresku þrælarnir myndu síðar byggja borgina Rameses. Þó að svæðið hafi ekki verið þekkt undir því nafni þegar Jakob settist þar að, hafði borgin Rameses verið byggð þegar Móse skrifaði Fyrstu Mósebók.


S: Í 1. Mósebók 47:20-21, hvernig gat Guð samþykkt að Jósúa gerði íbúa Egyptalands að þrælum Faraós?

A: Guð tók ekki í það, heldur leyfði þennan 20% tekjuskatt í 1. Mósebók 47:23-26.


Q: Í 1. Mósebók 47:31, tilbeiði Jakob við höfuð rekkju sinnar eða hallaði hann sér á staf sinn eins og segir í Hebreum 11:21?

S: Þó að maður gæti verið í rúmi og hallað sér á staf til að sitja upp og tala, er einfaldari skýring til. Stafirnir fyrir "rúm" og "staf" eru þeir sömu á hebresku, og Gamla testamentið var upphaflega skrifað með aðeins samhljóðum. Masóretíska textinn setti inn sérhljóðin til að búa til þetta "rúm", en Septúaginta þýddi þetta sem "staf". Í hebresku bréfi til Híberíumaðuranna 11:21 í grískri þýðingu stendur stafur.


Spurning: Í 1. Mósebók 48:5, hvað merkir það að Jakobs sagði að Manasse og Efraím tilheyrðu honum?

S: Svo virðist sem við framtíðarskiptingu landsins hafi Manasse og Efraím verið taldir í sama flokki og beinu synir Jakobs. Þannig fengu afkomendur Jósefs tvö landhlut, ekki eitt. Oft fékk fyrstfæddur tvöfalt hlut. Þó Jósef hafi ekki verið tímabundið fyrstfæddur, hafði honum verið veitt réttindi fyrstfædds.


Spurning: Í 1. Mósebók 49 og 5. Mósebók 33, hvernig rætust þessar spádómar?

A: Fyrir hvern son er gefið yfirlit yfir spádómana og síðan uppfyllingu þeirra. Almennt séð gaf 1. Mósebók 49 margar spádómsspár, en í 5. Mósebók eru aðeins fáein vísbendingar um framtíðina í bænum Móse.

Rúben, þrátt fyrir að vera líffræðilega fyrstfæddur, myndi ekki lengur skara fram úr. Rúben settist að austan megin við Jórdanfljót og var aldrei stórt ættbálk. Samkvæmt Encyclopedia of Bible Difficulties bls. 103 lagði Móab Rúbén undir sig á 9. öld f.Kr. (900–800 f.Kr.), samkvæmt áletrun á Móabítasteininum (850 f.Kr.). Þetta var eftir tíma Sálómons og á milli valdatíma Asa og Jósíasar í Júda.

Símóníum yrði dreift um Ísrael. Símóníum settist að í miðju Júda (Dómarabókin 1:3), og þeir misstu stóran hluta af ættbálksvitund sinni þegar þeir dreifðust um Júda.

Levi yrði einnig dreift um Ísrael. Levítum var ekki úthlutað landi, heldur aðeins borgum til að búa í um allt Ísrael. Þeir áttu að vera kennarar Ísraels. Á dögum sundraðs konungsríkis fluttust margir þeirra suður til Júda.

Júda verður lofaður af bræðrum sínum, hönd hans verður á hálsi óvina sinna og aðrir synir munu beygja sig fyrir honum. Júda verður eins og ljón. Keppan mun ekki hverfa fyrr en Síló kemur. Davíð og síðar stjórnendur suðurríkisins komu allir úr ætt Júda. Jesús var afkomandi Davíðs, bæði lífeðlisfræðilega í gegnum Maríu og "löglega" í gegnum fósturföður sinn, Jósef. 1. Mósebók 49:10-12 er messíasleg samkvæmt Targum Jónatans, Targum pseudo-Jónatans, Targum Onkelos og babýloníska Talmúd.

Sebúlún mun búa við sjóinn og landamæri hans teygðust til Sídon í Fönikíu. Þessi spádómur um staðsetningu þeirra rætist.

Sebúlon myndi búa á góðum og þægilegum hvílustað og myndi vinna þrælahætti. Sebúlon var undir erlendum valdastokkum ásamt hinum norðlægum ættbálkum undir Assýríumönnum árið 732 f.Kr.

Dan mun veita réttlæti, eins og grimmilegur ormur. Eins og ljónsunginn mun hann stökkva fram úr Bashan. Dan erfði í miðhlutanum (fjarri Bashan), en þegar þeir réðust grimmilega á Laís í Dómarabókinni 18, fluttust þeir til norðurs nálægt Bashan.

Gad verður sóttur, en mun ráðast á þá aftur. Blessaðir eru þeir sem stækka landamæri Gads. Þetta gæti vísað spádómslega til Jiftah frá Gad, sem sigraði Ammonítana.

Aser mun eiga ríka og fína matargerð. Aser mun vera sterkur alla daga sína. Aser átti fáar erfiðleika í stríði, þó að þeir hafi að einhverju leyti aðlagast föníska menningu.

Naftali verður eins og hindur sem ber fallega hreina. Naftali mun erfa land til suðurs að vatninu. Naftali lék ekki stórt hlutverk í mörgum stríðum og þeir settust að við Galíleuvatn.

Jósef verður ávöxtugur vínviður, sem greinar hans klifra yfir múr. Bogmenn munu skjóta á hann, en boga hans mun haldast stöðugur. Eins og prins meðal bræðra sinna. Jósef mun hafa gnægð. Tvær hálfættbálkar Jósefs, Efraím og Manasse, voru fjölmennustu eftir Júda. Raunar varð Efraím síðar samheiti við norðurríkið, rétt eins og Júda varð samheiti við suðurríkið.

Benjamín yrði grimmur úlfur. Ehúd, Benjamínsmaður, var dómari sem drap Eglon frá Móab. Benjamín, þótt hann væri lítill ættbálkur, barðist af miklum hörku gegn hinum ættbálkunum í Dómarabókinni 20.


S: Í 1. Mósebók 49:3 og 5. Mósebók 21:17, hvað þýðir "upphaf styrks mannsins"? Sumar þýðingar gefa í skyn að hér sé átt við upphaf æxlunarhæfni mannsins eða karlmennsku hans. Sálmur 127 gæti gefið annað í skyn varðandi þennan hugtakið þegar hann talar um börn æsku mannsins sem örvar í skotpoka hins volduga stríðsmanns.

S: Maður getur verið frjósamur og aldrei eignast börn, þó að án barna sé ekki sannað að hann sé frjósamur. En til að greina smáatriðin eru fjórar mögulegar merkingar.

a) ungbarn, sem einnig sýnir að maðurinn geti átt fleiri börn eftir þetta.

b) karlson, sem getur séð fjölskyldunni fyrir þegar maðurinn er orðinn gamall og barist fyrir landið.
c) Þetta er orðasamband sem vísar til réttar elsta sonarins.
d) afkomandi, sem þýðir að maðurinn geti átt varanlega ætt.

Ég tel að d) sé líklegast átt við hér, því að það að eiga afkomendur til að halda ættinni áfram var mjög mikilvægt í þeirri menningu. Raunar, þegar giftur maður dó án afkomenda, átti bróðir hans að giftast eiginkonu hans og fyrsti sonurinn bar nafn hins látna bróður.

c) er einnig örugglega til umfjöllunar í 5. Mósebók 21:16-17.
En ég tel líka að b) sé til umfjöllunar hér, eins og segir í Sálmi 127:4-5.

