< Pytanie biblijne dotyczące Listu do Efezjan

Pytanie: Kiedy powstał List do Efezjan (Ef 1,1)?

Odp.: Zgodnie z Listem do Efezjan 3:1; 4:1; 6:20, w czasie pisania listu Paweł był więźniem. Paweł mógł napisać ten list, gdy przebywał w więzieniu w Cezarei w latach 57–59 n.e. lub gdy był więźniem w Rzymie w latach 60–62 n.e.

Pytanie: Czy List do Efezjan, o którym mowa w Ef 1,1, rzeczywiście został napisany do Efezjan?

Odp.: Z pewnością był on skierowany do kościołów w tej okolicy, ale niektóre wczesne rękopisy nie zawierają słów „w Efezie”.

Dowody na to, że słowa „w Efezie” zostały dodane później:

1. Rękopis p46 Chester Beatty II (100–150 r. n.e.) nie zawiera żadnych luk ani miejsca na te dwa słowa. Rękopis ten zawiera również List do Galatów, List do Filipian, List do Kolosan, 1 List do Tesaloniczan oraz 1 i 2 List do Koryntian, a w każdym z tych przypadków nazwa miasta pojawia się tam, gdzie powinna. (Chociaż zawiera on fragmenty Listu do Rzymian, brakuje w nim rozdziałów 1–4).

2. Rękopisy aleksandryjskie Vaticanus (325–350 r. n.e.) i Sinaiticus (340–350 r. n.e.) również nie zawierały tego wyrażenia. W obu przypadkach zostało ono dodane później przez korektora.

3. Wśród wczesnych pisarzy, u których nie ma wzmianki „w Efezie”, znajdują się Tertulian (pisał w 207 r. n.e.) i Orygenes (225–253/254 r. n.e.).

4. Współczesny „Podręcznik rozwiązywania trudności biblijnych” (s. 294) wspomina, że gdyby Paweł napisał ten list wyłącznie do Efezjan, należałoby się spodziewać osobistych pozdrowień skierowanych do osób, z którymi mieszkał przez trzy lata, ale takich nie ma.

5. Podobnie w Liście do Efezjan 1:15 wydaje się, że Paweł mówi o regionie, a nie tylko o mieście, w którym mieszkał przez trzy lata.

6. Orygenes i Hieronim twierdzili, że wyrażenie „w Efezie” nie występowało w najlepszych rękopisach, jakie posiadali, choć Hieronim, wymieniając pisma kościelne, stwierdził, że Paweł napisał jeden list do Efezjan (Hieronim i Gennadiusz (ok. 485–492 r. n.e.), rozdział 5). Tertulian wspomniał również, że zwolennicy Marcjona uważali ten list za skierowany do Laodyceńczyków.

Wśród zwolenników teorii okólnej byli Teodor Beza i arcybiskup James Ussher.

Dowody na to, że sformułowanie „w Efezie” było pierwotne:

1. Wczesny pisarz Ignacy w swoim Liście do Efezjan z lat 110–117 n.e., w rozdziale 12, wspomina, że Paweł wspomina o Efezjanach w swoim liście.

2. Jeśli chodzi o obecność słów „w Efezie”, zarówno w manuskrypcie Sinaiticus, jak i Vaticanus słowa te zostały dodane do tekstu inną ręką.

3. Rękopis Aleksandryjski (ok. 450 r. n.e.), Claromontanus (V/VI w.) oraz Lekcjonarz Bizantyjski zawierają sformułowanie „w Efezie”.

4. Pisarz kościelny Jan Chryzostom (392–407 r. n.e.) przytacza to w swoim komentarzu. Komentarze Chryzostoma zawierają bezpośrednie cytaty z Pisma Świętego.

5. List okólny wydawałby się sprzeczny z misją Tychika, polegającą na dostarczeniu listu do Efezu, o czym mowa w Liście do Efezjan 6:21-22. Tychik dostarczył również inny list do Kolosan, o czym mowa w Liście do Kolosan 4:7-9.

6. Nie znamy żadnych innych listów okólnych z czasów wczesnego Kościoła, w których nie pojawiałoby się imię miasta lub osoby.

7. Byłby to jedyny znany list okólny, jaki napisałby Paweł.

Wniosek: albo wyrażenie „w Efezie” zostało usunięte z niektórych rękopisów, takich jak Chester Beatty II, przed rokiem 100–150 n.e., albo zostało dodane do niektórych rękopisów przed ok. 117 r. n.e. Jest to przykład bardzo wczesnej odmiany w Piśmie Świętym, co do której nie mamy pewności.

Pytanie: Jaki jest zarys Listu do Efezjan w Efezjan 1:1?

Odp.: Niemal wszyscy zgadzają się, że księga ta dzieli się na dwie części: rozdziały 1–3 oraz 4–6. Poza tym istnieje wiele rozbieżności. Oto jeden z planów.

Ef 1–3 Nasza pozycja w Jezusie Chrystusie

- Ef 1 Tajemnica woli Bożej

- - Ef 1,1-2 Pozdrowienia

- - Ef 1:3-14 Nasza pozycja w niebiańskich sferach

- - Ef 1:15–23 Musisz wiedzieć, jak wszystko się dla ciebie zmieniło

- Ef 2 Tajemnica życia w Chrystusie

- Ef 3 Tajemnica wspólnoty Żydów i pogan w Chrystusie

Ef 4-6 Nasze życie w Jezusie Chrystusie

- Ef 4 Postępujcie godnie powołania

- Ef 5:1-20 Naśladujcie Boga

- Ef 5:21–6:9 Podporządkujcie się sobie nawzajem

- Ef 6:10-20 Przyobleczcie się w zbroję Bożą

Ef 6:21-24 Posłaniec Tychik i pożegnanie

Pytanie: Czy w Ef 1:3, 17 i 1 P 1:3 Ojciec jest Bogiem Jezusa?

Odp.: W ramach Trójcy Świętej – tak. List do Hebrajczyków 1:9 ukazuje wieloznaczność słowa „Bóg”, gdy mówi: „Dlatego Bóg, Twój Bóg, namaścił Cię” (BSB). Należy rozróżniać między naturą a rolą. Wszyscy trzej są Bogiem w Trójcy Świętej, ale w ramach Trójcy Ojciec pełni rolę nadrzędną jako Bóg Jezusa. Syn nie jest gorszy od Ojca, ale Jego rola jest podporządkowana Ojcu.

Pytanie: Skoro Bart Ehrman twierdzi, że fragment z Listu do Efezjan 1:3-14 stanowi w języku greckim jedno zdanie, podobnie jak fragment z Listu do Kolosan 1:3-8, to czy długość tych zdań wskazuje, że nie zostały one napisane przez Pawła, który zazwyczaj posługiwał się krótkimi zdaniami? (Bart Ehrman stwierdził to w książce „Jesus, Interrupted”, str. 126)

Odp.: Nie. Nie tylko Ehrman nie zgadza się z powszechną opinią co do miejsc podziału zdań, ale zdania te nie są dużo dłuższe od tych, co do których Ehrman zgadza się, że najprawdopodobniej zostały napisane przez Pawła. Istnieją cztery argumenty odpowiadające na to twierdzenie.

1) Wczesne greckie rękopisy nie zawierały znaków interpunkcyjnych, więc można jedynie domniemywać, co było kropką, a co średnikiem lub przecinkiem.

2) Nawet gdyby Bóg objawił nam „bosko natchnioną interpunkcję”, nadal byłaby to fałszywa statystyka, ponieważ długość najdłuższego zdania zależałaby nie tylko od objętości księgi, ale także od poruszanej tematyki. Na przykład: czy Paweł pisał więcej głębokich rozważań teologicznych na początku swoich listów, a więcej krótkich pozdrowień na końcu, i czy stosunek między teologią na początku, zastosowaniem w środkowej części oraz pozdrowieniami na końcu różnił się w poszczególnych listach?

3) Ef 1:3-6, 1:7-10, 1:11-12 i 1:13-14 to nie jedno, lecz cztery zdania, zgodnie z „The Greek New Testament” Alanda i in., 4. poprawione wydanie (1998). To samo stwierdza „Novum Testamentum Graece” Nestle’a i Alanda (1993). Ehrman nigdy nie podał źródła, na podstawie którego uznał, że jest to tylko jedno zdanie. Jednak 23 lata wcześniej, w trzecim wydaniu „The Greek New Testament” autorstwa Alanda i innych z 1975 roku, fragmenty te przedstawiono jako jedno zdanie, więc podejrzewam, że korzystał on ze znacznie starszej wersji. Z drugiej strony jednak oryginalny tekst grecki nie zawierał znaków interpunkcyjnych, więc opieranie argumentacji na tym, gdzie według ludzi z końca XX wieku powinny znajdować się kropki – zanim zmienili zdanie – jest w najlepszym razie argumentacją wątpliwą.

4) W przeciwieństwie do trzeciego punktu, Ehrman, Aland i in. (4. wydanie poprawione), Aland i in. (3. wydanie) oraz Nestle-Aland są zgodni co do tego, że List do Kolosan 1:3-8 stanowi jedno zdanie. Składa się ono ze 156 słów. Ehrman pisze: „List do Kolosan 1:3-8 to w języku greckim jedno zdanie; jest to zdanie ogromne i zupełnie niepodobne do tych, które Paweł zazwyczaj pisał. List do Efezjan 1:3-14 jest jeszcze dłuższy – dwanaście wersetów – co w ogóle nie przypomina stylu Pawła” (Jesus, Interrupted, str. 126). Ehrman nie podaje żadnej podstawy do porównania, ale ja przedstawiłem ją poniżej.

Ehrman zgadza się, że księgi zapisane kursywą najprawdopodobniej zostały napisane przez Pawła. To „potężne” zdanie składające się ze 102 słów w Liście do Kolosan 1:3-8 jest nie tylko krótsze od innych zdań w Liście do Kolosan, ale także krótsze od wielu innych zdań w księgach, co do których Ehrman zgadza się, że napisał je Paweł. Najdłuższe zdanie w każdej księdze oraz to, które księgi uznaje on za autorstwa Pawła, wydają się wybrane przypadkowo.

P: W jaki sposób zostaliśmy wybrani przez Boga w Ef 1:4?

Odp.: Niektórzy uważają, że Bóg z góry wiedział wszystko, zanim dokonał jakichkolwiek wyborów lub coś przeznaczył. Inni wierzą, że Bóg wszystko przeznaczył, zanim skorzystał ze swojej wszechwiedzy. Istnieją tylko dwa wersety, w których Boża wszechwiedza oraz przeznaczenie/wybranie nas występują w tym samym wersecie.

List do Rzymian 8:29 „Tych bowiem, których Bóg z góry poznał, tych też przeznaczył” (BSB)

1 List Piotra 1:2 „wybrani zgodnie z przewidzeniem Boga Ojca” (BSB)

W tych wersetach przewidzenie poprzedza przeznaczenie/wybór.

W przypadku ukrzyżowania Jezusa kolejność ta ulega odwróceniu.

Dzieje Apostolskie 2:23 „On [Jezus] został wydany zgodnie z ustalonym planem i przewidzeniem Bożym” (BSB)

Jednak żaden werset w Biblii nie mówi, że Bóg musiał najpierw posiadać jedno, zanim posiadał drugie.

Podsumowując, Bóg może nas wybrać w dowolny sposób. Wiemy, że Bóg objawił, iż jest sprawiedliwy, hojny i nie czyni niczego bez jakiegokolwiek powodu. Jednak Bóg nie wydaje się czuć zobowiązany do ujawnienia nam wszystkich swoich powodów.

Pytanie: Czy w Ef 1:4-5 wszystko jest predestynacją?

Odp.: Wszystko, co istnieje, jest z góry ustalone, nawet fakt, że Bóg pozwala nam na wolność dokonywania wyborów bez Jego całkowitej kontroli. Nic się nie dzieje poza tym, co Bóg zna, na co pozwala i co jest częścią Jego planu. Jednak Bóg pozwala ludziom robić rzeczy, których wyraźnie nie pragnął (zob. złe uczynki wspomniane w Jeremiasza 5:28; 8:19; 12:8; Ezechiela 8:6).

Jak powiedział Francis Schaeffer w książce „Kościół pod koniec XX wieku”: „Możemy wielbić Boga, a zarówno Stary, jak i Nowy Testament mówią, że możemy nawet sprawić, że Bóg się zasmuci. To coś niezwykłego.” (Hymns for the People of God nr 364) Więcej informacji znajdziesz w następnym pytaniu.

Pytanie: Czy zgodnie z Ef 1,4-5 chrześcijanie powinni wierzyć w predestynację?

Odp.: Pewien dość dojrzały chrześcijanin powiedział mi kiedyś, że nie wierzy w predestynację. Wiedziałem, że regularnie czyta Biblię, choć muszę przyznać, że po tej głupiej wypowiedzi miałem pewne wątpliwości.

List do Efezjan 1:5 i inne wersety pokazują, że wiara w predestynację nie jest dla chrześcijanina kwestią wyboru, tak samo jak nie jest kwestią wyboru wiara w to, że Bóg jest święty. Ludzie mogą wierzyć w różne prawdy i błędy dotyczące predestynacji, ale samo to słowo jest jasne w Biblii. Bóg nie tylko wie wszystko o każdym z nas jeszcze przed naszym narodzeniem, ale także wybrał nasze przeznaczenie, zanim ktokolwiek się urodził. Predestynacja nie jest doktryną „kalwinistyczną”. Jest to raczej doktryna biblijna. Niezależnie od tego, czy chrześcijanin nazywa siebie kalwinistą, niekalwinistą czy arminianinem, wiara w to, że wszechwiedzący Bóg wybrał nas jeszcze przed naszym narodzeniem, powinna stanowić część jego teologii.

P: Jak w kontekście Ef 1:4-5 wpisuje się w to Boże predestynacja?

Odp.: Oto kilka rzeczy, które objawia Pismo Święte.

1. Bóg może czynić, co Mu się podoba. Jest On Władcą nad każdym szczegółem, a nic nie dzieje się poza tym, na co Bóg pozwala (Job 1:12; Jakuba 4:15).

2. Bóg może czynić, co Mu się podoba. Bezpośrednio i wyraźnie kieruje każdym wydarzeniem, którego pragnie (Izajasz 14:24,27; 43:13; 55:11; Jan 10:26; Hebrajczyków 6:17).

3. Bóg może czynić, co Mu się podoba. Nie zdecydował się jednak bezpośrednio i wyraźnie kierować niektórymi wydarzeniami (Jeremiasz 5:29; 8:19; 12:8; Ezechiel 8:6).

4. Bóg może czynić, co Mu się podoba. Każde wydarzenie, nawet te dozwolone i niekontrolowane, jest wplecione w Jego ostateczny plan (Efezjan 1:11; Przysłów 16:4,33; Rzymian 11:36; 1 Koryntian 8:6; Objawienie 4:11).

Pytanie: Jakie są błędne przekonania dotyczące predestynacji zawarte w Liście do Efezjan 1:4-5?

Odp.: W Liście do Efezjan 1:4-5, gdy mowa jest o tym, że Bóg nas przeznaczył, to jeśli wierzymy w autorytet Pisma Świętego, musimy wierzyć, że Bóg nas przeznaczył. Posiadamy również wolną wolę, właściwie rozumianą. Być może jednak trudno ci pogodzić się z predestynacją, ponieważ nauczane są na jej temat pewne błędne przekonania. Pozwól, że omówię cztery zagadnienia, które mogą okazać się pomocne.

Bóg z całą pewnością wie wszystko o przyszłości, ale Jego wiedza nie ogranicza naszej wolnej woli ani nie umniejsza naszej wiedzy. Nie możemy powiedzieć: „Bóg wiedział, że to zrobię, więc nie miałem wyboru, musiałem to zrobić”. W Dziejach Apostolskich 2:23 Jezus Chrystus został wydany Żydom zgodnie z Bożym zamysłem i przewidzeniem, a jednak ci, którzy ukrzyżowali Jezusa, byli winni grzechu (J 19:11). Oto przykład. Możemy przeczytać książkę o tym, jak George Washington przekroczył rzekę Delaware ponad 200 lat temu. Nasza niemal pewna wiedza zaczerpnięta z tej książki nie zmusiła George’a Washingtona do tego czynu. Załóżmy, że moglibyśmy cofnąć się wehikułem czasu do wydarzeń sprzed 400 lat i zabrać ze sobą tę książkę. Nadal nie zrobilibyśmy nic, co zmusiłoby George’a Washingtona do jakiegokolwiek działania. Bóg istnieje zarówno poza czasem (Tytusa 1:2), jak i w jego obrębie, a Jego przewidywanie nie zmusiło nas do niczego.

Boża wszechwiedza o nas poprzedza Jego predestynację / wybór w dwóch wersetach, które wspominają o obu tych kwestiach razem (Rzymian 8:29; 1 Piotra 1:2). Kalwiniści mają tendencję do odwracania tej kolejności. Bóg wybiera każdego, kogo wybiera, a dopiero potem to przewiduje. Arminianie często twierdzą, że Bóg dokonał wyboru przed początkiem czasu w oparciu o swoją wszechwiedzę. Jeśli jednak Bóg rzeczywiście istnieje poza czasem, to oba te procesy mogą przebiegać jednocześnie.

Suwerenność Wszechmogącego Boga nie neguje naszej wolnej woli, choć kalwiniści często twierdzą inaczej. Zdarzyły się rzeczy, które „nie przyszły Bogu do głowy”, takie jak ofiary z niemowląt w Jeremiasza 32:35, a zginęli ludzie, którzy nie powinni byli umrzeć, jak w Ezechiela 13:19. Zdarzają się rzeczy, które zasmucają Boga. Z drugiej jednak strony wszystko współdziała zgodnie z Bożym planem (Efezjan 1:11). Jak pogodzić te dwie idee? Poprzez koncepcję „delegowanej suwerenności”. Bóg mógłby sprawować całkowitą kontrolę nad wszystkim w taki sposób, że nic nie mogłoby Go rozgniewać, a my wszyscy bylibyśmy robotami. Jednak Bóg, który może zrobić wszystko, najwyraźniej postanowił przekazać swoją suwerenność – na pewien czas i w określonych granicach – tak, abyśmy mieli możliwość wyboru między posłuszeństwem a nieposłuszeństwem wobec Niego. Bóg najwyraźniej tak wysoko cenił człowieka, stworzonego na Jego podobieństwo, że ukształtował ludzi tak, by mogli swobodnie zdecydować się na miłość do Niego. Bóg ceni to tak bardzo, że pozwala ludziom odrzucić Go i ponieść konsekwencje swojego wyboru.

Czym jest wolna wola? Marcin Luter napisał całą książkę pt. „O zniewoleniu woli”, w której stwierdził, że wolna wola jest fałszywą doktryną. Luter nie trafił w sedno, ponieważ doprowadził sprawę do niebiblijnych skrajności. Rodzimy się z wolą zniewoloną przez grzech (z czym zgodziłby się Luter), ale mamy swobodę wyboru, by mimo wszystko wołać o pomoc. Mamy wolną wolę, a narkoman również ją posiada. Narkoman może nie mieć siły, by uwolnić się od swojego nałogu, ale może trafić do ośrodka odwykowego, upaść na ziemię i powiedzieć: „pomóż mi”. Niektórzy rozróżniają moralnie neutralną, nieograniczoną wolną wolę (co jest niebiblijne) od tego, co my posiadamy, nazywając to drugie „swobodą wyboru”. Inni, zwłaszcza chrześcijanie we wczesnym Kościele, używali terminu „wolna wola” w odniesieniu do koncepcji biblijnej.

Podsumowując: Bóg nas przeznacza, a my również posiadamy wolną wolę, właściwie rozumianą. Zanim czas się rozpoczął, wybór Boga dotyczący tego, kto pójdzie do nieba, nie był ślep ny ani kapryśny, ale każdy dzień naszego życia został zapisany w Bożej księdze (Psalm 139:16), gdy On nas wybrał.

Pytanie: Skoro w Liście do Efezjan 1:4-5 czytamy, że jesteśmy przeznaczeni do zbawienia zgodnie z Bożą wolą i upodobaniem, to jak wygląda kwestia Bożej woli i upodobania w odniesieniu do tych, którzy są przeznaczeni do piekła?