Hins vegar er "upphafið..." ekki eitthvað sem mörg börn eiga sameiginlegt, né að þau væru saman "upphafið". Þetta gefur í skyn að barnið var upphaf styrks mannsins þegar barnið fæddist, sem sýnir að a) var til umræðu. Rúben missti rétt sinn sem frumburður, en í 1. Mósebók 49:3 var hann enn líffræðilega séð frumburðurinn, "upphaf styrks míns".

Þannig að mín skoðun er allt það sem hér hefur verið sagt.


Spurning: Í 1. Mósebók 49:3-4, af hverju var það réttlátt að Rúben, sem hafði skarað fram úr í heiðri og valdi, skyldi ekki lengur skara fram úr? Hefur slíkt gerst í öðrum hlutum kirkjunnar?

A: Þetta er í raun orðaleikur með orðið "excel". Þetta er vegna þess sem Rúben gerði í 1. Mósebók 35:22 og 1 Króníkubók 5:1-2.


Spurning: Í 1. Mósebók 49:5-7 hvernig gat Jakob bölvað Leví, þar sem Móse síðar blessaði Leví í 5. Mósebók 33:8-11?

A: Afkomendur Leví voru dreifðir um allt Ísrael vegna þessa grimmdarverks. Afkomendum Leví var blessað með því að fá forréttindi til að kenna Ísrael. Hér er lærdómur til að draga. Bölvun getur, þegar við berum hana þolinmóður og fylgjum Guði, breyst í blessun.


S: Í 1. Mósebók 49:7, hvenær ætti þjóð eða þjóðerni að sýna reiði og grimmd?

S: Í 1. Mósebók 49:6 lamaðu þeir jafnvel nautgripina vegna reiði sinnar: þeir voru ekki tól réttlætis, heldur tól óstjórnlegrar reiði.

Svarið við þessari spurningu er: aldrei. Við eigum að vera kærleiksrík. Að bera í sér hatur er merki um að vera ekki frelsaður, samkvæmt 1. Jóhannesarbréfi 4:8,20. "Því að reiði mannsins framkvæmir ekki þá réttlæti sem Guð vill," samkvæmt Jakobsbréfi 1:20.

Símeon og Leví voru næsteldri synir Reúbens. Þeir voru útilokaðir eingöngu vegna grimmdar reiði sinnar. Á sama hátt eru í dag stundum hæfir, reyndir og greindir einstaklingar ekki teknir til greina fyrir starf eða sagt er upp hjá þeim vegna skapheitis. Við getum misst af miklu af góðum hlutum og góðum samböndum vegna reiði.


S: Í 1. Mósebók 49:9, af hverju var Júda ekki útilokaður vegna Támars í 1. Mósebók 38?

Svar: Júda er næsteldri sonurinn, á eftir Rúben, Símeon og Lébí. Allir fjórir voru synir Líu. Júda reyndi að láta drepa Támar, en eftir að synd hans kom í ljós, leiðrétti Júda hlutina, eða að minnsta kosti eins vel og hann gat, að lokum.


S: Í 1. Mósebók 49:9-11 hvað spáir þessi spádómur nákvæmlega?

A: Shíloh er einfaldlega "sá sem það tilheyrir". Gyðingarnir sjálfir skildu 1. Mósebók 49:10 sem messíasspádóm. Í babýlónsku Talmúd, Sanhedrin, kafli 4, eftir 37, á réttri síðu, sagði Rabbi Rachman, "Þegar meðlimir Sanhedrins sáu að þeim hafði verið svipt réttinum til lífs og dauða, greip almenn ringulreið um þá; þeir huldu höfuð sín ösku og líkama sína pokaklæðum og hrópaðu: 'Vei oss, því að keppan hefur horfið frá Júda og Messíasinn hefur ekki komið!'"

Í skýringu á Fyrstu bók Móse úr Dauðahafsrullunum (4Q252 [=4QpGena]), brot 2, í umfjöllun um 1. Mósebók 49:10, segir: "Þegar Ísrael ríkir, mun ekki skorta afkomanda Davíðs á hásætinu. Því stjórnandastafurinn er sáttmáli konungsvaldsins, [og ættbálkar] Ísraels eru skiptingarnar, þangað til Réttlætis Messías kemur, Sproti Davíðs." Sjá The Dead Sea Scrolls in English 4. útg. bls. 300–302, sem bendir einnig á að í þessari skýringu séu gyðingísku Hasmóneuskonungarnir taldir ólögmætir stjórnendur, þar sem þeir komu ekki frá Júda.

Babýloníski Talmúdinn, Sanhedrin 98b, Rabbi Johanan skrifaði: "Heimurinn var skapaður fyrir Messíasins sakir, hvað heitir þessi Messías? Skóli Rabbi Shila sagði: 'Nafn hans er Shiloh, því svo er skrifað: 'þangað til Shiloh kemur.'"

Jerúsalemstalmúdí, Sanhedrin folíó 24. "Nokkru áður en fjörutíu ár liðu frá eyðingu musterisins var Gyðingum svipt vald til að kveða upp dauðarefsingar."

Targum Onkelos segir: "Valdboðunin mun ekki hætta frá húsi Júda, né ritari frá barnabörnum hans, að eilífu, þangað til Messías kemur."

Targum Pseudo-Jóhannans um 1. Mósebók 49:11a, "Kóngar og stjórnendur munu ekki hætta úr húsi Júda … þar til konungur Messías kemur"

Aukinn gyðinglegur heimild sem bendir til þess að Gyðingar hafi skilið þetta sem messíasspádóm er Targum Jónatan á 1. Mósebók 49:10,11a.

Fyrstu kristnir menn sem vísa til þessa messíasspádóms eru Irenæus frá Lióni (um 160–202 e.Kr.), Hippólýtus frá Portus (222–235/236 e.Kr.) og Orígenes (225–253/254 e.Kr.). Meðal villutrúarmanna nefna Ebíonítísku Klemens-predikanirnar (um 188 e.Kr., óvíst tímabil) þetta.


Spurning: Þar sem í 1. Mósebók 49:10 stendur að keppinn muni ekki hverfa fyrr en "Sjíló" kemur, hvernig getur þetta verið Messías?

S: Grísku og latnesku þýðingarnar segja "sá sem það á". Þetta var talið messíaslegt af sögulegum gyðinglegum túlkum, þar sem aramíska targúmið þýðir þetta sem "Messías". Þetta er einnig messíaslegt samkvæmt Targum Jónatan og Targum Pseudo-Jónatan (= Targum Yerushalmi I, = Targum Ezez). Gyðingar misstu réttinn til dauðarefsingar um 6 e.Kr. Babýloníski Talmúdinn nefnir þetta í Sanhedrin, kafli 4 á eftir blaðsíðu 51b; kafli 4 á eftir blaðsíðu 37; á hægri síðu. Esekíel 21:27 hefur samlíkingu við 1. Mósebók 49:10.

Aðrir myndu líta á hann sem opinberan stjórnanda Palestínu. Undir Rómverjum var gyðingakonungurinn Archelaus sviptur völdum og rómverski forsetinn Coponius tók við af honum.

Auk þess segir í The Expositor's Bible Commentary, bindi 1, bls. 224, að babýloníski Talmúdinn segi að Targum Jónatan hafi verið skrifaður af Jónatan bin Uzziel, sem lifði á fyrstu öld f.Kr. og var áberandi nemandi Hillels.

Í skýringu á Fyrstu Mósebók úr Dauðahafsrullunum (4Q252 [=4QpGen(a)]) segir brot 2, þegar fjallað er um Fyrstu Mósebók 49:10: "Þegar Ísrael ríkir, mun ekki skorta afkomanda Davíðs á hásæti. Því stjórnandastafurinn er sáttmáli konungsvaldsins, [og ættbálkar] Ísraels eru skiptingarnar, þar til réttlætis Messías kemur, sproti Davíðs." Í bókinni The Dead Sea Scrolls in English, 4. útgáfa, bls. 300–302, er einnig bent á að í þessum skýringum séu gyðingísku Hasmóneuskonungarnir taldir ólögmætir stjórnendur, þar sem þeir komu ekki frá Júda.

Josephus segir í bók sinni Stríð Gyðinga (93–94 e.Kr.), bók 2, kafli 8: "Og nú var hluti Júdeu sem tilheyrði Archelaus gerður að héraði, og Coponius, einn úr riddarastétt Rómverja, var sendur sem forseti, með lífs og dauða vald veitt sér af Keisara." Flavíus Jósefus nefnir einnig að Sanhedrín missti vald sitt yfir dauðarefsingarmálum í 20.9. bindi verks síns Gamallgripagerðir Gyðinga (ritað um 93–94 e.Kr.).

Gyðingarnir sjálfir skildu þetta sem messíasspádóm. Í babýlónsku Talmúd, Sanhedrin, kafli 4 á eftir 37, á hægri síðu, sagði Rabbi Rachman, "Þegar meðlimir Sanhedrins sáu að þeim hafði verið svipt rétturinn til lífs og dauða, greip almenn skelfing um sig; þeir huldu höfuð sín ösku og líkama sína pokaklæðum og hrópaðu: 'Vei oss, því að keppan hefur horfið frá Júda og Messíasinn hefur ekki komið!'" Þetta gerðist um 6 e.Kr. (Tekið úr Evidence That Demands a Verdict, bindi 1, bls. 169 eftir Josh McDowell, og Jesus Before the Sanhedrin eftir Augustin Lemann, 1886, þýtt af Julius Magath, NL#0239683, Library of Congress # 15-24973.) Sjá einnig Pugio Fidei, Martini, Raymundus, gefið út af De Vosin árið 1651, bls. 148.

Babýloníski Talmúdinn, Sanhedrin 98b, Rabbi Johanan skrifaði: "Heimurinn var skapaður vegna Messías, hvað heitir þessi Messías? Skóli Rabbi Shila sagði: 'Nafn hans er Shiloh, því svo stendur skrifað: 'þangað til Shiloh kemur.'" bls. 147

Talmúd "[30 e.Kr.] Nokkru áður en fjörutíu ár voru liðin fyrir tortímingu musterisins var Gyðingum svipt vald til að kveða upp dauðarefsingar." Jerúsalemstalmúd, Sanhedrin folíó 24. bls. 147

Targúm Ónkelós segir: "Valdstjórn skal ekki hverfa frá húsi Júda, né rithöfundur frá niðjum hans, að eilífu, þangað til Messías kemur." (The Messiah: An Aramaic Interpretation; The Messianic Exegesis of the Targum, Samson H. Levy (Cincinnati: Hebrew Union College Jewish Institute of Religion 1974) bls. 2) bls. 146

Targum Pseudo-Jonathan um 1. Mósebók 49:11a, "Kóngar og stjórnendur munu ekki hverfa frá húsi Júda … þar til Messíaskonungur kemur" ibid bls. 7

Aukinn gyðinglegur heimild sem bendir til þess að Gyðingar hafi skilið þetta sem messíasspádóm er Targum Jónatans á 1. Mósebók 49:10,11a. Justin Martyr (sem skrifaði um 138–165 e.Kr.) nefnir þetta sem vísun til Krists í Fyrstu varnarritgerð sinni, kafli 32.


Spurning: Í 1. Mósebók 49:10 hvað þýðir hebreska orðið Shiloh nákvæmlega hér?

Svar: Upprunalegi hebreski textinn hafði ekki sérhljóð, og vegna þess ríkir óvissa.

a) Það gæti verið nafn sem vísar til einstaklings: Síló

b) Það gæti þýtt "hvers það er" eða "sem tilheyrir honum" siloh / selloh. Nokkur stuðningur er fyrir þessu í Septúagínta og sýrísku Peshitta. Esekíel 21:26-27 tengist þessu.

c) Það gæti þýtt "skatt til hans" segja loh. Þetta væri samlíking við versið á eftir.

d) Það gæti verið staðurinn Síló.

e) Að lokum eru mörg orðaleikur í Biblíunni, svo það gæti verið meira en eitt af þessum.


Spurning: 1. Mósebók 49:10 segir um konungskeipið: "þangað til Síló kemur." Hvernig getur þessi stríðlega spádómur vísað til Jesú?

S: Jesús var andlega stríðsvænn þegar hann sigraði Satan í fyrstu komu sinni. Auk þess mun Jesús vera stríðsvænn og drepa marga í annarri komu sinni í Opinberunarbókinni 19:11-16.


Spurning: Í 1. Mósebók 49:10 stendur að veldissproti muni ekki hverfa frá Júda þangað til Messías kemur. Hvers vegna voru þá engir konungar af Júda eftir útlegðina nema Maccabeum?

S: 1. Mósebók 49:10 tryggði ekki að þar yrðu sjálfstæðir konungar. Þar stendur aðeins að þar muni vera stjórnandi, og Gedalías og margir aðrir gegndu þeirri stöðu sem landstjórar undir stjórn Babýlonar, Persíu og annarra ríkja. Sjá 1001 Bible Questions Answered bls. 28 fyrir aðra en viðbótarlega svörun.


Sp.: Í 1. Mósebók 49:10, þar sem Júda átti að ríkja þar til Messías kæmi, af hverju var Sáúl úr ætt Bensamíns?

A: Enginn konungur var til þegar þessi spádómur var gefin. Sáúl var hafnað sem konungur, en þegar Davíð (úr Júda) varð konungur var viðurkennt að Júda væri konungsættin þar til Messías kæmi. Jesús var "löglega" frá Júda þar sem Jósef var löglegur faðir hans, og líffræðilega, þar sem María var einnig frá Júda.


S: Í 1. Mósebók 49:14-15 spáði Jakob þrældómi fyrir Ísasakar, en í 5. Mósebók 33:18-19 er spáð blessun?

A: Báðar spádómarnir rætust. Ísasakar hlaut mikinn blómlegan jarðnám í frjósömum landi sínu. Hins vegar urðu þeir þrælar á tímum Assýríumanna og ættin varð áfram í þrældómi. Guðs blessanir, þegar við tökum þær sem sjálfsagðan hlut, geta gert okkur löt og tilhneigingu til að lúta í lægra haldi fyrir synd. Sjá Dómarabók 8:27,33 fyrir annað sorglegt dæmi um Gídeon.


S: Í 1. Mósebók 49:16-17, hvað gæti þetta vísað til?

Svar: Sámson var frá Dan. Dan er það norðlægasta ættbálk síðan í Dómarabókinni 18. Dan átti að veita réttlæti, en í staðinn stundaði hann skurðguðadýrkun í Dómarabókinni 18:30. Jeremías 4:15-16 og 8:16 segja að hörmung muni koma frá Dan.

Gíleád, Dan og Aser studdu ekki Debórah og Barak í Dómarabókinni 5:17.

Í Opinberunarbókinni 7:5-8 er enginn af hinum 144.000 úr ætt Dan. Sumir telja að andkristur gæti verið Gyðingur úr ætt Dan.


Spurning: Í 1. Mósebók 50:3, hvers vegna tóku þeir 40 daga til að balema lík Jakobs, ekki fleiri né færri?

A: Það er ekki þörf á að reyna að lesa inn táknræna merkingu hér, þegar Biblían gefur ástæðuna. 1. Mósebók 50:3 segir að 40 dagar hafi verið sá tími sem þurfti til að balzama lík Jakobs. Tímaritið KMT: A Modern Journal of Ancient Egypt, bindi 3, nr. 3, haustið 1993, bls. 7, segir að tilraunir með mumíugerð á rottum sýni að fjörutíu dagar séu sá tími sem þarf til að ljúka þurrkun líksins með natrónsalti. Þar kemur einnig fram að fjörutíu dagar eru enn sorgartími í nútíma Egyptalandi.