Odp.: Sytuacja ta przypomina przypadek, gdy przyjaciel George’a Washingtona został skazany na śmierć przez powieszenie za zdradę. Washington kochał swojego przyjaciela i nie chciał patrzeć, jak umiera. Jednocześnie jednak George Washington pragnął, by sprawiedliwość została wymierzona. Washington nie podjął żadnych starań, by interweniować w sprawie sprawiedliwego wyroku, jaki spotkał tego człowieka za jego wybory.

P: W Ef 1:4-13 czytamy, że przed początkiem czasów Bóg z góry wiedział, kto zostanie zbawiony, a kto nie. Dlaczego więc musi nas przeznaczyć do tego, byśmy zostali „przyjęci za synów przez Jezusa Chrystusa”, co wydaje się nieco zbędne? Chodzi mi o to, że skoro On wie, że tak się stanie (ponieważ istnieje poza czasem), nie ma potrzeby tego przeznaczać. Czy sytuacje te nie miałyby miejsca i tak, nawet gdyby tego nie przeznaczył? Dlaczego sama wiedza z góry nie wystarcza? Być może moje zamieszanie wynika z mojego rozumienia słowa „przeznaczenie”. Mam nadzieję, że rozumiesz, w czym polega moja trudność w zrozumieniu tej koncepcji.

O: Przeznaczenie nas przez Boga ma co najmniej trzy aspekty.

1. Ostatecznie wybór tego, kto zostanie zbawiony, należy do Boga, a nie do nas.

2. Bóg sprawia, że wszystko współdziała na dobre dla tych, których przeznaczył (zob. List do Rzymian 8:28). Innymi słowy, nasze życie jest „procesem przygotowania” do nieba.

3. Bóg przygotowuje dla nas również miejsce w niebie. Jezus powiedział, że w domu Jego Ojca jest wiele mieszkań. W niebie nie będzie żadnych pustych mieszkań i nikt w niebie nie zostanie pozbawiony miejsca przygotowanego dla niego przez Boga.

Ktoś podał następującą analogię. Być może na bramach nieba widnieją dwa napisy. Na zewnątrz jest napisane: „każdy, kto zechce”, a wewnątrz: „Witajcie, wy, którzy zostaliście wybrani od założenia świata”.

Z jednej strony nie bądźcie więc jak wielu kalwinistów, którzy twierdzą, że skoro to Bóg dokonuje wyboru, nasza rola jest po prostu bierna, niczym marionetki. Z drugiej strony nie bądźcie jak niektórzy arminianie i nie myślcie, że skoro to my dokonujemy wyboru, rola Boga sprowadza się jedynie do biernego sędziego. Duch Święty aktywnie działa w życiu ludzi, a Ojciec przyciąga ludzi do Siebie, bo inaczej nikt nigdy nie zostałby zbawiony.

Istnieje termin teologiczny opisujący sytuację, w której ludzie dokonują wyboru, a Bóg decyduje się wykorzystać ten wybór. Nazywa się to „współdziałaniem”. Można dyskutować, czy Bóg z góry wie wszystko i przeznacza tylko na podstawie tej wiedzy, czy też najpierw wszystko przeznacza, a dopiero potem z góry wie. W dwóch miejscach, gdzie oba te słowa są użyte w odniesieniu do ludzi, wiedza z góry pojawia się jako pierwsza. Nie ma jednak potrzeby twierdzenia, że Bóg jest ograniczony do wykonywania jednej czynności przed drugą; z perspektywy ponadczasowego Boga obie mogły mieć miejsce w tym samym „czasie”.

Pytanie: Jakie są przydatne spostrzeżenia kalwinistów na temat wolnej woli zawarte w Ef 1,4-5?

Odp.: Chociaż nie jestem kalwinistą, potrafię docenić niektóre koncepcje przedstawione przez niektórych kalwinistów. Należy jednak wspomnieć, że inni kalwiniści mogą się z nimi nie zgadzać.

Tajemnica: Loraine Boettner wyjaśnia: dysponujemy swobodą działania (ale nie wolną wolą) podobnie jak złote rybki mogą swobodnie pływać w akwarium. „Predestynacja i swobodna wola są bliźniaczymi filarami wielkiej świątyni i spotykają się ponad chmurami, gdzie ludzkie spojrzenie nie jest w stanie sięgnąć. Można też powiedzieć, że predestynacja i swobodna wola są liniami równoległymi; i choć kalwinista może nie być w stanie sprawić, by się połączyły, arminianin nie jest w stanie sprawić, by się przecięły” (s. 222).

Postanowienia zezwalające: Charles Hodge z Seminarium Teologicznego w Princeton stwierdził: „Bóg nigdy nie postanawia, że uczyni coś lub sprawi, by inni uczynili to, czego zabrania. Może jednak – jak widzimy, że czyni – postanowić, by zezwolić na to, czego zabrania. Zezwala ludziom na grzeszenie, mimo że grzech jest zabroniony”. (Rozprawa Curta Daniela, str. 230). W książce „Wybrani przez Boga” (str. 97) R.C. Sproul pisze: „[Bóg] ustanowił upadek w tym sensie, że postanowił na niego pozwolić, ale nie w tym sensie, że postanowił go wymusić”.

Współdziałanie: Louis Berkhof stwierdza: „Współdziałanie można zdefiniować jako współpracę mocy boskiej ze wszystkimi mocami podległymi, zgodnie z ustalonymi wcześniej prawami działania, powodującą, że działają one i działają dokładnie tak, jak działają”. Curt Daniel (str. 201) dodaje: „On działa w, wraz z i pod wpływem zjawisk natury”.

Dekrety zależne: Bóg nie ustanowił wyraźnie wszystkiego niezależnie. Jak wspominają W. D. Smith i Charles Hodge, choć działanie dobra może wywoływać złe reakcje ze strony złych ludzi, to tych złych reakcji nie można przypisywać Bogu, choć Bóg uwzględnia je również w swoim planie. Niczym kosmiczny reżyser, Bóg wyraźnie ustanowił szereg konkretnych wydarzeń i pozwolił, by film się kręcił. Po obejrzeniu kilku „ujęć” postanowił, które z nich najbardziej Mu się podobało. Jeśli my potrafimy kasować i montować taśmy wideo według własnego uznania, czyż Bóg nie może zrobić tego samego?

Interakcja: Łącząc powyższe wyjaśnienia, poniżej przedstawiono niekalwinistyczne rozwiązanie kwestii suwerenności i wolności. Nie możemy mieć nadziei, że poznamy wszystko na temat Bożego działania (jak „tajemnica” Boettnera), ale możemy dowiedzieć się tego, co zostało objawione w ogólnym kontekście Pisma Świętego, nie zaprzeczając szczegółom żadnego z wersetów. Bóg posiadał wolę postanowioną (podobną do postanowień Pinka), wolę dopuszczającą (podobną do postanowień Hodge’a) oraz wolę nakazującą (tj. wszyscy mają być posłuszni Bogu). Wola Boża w wielu sprawach współdziała z naszą wolą (podobnie jak zgodność u Berkhofa) w takim zakresie, w jakim tego pragnie Bóg. Być może najwspanialszym z Bożych dekretów jest pewna miara wolności, wraz z odpowiadającą jej odpowiedzialnością. Chociaż Bóg nie pragnie, nie postanawia ani nie chce zła bezpośrednio, to jednak pozwala na zło (podobnie jak w przypadku dekretów zależnych) jako „egzystencjalnego pasożyta”, będącego częścią Jego planu realizacji Jego celów, które obejmują ludzi, którzy dobrowolnie decydują się Go kochać.

Wszyscy kalwiniści powinni wziąć sobie do serca słowa kalwinisty Francisa Schaeffera zawarte w książce *Kościół pod koniec XX wieku*: „Możemy chwalić Boga, a zarówno Stary , jak i Nowy Testament mówią, że możemy nawet zasmucić Boga. To jest coś niezwykłego” (Hymns for the People of God nr 364).

Jak powiedział Jezus w Ewangelii Mateusza 23:37: „Jeruzalem, Jeruzalem, które zabijasz proroków i kamienujesz tych, którzy do ciebie są posłani! Ileż to razy chciałem zgromadzić twoje dzieci, jak kokosz gromadzi swoje pisklęta pod skrzydła, ale nie chciałeś!” (BSB) Bóg może być zasmucony naszą wolą.

Pytanie: Dlaczego w Liście do Efezjan 1:7 Biblia tak bardzo podkreśla znaczenie krwi?

Odp.: Ponieważ krew Jezusa jest tak ważna. Jego krew jest dla nas tak cenna, ponieważ Jezus, przelewając swoją czerwoną krew na krzyżu za nasze grzechy, utorował ludziom drogę do nieba.

Pytanie: W jaki sposób, zgodnie z Efezjan 1:11 oraz Przysłów 16:4,33, wszystko współdziała zgodnie z zamysłem Bożej woli?

Odp.: Chociaż każdy może dostrzec, jak Bóg wykorzystuje dobre rzeczy dla swojej chwały, Bóg nie przeprasza za to, że posługuje się również złem. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w odpowiedzi dotyczącej Księgi Rodzaju 45:8. Oto kilka sposobów, w jakie Bóg może wykorzystywać zło.

1. Aby zrealizować konkretne, zewnętrzne zadanie (Rdz 45:8; Dz 2:23)

2. Aby doprowadzić do wewnętrznej przemiany serca (Sędziowie 3:7-8 itp.)

3. Jako ostrzeżenie dla innych (Ewangelia Łukasza 13:1-5)

4. Jako środek do zniszczenia innego zła (Habakuk 1)

5. Aby oczyścić naszą wiarę (1 List Piotra 1:6-7)

6. Aby pomóc nam umrzeć dla grzechu (1 List Piotra 4:1)

7. Aby wypróbować naszą wiarę i rozwinąć wytrwałość (List Jakuba 1:2-4)

8. Nie dla nas samych, ale dla innych (Kolosan 1:24)

9. Aby być znakiem dla niewierzących (List do Filipian 1:28; Ewangelia według św. Jana 9:1)

10. To po prostu wynika z bycia chrześcijaninem (2 List do Tymoteusza 3:12; List do Filipian 1:29)

11. Aby pokazać szatanowi i innym, jak wygląda nasze życie (Księga Hioba)

12. Czasami nie widzimy żadnych innych powodów, poza tym, że nasza wytrwałość oddaje chwałę Bogu (zob. Księga Hioba 1:8-12; 2:2-6).

Pytanie: Skoro w Ef 1,13 czytamy, że zostaliśmy włączeni do Chrystusa, gdy usłyszeliśmy Ewangelię, to w jaki sposób zostaliśmy włączeni przed początkiem czasów, jak naucza Ef 1,4, oraz w przyszłości, jak pokazują Ef 1,14 i Hbr 9,28?

Odp.: Biblia sugeruje, że Bóg jest zarówno ponadczasowy, jak i obecny w czasie. Dla Boga ponadczasowego odpowiedź brzmi: wszystkie trzy – przeszłość, teraźniejszość i przyszłość.

Chuck Swindoll napisał doskonałą broszurę do studiowania Biblii poświęconą zbawieniu, w której omawia te aspekty.

Aspekty przeszłej wszechwiedzy i predestynacji: Zanim czas się rozpoczął, Bóg znał koniec od początku oraz wszystkie nasze dni (Psalm 139:16; Izajasz 44:7; List do Efezjan 1:4; List do Tytusa 1:2).

Aspekty wydarzeń teraźniejszych: Kiedy usłyszeliśmy słowo prawdy i wołaliśmy do Pana (Rzymian 10:9-10), staliśmy się nowym stworzeniem (2 Koryntian 5:17). List do Hebrajczyków 4:2 i Dzieje Apostolskie 10:44 również ukazują te teraźniejsze aspekty.

Aspekty teraźniejsze o charakterze ciągłym: Gdy w naszym życiu realizujemy zbawienie, które jest w nas, Bóg jest w trakcie przemiany naszego życia (Filipian 2:12-13; 1 Piotra 2:2; List do Hebrajczyków 3:14; 4:11; 6:11).

Aspekty nadziei przyszłej: Tęsknimy za dopełnieniem naszego zbawienia (List do Hebrajczyków 9:15,28; List do Rzymian 8:23-25; 1 List Piotra 1:4-5,9,13; 1 List do Koryntian 15:50-53; 2 List do Koryntian 5:5).

Pytanie: Skoro w Ef 1:14 i 2 Kor 1:22 czytamy, że jesteśmy zagwarantowani i zapieczętowani Duchem Świętym, dlaczego niektórzy ludzie odpadają od wiary?

Odp.: Bycie chrześcijaninem nie jest łatwe. Istnieje wiele powodów, dla których ludzie mogą odstąpić od wiary.

1. Niektórzy od początku nigdy nie byli prawdziwymi chrześcijanami (1 List św. Jana 2:18-19; Dzieje Apostolskie 8:19-23).

1a. Mogą oszukiwać innych (Mt 7:15; 24:11).

1b. Potrafią nawet oszukiwać samych siebie poprzez fałszywe nawrócenie (Mt 7,21-23; Hbr 3,10-12).

2. Niektórzy prawdziwi chrześcijanie odchodzą od wiary, ale potem wracają. Prawdziwi chrześcijanie będą wytrwali.

3. Prawdziwi chrześcijanie nie są zgodni co do tego, czy prawdziwy chrześcijanin może odstąpić, nigdy nie powrócić i zginąć na wieki w piekle. Wersety, których niektórzy używają, by wykazać, że chrześcijanie mogą odstąpić, to m.in. List do Hebrajczyków 6:4-9; 10:26-32; 2 List Piotra 2:17-22. Wersety, których niektórzy wierzący używają, by wykazać, że prawdziwi chrześcijanie zawsze będą wytrwali i nigdy nie stracą zbawienia, to 1 List Jana 5:13-14; List do Rzymian 8:29-39; Ewangelia Jana 10:28-29.

Pytanie: Czy w Liście do Efezjan 1:14 „wykupiona własność” odnosi się przede wszystkim do naszego posiadania zbawienia, czy też do tego, że Bóg nas posiada?

Odp.: Chrześcijanie mogą mieć różne zdania na ten temat, więc przyjrzyjmy się kontekstowi, aby dostrzec mocne argumenty obu stron.

Nasze dziedzictwo: List do Efezjan 1 mówi o naszej pozycji w Chrystusie, a wersety 1:11 i 1:14 tego listu mówią o naszym dziedzictwie odkupienia. 1 List Piotra 1:3-4 odnosi się do naszej żywej nadziei i dziedzictwa zarezerwowanego dla nas w niebie. Chociaż o ludu Bożym/dziedzictwie Bożym czytamy również w 1 Liście Piotra 2:9-10, pozostała część Listu do Efezjan 1 podkreśla to, co mamy w Chrystusie, a więc wymienia nasze dziedzictwo.

Jego własność: W rzeczywistości można by powiedzieć, że 1 List do Efezjan nie podkreśla jedynie tego, co mamy w Chrystusie, ale raczej tego, kim jesteśmy w Chrystusie. Chociaż można powiedzieć, że „posiadamy” nasze zbawienie w niebie dzięki zasługom tego, co Chrystus dla nas uczynił, to jednak bardziej pocieszająca jest świadomość, że jesteśmy „własnością” Boga jako Jego wykupiona własność, a Bóg troszczy się o to, co do Niego należy. John R.W. Stott w książce „The Message of Ephesians” (str. 46–47) podziela ten pogląd.

Pytanie: Czym jest „zastaw/gwarancja” w Ef 1,14?

Odp.: Greckie słowo oznaczające „zastaw/gwarancję”, arrabon, prawdopodobnie pochodzi pierwotnie od fenickich kupców i oznaczało umowę, depozyt lub zaliczkę. Termin ten był również używany w odniesieniu do pierścionka zaręczynowego. Można myśleć o Duchu Świętym w nas jako o naszym „pierścionku zaręczynowym”, obiecującym nam ostateczne zbawienie i ucztę weselną Baranka.

P: Jak w Efezjan 1:15 wyglądałoby życie chrześcijanina, gdyby miał wielką wiarę, ale mało miłości?

O: Mógłby on głosić prawdę, ale w sposób, który nie przynosiłby pożytku, a nawet byłby destrukcyjny. Bez miłości byłoby to jak głoszenie prawdy bez troski o innych. Czasami upomnienie może być mylnie odbierane w ten sposób, ale w przypadku właściwego upomnienia zależy nam na tym, by druga osoba okazała skruchę, i wyrażamy to. Miłość może być łagodna i pełna współczucia; miłość może być również miłością surową. Ale miłość z pewnością nie jest obojętna. Jonasz głosił prawdę bez miłości, a Bóg pokazał mu, że Jonasz kochał nawet roślinę bardziej niż troszczył się o wszystkich tych ludzi.

Pytanie: Jak w Efezjan 1:15 wyglądałoby życie chrześcijanina, gdyby miał wielką miłość, ale albo małą wiarę, albo znał wiarę tylko w niewielkim stopniu?

Odp.: Okazywałby empatię i współczucie, ale ostatecznie miałby niewiele do zaoferowania, jeśli chodzi o dobrą radę lub wskazówki.

Pytanie: Czy w Liście do Efezjan 1:16-18 Paweł modli się przede wszystkim o coś, co jego czytelnicy już posiadają, czy też o nowe błogosławieństwo?

Odp.: W pewnym sensie o jedno i drugie, ale nie do końca o żadne z nich. Czytelnicy Pawła są wierzącymi, więc mają już pewną wiedzę o Bogu i oświecone zrozumienie. Jednak Paweł nadal modli się o coś nowego. Modli się, aby ich wiedza i zrozumienie pogłębiły się znacznie ponad to, co już posiadają.

Pytanie: Dlaczego w Ef 1,17 Efezjanom należało dać Ducha mądrości i objawienia, skoro wszyscy wierzący mają już w sobie Ducha, jak mówi Rzym 8,9-11?

Odp.: Wszyscy prawdziwi chrześcijanie mają Ducha Świętego, ale Bóg nadal nakazuje prawdziwym chrześcijanom, by byli napełnieni Duchem Świętym. Częścią tego jest bycie napełnionym mądrością i objawieniem.

Pytanie: Czy w Ef 1,18 mowa jest o naszym dziedzictwie w Chrystusie, czy też o świętych jako dziedzictwie Bożym?

Odp.: Chociaż obie interpretacje są prawdziwe, porównanie tego wersetu z Listem do Efezjan 1:11,14 pokazuje, że w tym miejscu chodzi przede wszystkim o nasze dziedzictwo. Biblia w wielu miejscach wspomina o naszych błogosławieństwach jako o naszym „dziedzictwie” jako synów Bożych. Jesteśmy jednak ludem Bożym, wybranym spośród świata. Wyobraź sobie dziecko z bardzo zamożnej rodziny, które być może nadal musi nauczyć się oszczędzać grosze na razie, ale wie, że gdy osiągnie pełnoletność, odziedziczy ogromne bogactwo. Ty jesteś tym dzieckiem! Jednak twoje dziedzictwo to nie tylko jakieś kartki papieru, kamyki czy kawałki metalu, ale prawdziwe bogactwa w niebie.

Jednym ze sposobów, w jaki wierzący może na to patrzeć, jest przekonanie, że posiada Ducha Świętego. Ale innym sposobem jest uznanie, że to Duch Święty posiada ich.

Pytanie: Co sądzisz o stwierdzeniu teologa Rudolfa Bultmanna zawartym w Liście do Efezjan 1:20, że „Chrystus zmartwychwstał w kerygmie”, tj. wyłącznie w wierze i głoszeniu Jego uczniów?

Odp.: Rudolf Bultmann był heretykiem skazanym na piekło i nawet nie potrafił tego zbyt dobrze ukryć. 1 List do Koryntian 15:1-8 pokazuje, że jeśli ktoś nie wierzy, iż Chrystus zmartwychwstał w sposób widzialny, to to, w co wierzy, jest daremne. Paweł mówi więc, że wiara osoby, która tak wierzy, jest daremna, tj. nie przyniesie jej żadnego pożytku.

P: W Ef 1:20, Hbr 8:1; 10:12; Dz 2:25; 7:56 i tak dalej – w jaki sposób Jezus znajduje się po prawicy Boga?

Odp.: Wyrażenie „po prawicy” oznaczało miejsce przeznaczone dla gościa najwyższej rangi, jak pokazuje Psalm 110:1.

Pytanie: Skoro w Ef 1,21-22 Chrystus jest ponad wszystkim, to czy jest On również ponad Bogiem Ojcem?

Odp.: 1 List do Koryntian 15:26-28 odpowiada na to pytanie, podkreślając, że Chrystus jest ponad wszystkim, jednak „wszystko” najwyraźniej nie obejmuje samego Boga.

P: Co oznacza tutaj słowo „pełnia” w Ef 1:23?

Odp.: Greckie słowo oznaczające „pełnię”, pleroma, było powszechnie używanym terminem, którym można było opisać miskę pełną wody, statek wypełniony ładunkiem lub statek z pełną załogą. To trochę tak, jakby dom nie był „pełny”, gdyby nie wszystkie dzieci były w domu. W tym kontekście może to być znaczenie czynne – w tym sensie, że my wypełniamy to, co należy do Chrystusa w niebie – lub bierne, tj. Chrystus wypełnia Kościół. Ponieważ występuje tu niejednoznaczność gramatyczna, może to oznaczać jedno i drugie.

Pytanie: Czy w Efezjan 1:23, skoro Kościół jest Ciałem Chrystusa i pełnią Chrystusa, chrześcijanie powinni być czczeni podobnie jak podczas katolickiej mszy, gdzie czci się elementy Wieczerzy Pańskiej?

Odp.: Nie. Zwykli ludzie nie powinni być czczeni, tak samo jak nie należy czcić chleba i wina. Czcijcie wyłącznie Boga.

P: Jaka jest różnica między „przewinieniami” a „grzechami” w Ef 2:1?

Odp.: Są to synonimy tego samego: wykroczeń przeciwko Bogu. Jednak te dwa greckie słowa podkreślają tutaj różne aspekty. Wykroczenie (paraptoma) może oznaczać potknięcie, zły krok przekraczający granicę lub odejście od właściwej drogi. Greckie słowo oznaczające wykroczenie pojawia się również w Kol 2,13. Grzech (hamartia) oznacza niepowodzenie w trafieniu w cel lub niedosięgnięcie go, podobnie jak strzała, która nie trafia w cel.

Pytanie: W jaki sposób, zgodnie z Listem do Efezjan 2:1,5, jesteśmy „martwi” w grzechach?

Odp.: Te wersety są swego rodzaju raportem koronera. Ale tak jak lśniące diamenty najlepiej prezentują się na ciemnym aksamitnym tle, tak łaska Boża jaśnieje jaśniej w kontraście z naszym poprzednim, martwym stanem. Wszyscy byli martwi przynajmniej na trzy sposoby: prawnie, duchowo oraz, w mniejszym stopniu, poprzez fizyczny rozkład.

W sensie prawnym: Jesteśmy już martwi w takim samym sensie, w jakim skazany przestępca, którego egzekucja ma nastąpić następnego dnia, jest praktycznie martwy. Zobacz także pytanie dotyczące Listu do Kolosan 2:13.

Duchowo: Chociaż niewierzący mogą wciąż czynić pewne stosunkowo dobre uczynki (Mt 7,10-11; Łk 6,32-34), nasza duchowa śmierć jest tak całkowita, że nikt nie może nawet przyjść do Boga, chyba że Ojciec go przyciągnie (J 6,44) i Duch Święty zadziała w życiu niewierzącego (J 16,8-11). Nie mają wzroku, by ujrzeć chwałę Chrystusa. Tak jak zmarli nie mogą rozmawiać z żywymi, tak duchowo martwi nie mają żadnej komunikacji z Bogiem. Co więcej, jako chrześcijanie nadal potrzebujemy Chrystusa, aby podtrzymywał nasze zbawienie (List Judy 24; List do Rzymian 8:29-39). Chwała Bogu za Jego nieustanne działanie!

Fizyczny rozkład: W książce Haley’s Alleged Discrepancies of the Bible, str. 393, wspomniano o trzecim sposobie. Wszyscy cierpimy na „chorobę” śmiertelności, a za każdym razem, gdy nasze ciało wraca do zdrowia po chorobie, jest to jedynie odroczenie śmierci.

Nie oznacza to jednak, że nie mamy uczuć ani woli. W Liście do Efezjan 2:2 greckim słowem oznaczającym „żyć/chodzić” jest peripateo, co dosłownie oznacza „chodzić tu i tam”.

Więcej informacji można znaleźć w: „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 11, str. 34; „When Critics Ask”, str. 475–476; „The Tony Evans Bible Commentary”, str. 1221; „The Message of Ephesians” Johna R. W. Stotta, str. 72; „The Bible Knowledge Commentary: New Testament”, str. 622 oraz „The Expositor’s Greek Testament”, tom 3, str. 283.

Pytanie: Kim jest władca powietrza z Listu do Efezjan 2:2 i dlaczego sprawuje władzę?

Odp.: Władcą powietrza jest szatan. Od czasu upadku człowieka szatan jest księciem tego świata (J 16,11). Nie jest on jednak królem. Szatan jest bogiem tego wieku (2 Kor 4,4) i władcą powietrza. Cały świat znajduje się pod panowaniem złego (1 J 5,19). Jak stwierdza List Barnaby (ok. 100 r. n.e.): „[Bóg] jest rzeczywiście Panem na wieki wieków, ale [Szatan] jest księciem na czas nieprawości” (rozdział 18).

Pytanie: Dlaczego w Ef 2,3 wszyscy byliśmy przedmiotem gniewu?

Odp.: Najpierw dwa powody, dla których wszyscy byliśmy przedmiotem gniewu Bożego, a następnie dwa zastrzeżenia.

Dwa powody to to, co zrobiliśmy, i to, kim jesteśmy.

To, co zrobiliśmy: List do Rzymian 3:23 mówi, że wszyscy zgrzeszyli i nie osiągnęli chwały Bożej.

Kim jesteśmy: List do Rzymian 3:10-20 mówi, że wszyscy się odwrócili i wszyscy są bezwartościowi. Poza Bogiem nikt nie czyni dobra.

Istnieją również dwie rzeczy, które nie pociągają za sobą dodatkowego gniewu wobec niewierzących.

Grzech przodków: Dzieci nie ponoszą winy za grzechy rodziców (lub przodków) – Ezechiel 18; Księga Powtórzonego Prawa 24:16. Dzieci mogą nadal cierpieć z powodu przekleństw i złych konsekwencji, ale nikt cierpiący w piekle nie będzie mógł powiedzieć: „część tego nie jest moją winą: zostałem wrobiony”.

Niestety istnieje pogląd teologiczny zwany traducianizmem, który głosi, że człowiek ponosi winę za grzechy swoich rodziców, dziadków i wszystkich przodków. Dwie grupy wyznające traducianizm to luteranie i prawosławni. W hitlerowskich Niemczech Żydów oskarżano o bycie „zabójcami Chrystusa”. Wszyscy wiedzą, że żyjący wówczas Żydzi nie zabili Chrystusa, ale sugerowano, że skoro ich przodkowie wydali Jezusa Rzymianom, to oni również są winni. (Dziwne jest jednak, że oskarżano o bycie zabójcami Chrystusa tylko Żydów, a nie również Włochów!)

Grzech nieumyślny: Grzech nie jest brany pod uwagę tam, gdzie nie ma prawa (Rz 4,15; 5,13). Nieznajomość prawa nie zawsze jednak czyni nas niewinnymi. Wręcz przeciwnie, gdy dowiadujemy się, że nieumyślnie złamaliśmy prawo i nie żałujemy tego, dowodzimy tym samym, że gdybyśmy wiedzieli, złamalibyśmy prawo Boże celowo.

Chrześcijanie niebędący augustianami NIE wierzą, że Bóg jest niezwykle rozgniewany na każde dziecko, które kiedykolwiek się urodziło, i że chce torturować potępione dzieci w piekle wyłącznie z tego powodu, że postanowił stworzyć je z grzeszną naturą jako potomków Adama.

Jednak gdy ktoś uświadamia sobie, że jest grzeszny i nie chce się zmienić, jest winny tego, że nie chce, by Bóg go zmienił. Nie ponosi odpowiedzialności za to, że urodził się z grzeszną naturą, ale może zostać pociągnięty do odpowiedzialności za to, że nie chce wyjść z tego początkowego stanu.

Pytanie: Czy w Ef 2,3 wszyscy byli przedmiotem gniewu, czy też tylko niektórzy, tak jak w Rz 9,22-23?

Odp.: Odpowiedź na to pytanie znajduje się w następnym wersecie, Efezjan 2:4. Wszyscy (w tym Paweł) pierwotnie byli przedmiotami [obecnymi i przyszłymi odbiorcami] gniewu Bożego. Jednak wielu zostało przemienionych i w oczach Boga nie są już przedmiotami Jego gniewu. Pierwsze znaczenie odnosi się do wszystkich ludzi w czasie przed nawróceniem się do Chrystusa. Drugie znaczenie ma charakter predestynacyjny: potępieni pozostaną przedmiotami gniewu, ale wybrani są/będą przedmiotami miłosierdzia.

P: Jaka jest różnica między łaską a miłosierdziem w Ef 2:4-5?

Odp.: Miłosierdzie to uniknięcie kary, na którą zasługujesz. Łaska to otrzymanie błogosławieństwa, na które nie zasługujemy. W upadłym stanie ludzkości niestety zbyt łatwo jest nam traktować rzeczy jako coś oczywistego. Cały ton tego fragmentu zmienia się już od dwóch słów w języku greckim: „ ” – „Ale Bóg”. W tłumaczeniu BSB werset 4 brzmi: „Ale z powodu swojej wielkiej miłości do nas Bóg, który jest bogaty w miłosierdzie” (BSB). Sytuacja może wydawać się beznadziejna, jeśli chodzi o nas samych… ale Bóg!

Pytanie: Co fragment z Listu do Efezjan 2:5 mówi na temat poglądu, że człowiek może nieustannie się doskonalić i zmieniać na lepsze, aż do momentu, gdy zostanie zbawiony? Dlaczego niektórzy w to wierzą?

Odp.: Kiedy jesteś martwy, tylko zmartwychwstanie może coś zmienić. W przeciwnym razie, dlaczego nie stosuje się procedur stosowanych w szpitalu, takich jak podawanie pacjentom leków, przeprowadzanie operacji itp., w kostnicy? Istnieje proces stopniowego stawania się coraz bardziej pobożnym i świętym, zwany uświęceniem, ale wymaga on Ducha Świętego i odbywa się po tym, jak zostaliśmy zbawieni.

Inne religie próbują ci powiedzieć, jak dotrzeć do Boga. Natomiast chrześcijaństwo mówi o tym, co Bóg uczynił, aby przyjść do ciebie.

Pytanie: Czy w Liście do Efezjan 2:5-8 jesteśmy zbawieni wyłącznie z łaski, czy też przez wiarę połączoną z uczynkami, jak w Liście św. Jakuba 2:14-24?

Odp.: Sformułowanie z Listu do Efezjan 2:8-10 jest precyzyjne: „Albowiem łaską jesteście zbawieni przez wiarę, a to nie z was samych; jest to dar Boży, nie z uczynków, aby nikt się nie chlubił. Jesteśmy bowiem dziełem Boga, stworzeni w Chrystusie Jezusie, aby wykonywać dobre uczynki…” (BSB). Zwróć uwagę na następujące punkty.

1. To dzieło [Bożej] łaski – a nie nasze.

2. Przez wiarę – a nie dzięki naszym zasługom czy z nas samych.

3. Dar Boży – a nie nasze uczynki.

4. Zostaliśmy stworzeni [i zbawieni], aby wykonywać dobre uczynki.

Jak powiedział pewien indyjski chrześcijanin, nie jesteśmy zbawieni poprzez służbę, ale zbawieni, aby służyć.

Najszybszym sposobem wyjaśnienia tego jest: List do Efezjan 2 pokazuje, że jesteśmy zbawieni wyłącznie dzięki łasce poprzez prawdziwą wiarę, a List Jakuba 2 pokazuje, że prawdziwa wiara nigdy nie występuje sama, lecz wyraża się poprzez nasze uczynki. List do Galatów 5:6 mówi, że liczy się tylko „wiara wyrażająca się poprzez miłość”.

Innym sposobem spojrzenia na to jest zadanie pytania: „Czy zostałeś przejęty?”. Jeśli nie, to dlaczego? Prawdziwa wiara oznacza, że nasze życie jest teraz ukryte wraz z Chrystusem w Bogu (List do Kolosan 3:3). Jeśli twoje życie nie należy do Chrystusa, to nie masz wiary zbawczej.

Pytanie: W jaki sposób łaska, wiara i uczynki współdziałają ze sobą w Liście do Efezjan 2:5-8?

Odp.: Niektóre z kluczowych aspektów zbawienia można dostrzec, zadając pytania: kto, co, jak, po co i dlaczego. Komentator Zerwick nazywa List do Efezjan 2:1-10 „krótszym Listem do Rzymian” ze względu na duże podobieństwo treści.

Kto: Bóg nas zbawił

A dokładniej: nie my sami ani nie my i Bóg razem (Ef 2,8; 2 Tm 1,9)

Co: Zostaliśmy zbawieni dzięki łasce Bożej poprzez naszą wiarę (List do Hebrajczyków 4:2; List do Efezjan 2:8). A konkretnie nie dzięki naszym uczynkom ani czemukolwiek, czym moglibyśmy się chwalić (List do Efezjan 2:8-9).

W jaki sposób została udzielona: Łaska Boża została udzielona poprzez śmierć Jezusa na krzyżu, aby dokonać za nas pojednania (List do Hebrajczyków 2:17; 1 List Jana 2:2) i stać się okupem za nasze grzechy (Ewangelia według św. Mateusza 20:28; Ewangelia według św. Marka 10:45; 1 List do Tymoteusza 2:6; List do Hebrajczyków 9:15)

Jak ją przyjmujemy: Łaska Boża musi iść w parze z naszą wiarą (List do Hebrajczyków 4:2; List do Rzymian 10:10). Jednak nawet nasza wiara nie jest powodem do chluby, ponieważ i ona jest darem od Boga udzielonym przez Ducha Świętego (List do Efezjan 2:8; Ewangelia według św. Jana 16:8-11).

W jakim celu: abyśmy czynili dobre uczynki (Efezjan 2:10), a także dlatego, że Bóg nas kocha (Jana 3:16) i pragnie okazać nam swoją łaskawość (Efezjan 2:7)

Dlaczego: Istnieje wiele powodów, a oto kilka z nich: aby okazać swoją dobroć (Efezjan 2:7), jesteśmy Jego dziełem (Efezjan 2:10), ponieważ On kocha świat (Jana 3:16); z powodu Jego własnego zamysłu i łaski, a nie z powodu czegokolwiek, co uczyniliśmy (2 Tymoteusza 1:9)

Pytanie: Jakie są główne aspekty zbawienia w Ef 2:5-8?

Odp.: Oto jeden ze sposobów spojrzenia na zbawienie.

1. Bóg obdarza nas łaską, na którą nie zasługujemy (Efezjan 2:8-10; Tytusa 3:4,7).

2. Musimy uwierzyć i pokutować (Ef 1:13; Rz 10:9-11).

3. Duch Boży mieszka w nas (Rz 8:9-11; J 14:15-18; 1 J 3:24; Ef 2:22; Tt 3:6).

4. Wiara bez uczynków wynikających z przemienionego życia jest martwa (List Jakuba 2:14-20; 1 List Jana 2:6-15; 1 List Jana 3:5,6,9; List do Tytusa 2:11,14; 1 List do Koryntian 6:9-11,19).

5. Bóg zachowuje swoich wybranych (J 10:28-29; Rz 8:28-29; Ef 1:13-14).

Pytanie: Czy obietnica z Listu do Efezjan 2:6, dotycząca zasiadania z Chrystusem na Jego tronie, odnosi się do panowania z Chrystusem na ziemi przez tysiąc lat, czy też do panowania po tym okresie, na wieczność?

Odp.: Może odnosić się do obu tych sytuacji. Jednak List do Efezjan 2:6 mówi, że będziemy zasiadać z Chrystusem „w niebiańskich sferach”, więc jego podstawowe znaczenie jest prawdopodobnie wieczne. Niezależnie od tego, chwała Bogu, że będziemy z Chrystusem na zawsze.

P: Do czego odnosi się zaimek „to” w zdaniu „to jest dar Boży” z Listu do Efezjan 2:8?

Odp.: Niektórzy twierdzą, że do „łaski”, a inni, że do „wiary”. Jednak oba te słowa są gramatycznie rodzaju żeńskiego, a zaimek „to” jest gramatycznie rodzaju nijakiego, więc prawdopodobnie odnosi się on do poprzedniego zdania, które mówi o całej koncepcji zbawienia.

P: Czy w czasach Starego Testamentu, o których mowa w Ef 2:12-13, wszyscy, którzy nie byli obywatelami Izraela, byli skazani na piekło, bez szansy na zbawienie?

Odp.: Kiedy dotrzesz do nieba, możesz zadać to pytanie osobie niebędącej Żydem o imieniu Abraham – albo Noemu, Metuszelachowi, Henochowi, Jobowi czy Izaakowi. Byli oni , a nie Izraelitami, i pokazują, że Bóg może objawiać się tak, jak Mu się podoba. Nawet po tym, jak Mojżesz otrzymał Prawo, Rachab i Rut – niebędące Izraelitkami – zostały zbawione, nawracając się na judaizm. Jednak wszyscy zbawieni, nawet w czasach Starego Testamentu, są zbawieni przez Jezusa Chrystusa (1 List do Koryntian 10:4; 1 List Jana 2:2; List do Hebrajczyków 2:9; 1 List do Tymoteusza 2:6). Dopóki ktoś odrzuca prawdziwego Jezusa jako Drogę, Jan 8:24 i Dzieje Apostolskie 2:37-40 pokazują, że nie ma on innej drogi do zbawienia. Jednak Noe, Henoch i inni zostali „zbawieni w Chrystusie”, mimo że nie znali Jego imienia, gdy żyli na ziemi.

Pytanie: Jakich pięciu rzeczy brakowało poganom w Efezjan 2:12?

Odp.: Jako niewierzący poganie byli oni: 1) oddzieleni od Chrystusa, 2) wyobcowani ze wspólnoty (politeias) Izraela, 3) obcy (xenoi) przymierzom obietnicy, 4) bez nadziei oraz 5) bez Boga (atheoi) na tym świecie. Znajdowali się w dość ponurej sytuacji.

P: Jaka jest różnica między tym, że Jezus „ustanowił pokój” a tym, że Jezus „jest pokojem”, o czym mowa w Ef 2,14?

Odp.: Chociaż obie te rzeczy są prawdziwe, istnieje między nimi różnica. Mówi się, że „olej i woda się nie mieszają”. Jednak w rzeczywistości mieszają się całkiem dobrze, jeśli zastosuje się emulgator. (Mydło jest prostym rodzajem emulgatora.) Tak więc, podobnie jak emulgator, Jezus zaprowadza pokój, dokładnie mieszając ze sobą dwie grupy, które były od siebie całkowicie oddzielone. Jednak w przeciwieństwie do zwykłego rozjemcy Jezus nie uczynił tego, odwołując się do tego, co nas łączy. To sam Jezus jest podstawą naszego zjednoczenia. „Jedność” niekoniecznie jest czymś dobrym, jeśli jednoczymy się z czymś lub kimś, z kim nie powinniśmy się jednoczyć. Nie dążymy też do jednolitości, ponieważ mamy różne osobowości i dary, a to dobrze, że się wzajemnie uzupełniamy. Jedność Ducha w Chrystusie jest nie tylko tym, do czego jesteśmy zachęcani, ale także tym, co nam nakazano. Nie myślmy o sobie tak, jakbyśmy wszyscy byli jednego koloru, ale raczej jak o pryzmacie światła lub witrażu odbijającym różne barwy, gdy rozświetlamy Chrystusa.