Spurning: Í 1. Mósebók 50:13, var Jákob grafinn í helli sem Abraham keypti við Mamre, eða voru sumir af ættföðrunum grafnir við Síkем eins og Postulasagan 7:15-16 gefur til kynna?

S: Fyrst þrír punktar tengdir svari, og síðan tvö möguleg svör.

Í fyrsta lagi voru þessi tvö staðir aðskildir, þar sem fjarlægðin milli Mamre og Sikem var um það bil 45 mílur (72 kílómetrar).

Fyrir faraldurinn segir 1. Mósebók 50:13 að Jakobi hafi verið grafinn við Mamre. 1. Mósebók 50:24–26 segir að líkami Jósefs hafi verið balsamaður og geymdur í kistu í Egyptalandi, með þeirri væntingu að hann yrði síðar grafinn í fyrirheitna landinu.

Eftir útganga Ísraelsmanna, rúmlega 477 árum síðar, voru synir Jakobs grafnir við Síkем, eins og segir í Postulasögunni 7:15-16. Í Jósúa 24:32 bætist einnig við að bein Jósefs voru grafin á landspildunni við Síkем.

Hér eru tvö aðskilin svör.

"þeir": Postulasagan 7:15 segir: "Og Jakobs fór niður til Egyptalands og dó [þ.e. andaðist], hann og feður vorir." (Orðrétt þýðing Green) "Þeir" í Postulasögunni 7:16 vísar til tólf sona Jakobs (feðra vorra) sem voru grafnir eftir faraldurinn, en ekki Jakobs, sem var grafinn yfir 477 árum fyrr.

Villa Stefáns: Ef Stefán hefði ranglega "sameinað" þessi tvö atvik í eitt þegar hann talaði, þá er Postulasagan 7:15-16 samt sem áður óaðfinnanleg. Postulasagan 7:15-16 skráir óaðfinnanlega smávægilega villu sem Stefán gerði. Ekkert bendir til þess að Stefán hafi þurft að vera óaðfinnanlegur í öllu sem hann sagði. Hins vegar, miðað við frammistöðu Stefáns í öðrum málum í Postulasögunni 7, gæti maður kosið fyrri svarið.

Hins vegar, jafnvel þótt seinni svarið sé rétt, er þar að finna lærdóm fyrir okkur. Þegar trúuðir í dag eru í miðju Guðs vilja og tala til annarra eins og Guð vill að við gerum það, hefur Guð ekki lofað að öll orð okkar og kenningar verði án mistaka. En það er í lagi. Guð vinnur í okkur þrátt fyrir mistök okkar, og jafnvel í gegnum þau, til að koma sannleika sínum fram.

Óháð því hvort Stefán notaði ekki nútímalega nákvæmni með fornafnin sín eða hvort Stefán hafi haft rangt fyrir sér í smáatriði sögunnar, þá snýst boðskapur Guðs ekki um hvort Jakobi hafi verið meðal þeirra sem voru grafnir í Sikem eða ekki. Boðskapur Guðs er sá að Guð leiddi Ísraelsmenn í sáttmálasambandi við sig og notaði þá í þúsundir ára til að leggja grunninn að mestu atburði allra tíma, komu Guðs eigin sonar, Jesú Krists.


Spurning: Í 1. Mósebók 50:16, lygðu bræður Jósefs þegar þeir sögðu að Jakob hefði boðið Jósef að meiða þá ekki?

S: Biblían segir ekki hvort Jakob hafi nokkurn tíma skipað þetta skýrt og skýrt, svo bræðurnir gætu hafa verið að ljúga. Á hinn bóginn óskaði Jakob vissulega óbeint þess að Jósíf hefndi sín ekki á bræðrum sínum. Í dag heyrum við margt frá fólki án þess að vita með vissu hvort viðkomandi sé að segja allan sannleikann eða ekki. Við verðum samt að bregðast viturlega, og þannig sem Guð myndi vilja að við svörum, jafnvel þegar við getum hvorki sannað né afsannað sannleikann í því sem sagt er.


Sp.: Í 1. Mósebók 50:19-20, hvernig getum við tekið eigin ákvarðanir, þar sem Guð "ætlar" að við tökum þær ákvarðanir sem við tökum?

S: Þrír einfaldir punktar sem útskýra þessa samveru.

Guð neyðir aldrei menn til syndar né lætur þá velja hið illa. Guð freistar engan, samkvæmt Jakobsbréfinu 1:13.

Guð vissi fyrirfram um val þeirra og leyfði þeim að taka þær ákvarðanir. Charles Hodge kallar þessa hugmynd "leyfileg fyrirmæli".

Guð notaði illu val þeirra sem hluta af áætlun sinni. Raunar er allt innifalið í áætlun Guðs, samkvæmt Efesusbréfinu 1:11 og Orðskvæðunum 16:4. Louis Berkhof kallaði þetta hugtak "samverkandi ákvörðun".


Q: Í Fyrstu Mósebók, hvers vegna var orðið Elohim nefnt 33 sinnum í fyrstu 34 versunum, síðan Yahweh-Elohim 20 sinnum í 45 versum og að lokum Yahweh 10 sinnum í 25 versum (Evidence That Demands a Verdict, bindi 2, bls. 121)? Vísar þetta til margra höfunda?

S: Þetta var ekki tilviljun, heldur var þetta gert viljandi til að koma fyrst fram alhliða, yfirnáttúrulegu eðli Guðs og síðan persónulegri hliðum Hans. Svipaða staða er í Kóraninum. Orðið "Allah" ríkir í seinni Medínakúrum, en "Drottinn", ekki "Allah", er aðallega notað í eldri Mekka-kúrum. Hér er talning mín í Medínverskum súrum. 4(~211x), 9(~152x), 24(75x), 33, 48, 49, 57(33x), 58(37x), 59(29x), 60-66. Hér er talning mín á orðinu Drottinn í Mekka-súrunum, á eftir kemur áætlaður fjöldi sinnum sem orðið Allah er notað. 15(3x), 32(1x), 50-53, 54-55(0x), 56(2x), 67(4x), 68(0x), 75(0x), 78(0x), 85-96(9x), 100-109(1x), 110-112(6x), 113-114(0x).

Á sama hátt í Bréfi til Hebrea í Nýja testamentinu er orðið "Kristur" aldrei notað í kafla 1, heldur er hann einungis nefndur "Sonurinn". En orðin "Jesús" og "Kristur" eru notuð reglulega í restinni af bréfinu til Hebrea.

Þetta sýnir ekki að Kóraninn hafi verið samið af mörgum höfundum, né að Bréfið til Hebrea hafi verið samið af mörgum höfundum, frekar en sönnunargögnin sýna að Fyrsta Mósebók hafi verið samið af mörgum höfundum. Þetta sýnir heldur að ósamhverf notkun nafna var ekki óvenjuleg í miðausturlenskum bókmenntum.


Spurning: Í Fyrstu Mósebók, hvenær var þessi bók skrifuð?

S: Snemma gyðinglegar og kristnar ritgerðir segja samhljóða að Móse hafi skrifað hana. Hvort sem Móse hélt penna eða ritaðistjóri skrifaði undir hans stjórn, var það samt á Mósear tíma.

Frjálslyndi fræðimaðurinn Julius Wellhausen sagði árið 1885 að þær hefðu verið skapaðar á tímabilinu í eða eftir babýloníska útlegðina (598–539 f.Kr.). Enginn, ekki einu sinni frjálslyndir fræðimenn, trúir því þó í dag.

Frjálslyndir fræðimenn telja í dag að bókin hafi verið skrifuð öldum saman eftir Móse.