Jak powiedział Jan Chryzostom, nie jest to tak, jakby Chrystus stopił dwa metale i ukształtował z nich jedną rzeźbę. Jest to raczej tak, jakby Chrystus stopił srebro i ołów, a z nich ukształtował rzeźbę ze złota! Homilie Jana Chryzostoma na List do Efezjan, homilia 5, w: Ojcowie nicejscy i postnicejscy, seria pierwsza, tom 13, str. 71.

Pytanie: Jakie znaczenie ma zburzenie muru oddzielającego, o którym mowa w Liście do Efezjan 2:14?

Odp.: Brzmi to tak, jakby Chrystus przeprowadził remont budynku. Zamiast podziału między Żydami a poganami (nie-Żydami) Bóg jednoczy wszystkich wierzących jako braci. Wszelkie roszczenia wynikające z dumy lub poczucia wyższości oparte na pochodzeniu etnicznym lub kulturowym, czy też na tradycji wiary, zostały teraz zburzone i należy to uznać. Chrześcijanin japoński, amerykański, arabski, żydowski, angielski czy rosyjski jest nie tylko takim samym chrześcijaninem jak każdy inny – nie ma „chrześcijan drugiej kategorii” – ale jesteśmy dla siebie braćmi i siostrami i powinniśmy cieszyć się wspólnotą w Panu. Jednak tak samo jak nie mamy podstaw, by odczuwać dumę lub arogancję wobec innych, nie mamy też podstaw, by czuć się gorszymi od innych. W Kościele nie ma „wewnętrznego kręgu” składającego się z „wtajemniczonych” i „osób z zewnątrz”.

Na zewnątrz dziedzińców świątyni jerozolimskiej znajdował się fizyczny mur z napisem: „Żaden obcokrajowiec nie może wejść za barierę otaczającą sanktuarium i ogrodzenie. Każdy, kto zostanie przyłapany na przekroczeniu tej granicy, poniesie sam winę za swoją śmierć”. Paweł mógł mieć to na myśli, gdy powiedział, że w Kościele mur ten całkowicie zniknął, jak podaje „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 11, str. 40. Chociaż „The Bible Knowledge Commentary: New Testament”, str. 625–626, oraz „The Expositor’s Greek Testament”, tom 3, str. 294, nie zgadzają się z tym poglądem. Józef Flawiusz używa tego samego słowa na określenie tej ściany, a ściana ta nadal stała. Nawiasem mówiąc, wewnętrzna zasłona oddzielająca Miejsce Najświętsze była zasłoną, a nie ścianą.

List Jakuba 2:1-9 bardzo dobitnie podkreśla, że nie powinniśmy okazywać stronniczości w kościele. Istnieją jednak różne poglądy na to, jak mamy to robić.

Pogląd „Kogo to obchodzi”: Rozumiem, że w waszym kościele istnieje podział na różne grupy ludzi: tych, którzy lubią szparagi, i tych, którzy ich nie lubią. Ale kogo to obchodzi? Podobnie nie powinniśmy brać pod uwagę pochodzenia etnicznego danej osoby, tak samo jak nie powinniśmy rozpatrywać kandydatur do członkostwa lub przywództwa częściowo na podstawie tego, czy ktoś lubi szparagi.

Pogląd „Uważajcie, by nikt nie został pominięty”: Niestety, na ziemi nie jesteśmy doskonali. Nawet w wielkim, rozwijającym się kościele, takim jak ten z Dziejów Apostolskich 6:1, może dojść do niefortunnej sytuacji, w której jakaś grupa zostanie pominięta. Dlatego przywódcy kościoła powinni czuwać, aby upewnić się, że wszyscy są uwzględnieni, we wszystkich obszarach służby i na wszystkich poziomach. Zapewni to większą jedność i będzie stanowiło lepsze świadectwo dla świata, gdy świat zobaczy, że jesteśmy jednym, tak jak modlił się Jezus w Ewangelii św. Jana 17:21.

Wniosek: Pierwszy sposób jest idealny. Nie jesteśmy jednak doskonałymi chrześcijanami, a skoro pierwsi chrześcijanie z Dziejów Apostolskich musieli postępować zgodnie z drugim sposobem, my również musimy. Cieszę się, że nie jestem chrześcijaninem drugiej kategorii tylko dlatego, że nie lubię szparagów!

Pytanie: Z czym wiąże się zniesienie wrogości/nieprzychylności, o którym mowa w Ef 2,15?

Odp.: Wrogość to to, co odczuwają wobec siebie wrogowie. Zamiast przykazań Mojżeszowych oddzielających Żydów od pogan, wszystko to mamy już za sobą i stoimy przed Bogiem na podstawie dokonanego dzieła Chrystusa. Nie jest to tak bardzo stworzenie, ile „ponowne stworzenie”, które z dwóch grup tworzy jedno ciało.

P: W jaki sposób, zgodnie z Ef 2,15, Jezus uczynił z dwóch jedno?

Odp.: Zamiast Żydów i pogan w oczach Boga, teraz w Jego Kościele są tylko chrześcijanie.

P: W Ef 2,16-18, kogo oznacza tutaj słowo „obydwie”?

Odp.: „Obie” odnoszą się tutaj do Żydów i nie-Żydów, którzy wszyscy mają taki sam dostęp do Boga przez Jezusa Chrystusa. Z prawnego punktu widzenia mogło to powodować problemy. Wszyscy mieszkańcy Rzymu ( ) byli zobowiązani do oddawania czci rzymskim bogom, z wyjątkiem Żydów. Gdyby jednak chrześcijanie pochodzenia pogańskiego nie byli uznawani za nawróconych Żydów, stanowiłoby to problem. Niezależnie od tego jednak mieli oni zostać przyjęci w jednym ciele.

P: Skoro w Ef 2,20-21 czytamy, że Kościół jest zbudowany na apostołach i prorokach, to czy potrzebujemy dzisiaj apostołów i proroków?

O: Chrystus jest jedyną prawdziwą głową Kościoła. Nasza wiedza o Bogu opiera się na naukach proroków ze Starego Testamentu oraz apostołów (i ich pisarzy) z Nowego Testamentu. Nie potrzebujemy ich samych w sobie, ale potrzebujemy ich słów dzisiaj. Dlatego Pismo Święte jest tak ważne dla chrześcijan.

P: Skoro w Ef 2,20-21 Jezus jest kamieniem węgielnym, to czy potrzebujemy człowieka, który reprezentowałby Jezusa Chrystusa i rządził dzisiejszym Kościołem Bożym?

Odp.: Potencjalnie istnieje wiele powodów, dla których niektórzy mogliby twierdzić, że potrzebujemy namiestnika na ziemi. Byłoby to dobre rozwiązanie, aby ograniczyć następujące negatywne zjawiska:

1. Herezja

2. Sprzymierzanie się z fałszywymi religiami

3. Oddawanie czci innym poza Bogiem

4. Stagnacja intelektualna (Kopernik, Galileusz)

5. Zabijanie i torturowanie prawdziwych chrześcijan

6. Zabijanie i torturowanie ludzi w ogóle

7. Legitymizowanie bezbożnych władców

8. Dodawanie ludzkich doktryn podszywających się pod boskie

Dobrze byłoby również poprawić następujące kwestie:

1. Bycie świetlanym przykładem moralnym dla świata

2. Zachęcanie do głębszego studiowania Pisma Świętego

3. Jedność chrześcijańska (obejmująca nieprześladowanie chrześcijan)

Chrześcijanie z Europy Zachodniej próbowali tego przez tysiąc lat; eksperyment ten nazwano „Kościołem rzymskokatolickim” i okazał się on całkowitą porażką już w średniowieczu. Zamiast ograniczyć te zjawiska, jeszcze je wzmocnił. Jedną z dobrych stron doświadczenia Kościoła katolickiego jest to, że możemy uczyć się na błędach przeszłości i dostrzegać niebezpieczeństwa związane z odejściem od prostoty naśladowania Chrystusa, jak uczy 2 List do Koryntian 11:2-4.

Sceptyk mógłby argumentować (z przymrużeniem oka), że cały Kościół rzymskokatolicki był jedynie fortelem mającym na celu celowe spełnienie 1 Listu do Tymoteusza 4:1-5. Odpowiedź na ten fałszywy zarzut pozostawiam katolikom.

Pytanie: Gdzie, zgodnie z Listem do Efezjan 2:21, można znaleźć prawdziwy Kościół?

Odp.: Prawdziwy Kościół niekoniecznie znajduje się tam, gdzie szuka go świat. Dopóki ktoś szuka „zwykłego człowieka”, który jest głową prawdziwego Kościoła, dopóty go nie dostrzeże. Na czele prawdziwego Kościoła stoi Jezus Chrystus jako kamień węgielny (Ef 2,20). Prawdziwy Kościół nie jest zbudowany ani z kamienia, ani z cegły, lecz z wierzących, którzy są „ ” (1 P 2,5). Zatem prawdziwy Kościół składa się z prawdziwych chrześcijan ze wszystkich wyznań, którzy zaufali Jezusowi Chrystusowi. Mówiąc o prawdziwym Kościele, możemy mówić o „Kościele triumfującym” (czyli wierzących przebywających obecnie w Niebie) oraz o „Kościele walczącym” (czyli wierzących wciąż walczących o wiarę na ziemi).

Niestety, czasami chrześcijanie tak bardzo skupiają się na swojej denominacji, że tracą to z oczu. Kiedy podejrzewam, że jakiś chrześcijanin może tak postępować, pytam go, do jakiej denominacji należy. Kiedy odpowiada „XYZ”, mówię mu: „Czy wiesz, że w niebie nie ma wyznawców XYZ? W niebie nie ma też baptystów, a ja akurat chodzę do kościoła baptystów. Zamiast tego w niebie są chrześcijanie, którzy są wyznawcami XYZ, i są chrześcijanie, którzy są baptystami, ale jesteśmy w niebie wyłącznie dzięki Jezusowi, a nie dzięki jakiejkolwiek organizacji”.

Kłamstwo, że organizacja jest ważniejsza niż osobista relacja z Chrystusem, jest jednym z narzędzi, których używają sekty, takie jak mormoni i Świadkowie Jehowy, aby nawracać wiernych na swoją fałszywą ewangelię.

Z drugiej strony nie twierdzę, że wspólne gromadzenie się i organizowanie się nie ma znaczenia. List do Hebrajczyków 10:25 nakazuje nam, byśmy nie zaniedbywali wspólnych spotkań.

To, co właśnie powiedziałem, ma jednak pewne konsekwencje. Ludzie mogą mieć dość pokręcone poglądy teologiczne, ale o ile mają rację w sprawach podstawowych (jak ostrzega nas 1 List do Koryntian 15:1-4) i znają Jezusa, wszyscy chrześcijanie powinni „przyjmować się nawzajem, tak jak Chrystus was przyjął…” (List do Rzymian 15:7, BSB). Prawdziwi chrześcijanie mogą mieć błędne poglądy na temat szabatu (List do Rzymian 14:5) lub diety (List do Rzymian 14:2-3). Mogą popełniać nawet poważniejsze grzechy, takie jak tolerowanie w swoim gronie osoby niemoralnej (Objawienie 2:20) lub mężczyzny żyjącego z żoną swojego ojca (1 List do Koryntian 5:1). Mogą popadać w bardzo poważne problemy związane z legalizmem (List do Galatów 3:1). Jednak nawet nieposłuszni chrześcijanie poddani Bożej dyscyplinie nadal pozostają chrześcijanami.

Jeśli chodzi o wiele kwestii, co do których chrześcijanie są zgodni, kliknij „Wspólne wyznanie wiary chrześcijańskiej” www.Biblequery.org/Doctrine/DoctrinalStatements/ACommonChristianConfession.html, aby zapoznać się z ich zestawieniem.

Pytanie: Dlaczego w Ef 3,1 Paweł powiedział, że jest więźniem Chrystusa Jezusa, a nie więźniem Rzymu?

Odp.: Paweł mógł spojrzeć na stojących tuż obok rzymskich żołnierzy, którzy go pilnowali, i dostrzec, że bezpośrednią przyczyną jego uwięzienia było zło Rzymu. Jednak patrząc z szerszej perspektywy, Paweł dostrzegł, że ostatecznym celem znoszenia uwięzienia była chwała Jezusa Chrystusa, naszego Zbawiciela. Kiedy zmagasz się z nieprzyjemnymi okolicznościami – czy to wynikającymi z prześladowań, czy po prostu z tego, co rzuca ci w drogę ten upadły świat – czy skupiasz się na bezpośredniej przyczynie, czy też stawiasz sobie za ostateczny cel oddanie chwały Jezusowi?

P: Dlaczego w Ef 3,3.9 Paweł użył słowa „tajemnica”, skoro istniały pogańskie religie misteryjne?

Odp.: Nie ma to nic wspólnego z religiami misteryjnymi. Tajemnicę można tu rozumieć jako coś wyjątkowego, sekret, którego trzeba doświadczyć, a nie tylko usłyszeć publicznie. Paweł „przejął” to znaczenie, którego używały religie bałwochwalcze, i prawdopodobnie użył tego terminu celowo, jako kontrast do głupoty, której one nauczały.

P: Czym jest tutaj „tajemnica” z Listu do Efezjan 3:3,9?

Odp.: Tajemnica w języku greckim oznaczała coś, co nie zostało jeszcze objawione. Odpowiedź na to pytanie znajduje się w Liście do Efezjan 3:10-11. Tajemnicą było założenie Kościoła przez Jezusa Chrystusa, o czym nie wiedziano w czasach Starego Testamentu, jak stwierdza List do Kolosan 1:26. Tajemnica oznacza tu sekret, który nie został ujawniony aż do tego czasu.

P: Skoro w Ef 3:4-6 ludzie z poprzednich pokoleń nie mieli możliwości usłyszeć o Chrystusie, czy ktokolwiek w czasach Starego Testamentu mógł zostać zbawiony?

Odp.: Tak. W najprostszym ujęciu to nie to, co słyszymy, w co wierzymy lub co robimy, zbawia nas; to nawet nie Ewangelia nas zbawia. To Bóg nas zbawia. Bóg może zbawić każdego, kogo zechce, ale wiemy, że Bóg jest miłosierny, a jednocześnie sprawiedliwy i święty.

P: W Ef 3:8 – w jaki sposób Paweł jest najmniejszy spośród wszystkich apostołów?

Odp.: Paweł podał dwa powody, dla których tak uważał.

1. Urodził się jako ostatni (1 Kor 15,8)

2. Co ważniejsze, Paweł niegdyś prześladował Kościół Boży (1 Kor 15,9; 1 Tm 1,13). Przeszedł jednak najdłuższą drogę ze wszystkich: od mordercy do misjonarza.

Pytanie: Skoro w Ef 3,8 bogactwa Chrystusa są niezgłębione, dlaczego Paweł chce, abyśmy poznali miarę miłości Chrystusa w Ef 3,17-19?

Odp.: Odpowiedź znajduje się w Liście do Efezjan 3:18-20. Bogactwa Chrystusa są niezmierzone, ale mamy przyjemne (i niekończące się) zadanie doświadczania, jak wielka jest miłość Boga do nas.

Ciekawe jest tutaj greckie słowo; dosłownie oznacza ono „nie da się wyśledzić po śladach stóp”. Nie potrafimy dokładnie ustalić, dlaczego i jak bardzo Bóg nas kocha, ale możemy cieszyć się faktem, że tak właśnie jest.

P: Czy w Ef 3,9 słowo to oznacza tutaj „zarządzanie” czy „wspólnotę”?

Odp.: Greckie słowo oikonomia, od którego pochodzi nasze słowo „ekonomia”, ma szeroki zakres znaczeń. Oznacza zarządzanie, a jego pierwotne konotacje odnoszą się do żony lub zarządcy zarządzającego rodziną lub gospodarstwem domowym. Może odnosić się do sposobu zarządzania sprawami, tj. do zarządzania. W kontekście Kościoła można je również rozumieć jako zarządzanie relacjami.

P: Czy w Ef 3,15 powinno być napisane: „od którego pochodzi każda rodzina”, „od którego pochodzi cała Jego rodzina” czy „od którego pochodzi całe ojcostwo”?

O: Gramatyka greckiego tekstu jest tu nietypowa. Słowo „His” nie występuje w oryginale greckim, więc inne tłumaczenia tego wersetu są prawdopodobnie bardziej wierne. Greckie słowo „pater” oznacza ojca, a „patria” – rodzinę, choć może również oznaczać ojcostwo. Paweł zastosował tu grę słów. Bardziej precyzyjne znaczenie to „ojciec… rodzina”, choć aby zachować tę grę słów, niektórzy tłumacze podają: „Ojciec… ojcostwo”. Więcej informacji można znaleźć w „The Bible Knowledge Commentary: New Testament” (str. 631), „The Expositor’s Greek Testament” (tom 3, str. 312–313) oraz „The Message of Ephesians” (str. 133–134).

Pytanie: Czego dokładnie dotyczy modlitwa Pawła za wierzących z Efezu w Ef 3,16–19?

Odp.: Chrystus już w nich mieszka. Dlatego Paweł modli się, aby Bóg obdarzył ich siłą w obliczu przeciwności, aby Chrystus był w centrum ich życia, aby byli zakorzenieni w miłości oraz aby pojmowali ogrom Bożej miłości.

W Liście do Efezjan 3:16 w tłumaczeniu BSB czytamy „z bogactwa Jego chwały” (BSB), ale grecki przyimek w tym miejscu dosłownie oznacza „zgodnie z”. Paweł nie prosił Boga jedynie o to, by ich wzmocnił z Jego bogactw, tak jak bogacz mógłby ofiarować kilka dolarów ze swojego zasobnego konta bankowego. Paweł prosi raczej Boga, by ich wzmocnił „zgodnie z” Jego bogactwami, tak jak bogacz mógłby dać proporcjonalnie do tego, co posiada. Ich zbawienie nastąpiło natychmiast, ale ich uświęcanie jest procesem stopniowym.

Czy zakończyłeś już swój wzrost w Chrystusie? – Mam szczerą nadzieję, że zdajesz sobie sprawę, iż prawidłowa odpowiedź brzmi „nie” i że wciąż się rozwijasz.

Pytanie: Jakie są szerokość, długość, głębokość i wysokość miłości Chrystusa, o których mowa w Ef 3,18?

Odp.: Jakie są granice miłości Chrystusa, jeśli w ogóle istnieją? Być może Paweł miał na myśli następujące rzeczy. Szerokość to ludzie na całym świecie. Długość, czyli czas trwania, to wieczność – od wieczności do wieczności. Głębokość to nie tylko żyjący, ale także ci, którzy umarli. Wysokość to niebo.

Bóg w najmniejszym stopniu nie skąpi tego, co daje, ale czasami my, jako wierzący, skąpimy w tym, co chcemy otrzymać.

P: Co oznaczają w Ef 3,19 trzy różne greckie słowa odnoszące się do mocy?

Odp.: Podkreślają one różne aspekty Bożej mocy.

Moc (dynameos), od której pochodzą słowa „dynamiczny” i „dynamit”, podkreśla energiczne działanie Boga. Można ją również określić jako „dynamiczną, żywą moc”.

Wzmocnienie (krataiothenai, od kratos) oznacza otrzymanie zachęty lub mocy, która pozwala nam być silnymi, by pokonać opór.

„Zrozumieć” (exischysete, od ischys) może oznaczać moc uchwycenia, zatrzymania, postrzegania lub zrozumienia. Innymi słowy, moc poznania.

Pytanie: Jak w Efezjan 3:19 możemy osiągnąć „pełnię” Boga?

Odp.: Nie chodzi o to, czym jesteśmy pełni, ale raczej o to, Kim jesteśmy pełni. Nie oznacza to, że możemy pojąć nieskończoność, ale że możemy zrozumieć, iż sam Duch Święty jest w nas, aby napełniać nasze życie mocą. Greckie słowo „eis” wskazuje tutaj na cel, jakim jest pojęcie pełni Boga, a nie na to, że zawieramy w sobie całą nieskończoną pełnię Boga.

P: Jak, zgodnie z Ef 3,20, ogromna moc Boża może przejawiać się poprzez niewielkich chrześcijan?

Odp.: Jak mówi Tony Evans, hydrant przeciwpożarowy może wyrzucać ogromne ilości wody. Nie dzieje się tak z powodu tych 3 do 5 galonów wody, które zawiera hydrant, ale raczej dzięki temu, co przez niego przepływa. Podobnie nie chodzi o to, że sami posiadamy tak wielką moc, ale raczej o to, że moc Boża przepływa przez nas.

Jednak modlitwa Pawła pozostaje ogromną prośbą: aby pełna moc Boża przepływała przez nas.

P: Co w Ef 4,1 oznacza wyrażenie „postępować w sposób godny”?

Odp.: Greckie słowo oznaczające tutaj „godny”, axios, oznacza „równowagę” lub „wyrównanie drugiej strony wagi”, a nie zasługę. Czasownik to peripateo, co dosłownie oznacza „chodzić” lub, w australijskim slangu, „spacerować”. Wasze „postępowanie” w życiu powinno więc mieć taką samą wagę, jak to, co mówicie o sobie, nazywając się chrześcijanami.

P: Jakie cechy pomagają zachować jedność, o których mowa w Ef 4,1-2?

Odp.: Odpowiedź składa się z trzech części.

Jak można „znosić” jedność z innym wierzącym? Utrzymanie jedności z kimś, kto ma cechy przeciwne do tych wymienionych, może stanowić wyzwanie. Kluczową rolę odgrywa ostatnia cecha, tłumaczona jako „znoszenie się nawzajem” lub „cierpliwość”. Cierpliwość oznacza również, że to ty kontrolujesz swoje uczucia, a nie one kontrolują ciebie. Pamiętaj, że Bóg znosił ciebie, twoje grzechy i twoje powtarzanie Mu przez tyle lat, że nie jesteś w stanie czegoś zrobić. Skoro Bóg cię kocha i znosił cię, powinieneś być w stanie kochać i znosić niedoskonałości innych wierzących.

Jak łatwo innym jest cię znosić? Powinieneś jednak zadać sobie pytanie, czy innym łatwo się z tobą dogadać. Czy posiadasz cztery niezbędne cechy, dzięki którym ludzie mogą się z tobą dogadać: pokorę umysłu (tapeinophrosyne), łagodność (lub cichość) (praotes/prautetos), cierpliwość (makrothymias) oraz znoszenie innych? Czasami zdajemy sobie sprawę, że mamy własne ambicje, rzeczy, z których jesteśmy dumni, oraz irytujące nawyki, które musimy „stłumić”, aby być posłusznym tym wersetom i stać się osobą, z którą łatwiej się dogadać. Bóg może umieścić kogoś w czyimś życiu, aby nauczyć go cierpliwości ( ), ale miejmy nadzieję, że to nie ty jesteś tą osobą! W kulturze greckiej pokora była uważana za wadę godną jedynie niewolnika.

Z czego jesteś gotów zrezygnować? Paweł, który nam to mówi, poświęcił wiele (bezpieczeństwo, wolność, pozycję, prestiż, zdrowie i dłuższe życie), by pełnić swoją posługę w Kościele. W pewnym momencie Paweł przeżywał poważną depresję, o czym czytamy w 2 Liście do Koryntian 1:8-10. Z czego byłbyś gotów zrezygnować, aby nie tylko współpracować z innymi, ale pracować dla innych, bez żadnej korzyści dla siebie i bez ziemskiej nagrody czy pochwały? Często współpraca z innymi wiąże się z pewnymi kosztami; wymaga rezygnacji z własnych ambicji i dumy.

Pytanie: Czy w Liście do Efezjan 4:3 Paweł mówi o jedności w ramach jednej organizacji, tak jak nauczają to katolicy, greckokatolicy, mormoni, lokalny kościół, Międzynarodowe Kościoły Chrystusowe i inne grupy?

Odp.: Po pierwsze, pomijajmy fakt, że grupy te nie mogą osiągnąć jedności między sobą. Ten konkretny werset mówi o „jedności Ducha”, a nie o jedności organizacji. Wymienia siedem rzeczy, które są „jednością”, w tym jedno ciało, ale nie jedną organizację. Mówi również, że powinniśmy zachowywać jedność Ducha, a nie próbować tworzyć własną. Zatem ten konkretny werset niczego nie dowodzi na temat organizacji. W rzeczywistości organizacja również może stać się bożkiem. Jeśli chodzi o szerszą kwestię, czy jedność organizacyjna jest pożądana, zobacz następne pytanie.

P: Czy w Ef 4,3 jedność organizacyjna jest czymś, czego wierzący powinni pragnąć?

Odp.: Prawdziwi chrześcijanie nie są co do tego zgodni.

Nie. Niektórzy protestanci twierdzą, że albo nie ma to znaczenia, albo staje się niebezpieczne, gdy nabiera większego znaczenia niż podążanie za Bogiem w prawdzie – co, niestety, ale jednoznacznie pokazała historia.

Tak. Katolicy, prawosławni, lokalny Kościół oraz inni protestanci twierdzą, że jedność organizacyjna jest pożądana.

Niezależnie od tego wszyscy poważni badacze Biblii powinni być w stanie zgodzić się co do następujących kwestii:

1. Biblia wspomina o jedności ducha i jedności uczniów Jezusa, ale ani razu nie mówi o jedności z tymi, którzy odrzucają, zaprzeczają lub w oczywisty sposób wypaczają wiarę.

2. Chociaż żaden chrześcijanin nie jest doskonały, ani w świętości, ani w doktrynie, powinniśmy wystrzegać się wilków i oddzielać się od heretyków.

3. Ogólnie rzecz biorąc, czasami trudno jest osiągnąć znaczącą jedność z ludźmi, którzy próbują cię zabić lub spalić na stosie.

4. Powinniśmy dążyć do wyeliminowania wszystkiego, co powoduje podziały wśród chrześcijan, i przyjmować się nawzajem tak, jak Chrystus przyjął nas (Rzymian 15:7).

5. Jedność, która nie skupia się na Jezusie Chrystusie, nie jest jednością pożądaną i powinniśmy jej unikać.

Pytanie: Skoro w Ef 4,4 mowa jest o jednym ciele, dlaczego istnieje tak wiele kościołów?

Odp.: Istnieją co najmniej cztery główne powody.

1. Tak jak istnieją niewielkie różnice między różnymi szkołami sunnickimi, buddystami mahajany, hindusami wyznającymi wedantę, dwiema sektami bahaistów i innymi religiami, tak i chrześcijanie nie zgadzają się w sprawach drugorzędnych. Na przykład Paweł i Barnaba nie mogli dojść do porozumienia w sprawie zabrania ze sobą Jana Marka. Później jednak pogodzili się (Dz 15,36-41; Kol 4,10; 2 Tm 4,11).

2. Dodawanie: Przez lata wielu zachowywało się jak faryzeusze z Ewangelii Marka 7:6-8, pragnąc dodać do chrześcijaństwa własne skomplikowane tradycje. Ogólnie rzecz biorąc, wielu twierdzi, że należy kierować się Biblią oraz ich tradycją, którą stawia się na równi ze Słowem Bożym. Biblijne chrześcijaństwo polega po prostu na podążaniu za tym, co Bóg mówi w Biblii, oraz uznawaniu ludzkich tradycji za pochodzące wyłącznie od człowieka.

3. Odejmowanie od chrześcijaństwa zostało przepowiedziane w 2 Liście do Tymoteusza 3:5, gdzie jest napisane, że w dniach ostatecznych niektórzy będą mieli pozory pobożności, ale zaprzeczą jej mocy. Wiele „liberalnych” kościołów odejmuje coś od Bożego nauczania, twierdząc, że Bóg nie może dokonywać fizycznych cudów oraz że nie ma nieba i piekła, a jednocześnie nadal udaje, że są chrześcijanami.

4. Wypaczenie: Jak przepowiedziano w Dziejach Apostolskich 20:29-30, istnieją duchowe „wilki”, które poprzez oszustwo odciągają uczniów za sobą, aby założyć własną, stworzoną przez człowieka religię, jednocześnie nadal twierdząc, że podążają za Jezusem. Wielu z nich posiada własną księgę oprócz Biblii. O tych złych rzeczach przepowiedziano w 1 Liście do Tymoteusza 4:1-5, 2 Liście Piotra 2:1-3 oraz Liście Judy 8-19.

Pytanie: Czy w Liście do Efezjan 4:5 mowa jest o chrzcie wodnym, czy o chrzcie Duchem Świętym?

Odp.: Niektórzy uważają, że ma to dwojakie znaczenie. Jednak gdyby Paweł miał na myśli obie te rzeczy, nie byłby to tak naprawdę jeden chrzest.

Jednak mało prawdopodobne jest, by odnosiło się to do chrztu w Duchu Świętym, ponieważ istnieją trzy fragmenty odnoszące się do Ducha Świętego, Syna i Ojca, a ten fragment dotyczy Syna.

P: Jeśli w Ef 4:6 i Ef 1:23 Bóg wypełnia wszystko pod każdym względem, to czy panteizm, który głosi, że wszystko jest częścią Boga, jest prawdziwy?

Odp.: Nie. Chociaż Psalm 139:7-12 pokazuje, że Duch Boży jest wszędzie, panteizm wykracza poza to i twierdzi, że wszystko jest częścią Boga, którego się czci – na przykład ludzie, skały, a nawet psie odchody. Na przykład sterta śmieci nie jest Bogiem, a strony broszury ateisty, zaprzeczającej istnieniu Boga, nie są Bogiem. Nie powinniśmy czcić rzeczy stworzonych zamiast Stwórcy (Rzymian 1:23,25). Jak pokazuje List do Kolosan 1:17, wszystko jest utrzymywane razem przez Chrystusa.

Pytanie: Dlaczego w Liście do Efezjan 4:8 Paweł napisał, że Bóg „dał” dary ludziom, skoro w Psalmie 68:18 jest mowa o tym, że Bóg „przyjął” dary od ludzi?

Odp.: Chrześcijanie mają dwa różne poglądy.

Błąd kopisty: Słowo „dać” mogło faktycznie występować w oryginale Psalmu 68:18. Podczas gdy „przyjąć” występuje w tekście masoreckim i greckiej Septuagincie, „dać” pojawia się w aramejskich targumach ( ) oraz syryjskiej Peshitcie. Co więcej, cały Psalm, z wyjątkiem być może tego jednego wersetu, mówi o tym, co Bóg daje innym.

Z aramejskiego targumu: Inny pogląd głosi, że Paweł zazwyczaj rozpoczyna swoje cytaty biblijne słowami „Jest napisane”, ale w Liście do Efezjan 4:7-8 jest inaczej – pojawia się sformułowanie „Mówi się”. Sformułowania te bardzo ściśle odpowiadają tradycji ustnej zawartej w aramejskim targumie do Psalmu oraz w syryjskiej Peshitcie. Wczesni rabini odnosili ten werset do Mojżesza, twierdząc, że otrzymał on Prawo po to, by przekazać je ludowi. Więcej informacji można znaleźć w „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 11, str. 57 oraz w „Evangelical Commentary on the Bible”, str. 1027.

Ogólne podsumowanie: Paweł nie cytował żadnego wersetu, lecz parafrazował cały Psalm 68. Więcej informacji na temat tego poglądu można znaleźć w „The Bible Knowledge Commentary: New Testament”, str. 634.

Tak czy inaczej, Jan Chryzostom (Homilie na List do Efezjan, ok. 396 r. n.e.) zauważa, że zasadniczo nie ma tu żadnej różnicy. Bóg zarówno daje, jak i otrzymuje rzeczy od ludzi. Postrzeganie zbawienia jako przyjęcia przez Boga ciężaru naszej winy lub udzielenia nam przebaczenia to po prostu spojrzenie na dwie strony tej samej rzeczy.

Pytanie: Czy w Liście do Efezjan 4:9 i Dziejach Apostolskich 2:27 Jezus po swojej śmierci zstąpił do piekła, czy też nie?

Odp.: Chociaż sformułowanie „Jezus zstąpił do piekła” zostało dodane do Credo Apostolskiego (wersja akwilejska z 390 r. n.e.), Biblia nie mówi tego wprost w żadnym z tych przypadków. Oto, co mówi Biblia.

List do Efezjan 4:9: „zstąpił do najniższych części ziemi”

Psalm 16:10 wspomina o „Szeolu”, co oznacza grób.

Dzieje Apostolskie 2:27-28, cytując Psalm 16:10: Jezus nie zostanie pozostawiony w grobie (Hadesie)

1 List Piotra 3:19 Jezus głosił duchom w więzieniu

Zgodnie z żydowską myślą religijną, odzwierciedloną w Księdze Henocha, rozdział 22, oraz w innych pismach, zmarli trafiali do dwóch miejsc: sprawiedliwi do raju, a niesprawiedliwi do więzienia.

1 List Piotra 4:6 wspomina o głoszeniu Ewangelii tym zmarłym. (W tłumaczeniu NIV pojawia się sformułowanie „teraz zmarłych”, ale słowo „teraz” nie występuje w greckim oryginale).

Pytanie: Czy Ef 4:9 może oznaczać, że Jezus zstąpił na ziemię, a nie do grobu?

Odp.: Istnieją trzy poglądy zgodne z kontekstem tego fragmentu.

Zstąpił na ziemię (dopełniacz przydawkowy)

Zstąpił do śmierci (dopełniacz porównawczy)

Zstąpił do niższych części, które należą do ziemi (dopełniacz posiadania)

Pytanie: Czy w Ef 4,11 chodzi o „pasterza-nauczyciela” jako jedną rolę, czy też o pasterzy i nauczycieli jako dwie role?

O: Na tej liście greckie słowo „kai” oddziela pastorów od nauczycieli. To greckie słowo oznacza „i/nawet”, a w tym fragmencie może oznaczać jedno i drugie, podobnie jak w języku angielskim. Pastorzy rzeczywiście nauczają (Tytus 1:9; 1 Tymoteusza 3:2; 5:17), więc mamy tu do czynienia z połączoną rolą. Prawdziwe pytanie brzmi zatem, czy Biblia popiera istnienie roli nauczycieli, którzy nie są pastorami. Odpowiedź brzmi jednoznacznie „tak” z co najmniej pięciu powodów:

Szczepan świadczył przed Żydami, nauczając ich dzięki dogłębnej znajomości Pisma Świętego, choć w Dziejach Apostolskich napisano, że był jedynie diakonem.

a) Paweł pochwalił nauczyciela Apollosa, mimo że Apollos nie był pastorem.

b) Barnaba, Tymoteusz i inni nauczali i głosili Słowo, nawet gdy nie byli pastorami.

c) Starszy miał umieć nauczać (1 Tymoteusza 3:2), co sugeruje, że nauczali już przed objęciem funkcji starszych.

d) W rzeczywistości List do Kolosan 3:16 nakazuje wszystkim chrześcijanom, by nauczali się nawzajem i napominali.

Pytanie: Skoro w Liście do Efezjan 4:11 mowa jest o pastorach i nauczycielach, to czy dzisiaj są również prorocy i apostołowie?

Odp.: List do Efezjan 4:11 odnosi się do ważnych urzędów w Kościele, nie precyzując, które z nich istnieją do dziś, a które nie. Nie, obecnie nie ma ludzi pełniących nowotestamentowy urząd apostoła ani starotestamentowy urząd proroka.

P: Jaka jest różnica między naturalnym talentem a darem duchowym, o których mowa w Ef 4:11?

Odp.: Po pierwsze, w niektórych obszarach te pojęcia się pokrywają. Osoba, która ma bardzo współczujące serce wobec innych, może również posiadać duchowy dar pomocy. Osoba obdarzona duchowym darem wiedzy może być inteligentna i dobrze wykształcona, choć nie musi tak być. Nie lekceważ naturalnych talentów, ponieważ wspólnota kościelna czerpie z nich ogromne korzyści, niezależnie od tego, czy chodzi o wystąpienia publiczne, czy o ważne zadania wykonywane za kulisami, takie jak księgowość. Dar duchowy wykracza jednak poza nasze naturalne zdolności, a Bóg obdarzył każdego wierzącego co najmniej jednym darem duchowym, zgodnie z 1 Listem do Koryntian 12:7, choć możliwe jest, że twój dar nie został tam wymieniony. (Nie, narzekanie i szukanie wad nie są uważane za dary duchowe!) W przypadku niektórych darów duchowych inni wierzący mogą drapać się po głowach i pytać: „Jak, z ludzkiego punktu widzenia, oni to robią!” Bóg może podsunąć komuś słowo do wypowiedzenia, a osoba ta nawet sama o tym nie wie; ona również uczy się z tego, co wychodzi z jej własnych ust. Jak ktoś może mieć siłę, by nieustannie kochać i troszczyć się o innych, nawet pomimo nudy, ludzkich prześladowań czy duchowego sprzeciwu? Czasami prosta odpowiedź brzmi: z naturalnego punktu widzenia – nie ma takiej siły. To moc Boża przepływa przez tę osobę, niczym nieograniczony strumień wody przez mały hydrant.

Pytanie: Jak w Liście do Efezjan 4:11-13 wspólnota kościelna rozpoznaje, kto posiada jakie dary i powinien pełnić jakie role?

Odp.: Jedność nie oznacza jednolitości. Jako chrześcijanie różnimy się darami i chwała Bogu za to! Jednak rozpoznawanie darów u ludzi może być powszechnym, ale często pomijanym problemem w wielu dzisiejszych kościołach. Jedną z przyczyn może być niepełne rozumienie tego, czym jest prawdziwe uczniostwo. Uczniostwo można postrzegać jako proces, w którym młodzi lub „złamani” chrześcijanie dojrzewają w wiedzy i praktyce wiary oraz są chronieni przed błędnymi naukami, tak aby stali się dojrzałymi chrześcijanami. Pogląd ten jest prawdziwy, ale niepełny. Obejmuje on również odkrywanie przez młodszych wierzących swoich darów i konkretnego Bożego planu dla nich właśnie teraz. Oczywiście powinni być otwarci na to, że Bóg może rozwijać ich dary, obdarzyć ich później kolejnymi darami i zmienić ich posługę. Dobry proces formacji duchowej obejmuje więc pomaganie wierzącemu w odnalezieniu posługi, do której Bóg go powołał w tej chwili, oraz wspieranie go w zaangażowaniu się w służbę. Posługa młodszego wierzącego może w ogóle nie przypominać posługi osoby prowadzącej go w formacji. To nic złego; może się zdarzyć, że osoba prowadząca będzie musiała przekazać go komuś innemu.

Czy wiesz, że niemal każda licealna drużyna futbolu amerykańskiego może pokonać dowolną profesjonalną drużynę futbolową, w tym mistrzów Super Bowl z 2023 roku – Kansas City Chiefs – pod jednym warunkiem? W drużynie zawodowej należy ustawić ofensywnych strażników na pozycjach skrzydłowych, najszybszego gracza wykonującego powrót po kopnięciu na pozycji środkowego, chłopca od wody na pozycji rozgrywającego, drugą linię obrony na pozycji liniowego, trenerów na pozycji biegaczy, a maskotkę drużyny na pozycji kopacza i środkowego obrońcy. Tak więc w kościele, podobnie jak w sporcie, ważne jest, aby ludzie zajmowali stanowiska, do których mają odpowiednie dary.

Wiele osób troszczy się o poznanie swoich duchowych darów i (miejmy nadzieję) o wykorzystywanie ich w kościele. Czy jednak nie powinniśmy równie troszczyć się o poznanie – i pomaganie innym w poznaniu – duchowych darów innych osób oraz o wykorzystywanie ich w kościele? Zatem pytanie nie powinno brzmieć: „Czy pełnisz chrześcijańską posługę?”, ale: „Jaka jest twoja chrześcijańska posługa?”.