S: Í 1. Mósebók, hvernig vitum við að það sem við höfum er það sem upphaflega var skrifað?

S: Sem kristnir menn treystum við því að Gamli sáttmálinn sem Kristur staðfesti sé sá sami og við eigum í dag. Þá segir Kóraninn í Súru 5:46 að Jesús hafi hlotið Tóruna. Við eigum eldri handrit frá tímum Krists, sem næsta spurning fjallar um. Hins vegar er til viðbótar önnur sönnunargögn. Philo frá Alexandríu var gyðinglegur fræðimaður sem lifði frá 15/20 f.Kr. til 50 e.Kr. Hann skrifaði skýringu á Fyrstu Mósebók og svaraði spurningum um Gamla testamentið. Hann skrifaði á grísku, en það er forvitnilegt að grísku tilvitnanir hans úr Gamla testamentinu samræmast nánar hebreska masoretíska textanum fremur en grísku sjötugatúlkuninni. Hann fjallaði ítarlega um hvað mismunandi vers merki. Af samtals 1.533 versum í Fyrstu Mósebók vísaði Philo til allra eða hluta af 410 þeirra. Hér eru versin sem hann vísaði til í Fyrstu Mósebók.

1:1-2,4,26,27,31; 2:1-10,13-25; 3:1-24; 4:1-12,14,25-26; 5:1,3,23-24,29,32; 6:1-12,14-17; 7:1-2,4-5,10-11,16-17,19,21-24; 8:1-18,20-22; 9:1,3-8,10-11,13,18,20-28; 10:1,6,8; 11:1-2,4,6-8,10,29; 12:1-4,6-7; 13:1,9; 14:1,3,7,17,18,20-24; 15:1-3,5,20; 16:1-9,11-16; 17:1,6,8,10-22,24,26,27,32; 18:1,3,6,7,9-11,15-17,22,23,27,32,33; 19:4,11,20,20,32,33,35; 20:7,12; 21:1-2,5-7,11-12,14,19-20,33; 22:1-2,4,6,7,9,16,22,62-63,67; 25:5,8,11,17,21,23-25,27,29,33; 26:2,3,5,9,12,32-33; 27:1,20,28,30,33,36,40-43,45; 28:1-2,7,11-17,21-22; 29:4,13,26,31,35; 30:1,2,13,16,18,24,30,36,37,42;

31:3-5,10-14,20,27-28,33,35,43; 32:10,25,28-29,31; 33:5,11; 34:1,3; 35:2,4,16,18,25; 36:12; 37:2-3,7-9,12-13,15,33,36; 38:7,9,11,20,25; 39:1,3,7,21; 40:8-10,15-17,20; 41:17,28,45,49; 42:1,11,16,18,36; 43:9; 45:5,11,16,18,22,26,28; 46:1,4,27,33-34; 47:3,9,24; 48:1,5,13,15-16,22; 49:2,15-18,22,33; 50:7-8,19,24

Hins vegar eru fjórar mismunandi tilvísanir í versum hans, allar í Fyrstu Mósebók.

Vers

Masoretískt hebreska

Gríska Philónís

1. Mósebók 4:13

Glæpur minn er of stór til að ég geti borið hann.

Glæpur minn er of mikill til að verða fyrirgefið. (3 sinnum)

1. Mósebók 5:22

Enók lifði 65 ár áður en Metúsalaf var fæddur og gekk með Guði í 300 ár

Enókh lifði 165 ár fyrir iðrun og 200 ár eftir hana.

1. Mósebók 6:6

Guði þótti leitt að hann hefði skapað manninn á jörðinni

Guð iðraðist þess að hann hafði skapað manninn á jörðinni; og hann leysti málið í þessum hug.

1. Mósebók 10:9

Hann var máttugur veiðimaður fyrir Drottni

varð risavaxinn á jörðinni

Eins og sjá má af fyrrgreindum lista gerði hann ítarlegar athugasemdir við fyrri kafla Fyrstu bókar Móse en hann var styttri í athugasemdum sínum við seinni kaflana. Fyrir alla múslima sem lesa þetta: í 22. kafla Fyrstu bókar Móse segir Philo að það hafi verið Ísak, ekki Ísmael, sem var fórnaður, alveg eins og í eintökum Fyrstu bókar Móse í gömlu testamentinu sem við eigum í dag.


Q: Í 1. Mósebók, hverjir eru elstu handritin sem enn eru til í dag?

S: Dauðahafsritin: (fyrir Krist) 20 eintök eða brot, áætlað að séu 15 eða 18 aðskilin eintök. Þessar handrit eru nefndar:

1Q1 - brot úr 1. Mósebók

2Q1 Fyrsta Mósebók

4Q1 Fyrsta Mósebók + Útganga

4Q2 Fyrsta Mósebók, samsvarandi masoretísku handritinu

4Q3 Fyrsta Mósebók 40-41

4Q4 1. Mósebók 1

4Q5 Sömuð, svipuð masoretísku og samarítönsku handritunum

4Q6 - hluti af 1. Mósebók 48

4Q7 brot úr 1. og 2. Mósebók

4Q8a 1. Mósebók 2:17-18

4Q8b Frásögn af 1. Mósebók 12:4-5

4Q8c Titill á sköpunarmannskrifi

(4Q8a, b og c eru úr þremur mismunandi handritum)

4Q9 Fyrsta Mósebók, svipað og samaritanska textinn

4Q10 1.–3. Mósebók

4Q11 1. Mósebók 50:26 til 2. Mósebók 36

4Q12 1. Mósebók 26 í forhíbruískum stöfum

6Q1 brot úr 1. Mósebók 5

8Q1 Tveir brot úr 1. Mósebók 17:12-19 og 18:20-25.

Alls eru varðveitt í Dauðahafsrullunum 265 vers af 1.533 versum í Fyrstu Mósebók (17,3%).

1Mósebók 1:1-28; 2:1-3,6-7,14-19; 3:1-2,11-14; 4:2-11; 5:13-14; 6:13-21; 8:21; 10:6; 12:4-5; 17:12-19; 18:20-25; 19:27-28; 22:13-15; 23:17-19; 24:22-24; 26:21-28; 27:38-39,42-43; 32:4-5,30,33; 33:1,18-20; 34:1-3,5-10,17-21,30-31; 35:1,4-10,25-29; 36:1-17,19-27,35-37,43; 37:1-2,5-6,22-30; 39:11-23; 40:1,12-13,18-23; 41:1-11,15-18,23-27,29-44; 42:15-22,38; 43:1-2,5-14; 45:14-22,26-28; 46:7-11?; 47:13-14; 48:1-11,15-17,18-22; 49:1-8; 50:3,26?

Umsögn um skrifræði frá Dødehafssvæðinu um Fyrstu Mósebók í helli 4

Septeúaginta er grísk þýðing á Gamla testamentinu og Apokryfubókunum. Brotið, Rahlfs 814, 1. Mósebók 14:12-15, er frá um það bil síðari hluta annarrar aldar e.Kr. (150–200 e.Kr.)

Grískur afrit af Fyrstu Mósebók, nefndur inv. 319, er eldri en árið 100 e.Kr.

Á bls. 7.2 er þess getið að 1. Mósebók 1:1-5 í Septúaginta hafi verið skrifuð á bls. 12 (Papyrus Amherst 3b). Hún er dagsett á árunum 264–282 e.Kr.

Vínarhandritið var skrifað á fimmtu eða sjöundu öld e.Kr. og 24 síður úr 1. Mósebók hafa varðveist.

Önnur grísk handrit eru meðal annars

Papyrus Oxyrhynchus 656 er handrit frá 2. öld e.Kr. sem inniheldur Fyrstu bók Móse á grísku.

Papýrus Oxyrhynchus 1007 er brot frá þriðju öld e.Kr. Ritari hafði óvenjulega tvöföldun upphafs-yod í Tetragrammaton.

Chester Beatty Papyrus 5 inniheldur 1. Mósebók 42:7-19. Hún er dagsett á árunum 350–400 e.Kr.

Vaticanus (325–350 e.Kr.) fyrir 1. Mósebók 46:29–50:26. Vaticanus inniheldur allt hið gamla testamenti.

Alexandrinus (um 450 e.Kr.) fyrir allt Fyrstu Mósebók nema Fyrstu Mósebók 14:14-17; 15:1-5, 16-19; 16:6-9, sem eru skemmd.

Sinaiticus (340–350 e.Kr.) 1. Mósebók 21:26–22:17; 22:21–23:16; 23:19–24:20; 24:23–24:46;

Samarítar gerðu sína eigin útgáfu af Tórunni á annarri öld f.Kr., þó elstu varðveittu samarítísku handritin séu frá miðöldum.

Snemmbúin kristnin handrit: Chester Beatty-pappýrusarnir (2.–4. öld e.Kr.) innihalda Fyrstu Mósebók.

Sýríska Peshitta-þýðingin á Fyrstu Mósebók er frá 5. öld e.Kr.

Sýrísk þýðing á Septuaginta var gerð af biskupi Páli frá Tella (616–617 e.Kr.), sem við eigum enn í dag.


Q: Hvaða snemma rithöfundar vísa til Fyrstu bókar Mósebókar?

Svar: Fíló Gyðingur (15/20 f.Kr. til 50 e.Kr.) vísar til allra eða hluta af 410 versum í Fyrstu Mósebók. Eitt af verkum hans sem vitnar ítarlega í Fyrstu Mósebók er Allegorísk túlkun, I.

29 kirkjufræðingar fyrir Níke-þing vísa til Fyrstu bókar Móse.

1. Klemens (96–98 e.Kr.) vitnar í eða vísar til efnis í 25 versum í Fyrstu Mósebók. 1. Mósebók 1:26–28; 2:23; 4:3–8 (Septuaginta); 5:24; 9:6; 12:1–3; 13:14-16; 15:5,6; 18:27; 19:24; 21:22; 22:17; 27:41; 37:6.

Justin Martyr (ritaði um 138–165 e.Kr.) vitnar í eða vísar til 1. Mósebókar 1:26,28; 2:3; 3:15,22; 6:16; 8:10,12; 9:24-27; 11:5,6; 15:6; 18:1,2,10,13,14,16,17,20-23,33; 19:1,10,16-25,27,28; 21:9-12; 26:4; 28:10-19; 31:10-13; 32:22-30; 35:6-10; 49:5,8-12,18.

Meleto/Melito frá Sardis (170–177/180 e.Kr.) taldi Fyrstu Mósebók meðal bóka Gamla testamentisins í bréfi sínu til Onesimusar í On Pascha, bls. 72. Þetta er skráð í kirkjusögu Eúsebíusar, bók 4, kafli 26.

Theófilus frá Antíokkíu (168–182/8 e.Kr.) vitnar orðrétt úr 1. Mósebók 2:8–3:19, í einum kafla með 37 versum, í verkinu Theophilus to Autolycus, bók 2, kafli 21, bls. 102–103. Hann vitnar einnig úr 1. Mósebók 2:4–5,7 í To Autolycus, kafli 19, bls. 102.

Írenæus frá Lióni (182–188 e.Kr.) "Ennfremur lærum við af ritningunni sjálfri" og skömmu síðar vitnar hann í 1. Mósebók 17:9–11. Írenæus, Á móti villutrú, bók 4, kafli 26.1, bls. 480. Hann vitnar í mörg, mörg ritstykki úr 1. Mósebók.

Theódótus, líklega montanisti (um 240 e.Kr.), vitnar í 1. Mósebók 1:1 sem úr "Fyrstu bók Móse" í Útdrætti Theódótusar, kafli 1, bls. 43. Hann vitnar einnig í 1. Mósebók 1:2 í kafla 7, bls. 44, 1. Mósebók 1:3 í kafla 38, bls. 48, og hluta af 1. Mósebók 1:18 í kafla 56, bls. 50.

Kýpríanus frá Kartagó (um 246–258 e.Kr.). Hann vitnar í Fyrstu Mósebók og nefnir hana "Fyrstu Mósebók" í Ritgerð 12, þriðja bók, kaflar 20 og 32, meðal annarra staða.

Aðrir kirkjufræðingar fyrir Níkeu-þingið sem vitnuðu í Fyrstu Mósebók eru meðal annars Barnabasarbréfið, Meleto/Melito frá Sardis, Athenagoras, Klemens frá Alexandríu, Tertullíanus, Hippolytus, Orígenes, Novatianus, Archelaus, Alexander frá Alexandríu og Methodius.

Eftir Níkea

Jerómus (373–420 e.Kr.) fjallar um bækur Gamla testamentisins. Hann fjallar sérstaklega um Fyrstu Mósebók, Seinni Mósebók, Þriðju Mósebók, Fjórðu Mósebók, Fimmtu Mósebók, Tóru, Jób, Jósúa son Núns, Dómara, Rút, Sámúelarbækur (2 bækur), tólf smáspámenn, Hósea, Jóel, Amos, Óbaðja, Jónas, Míkah, Nahúm, Habakúk, Sefanías, Hagrí, Sakarías, Malakías, Jesaja, Jeremía, Esekíel, Daníel, Eস্তer, Esra, Nehemía, Bréf 53 kaf.7-8 bls.99-101.


Q: Í Fyrstu Mósebók, hversu nákvæmar voru tilvitnanir Philó?

S: Hér eru tilvitnanir sem Fíló notar í röð í Um sköpunina:

"Í upphafi skapaði Guð himininn og jörðina" … "myrkur var yfir andliti gjárinnar." … "sem kallað er dagur". … "Sköpum mann í okkar mynd og líking." … "Þeir voru skapaðir karl og kona." … "Þetta er bók um sköpun himins og jarðar, þegar hún átti sér stað, á þeim degi er Guð skapaði himin og jörð, og hvert grænt gras áður en það kom fram á jörðinni, og allt gras á akrinum áður en það spíraði upp." … "Og upp sprettur lind af jörðinni og vökvaði alla jörðina." … "Guð mótaði manninn úr moldi jarðar og blés í nef hans lífsanda." … "Guð leiddi öll dýrin til mannsins til að sjá hvaða nöfn hann myndi gefa hverju þeirra." …
Hér eru tilvitnanir sem hann notar óraðbundið í táknrænni túlkun, I og lítill hluti af II.