Jak żartobliwie zauważył pewien pastor, nikt nie musi się martwić, że nie ma pracy, ponieważ w kościele jest mnóstwo wolnych stanowisk. Większość z nich jest jednak nieodpłatna. Dlatego każdy w kościele – emeryci, młodsi członkowie, nastolatki – powinien pełnić jakąś posługę, a kościoły powinny robić więcej, aby każdy członek mógł wnieść swój wkład. Kościół nie powinien przypominać opisu meczu futbolu amerykańskiego: 22 osoby desperacko potrzebujące odpoczynku i 50 000 osób desperacko potrzebujących ruchu! Być może kościół tak właśnie wygląda, gdy pastor ma błędne wyobrażenie o przywództwie; uważa, że większość członków nie musi służyć, ponieważ on i jego niewielki zespół zajmą się wszystkim.

Gdy pastor odczuwa wypalenie, jedną z przyczyn może być to, że służy Bogu w niewłaściwy sposób. Próbuje zrobić zbyt wiele samodzielnie i wykonuje zadania, które powinni wykonywać członkowie zboru. Na przykład pewnego dnia pastor odebrał gorączkowy telefon od członka zboru. Członek ten powiedział, że wielokrotnie rozmawiał ze swoim sąsiadem o Chrystusie, a sąsiad w końcu zdecydował, że jest gotów przyjąć Chrystusa. Czy więc pastor mógłby przyjść natychmiast i pomodlić się z nim? Pastor odpowiedział, że zaraz przyjedzie, po czym się rozłączył. Wtedy Duch Święty przekonał pastora, , a pastor oddzwonił. Powiedział mężczyźnie: „Nie przyjadę. To ty powinieneś doprowadzić go do Chrystusa”.

Pytanie: Jaka jest różnica w wersetach z Listu do Efezjan 4:14-15 między chrześcijaninem, który jest „niemowlęciem”, a tym, który jest dojrzały?

Odp.: Chociaż niemowlę potrafi wiele rzeczy, nie ma ono mądrości ani fizycznej zdolności, by unikać kłopotów i trzymać się z dala od gniazdek elektrycznych, gorących pieców, ruchu ulicznego i innych niebezpiecznych rzeczy. Niektórzy chrześcijanie, w tym również ci nieco starsi, nie mają pojęcia, jak ważne jest, by trzymali się z dala od herezji lub innych fałszywych nauk, grzechu oraz przyjaźni i wspólnot, które oddalają ich od Boga. Nawet gdy chrześcijanin zdaje sobie z tego sprawę, trzeba go nauczyć, jak rozpoznawać te nauki i sytuacje, od których powinien trzymać się z daleka. W Biblii czytamy, że mamy opierać się diabłu (List Jakuba 4:7; 1 List Piotra 5:9), ale mamy też uciekać od różnych pokus (1 List do Koryntian 6:18; 1 List do Koryntian 10:14; 2 List do Tymoteusza 2:22), przy czym Bóg może sprawić, że wytrzymamy pokusę, gdy sami nie jesteśmy w stanie tego zrobić (1 List do Koryntian 10:13).

Pytanie: Jaka jest różnica między „mówieniem prawdy”, „mówieniem w miłości” a „mówieniem prawdy w miłości” w Ef 4,15?

Odp.: Mówienie prawdy może być surowe, bez próby dotarcia do słuchacza. W pewnym sensie nie tyle liczy się to, co mówisz, co to, co oni słyszą. Mówienie w miłości może polegać na wyrażaniu tego, co wydaje się najlepsze z sentymentalnego punktu widzenia, ale może też oznaczać pomijanie niewygodnych prawd, o których powinni wiedzieć. Mówienie prawdy w miłości polega na przekazaniu drugiej osobie wszystkiego, co powinna wiedzieć, choć być może w odpowiednim momencie. Robi się to jednak w sposób, który pokazuje, że ci zależy.

Ogólnie rzecz biorąc, mówienie prawdy w miłości może być trudniejsze – polega na przekazaniu tego, co druga osoba powinna usłyszeć (przyjemnego lub nieprzyjemnego), we właściwy sposób. Należy skupić się zarówno na tonie głosu, jak i na słowach. Lepiej jest również zorientować się, w jakiej sytuacji znajduje się dana osoba, zanim zacznie się ją poprawiać lub upominać.

P: W jaki sposób, zgodnie z Ef 4,16, wszyscy jesteśmy podobni do rosnących stawów i więzadeł?

Odp.: Odpowiedź składa się z dwóch punktów.

Wszyscy pełnimy ważne role w Kościele Bożym, nawet jeśli nie mają one nazwy i mogą wydawać się nieistotne. W ludzkim ciele nadgarstki mogą wydawać się nieistotne, ale bez nadgarstka ręka jest odcięta. Bez którego stawu w swoim ciele byłbyś gotów się obejść? – prawdopodobnie żadnego. W Kościele również nie powinniśmy godzić się na to, by rezygnować z czegoś. Jeśli grupa ludzi nie robi nic dla Boga, a wiele potrzeb w Kościele pozostaje niezaspokojonych, wydaje się, że mamy do czynienia z dwoma problemami. Być może jednak te dwa problemy mogą się wzajemnie rozwiązać.

Wszystkie części otrzymują rozkazy od głowy. Niezależnie od tego, czy twoja służba jest częścią lokalnego kościoła, czy nie, musimy przyjmować rozkazy od Jezusa Chrystusa, głowy ciała. Jeśli uważasz, że możesz osiągnąć więcej, idąc na etyczne skróty lub ogólnie rzecz biorąc, postępując w sposób, o którym wiesz, że Bóg tego nie chce ( ), to tak naprawdę nie działasz jako część ciała; jeśli nie chcesz podlegać kontroli głowy, jaką jest Jezus Chrystus. Mamy określenie na komórki, które rozwijają się zdrowo, ale odmawiają podporządkowania się głowie – nazywamy je rakiem.

Pytanie: Jak to możliwe, że niektórzy ludzie, zgodnie z Ef 4,17 i Rz 1,21, postępują w daremności swojego myślenia?

Odp.: Słowo oznaczające tu „daremność”, mataioteti, występuje w Nowym Testamencie tylko w tym miejscu oraz w Liście do Rzymian 1:21; 8:20 (w odniesieniu do stworzenia) i 2 Liście Piotra 2:18 (w odniesieniu do słów). Oznacza ono bezużyteczność, daremność, bezwartościowość, choć czasami jest również używane w odniesieniu do bałwochwalstwa, które również charakteryzuje się tymi cechami.

Wyobraź sobie myślenie, życie, planowanie i poszukiwanie czegoś, co jest całkowicie puste, bezwartościowe i ostatecznie bezcelowe. Nie jest to trudne do wyobrażenia; robi to ćma, krążąc wokół płomienia. Kiedy człowiek pragnie i planuje grzech, który może mu zaszkodzić, nie różni się tak naprawdę zbytnio od tej ćmy.

Wyobraź sobie osobę przebywającą w więzieniu przez wiele lat po popełnieniu przestępstwa, które planowała jako zbrodnię idealną. Upadła ludzkość ma nie tylko grzeszną wolę i zaciemnione pragnienia, ale także zaciemniony umysł. Wyrażenie „marność ich umysłów” w Biblii Króla Jakuba jest również trafnym określeniem, ponieważ podkreśla zarówno bezużyteczność ich myślenia, jak i ich pychę wynikającą z przekonania o jego znaczeniu.

Pytanie: Jak myślisz, w jaki sposób w Ef 4,17 Bóg powie niektórym chrześcijanom, podobnie jak niewierzącym, że zbytnio skupiali się na rzeczach, które nie miały znaczenia?

O: Jeśli prowadzisz dziennik (a jeszcze lepiej – zacznij go prowadzić), zsumuj w ciągu miesiąca następujące okresy czasu.

a. Czas poświęcony na modlitwę, rozmyślanie o Bogu i Jego Słowie oraz studiowanie Słowa Bożego.

b. Czas poświęcony na przeglądanie Internetu oraz słuchanie i czytanie wiadomości.

c. Czas poświęcony na oglądanie wydarzeń sportowych.

d. Czas poświęcony na myślenie o swojej ulubionej aktywności.

e. Czas poświęcony na myślenie o pracy poza godzinami pracy.

f. Czas poświęcony na rozmyślania o finansach i inwestycjach, w tym o nieruchomościach.

Która z tych rzeczy wyda ci się znacznie ważniejsza od pozostałych, gdy znajdziesz się w Niebie?

g. Przy okazji policz też czas poświęcony na relacje z rodziną i przyjaciółmi. Miejmy nadzieję, że nie jest on aż tak dużo krótszy od pozostałych. Byłoby naprawdę smutne, gdybyś stwierdził, opierając się na poświęconym czasie, że twoja najbliższa osobista relacja to najwyraźniej YouTube!

W niektórych częściach kraju, wbrew temu, co pokazują statystyki, ludzie są bardzo religijni – ich religią jest drużyna sportowa!

P: Czy w Ef 4,18 powinno być napisane „ślepotę” czy „zatwardziałość”?

Odp.: Greckie słowo „porosis” może odnosić się do marmuru lub zwapniałego stawu. W języku angielskim wywodzi się od niego słowo „osteoporoza”. Można je rozumieć jako „skamieniałość”. Jednak pewien chrześcijański komentator, Armitage Robinson, twierdzi, że skoro nie oznacza to, iż dana osoba celowo zdecydowała się na zatwardziałość, jest to raczej stępienie zmysłów, dlatego uważa, że „ślepotą” jest lepsze tłumaczenie. Jednak „zatwardziałość” lepiej pasuje do greckiego oryginału, o ile rozumie się, że nie jest to nagły, celowy akt zatwardziałości, lecz stopniowa utrata percepcji i zdolności do zmiany.

Pytanie: Co oznacza w Ef 4:19 wyrażenie „uprawianie wszelkiego rodzaju nieczystości” (BSB)?

Odp.: Może to oznaczać czerpanie korzyści biznesowych lub finansowych z wszelkiego rodzaju występków.

P: Co Paweł mówi w Ef 4:25–5:2 o tych ośmiu złych cechach?

Odp.: Każdemu z nich przeciwstawiona jest cnota, która je neutralizuje. Niektóre z nich to postawy serca, inne to czyny, a jeszcze inne to nawyki. Z mocą Ducha Świętego musimy oczyścić nasze serca z tych złych postaw, zaprzestać złych czynów i zerwać ze złymi nawykami. Problem polega jednak na tym, że te rzeczy mają tendencję do powracania. Zastąp te złe postawy dobrymi, te złe czyny dobrymi, a złe nawyki dobrymi.

P: Czy w Efezjan 4:26 gniew jest grzechem, skoro Jezus i Paweł się gniewali?

Odp.: W wielu przypadkach gniew nie jest grzechem. Jednak List do Efezjan 4:26 pokazuje, że grzechem jest trwanie w gniewie i żywienie urazy. Jeśli słońce zachodzi, a ty nadal jesteś zły, to znaczy, że gniew trwa już zbyt długo.

Pytanie: Czy zgodnie z Listem do Efezjan 4:26 grzechem jest pozostawanie w gniewie? Wydaje się, że Bóg pozostaje w gniewie wobec ludzi i demonów w Jeziorze Ognistym.

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę trzy kwestie.

1. Nie wolno nam trwać w gniewie, zazdrościć, przyjmować czci ani być nazywanym Bogiem, ale Bóg nie jest zmuszony do tego, by postępować tak, jak nakazuje swoim sługom.

2. Bóg jest nieskończony i może odczuwać różne rzeczy jednocześnie. Może gniewać się na jedną niegodziwą osobę, a jednocześnie cieszyć się jednym ze swoich dzieci. Może to robić jednocześnie, ponieważ jest Bogiem.

3. Pismo Święte nie mówi, czy Bóg pozostanie w gniewie na zawsze. Być może w końcu po prostu przestanie się On w ogóle przejmować tymi, którzy decydują się żyć bez Niego.

Pytanie: Jaka jest różnica między gniewem, który jest grzechem, a gniewem, który nie jest grzechem, o czym mowa w Ef 4,26-27?

Odp.: Gniew staje się grzechem, gdy żywimy urazę, odmawiamy przebaczenia, pragniemy zemsty, tracimy kontrolę nad emocjami lub gniewamy się z powodu czegoś, z czego nie powinniśmy się gniewać. Jezus, Paweł i Mojżesz czasami gniewali się w sprawach dotyczących Boga.

Chrześcijański gniew nie jest po prostu czymś, co się zdarza i za co powinniśmy przepraszać. John R.W. Stott twierdzi raczej, że problemem w Kościele nie jest to, że jest zbyt wiele chrześcijańskiego gniewu, ale raczej to, że jest go zbyt mało. Kiedy niszczone i odbierane są życia, a my nie gniewamy się z tego powodu, co to mówi o naszej miłości do innych ludzi?

Pytanie: Dlaczego w Ef 4,28 chrześcijanie mają wykonywać pracę, w której nie pracują własnymi rękami?

Odp.: To wyrażenie oznacza uczciwe zarabianie na życie. Oprócz zwykłej działalności przestępczej wielu ludzi w tamtych czasach gromadziło znaczne fortuny poprzez łapówki oraz nieuczciwe praktyki polityczne i biznesowe, które często były legalne, ale nie były słuszne. (Być może tamte czasy nie różniły się tak bardzo od naszych.) Jednak tak jak Jezus umiłował celnika imieniem Mateusz, tak i dzisiaj Jezus pragnie, aby skorumpowani ludzie pokutowali za swoje grzechy, przyszli do Niego i zrekompensowali straty swoim ofiarom.

P: Czym są tutaj „złe słowa” z Ef 4,29?

Odp.: Słowo oznaczające „złe” nie jest tu typowym słowem określającym zło. W języku greckim jest to „sapros”, które odnosi się do zgniłego owocu lub zgniłej rośliny. Zgniłe, zepsute, zniszczone lub złe to dobre tłumaczenia tej myśli.

P: Dlaczego w Ef 4,29 tak ważne jest, by chrześcijanie nie przeklinali?

O: Po prostu dlatego, że Biblia tak mówi. List Jakuba 3:10-12 mówi, że przekleństwa nie powinny wychodzić z tych samych ust, z których wychodzi chwała Boża. Chociaż prawdą jest, że Piotr przeklął, gdy zaparł się Chrystusa, to jednak potem płakał i okazał skruchę za swój grzech.

P: Co Paweł przeciwstawia sobie w tych dwóch wersetach z Listu do Efezjan 4:31-32?

Odp.: Gorycz, gniew i złość to stany emocjonalne, z których wypływa zła mowa. Złośliwość jest ogólnym terminem obejmującym to wszystko. Gniew (thymos) i złość (orge) są podobne, ale oba wymienione są jako odrębne grzechy. Gniew to gwałtowna utrata panowania nad sobą, podczas gdy złość może być tlącą się, mściwą nienawiścią. Gniew można porównać do magmy gromadzącej się w wulkanie i powoli wyciekającej, podczas gdy gniew jest raczej jak erupcja wulkaniczna.

P: W jakim stopniu powinniśmy być po prostu naśladowcami, o czym mowa w Ef 5,1?

Odp.: Czy jesteś naśladowcą, który stara się jedynie robić to, co zrobił ktoś inny? – Mam nadzieję, że tak. Tak jak dziecko naśladuje swoich rodziców, tak my powinniśmy naśladować Boga (Ef 5,1). Dziecko powinno starać się zachować honor swoich rodziców. Jesteśmy również naśladowcami Chrystusa (J 15,12; 1 J 3,16), naśladowcami tego, co dobre (3 J 11), naśladowcami naszych przywódców (Hbr 13,7) oraz naśladowcami Pawła (1 Kor 4,16; 11,1; Flp 3,17; 4,9; 1 Tesaloniczan 1:6; 2 Tesaloniczan 3:7,9). Z drugiej strony, w pozytywnym sensie możemy działać z własnej inicjatywy, z własnej woli lub z własnej decyzji, jak pokazują 2 List do Koryntian 8:17 i 9:7.

Na marginesie, niektórzy twierdzą, że skoro Bóg jest tak wielki i nieskończony, a ludzie są tak mali, nie możemy wiedzieć o Bogu praktycznie nic. Jednak posunięcie się w tym zbyt daleko stanowiłoby usprawiedliwienie dla naszego nieposłuszeństwa wobec tego wersetu poprzez zaprzeczenie, że mamy do tego zdolność. Nie możemy wiedzieć wszystkiego o Bogu; jednak Wszechmocny i wszechwiedzący Bóg postanowił i ma możliwość pokazać nam tak wiele o Sobie, że możemy być naśladowcami Boga.

Pytanie: Czym jest „chodzenie w miłości” z Listu do Efezjan 5:2 i jakie są alternatywy dla chodzenia w miłości?

Odp.: Wiele osób nie ma absolutnie żadnego pojęcia, czym jest chodzenie w miłości, ponieważ są tak daleko od tego, by to praktykować. Kiedy zajmujesz się swoimi codziennymi sprawami – czy to idąc, prowadząc samochód, czy robiąc cokolwiek innego – o czym myślisz przede wszystkim? Czy o tym, jak zarobić więcej pieniędzy, jak czerpać więcej przyjemności, czy jak osiągnąć jakiś cel? Mam nadzieję, że twoim głównym celem nie jest żadna z powyższych rzeczy. Nie ma nic złego w tym, by od czasu do czasu o nich myśleć, ale twoją podstawową, „nadrzędną” myślą powinno być to, jak możesz kochać i błogosławić innych, a także twoja pełna miłości relacja z Bogiem. Zbyt często staramy się postępować zgodnie z wymogami kultury. Jako chrześcijanie nie będziemy w pełni pasować do tej kultury i nie powinniśmy nawet próbować.

Paweł daje nam dobrą wskazówkę, jak możemy się na tym skupić. Tak jak Chrystus przyszedł przede wszystkim, by stać się ofiarą za nas, tak i my powinniśmy traktować nasze życie jako ofiarę dla Boga. Zamiast pytać, ile zarabiasz pieniędzy lub ile masz radości, zapytaj, na ile twoja ofiara (tj. twoje życie) podoba się Bogu.

Jako chrześcijanie czasami tak bardzo angażujemy się w inne sprawy, że choć jesteśmy zbawieni, nie postępujemy w miłości. W Objawieniu 2:4 Jezus napomina kościół w Efezie (a pośrednio także nas), abyśmy nie porzucali naszej pierwszej miłości. Apostoł Jan w 1 Liście Jana 2:5-6 mówi, że miłość Boża musi być w nas udoskonalona, dlatego powinniśmy postępować tak, jak postępował Jezus. Tutaj Paweł również podkreśla, jak ważne jest dla nas nie tylko wierzyć jak chrześcijanie, ale także postępować w miłości.

Pytanie: Co oznacza w Efezjan 5:3 sformułowanie „nawet cienia niemoralności seksualnej” (BSB)?

O: Oczywiście obejmuje to niemoralność seksualną, ale przede wszystkim nie wpadaj w sytuację ani nie nawiązuj przyjaźni, w których mogłoby się wydawać, że postępujesz niemoralnie. Może to również odnosić się do nieprzyzwoitych żartów i ubioru. Kiedy możesz powiedzieć coś zabawnego, ale nieco nieprzyzwoitego, Bóg chce, abyś tego nie robił. 1 List do Tesaloniczan 5:22 mówi również, aby unikać pozorów zła.

P: Czy w Ef 5,7 to greckie słowo powinno brzmieć „obcować” czy „uczestniczyć”?

Odp.: Greckie słowo w Liście do Efezjan 5:7, summetochoi, nie oznacza, że nie możesz w ogóle przebywać w ich towarzystwie. Oznacza ono, abyś nie brał udziału, nie uczestniczył ani nie miał żadnego udziału w tym, co oni robią. A co z inwestowaniem w firmę, która promuje rzeczy niemoralne lub w inny sposób grzeszne? Nawet jeśli sam nie robisz tych rzeczy, czerpanie zysków z ich sukcesów w tym, co robią, jest złe.

Pytanie: W jaki sposób, zgodnie z Listem do Efezjan 5:11, chrześcijanie mogą w sposób grzeszny mieć udział w bezowocnych uczynkach ciemności?