"Og himinninn og jörðin og allur heimur þeirra var fullunninn." … "Og á sjötta degi lauk Guð verkum sínum sem hann hafði gert." … "Guð fullkomnaði verk sín á sjötta degi." … "Hann lét hvílast það sem hann hafði hafið." … "Samkvæmt því, á sjöunda degi, lét Guð hvílast frá öllum verkum sínum sem hann hafði gert." … "Og Guð blessaði sjöunda daginn og helgaði hann." … "Þetta er bók um tilurð himins og jarðar, er þau voru sköpuð." … "Á þeim degi skapaði Guð himin og jörð, og allt grænt gras á akrinum, áður en það kom upp á jörðinni, og allt gras á akrinum áður en það spíraði. Því að Guð lét ekki rigna á jörðina, og enginn maður var til að rækta jörðina." … "En upp sprettur lind á jörðinni og vökvaði alla jörðina." … "Og Guð skapaði manninn, tók moldu til úr jörðinni og blés í nef hans lífsanda, og maðurinn varð lifandi sál." … "Og Guð plantaði aldingarði í Eden, til austurs, og þar setti hann manninn sem hann hafði mótað." … "Og maðurinn sem hann hafði mótað," … "Guð setti í paradísina." … "Og Guð lét vaxa af jörðinni hvert tré sem er fagurt augum og gott til matar, og lífsins tré reisti hann í miðri paradísinni, og einnig tré vitniskunnar um gott og illt." … "Og áin rennur frá Eden til að vökva paradísina. Þaðan skiptist hún í fjóra meyn: einn þeirra heitir Pheison. Það er sá sem umlykur allt land Evílat. Þar er land þar sem gull er að finna, og gull þess lands er gott. Þar eru einnig karbunkullinn og sáffírsteinninn. Og nafn annarrar ár er Gihon; hún er sú sem umlykur allt land Eþíópíu. Og þriðja áin er Tígris. Þetta er áin sem rennur fram fyrir Assýríumenn. Og fjórði áin er Efrat." … "Og Drottinn Guð tók manninn, sem hann hafði skapað, og setti hann í aldingarðinn til að rækta hann og gæta hans." … "Og Drottinn Guð skipaði Adam og sagði: Af hverju tré í aldingarðinum mátt þú borða frjálslega; en af tré þekkingarinnar á góðu og illu skuluð þið ekki eta; því á þeim degi sem þið etið af því, munuð þið vissulega deyja." (II) "Og Drottinn Guð sagði: Það er ekki gott að maðurinn sé einn; við skulum gera honum hjálparkonu." … "Og Guð sagði: Jörðin skuli framleiða lifandi skepnur eftir sínum tegundum, fjórfætta dýra, skriðdýr og villidýr." (Hann heldur áfram, í gegnum Abraham).

Samanburður á þessum tveimur köflum sýnir að Fíló notaði ekki endilega nákvæmlega sömu orð þegar hann vitnaði í sama kafla.


Spurning: Í 1. Mósebók, hverjir eru nokkrir þýðingarmunir milli hebresku textans og grísku sjötugatalsins?

S: Með aðaláherslu á kafla 1, hér eru nokkur dæmi um þýðingarmun í 1.533 versum Fyrstu Mósebókar. Samkvæmt Anchor Bible Dictionary, bindi 5, bls. 934, er Samarítanska pentateukinn sammála Septúagínta gegn masorétísku handritinu í 1.900 lestrum. Nema annað sé tekið fram, er fyrri tilvitnunin úr masorétísku handriti (MT) og sú síðari úr Septúagínta (LXX).

1. Mósebók 1:1 "himnar" (MT) vs. "himinn" (Sæptuaginta)

1. Mósebók 1:2 "án forms og tómt" vs. "ljótlegt og óbúið" (Septuaginta) vs. "tómt og ekkert" (Aquila) vs. "öræfnalegt og óskýrt" (Symmachus) vs. "eyðilegt án manna eða dýra og án allrar ræktunar plantna og trjáa" (Targum Neofítí I [frásögn]) vs. "tómt og autt" (Vulgata)

1. Mósebók 1:2 "andlit hins djúps" vs. "djúpið"

1. Mósebók 1:2 "andlit vatnanna" vs. "vatn"

1. Mósebók 1:5 "dagur" (MT, Septuaginta) vs. "dagur" (Dvaladalsrit 4QGen(g))

1. Mósebók 1:6 "vatn" vs. "vatn" (3 sinnum)

1. Mósebók 1:7 "Og svo varð" vs. (fjarverandi) (2 hebresk orð, 3 grísk orð)

1. Mósebók 1:8 "himnaríki" vs. "himinn"

1. Mósebók 1:9 "svona varð." vs. "svona varð. Og vatnið, sem var undir himni, safnaðist saman á sínum stöðum, og þurrt land kom í ljós." (17 grísk orð)

1. Mósebók 1:11-12 "mýkri sprotar" vs. "grænmeti" (tvisvar sinnum)

1. Mósebók 1:14 "himinn, til að skipta" vs. "himinn, til að gefa ljós á jörðina, til að skipta"

1. Mósebók 1:16 "að ráða" vs. "að stýra" (tvisvar sinnum)

1. Mósebók 1:16 "og stjörnur til að ráða nóttinni." vs. "sem stýra nóttinni, stjörnurnar einnig."

1. Mósebók 1:20 "skrímsli" vs. "skriðdýr" (reptilia á grísku)

(Athugið að í 1. Mósebók 1:20,21 hefur Stökkbreyttur bókstaflegri þýðing Green (Green's Literal Translation) ranglega fugla, þegar fljúgandi skepnur ætti að vera réttara þar sem sama hebreska orðið vísar til leðurblaka og vængjaðra skordýra í 3. Mósebók 11:19-22 og 5. Mósebók 14:18-20.)

1. Mósebók 1:21 "og allt sem skríður" vs. "og hvert lifandi skriðdýr"

1. Mósebók 1:21-25 "það" vs. "þau" (mörgum sinnum) (þetta er smásmugu málfræðilegt atriði)

1. Mósebók 1:22 "fjölgist" vs. "að fjölga sér"

1. Mósebók 1:24 "fénað og skriðdýr" vs. "fjórfætlur og skriðdýr"

1. Mósebók 1:26 "í okkar mynd, eftir okkar líking" vs. "samkvæmt okkar mynd og líking"

1. Mósebók 1:26 "villidýr og yfir allri jörðinni" (MT, Septuaginta) vs. "villidýr jarðarinnar" (sýríverska)

1. Mósebók 1:26 "skríðar" vs. "skríðar dýr"

1. Mósebók 1:27 "í sínum eigin mynd; í Guðs mynd" vs. "samkvæmt Guðs mynd"

1. Mósebók 1:28 "Og Guð blessaði þá, og Guð sagði við þá" vs. "Og Guð blessaði þá og sagði"

1. Mósebók 1:30 "alla lifandi skepnu" vs. "öllum villidýrum"

1. Mósebók 2:1 "allt lið þeirra" vs. "allur heimur þeirra"

1. Mósebók 4:8 "Kain" vs. "Kain, förum út á akrinn" (Samarítanska pentateúkinn, Septúaginta, Neofýtus-targúm I, syríumálið, samanborið við Vulgata)

1. Mósebók 4:15 "Þess vegna" (MT, Targúmar) vs. "Ekki svo. Þess vegna" (Sébúaginta, Siríuska, Vulgata) (engin merkingarbreyting)

Ættartáflurnar í 1. Mósebók 5 og 11:10-26 eru dálítið öðruvísi í Samarítanska pentateukinu (The Anchor Bible Dictionary, bindi 5)

1. Mósebók 5:24 "gaf sig Guði" (MT) vs. "þókti Guði" (LXX, Hebreum 11:5b)

1. Mósebók 6:4 "synir Guðs" (MT, hluti af LXX), gegn "englar Guðs" (hluti af LXX) gegn "synir guða" (þýðing Aquila Gyðings). Sjá Ágústínus frá Hippo, Borg Guðs (413–426 e.Kr.), bók 15, kafli 23, bls. 304

1. Mósebók 6:5 "Drottinn" (MT, Targúmar) vs. "Drottinn Guð" (Sæptúaginta) vs. "Guð" (Vulgata)

1. Mósebók 7:22 "anda lífsins" vs. "anda lífsins" (LXX, Vulgata)

1. Mósebók 9:25 Sum handrit LXX og arabískra gamlatestamentis handrita segja að bölvunin hafi ekki beinst að "Kanaönum" heldur að "Ham, föður Kanaans".