Odp.: Jeśli bezpośrednio uczestniczysz w uczynkach ciemności, to oczywiście jest to złe. Jeśli jednak umożliwiasz, wspierasz lub czerpiesz zysk z bezowocnych uczynków ciemności, również musisz z tym skończyć. Jedną z grup, która nęka niektóre kościoły, zwłaszcza te konserwatywne, niczym pasożyt, jest masoneria. Na niższych szczeblach wydaje się ona jedynie organizacją społeczną zajmującą się działalnością charytatywną. Jednak na wyższych szczeblach, gdzie czczą istotę zwaną Bafometem i twierdzą, że wiele głównych religii czci tego samego boga, stają się organizacją religijną sprzeczną z chrześcijaństwem. Kiedy byłem w liceum, nie miałem o tym pojęcia. Zaproszono mnie do DeMolay, co jest w zasadzie organizacją masońską dla licealistów. Zanim jednak się tam udałem, dowiedziałem się, że czarni chłopcy nie mają tam wstępu. Uznałem to za bardzo dziwne i nie chciałem odwiedzać ani wstępować do takiej organizacji. Jednak niezależnie od masonów – jeśli istnieje jakakolwiek organizacja, która wyklucza ludzi ze względu na kolor skóry lub pochodzenie etniczne, jako chrześcijanin nie masz prawa do niej przystępować ani jej wspierać. Jeśli więc twój kościół chce być otwarty na społeczność, a lokalna loża masońska chce się tam spotykać, kościół nie powinien na to pozwalać.

Niektórzy próbują łączyć chrześcijaństwo z elementami niechrześcijańskimi. Na przykład Camilo Torres Restrepo, przywódca teologii wyzwolenia, powiedział: „Gdyby Jezus żył dzisiaj, byłby partyzantem”.

Z drugiej strony niektórzy niechrześcijanie postanowili, że nie będą inwestować w żadną firmę, która nie popiera ich programu społecznego. Grupa Blackstone powstała w 1985 roku jako firma zajmująca się inwestycjami alternatywnymi. Według serwisu finance.yahoo.com z 30 września 2023 roku jej kapitalizacja rynkowa wynosiła 130 miliardów dolarów. Została sklasyfikowana jako 175. największa firma na świecie. Wiele firm chętnie wspiera konkretną antychrześcijańską agendę społeczną, nie dlatego, że zmuszają je do tego Stany Zjednoczone, ale raczej dlatego, że Blackstone i inne podmioty mogą wycofać z nich swoje inwestycje, jeśli tego nie zrobią.

Pytanie: W jakim stopniu, zgodnie z Listem do Efezjan 5:11, jesteśmy wezwani do demaskowania bezowocnych uczynków ciemności, a w jakim po prostu do milczenia na ich temat?

Odp.: Przede wszystkim należy zdać sobie sprawę, że ujawniając uczynki ciemności, nie zyskamy popularności i możemy spotkać się z prześladowaniami. Powinniśmy jednak ujawniać uczynki ciemności, gdy mogą one skusić innych lub gdy ludzie twierdzą, że są one moralnie dopuszczalne. Powinniśmy ostrzegać innych wierzących przed angażowaniem się w nie. Są sytuacje, w których samo milczenie jest grzechem.

Według Marksa religia w tym świecie wyzysku jest wyrazem cierpienia, a jednocześnie protestem przeciwko temu rzeczywistemu cierpieniu. Innymi słowami , religia przetrwała dzięki opresyjnym warunkom społecznym. Gdy te opresyjne i wyzyskiwcze warunki zostaną zlikwidowane, religia stanie się zbędna. Jednocześnie Marks postrzegał religię jako formę protestu klas robotniczych przeciwko ich złym warunkom ekonomicznym i alienacji. Zob. Raines, John. 2002. „Wprowadzenie”. Marx on Religion (Marx, Karl). Filadelfia: Temple University Press. s. 5–6.

Pytanie: Skoro w Liście do Efezjan 5:11 napisano, że chrześcijanie nie powinni mieć nic wspólnego z uczynkami ciemności, czy chrześcijańscy prawnicy powinni bronić klientów, o których wiedzą, że są winni?

Odp.: Ogólnie rzecz biorąc, bycie adwokatem zajmującym się sprawami karnymi to trudny sposób na zarabianie na życie, jeśli nigdy się nie kłamie, nie zniekształca prawdy, nie zachęca klientów do kłamstwa i odmawia się obrony klientów, o których wiadomo, że kłamią. Właśnie to musiałby robić chrześcijanin, aby być adwokatem zajmującym się sprawami karnymi.

Jednak, jak wskazuje książka „Now That’s a Good Question” (str. 525–527), nawet osoby, które przyznają się do winy, potrzebują sprawiedliwego procesu i mają prawo domagać się mniej surowego wyroku. Niemniej jednak wszyscy chrześcijanie powinni zgodzić się, że kłamstwo i sugerowanie, że ktoś jest niewinny, gdy mają uzasadnioną pewność co do jego winy, to coś, czego żaden chrześcijanin nie powinien robić.

Pytanie: O jakich sprawach nie powinniśmy nawet wspominać, jak podano w Ef 5,12?

Odp.: Dobrze jest wspomnieć, że coś się dzieje, w ogólnym zarysie, i że jest to złe. Powinniśmy jednak unikać „GSD” (Gross Sin Detail – szczegółowe opisy grzechów), czyli opisywania grzechu w taki sposób, że może to stanowić pokusę dla kogoś, kto ma skłonność do tego grzechu. Nie powinniśmy też udzielać żadnych „dobrych rad” dotyczących tego, jak uniknąć kary za grzech. Na przykład usłyszałem od kogoś o sposobie na oszukanie firmy, który jest całkowicie niewykrywalny. Chcesz usłyszeć, na czym polega? – Przykro mi, postanowiłem nigdy nikomu o tym nie mówić.

P: W Ef 5,14 – gdzie ten werset został wcześniej wypowiedziany?

Odp.: Te dokładne słowa nie pojawiły się w Starym Testamencie, choć niektóre fragmenty nawiązują do Księgi Izajasza 60:1 i 26:19. Nie mamy zapisu, gdzie to zostało wcześniej powiedziane. Ten poetycki werset mógł pochodzić z proroctwa, z wypowiedzi Jezusa nieodnotowanej w ewangeliach lub z wczesnochrześcijańskiego hymnu. Paweł zakładał, że jego bezpośredni czytelnicy go rozpoznają.

P: W Ef 5,16 – w jaki sposób dni są złe?

Odp.: Paweł nie odnosi się tu do światła dziennego, lecz mówi, że czasy są złe. Jeśli wyobrazić sobie społeczeństwo jako ocean, istnieje w nim „prąd podwodny”, który może cię wciągnąć w głębinę, jeśli nie będziesz ostrożny. Składanie ofiar pogańskim bogom, niemoralność, przekupstwo i korupcja oraz wyzysk innych nie były tylko praktykowane, ale uważane za społecznie akceptowalne i całkowicie normalne.

Chrześcijański pisarz Hieronim (393 r. n.e.) odnotowuje, że rzymski admirał Duilius usłyszał od innych, iż ma nieświeży oddech. Zganił swoją żonę, Billię, za to, że nigdy mu o tym nie powiedziała. Odpowiedziała mu, że nie powiedziała mu tego, ponieważ sądziła, że wszyscy mężczyźni mają nieświeży oddech. Był bardzo zadowolony, ponieważ nieświadomie pokazała mu, że zawsze była mu wierna. Rzymianie stawiali ją za przykład wielkiej czystości. Wyobraźmy sobie życie w społeczeństwie, w którym jedna kobieta naprawdę wyróżniała się na tle innych właśnie z tego powodu. Przeciw Jowinianowi, księga 1, rozdz. 46, str. 382

Dzisiaj ten podwodny prąd mógł się nieco zmienić, ale nadal istnieje. My, nasi małżonkowie i nasze dzieci możemy zbyt łatwo dać się mu porwać, jeśli nie będziemy świadomie żyć wbrew panującej kulturze.

Pytanie: Jakie nawyki lub inne działania możemy wprowadzić, aby jak najlepiej wykorzystać nasz czas, zgodnie z Efezjan 5:16?

Odp.: Zanim cokolwiek zrobimy, musimy najpierw uświadomić sobie, jak cenny jest dar, który otrzymaliśmy, zwany „czasem”. Zróbcie miejsce na rzeczy, którym chcecie poświęcić więcej czasu, rezygnując z innych, które są gorszym wykorzystaniem waszego czasu.

Jak pisze John R. W. Stott w książce „Przesłanie Listu do Efezjan” (str. 201–203): „Jonathan Edwards jeszcze przed ukończeniem dwudziestego roku życia zapisał w swoim dziele »Postanowienia«: »Postanawiam: nigdy nie marnować ani jednej chwili, lecz wykorzystywać ją w jak najbardziej owocny sposób, na jaki tylko jestem w stanie«”.

Pytanie: W Liście do Efezjan 5:17 Paweł zwraca się do wierzących, więc w jaki sposób niektórzy prawdziwi wierzący mogą być nierozsądni?

Odp.: Greckie słowo użyte w tym miejscu, aphrones, oznacza „bezrozumny”, a greckie słowo oznaczające „nierozsądny” w Liście do Efezjan 5:15 to asophoi, które może oznaczać „głupi”. Są to pojęcia nieco różne, choć pokrywają się częściowo. „Bezrozumny” oznacza zasadniczo, że ktoś jest nieświadomy, nie ma pojęcia o tym, co dzieje się wokół niego ani o tym, co go czeka. „Głupota” może oznaczać to samo, albo też to, że wydaje ci się, iż jasno widzisz, co cię czeka, ale całkowicie się mylisz. Istnieje głupota małego dziecka, istnieje głupota nabyta, a także głupota, która wynika wyłącznie z częstej praktyki.

Wierzący, a nie tylko ludzie w ogóle, muszą trwać blisko Boga, w Jego Słowie, aby nie popaść w głupotę.

Pytanie: List do Efezjan 5:18 zawiera dwa przykazania, a nie tylko jedno, więc w jaki sposób drugie przykazanie odnosi się do pierwszego?

Odp.: Pierwsze przykazanie ma charakter negatywny: nie upijajcie się. Drugie, pozytywne przykazanie, zastępuje czas, który poświęcasz na radzenie sobie z pijaństwem.

Dlaczego ludzie się upijają? Przyczyny mogą być różne, a powód, dla którego ktoś wkracza na ścieżkę pijaństwa, może różnić się od tego, co sprawia, że pozostaje alkoholikiem. Ludzie mogą się upijać, by złagodzić ból – zarówno fizyczny, jak i związany z bolesnymi wspomnieniami. Mogą się upijać z nudów lub próbować zapomnieć o pustce w swoim życiu i o tym, co postrzegają jako jego bezsens. Ludzie upijają się, czerpiąc przyjemność z picia z przyjaciółmi lub przynajmniej z osobami, które uchodzą za przyjaciół. Upijają się dla bodźca lub tego, co postrzegają jako emocje. Po długotrwałym spożywaniu alkoholu ludzie upijają się z powodu głodu alkoholowego, jaki narosł w ich organizmie. Nie widzą nic złego ani niewłaściwego w upijaniu się. Nie dostrzegają też nic złego w marskości wątroby, demencji czy przyspieszonym starzeniu się, które następują po spożyciu wystarczającej ilości alkoholu.

Jednak bycie napełnionym Duchem Świętym bardzo różni się od bycia napełnionym alkoholem; po pierwsze, nie wystarczy po prostu wypić pewną ilość płynu, aby automatycznie to osiągnąć. Jest to celowe działanie, wymagające dyscypliny w modlitwie i zbliżaniu się do Boga, a także „radosnego” odrzucania rzeczy, które wydają się przyjemne i kuszące, ponieważ masz wyższe powołanie; Bóg pragnie cię dla Siebie. Jak wspomina John R.W. Stott w książce „Przesłanie Listu do Efezjan” (str. 204–205), dr Martyn Lloyd-Jones mówi: „Gdyby można było umieścić Ducha Świętego w podręczniku farmakologii, umieściłbym Go w sekcji środków pobudzających, bo tam właśnie jest Jego miejsce. On naprawdę pobudza… Pobudza każdą naszą zdolność… umysł i intelekt… serce… oraz wolę…” (Lloyd-Jones, *Życie w Duchu*, str. 20–21.)

Żaden prawdziwy chrześcijanin nie odmówiłby doświadczania Ducha Świętego; problem pojawia się jednak wtedy, gdy chrześcijanie pragną obu: zarówno Ducha, jak i grzechu. Nie chodzi tu o to, by mówić „tak również” Duchowi, ale o to, by mówić „nie” innym rzeczom i „tak wyłącznie” Duchowi.

Tak jak przebywanie pod wpływem alkoholu wpływa na twoje decyzje, osąd, samokontrolę i pragnienia, tak samo przebywanie pod wpływem Ducha wpływa na twoje decyzje, osąd, samokontrolę i pragnienia. Apostołowie byli pod wpływem Ducha Świętego w Dziejach Apostolskich 2:13, a to zostało pomylone z przebywaniem pod wpływem alkoholu.

Pytanie: Co dokładnie jest złego w upijaniu się, o czym mowa w Liście do Efezjan 5:18?

Odp.: Jest jeden powód i on sam wystarczy: Bóg nakazuje nam, byśmy się nie upijali. Ludzie zazwyczaj upijają się dla przyjemności, by zagłuszyć smutki, albo – gdy są uzależnieni – z powodu złego samopoczucia, gdy nie dostaną alkoholu. Chrześcijanin nie powinien tracić kontroli nad sobą ani osłabiać swojej samokontroli. Oprócz szkód, jakie wyrządza to organizmowi, może to zaszkodzić relacjom międzyludzkim, wpłynąć na zdolność do utrzymania pracy oraz na sytuację finansową. Jednym z problemów związanych z osobą pijaną jest to, że wydaje jej się, iż potrafi kontrolować alkohol, ale nie zdaje sobie sprawy, że to alkohol kontroluje ją.

Kiedyś zabrałem na studium biblijne (które nie miało nic wspólnego z Listem do Efezjan) mojego przyjaciela, który nie był chrześcijaninem i często się upijał. Nie wiem, kiedy ostatni raz otworzył Biblię, ale kiedy po raz pierwszy ją tam otworzył, jedynym wersem, który przeczytał, był właśnie ten. Niestety, nie wrócił już na studium biblijne, bo stwierdził, że było to „zbyt przerażające”!

Z lżejszej strony, w „The Communicator’s Commentary 1, 2 Kings” (str. 262) napisano, że pewien popularny kaznodzieja powiedział: „Niektórzy z was myślą, że mogą utopić swoje kłopoty w alkoholu. Chcę, żebyście pamiętali: »Kłopoty potrafią pływać!«”.

Pytanie: Czy Ef 5,18 odnosi się do jednorazowego napełnienia, czy też do ciągłego napełniania Duchem Świętym?

Odp.: Grecki czas teraźniejszy wskazuje tutaj, że nie jest to jednorazowe napełnienie, ale powtarzające się napełnianie.

Jest to również liczba mnoga, więc dotyczy to wszystkich wierzących, a nie tylko niektórych osób. Zdanie jest w stronie biernej, więc „Napełnijcie się Duchem Świętym” byłoby złym tłumaczeniem. „Bądźcie napełnieni” lub „niech Duch Święty was napełni” odzwierciedlałoby stronę bierną. Wreszcie nie jest to aspiracja, do której powinniśmy dążyć; jest to nakaz, którego wypełnienia się od nas oczekuje.

Pytanie: Jakie zobowiązanie powinniśmy podjąć w Efezjan 5:20?

Odp.: Za wszystko, co cię spotyka, dziękuj Bogu i za to, jak On może to wykorzystać w twoim życiu. Nie oznacza to, że wszystko, co cię spotyka, jest dobre; niektóre rzeczy są złe. Nie masz dziękować Bogu za zło, ale nadal możesz dziękować Mu za to, jak On może je wykorzystać. Nawet za codzienne sprawy, takie jak jedzenie, intymność z małżonkiem czy wystarczające zdrowie, by ćwiczyć – za każdym razem dziękuj Bogu.

P: Jak, zgodnie z Ef 5,21, możemy lepiej wzorować się na wzajemnym podporządkowywaniu się sobie z szacunku dla Chrystusa?

Odp.: Przede wszystkim musimy przestać przejmować się tym, czy zajmujemy „pozycję przywódczą” nad innymi, czy nie. Nie dbanie o awans w roli czy pozycji jest w dzisiejszych czasach sprzeczne z dominującą kulturą w większości społeczeństw. Musimy pogodzić się z tym, że w pewnych dziedzinach ktoś stoi nad nami. Musimy przezwyciężyć strach, że ta osoba może nas źle traktować, manipulować nami lub nas wykorzystywać.

Wreszcie, gdy ktoś inny podporządkowuje się nam, powinniśmy traktować tę osobę tak, jak sami chcielibyśmy być traktowani. Władza nie oznacza zniewolenia. Powinniśmy uważać, by nie znęcać się nad tą osobą, nie manipulować nią ani jej nie wykorzystywać. Powinniśmy dać jej swobodę działania w ramach wyznaczonego celu oraz swobodę wyboru sposobu działania, w granicach współpracy zespołowej z innymi.

Pytanie: Dlaczego w Ef 5,22–6,4 Paweł tak wiele mówi o małżeństwie?

Odp.: Paweł wiele mówi o obowiązkach oraz o tym, jak dawać przykład dobrego małżeństwa i rodziny. Zastanów się nad tym: małżeństwo nie służy wyłącznie szczęściu danej osoby. Jest to jedna z dodatkowych korzyści płynących z małżeństwa, ale jego głównym celem – podobnie jak głównym celem reszty naszego życia – jest oddawanie chwały Bogu. Pokaż światu, jak można być szczęśliwym, oddając chwałę Bogu. Nie da się jednak udawać szczęścia w nieskończoność; ludzie to przejrzą. Powinieneś nauczyć się być w pełni zadowolony, szczęśliwy i wdzięczny w swoim małżeństwie.

Co ciekawe, filozofowie stoiccy twierdzili, że mężowie również powinni kochać swoje żony, ale używali w tym kontekście wyłącznie greckiego słowa „phileo”, oznaczającego miłość braterską. Paweł natomiast mówi, że mężowie powinni kochać swoje żony, używając słowa „agape”, czyli miłości ofiarnej.

Pytanie: Dlaczego w Ef 5,22 żony powinny być posłuszne swoim mężom?

Odp.: Istnieją dwie uzupełniające się odpowiedzi.

1. Jeśli żona pragnie być posłuszna Bogu, będzie przestrzegać tego, co tu nakazano. Żony powinny być posłuszne swoim mężom, nawet jeśli mąż nie jest chrześcijaninem. Jednak żony powinny nie być posłuszne swoim mężom, gdy dochodzi do konfliktu między tym, czego chce mąż, a tym, czego pragnie Bóg. W takim przypadku powinny podążać za Bogiem, który jest wyższą władzą.

2. Posłuszeństwo żon wobec mężów nie jest jedynym elementem chrześcijańskiego małżeństwa. Mężowie powinni kochać swoje żony tak, jak Chrystus umiłował Kościół (Ef 5,25). Zgodnie z Listem do Efezjan 5,21 wszyscy mają obowiązek podporządkowywać się sobie nawzajem w Chrystusie.

Pytanie: Czy to prawda, że w Liście do Efezjan 5:22 Biblia nigdzie wyraźnie nie stwierdza, iż żony mają kochać swoich mężów?

Odp.: To fałszywe stwierdzenie, które słyszałem. Biblia mówi w Liście do Tytusa 2:4, że kobiety należy uczyć miłości do mężów.

P: Co jest najbardziej niezwykłego w tej metaforze z Listu do Efezjan 5:22?

Odp.: Jest to dziwna metafora; Chrystus sam jest swoim swatem. Chrystus uczynił konkretnie pięć rzeczy dla swojej oblubienicy. Umiłował ją, wydał za nią samego siebie, aby ją uświęcić, oczyścił ją i przedstawił ją sobie.

P: Jak mężowie powinni kochać swoje żony zgodnie z Ef 5,28?