1. Mósebók 10:4 "Dodanim" (flestir masoretískir handrit) vs. "Rodanim" (sum masoretísk handrit, samaritanska Pentateúk, Septúaginta)

1. Mósebók 10:23 "Mash" (MT) vs. "Meshech" (Sebúaginta og 1 Króníkubók 1:17 masórétískur texti)

1. Mósebók 11:12 inniheldur "Kainan" innfært milli Arfaxad og Sela í Septúagínta sem og í Lúkasarguðspjalli 3:36.

1. Mósebók 11:32 Tera dó á "205 ára aldri" (MT) vs. "145 ára aldri" (Sjötíuþýðingin, Samarítverslunin)

1. Mósebók 14:1,9 "Aríók frá Ellasar" (hebresk handrit) vs. "konungur Aríók, konungur Ellasar" í parafrasi Theófilusar til Autólýkusar, bók 2, kafli 31, bls. 107. Súmerísk fornleifafræði hefur fundið "konung Aríókú frá Larsa".

1. Mósebók 14:23 "þráður/sandall" (MT) vs. óþekkt orð í Samarítanska pentateukinu (1 stafs munur, líklega spillun)

1. Mósebók 18:22 "mennirnir stóðu áfram fyrir Drottni" vs. "Drottinn stóð áfram fyrir Abrahami" (fornt hebreskt rithandarvenja)

1. Mósebók 19:17 "hann sagði" vs. "þeir sögðu" (Sebtuaginta, siríuska, Vulgata)

1. Mósebók 20:13; 31:53; 35:7 "Elohim" vs. "El" (samarítversjón Pentateuchs). Einnig í 2. Mósebók 22:8.

1. Mósebók 21:9 "með Ísaki" vs. "með syni sínum Ísaki" (Sebtuaginta, Vulgata)

1. Mósebók 22:2 "son þinn, Ísak, einkason þinn, sem þú elskar" vs. "Taktu son þinn, hinn elskaða, sem þú hefur elskað, Ísak"

1. Mósebók 22:13 "hrúturinn handan [hans]" (flest masórísk handrit) vs. "hrúturinn" (sum masórísk handrit, samarítverski pentateukinn, sjötugatúlkan, siríuska útgáfan)

1. Mósebók 23:1 "ár, lífsára Söru" vs. "ár" (Septuaginta, Vulgata)

1. Mósebók 24:62 "frá að koma til" vs. "frá" (sýrísku targúmarnir)

1. Mósebók 30:36 fjarverandi vs. "að engill birtist Jakobi í draumi og opinberaði hlutdeild hans í hjörðunum hjá Laban" (Samarítverslun fimmbóka)

1. Mósebók 30:11 "með/í gæfu" (MT, Kethib, Septuaginta, Vulgata) vs. "Hópur" (Qere, síríuska, Targúm) (Qere eru ákveðin aramísk orð sem lesin eru upp hávært og eru frábrugðin skrifuðu orðunum í masórítísku handritinu. Kethib (skrifuð á aramísku) eru skrifuð orð úr hebresku gamlatestamentinu)

1. Mósebók 31:40 "brennheitan hita" (MT, LXX) vs. "uppskerutíma" (Samarítverslun, augljós spillun)

1. Mósebók 31:49 "Míspa" vs. "súlu vitni" (LXX) vs. "súla Míspa" (Samarítversjónin)

1. Mósebók 33:4 "og [hann] kysti hann" (er til staðar en merkt með punktum í masoretska textanum) vs. fjarverandi (Sébúta-þýðingin)

1. Mósebók 36:2,14 "dóttir" vs. "sonur" [Zibeon/Sebegon] (Fimmbókin, sýríenska)

1. Mósebók 36:3 "Basemath" (MT, Septúaginta) vs. "Mahalath" (samarítversjónin)

1. Mósebók 36:16 "Korah/Core" (MT og LXX) vs. (fjarverandi) (Samarítverslun fimmbókarinnar, 1 Króníkubók 1:36)

1. Mósebók 36:24 "vatn" (MT, Vulgata) vs. "heit uppspretta" (Sébúta)

1. Mósebók 36:39 "Hadar" (flest masoretísk handrit) vs. "Barad" (Sebúntungumál) vs. "Hadad" (sum masoretísk handrit, Samarítapentateúk, siríakska)

1. Mósebók 37:36 "Medanítar" vs. "Midíanítar" (LXX, Samarítverslun, Vulgata, Siríuska)

1. Mósebók 41:22 "og ég sá" vs. "ég sofnaði í annað sinn og ég sá" (Septúaginta, siríanska, Vulgata)

1. Mósebók 41:48 "mat sjö ára sem voru í landinu" vs. "mat sjö ára, sem var gnægð í landinu" (Sebúaginta, Samarítverslun fimm bóka Móse)

1. Mósebók 41:56 "opnaði allt sem var í/meðal þeirra" vs. "öll geymsluhúsin" (Sebtuaginta, Vulgata, syríumálið)

1. Mósebók 44:4 "Gott?" vs. "Gott? Hvers vegna hafið þið stolið silfurkálki mínum?" (Sebtuúnglingurinn, Vulgata)

1. Mósebók 46:13 "Puah" vs. "Phua" (Septuaginta) vs. "Puvah" (Samarítversjónin, sýríski textinn, 1 Króníkubók 7:1)

1. Mósebók 46:13 "Iob" vs. "Jashub" (í sumum handritum LXX, samarítverskri fimmbókinni)

1. Mósebók 46:16 "Ziphion" vs. "Zephon" (Sebúntungumál, Samarítapentateúk, 4. Mósebók 26:15)

1. Mósebók 46:20 "hann" vs. "hann, [jafnvel] Manasse og Efraím. Og synir fæddust Manasse, sem hin síríska ambátt fæddi honum, [jafnvel] Makír. Og Makír ól Gílaad. Og synir Efraíms, bróður Manasse, voru Súéal og Tám. Og synir Súéals: Efraím." (Sæpunatúlkan, sjá Dauðahafsrit 4QExod(a))

1. Mósebók 46:23 "Hushim" vs. "Hashum"

1. Mósebók 46:27 "í Egyptalandi, tvær sálir. Allar sálir húss Jakobs, sem komu til Egyptalands, voru sjötíu." (MT) vs. "í landi Egyptalands voru níu sálir; allar sálir húss Jakobs, sem komu með Jósef til Egyptalands, voru sjötíu og fimm sálir." (Sjötíuþýðingin)

1. Mósebók 47:21 "hann flutti þá til borganna" vs. "hann gerði þá að þrælum" (Sebtuaginta, Samarítanska pentateukinn)

1. Mósebók 49:4 "spillti því - hann" vs. "spilltu því - þið" (Septúaginta, siríuska, Targúm)

1. Mósebók 49:5 "Jósef" vs. "þeim"

1. Mósebók 49:7 "reiði þeirra er bölvuð" vs. "reiði þeirra er fögur" (Samarítverslun fimmbóka)

1. Mósebók 49:20 "frá Aser" vs. "Aser" (LXX, Vulgata, siríuska)

1. Mósebók 50:16 "þeir skipuðu Jósef" vs. "þeir komu til Jósefs" (Sebúaginta, siríenska)

1. Mósebók 50:23 "á hnjám Jósefs" vs. "á dögum Jósefs" (Samarítversían)

Notkun Elohim og Jehóva er mismunandi í Lúxusþýðingunni og masórísku handritinu. Julius Wellhausen taldi þetta veikasta atriði í kenningu sinni um skjaladokumentahugmyndina.

Bókmenntir fyrir þessa spurningu: Hebreska þýðingin er úr bók Jay P. Green, Literal Translation, og þýðingin úr Lúxusútgáfunni (Septuaginta) er úr þýðingu Sir Lancelot C.L. Brenton á The Septuagint: Greek and English. Einnig var stuðst við The Expositor's Bible Commentary, The Anchor Bible Dictionary, bindi 5, og fótnótur í biblíunum NASB, NIV, NKJV og NRSV.


eftir Steven M. Morrison, PhD.