O: Wbrew temu, co niektórzy mogą sądzić, tekst grecki NIE mówi po prostu, że mężowie powinni kochać swoje żony tak, jak kochają samych siebie. Pierwsza część jest wręcz silniejsza. Mąż powinien traktować żonę jako część swojego ciała. Potwierdzają to również wersety z Listu do Efezjan 5:29-31.

P: Dlaczego w Efezjan 5:33 żony powinny szanować swoich mężów?

O: Powinny to robić choćby tylko dlatego, że tak nakazuje Bóg. Widzimy jednak wiele powodów, dla których dobrze nam robi to, że Bóg wydał to przykazanie. Jako mąż doceniam jej szacunek. Dzieciom łatwiej jest być posłusznymi i szanować ojca, gdy matka go szanuje. Dlatego ważne jest, aby mężowie i żony nie krytykowali się nawzajem w obecności dzieci.

Ponadto dzieci obserwują i naśladują wasze postawy i zachowania, kiedy nie jesteście tego świadomi, w sposób, którego się nie spodziewacie. Kiedyś podsłuchałem, jak moje dzieci bawiły się w „rodzinę”. Jedna miała zagrać rolę starszej siostry, inna – młodszej siostry, jedna – mamusi, a jeszcze inna – ukochanego.

Na marginesie, społeczeństwo grecko-rzymskie również uznawało, że żony mają obowiązki wobec mężów, ale nie uznawało, by mężowie mieli jakiekolwiek obowiązki wobec żon, zgodnie z „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 11, str. 76. Paweł mówi więc tutaj coś „dziwnego” w porównaniu z tym, co nowi chrześcijanie już wiedzą.

Pytanie: Skoro w Ef 6,1 napisano, że dzieci powinny być posłuszne rodzicom, co zrobić, jeśli rodzice nakazują im porzucić wiarę chrześcijańską?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę dwie kwestie.

Dotyczy to również rodziców niewierzących: List do Efezjan 6:1 nie mówi, by być posłusznym rodzicom tylko wtedy, gdy są chrześcijanami, ale by być im posłusznym niezależnie od ich wyznania.

Tylko w Panu: W Liście do Efezjan 6:1 Paweł doprecyzował to stwierdzenie, mówiąc, że należy być posłusznym rodzicom w Panu. Powinniśmy być posłuszni wszelkiej władzy rodzicielskiej i rządowej w takim zakresie, w jakim nie jest to sprzeczne ze Słowem Bożym.

Z historycznego punktu widzenia odpowiedź tę zasadniczo udzielił Jan Chryzostom w „Homiliach na List do Efezjan” około 396 r. n.e.

Pytanie: Jaki jest limit wiekowy greckiego słowa oznaczającego „dzieci” w Liście do Efezjan 6:1,4?

Odp.: Nie ma żadnego ograniczenia wiekowego, ponieważ greckie słowo dosłownie oznacza „potomstwo”, a nie „małe dzieci”.

Pytanie: Dlaczego w Liście do Efezjan 6:2 Paweł nazwał to „pierwszym przykazaniem”, skoro w rzeczywistości było to piąte z Dziesięciu Przykazań?

Odp.: W wyrażeniu „pierwsze przykazanie” w języku greckim nie ma przedimka „the”. Słowo „pierwsze” może oznaczać „podstawowe”, a było to jedno z podstawowych przykazań. Rozszerzone tłumaczenie Wuesta oddaje to wyrażenie jako: „które jest przykazaniem o takim charakterze, że stanowi pierwsze przykazanie…”. Oczywiście przykazanie to jest również pierwszym, którego uczą się małe dzieci.

P: Czy w Ef 6,3 werset ten należy przetłumaczyć jako „w kraju” czy „na ziemi”?

Odp.: Paweł cytuje fragmenty z Księgi Wyjścia 20:12 i Księgi Powtórzonego Prawa 5:16. W języku hebrajskim i greckim (w tym w greckiej Septuagincie) we wszystkich trzech wersetach słowo to może oznaczać zarówno „ziemię”, jak i „kraj”.

Jednak zarówno Księga Wyjścia 20:12, jak i Księga Powtórzonego Prawa 5:16 mówią: „…abyś długo żył w ziemi, którą Pan, twój Bóg, daje ci” (BSB). Zatem kontekst odnosi się do „ziemi Kanaanu”, a nie do „ziemi” w sensie ogólnym. Ponieważ Paweł mówi, że cytuje poprzednie przykazanie, dopuszczalne są oba znaczenia, ale znaczeniem podstawowym była „ziemia”.

Pytanie: Co dokładnie obiecano w Ef 6:3, Wj 20:12 i Pwt 5:16?

Odp.: Chrześcijanie mogą dostrzec prawdziwość tej obietnicy nie tylko w jednym, ale w czterech aspektach. Chociaż nie wszyscy mogą się zgodzić co do tego, które znaczenie jest nadrzędne, wszystkie cztery są prawdziwe.

W wymiarze zbiorowym: Jak wynika z odpowiedzi na poprzednie pytanie, obietnica Starego Testamentu została pierwotnie złożona po to, by lud mógł długo mieszkać w Ziemi Kanaanu bez wygnania. Można to uogólnić jako zasadę „zbiorową”. Patrząc na znaczną część historii Zachodu, aby chrześcijaństwo pozostało silne na danym terenie, dzieci muszą uczyć się od swoich rodziców.

Innym przykładem obietnicy zbiorowej jest 2 Kronik 7:14: „Jeśli mój lud, nazwany moim imieniem, upokorzy się, będzie się modlił, szukał mojego oblicza i odwróci się od swoich niegodziwych dróg, wtedy Ja wysłucham go z nieba, przebaczę jego grzechy i uzdrowię jego ziemię” (BSB).

Indywidualnie: Jak naucza Paweł, zarówno to przykazanie, jak i obietnica odnoszą się do nas dzisiaj. List do Efezjan 6:3 nie obiecuje, że chrześcijanie będą żyć dłużej niż inni, ale dzięki Bożej ochronie chrześcijańskie dzieci będą żyć na ziemi dłużej, niż gdyby nie były chrześcijanami. Nawet ktoś, kto zmarł w wieku 25 lat, żył dłużej, niż gdyby zmarł w wieku 20 lat. Być może nie mieszkamy w ziemi izraelskiej, ale pragniemy żyć w ziemi, w której – w oczach Boga – powinniśmy się znajdować.

Innym przykładem indywidualnej obietnicy jest fragment z Ewangelii Mateusza 19:29-30, gdzie wszyscy, którzy porzucili domy lub rodzinę ze względu na Jezusa, odziedziczą stokrotną nagrodę i otrzymają życie wieczne.

Jakość życia: Wszystkie trzy wersety nie tylko obiecują długie życie, ale także to, że będziesz żyć dobrze. Nawet greckie słowo oznaczające długowieczność jest interesujące: macrochronious, co dosłownie oznacza „długotrwały”. Krąży żart o kobiecie, która spotkała starszego pijaka, zataczającego się, zgarbionego, pomarszczonego i pokrytego plamami starczymi. Zapytała: „Jak to się dzieje, staruszku, że możesz tyle pić i nadal żyć tak długo?”. Pijany odpowiedział: „Starcze! Przecież mam dopiero 30 lat!” Bóg nie tylko nas chroni, ale prowadzenie przez nas czystego stylu życia – bez narkotyków, pijaństwa i nielegalnego seksu – często wydłuża naszą długość życia na ziemi.

Kolejnym przykładem obietnicy dotyczącej jakości życia jest Księga Wyjścia 23:26, gdzie Bóg obiecuje posłusznym Izraelitom, że choroby i poronienia zostaną od nich usunięte, a Bóg „wypełni liczbę waszych dni” (BSB), co brzmi bardzo podobnie do obietnicy z Listu do Efezjan 6:3.

W perspektywie tysiącletniej: Oczywiście, zgodnie z Objawieniem 20:4, chrześcijanie powrócą do życia i będą królować z Chrystusem przez 1000 lat, zanim powrócą pozostali zmarli.

Inne przykłady obietnic, które mogą odnosić się do Tysiąclecia, to: zmartwychwstanie Izraela w Księdze Ezechiela 37 oraz Świątynia w Księdze Ezechiela 40–47, w tym woda tryskająca z niej w Księdze Ezechiela 47.

Pytanie: Jak, w świetle Efezjan 6:3 i następnych, postępować z małym dzieckiem, a nawet dorosłym, który w dzieciństwie nie otrzymał żadnej dyscypliny ani napomnienia?

Odp.: Powinniśmy starać się być dla nich błogosławieństwem. Jesteśmy żywą Biblią (2 List do Koryntian 3:2-3), więc powinniśmy pokazywać im prawdę. Proś Boga, aby pokazał ci, jak się za nich modlić. Rób rzeczy, które pokazują, że ich szanujesz. Ustal zasady, takie jak „możemy się zgodzić, że się nie zgadzamy”.

Może to jednak być trudne, a przebywanie z nimi może być nie do zniesienia. Być może odczuwasz współczucie z powodu niedoskonałego wychowania, jakie otrzymali od rodziców. Jednak w jakiś sposób musisz spróbować uświadomić im, że muszą się zmienić i być gotowi przyjąć napomnienie i upomnienie.

P: Czy w Efezjan 6:4 ojcowie powinni kiedykolwiek doprowadzać swoje dzieci do gniewu?

Odp.: Czasami tak. Ojcowie nie powinni jednak doprowadzać swoich dzieci do irytacji, a List do Kolosan 3:21 podobnie mówi, że ojcowie nie powinni zrażać swoich dzieci. Ważniejsze jednak od samego dyscyplinowania dzieci jest okazywanie im miłości, szacunku i radości z tego, że są w pobliżu. Pobożni rodzice nie mają prawa zachowywać się nierozsądnie wobec swoich dzieci. Nie powinni doprowadzać ich do gniewu bez ważnego powodu, takiego jak dyscyplinowanie. Kary cielesne (klapsy) są dopuszczalne, a czasami nawet konieczne, jak pokazują Księga Przysłów 13:24; 22:15 oraz 23:13-14.

Pytanie: Czy w Efezjan 6:4 matki również powinny zwrócić na to uwagę?

Odp.: Zgodnie zarówno z „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 11, str. 82, jak i z kazaniem Gene’a Getza z 16 stycznia 2000 r., greckie słowo oznaczające ojców często odnosiło się ogólnie do rodziców. Również „New Geneva Study Bible” (str. 1870) stwierdza, że odnosi się to do rodziców. Podobnie „The Bible Knowledge Commentary: New Testament” (str. 642) wskazuje, że zwracamy się tu do ojców, ponieważ „reprezentują oni głowę rodziny, na której spoczywa odpowiedzialność za dyscyplinowanie dzieci”.

Pytanie: Jakie są, według Ef 6,4, sposoby, w jakie rodzice wywołują zgorzknienie, gniew lub irytację u swoich dzieci?

Odp.: Greckie słowo „parorgizete” pojawia się tylko w tym miejscu, w Liście do Rzymian 10:19 (por. List do Kolosan 3:21). Dosłownie oznacza ono „prowokować do gniewu”. Komentarz biblijny „Expositor’s Bible Commentary”, tom 11, str. 81, wskazuje, że werset ten był prawdziwie rewolucyjny, ponieważ został wypowiedziany w społeczeństwie, w którym autorytet ojca był absolutny, a uczucia dziecka nie były brane pod uwagę.

Powinieneś je dyscyplinować dla ich dobra, a nie kierując się własnymi uczuciami. Traktuj je tak, jakby były dla Boga równie ważne jak ty sam, bo tak właśnie jest. Nie zastraszaj ich, nie umniejszaj ich wartości ani nie zniechęcaj. Oprócz sytuacji, w których zdają sobie sprawę, że je dyscyplinujesz, powinieneś okazywać im taki sam szacunek, uprzejmość i brak zastraszania, jaki okazałbyś swojemu dorosłemu przyjacielowi.

Oto lista niektórych sposobów, w jakie rodzice mogą doprowadzać swoje dzieci do irytacji, przedstawiona przez Gene’a Getza w kazaniu z 16 stycznia 2000 roku.

Przemoc fizyczna, w tym tracenie panowania nad sobą lub karanie dzieci w stanie niekontrolowanej wściekłości

Przemoc psychiczna, w tym zawstydzanie

Zaniedbywanie dzieci, innymi słowy, doprowadzanie ich do irytacji tym, czego nie robią.

Brak próby zrozumienia dzieci. Brak zainteresowania ich życiem, edukacją, sportem czy urodzinami.

Hipokryzja. Rodzice czasami oczekują od swoich dzieci zachowań, których sami nie wykazują.

Oczekiwanie od nich zbyt wiele

Należy ustalić dla nich standardy wydajności

Zmuszanie ich do akceptowania naszych celów i ideałów nie przyniesie efektu. Muszą to być ich cele i ideały.

Kiedy nie jesteśmy gotowi przyznać się do błędów.

Inne sposoby to:

Ustanawianie drobiazgowych zasad – zabranianie dziecku robienia przypadkowych rzeczy, które nie są złe ani niebezpieczne, a które inne dzieci mogą robić.

Faworyzowanie

Manipulowanie nimi – wmawianie im, że nic z nich nie będzie.

Stawianie wymagań, które są albo nieuzasadnione, albo nieuzasadnione z punktu widzenia dziecka, i nie wyjaśnianie ich.

Pytanie: Czy w Liście do Efezjan 6:5-7 Biblia popiera niewolnictwo?

Odp.: Biblia uznawała, że niektórzy chrześcijanie byli niewolnikami, i pozwalała chrześcijanom posiadać niewolników. Jednak w 1 Liście do Koryntian 7:21,23 zachęcała do uwolnienia niewolników. W przeciwieństwie do niewolnictwa w Nowym Świecie i świecie muzułmańskim, nie wolno było porywać ludzi i sprzedawać ich jako niewolników (Księga Wyjścia 21:16); nie wolno było znęcać się nad niewolnikami (Księga Wyjścia 21:26-27), a zbiegłych niewolników nie wolno było zwracać ich panom (Księga Powtórzonego Prawa 23:15-16).

Biblia tolerowała zarówno to, że chrześcijanin był niewolnikiem, jak i to, że chrześcijanin posiadał niewolnika, ponieważ niewolnictwo było nieodłącznym elementem ówczesnej kultury. Jednak chrześcijańskim panom nie wolno było traktować niewolników tak, jak traktowali ich niechrześcijańscy właściciele. W Nowym Testamencie panowie nie mieli nigdy grozić niewolnikom (List do Efezjan 6:9), a mieli traktować ich właściwie i sprawiedliwie (List do Kolosan 4:1).

Pytanie: Skoro w Liście do Efezjan 6:5-8 chrześcijańscy niewolnicy mieli nadal być posłuszni swoim panom, nawet jeśli byli oni źli, to w jakim stopniu powinniśmy być posłuszni i szanować naszego szefa w pracy, jeśli jest on lub ona zły?

Odp.: Tak. To trochę tak, jakby dziecko musiało być posłuszne swoim rodzicom w Panu, nawet jeśli rodzice nie są chrześcijanami. Biblia ma więcej do powiedzenia niewolnikom niż królom. Królów było stosunkowo niewielu, a w zależności od okresu, co najmniej połowa, a co najwyżej dwie trzecie ludności Cesarstwa Rzymskiego stanowili niewolnicy.

P: Dlaczego w Ef 6,7 mamy dawać z siebie wszystko, nawet gdy nikt nie patrzy?

Odp.: Ktoś kiedyś zdefiniował charakter jako „to, kim jesteś, gdy nikt nie patrzy”. Jednak ludzie widzą cię częściej, niż ci się wydaje. Być może to powiedzenie należy poprawić na: „charakter to to, kim jesteś, gdy myślisz, że nikt nie patrzy”.

Oczywiście Bóg zawsze nas obserwuje. Ktoś kiedyś powiedział, że jako chrześcijanin możesz robić, co tylko chcesz. Oczywiście pamiętaj, że Bóg zawsze patrzy, aniołowie patrzą, demony patrzą, a być może patrzą też zmarli święci, i będziesz musiał zdać sprawę przed Chrystusem ze wszystkiego, co uczyniłeś. Skoro więc wiesz, że jesteś obserwowany przez wszystkie te istoty i musisz zdać sprawę, to oczywiście – rób, co chcesz!

Pewien chrześcijański sprzedawca został kiedyś poproszony przez klienta, aby dał mu więcej, niż ten zapłacił, a klient zapewnił go, że jego pracodawca nie patrzy. Jednak chrześcijanin odpowiedział: „Mój Pan zawsze patrzy!” (Komentarz biblijny dla wierzących, str. 1951)

Pamiętajmy, że służymy Bogu i ludziom najlepiej, jak potrafimy, niezależnie od tego, czy widzimy, że ktoś nas obserwuje, czy nie.

Pytanie: Dlaczego w Ef 6,9 i 1 P 2,18 Bóg nie nakazał panom uwolnić wszystkich swoich niewolników?

Odp.: Gdzie mieliby się podziać niewolnicy? Tuż po okresie częstych wojen być może dwie trzecie ludności Cesarstwa Rzymskiego stanowili niewolnicy, którym trudno byłoby zarabiać na życie w uczciwy sposób jako ludzie wolni. W tamtych czasach lepiej było mieć chrześcijańskiego pana, który zdawał sobie sprawę, że Bóg jest panem ich obu, niż zostać uwolnionym bez żadnych umiejętności ani wsparcia. Chrześcijański pan nie znęcałby się nad niewolnikami, nie wykorzystywałby ich seksualnie ani w inny sposób i traktowałby ich jak równych sobie przed Bogiem. Zobacz także poprzednie pytanie.

P: Co wiemy o zbroi rzymskiego żołnierza na podstawie Ef 6,10-18?

Odp.: Paweł był strzeżony przez rzymskiego żołnierza, więc prawdopodobnie mógł po prostu spojrzeć i zaobserwować, czym dysponował rzymski żołnierz. Rzymski żołnierz w walce zawsze miał przy sobie pilum, rodzaj włóczni, ale żołnierz strzegący więźnia nie posiadałby go.

Jedną z rzeczy, o której tutaj nie ma mowy, ale która jest wyraźnie sugerowana, jest to, że musimy być chronieni przed atakami diabła. Jeśli nawet dojrzali chrześcijanie potrzebują ochrony, to o ileż bardziej muszą być chronione nasze dzieci i młodzi chrześcijanie? Jeśli jakiś chrześcijanin twierdzi, że dzieci należy po prostu wychowywać w sposób neutralny i że powinny one same znaleźć swoją drogę do Boga, to zastanawiam się, czy kiedykolwiek przeczytał List do Efezjan 6:10-18.

Kolejną kwestią jest to, że żołnierz nie sam wykonał swój sprzęt. Został mu on wydany przez Boga. Nie chodzi o to, że żołnierz potrzebuje tylko niektórych elementów tego wyposażenia; żołnierz potrzebuje kompletnego zestawu tego wyposażenia.

Żołnierze rzymscy byli ciężko opancerzeni, aby bronić pozycji przed wszystkim, co stanęło im na drodze. Musieli bronić się przed bezpośrednimi atakami – mieczami, włóczniami, nożami typu „ ”, maczugami itp. – oraz przed atakami, których nie widzieli, takimi jak strzały. Historyk Polibiusz (6.23.2) przedstawił szczegółowy opis wyposażenia piechura. Cała zbroja, zwana panoplią – od której pochodzi nasze słowo „panoplia” – była ważna, aby nie pozostawiać żadnych odsłoniętych miejsc, w które mógłby trafić łucznik.

Oto sześć elementów zbroi, podzielonych na dwie kategorie po trzy elementy każda. Zakładanie pierwszych trzech elementów zajmowało trochę czasu i należało je nosić przez cały czas. Ostatnie trzy elementy żołnierz mógł szybko założyć tuż przed bitwą. Hełm był gorący i ciężki, więc zakładano go również dopiero przed bitwą.

Napierśnik, zwany też thoraxem, nazywano „ochraniaczem serca”. Był wykonany z brązu i zakrywał zarówno przód, jak i tył, choć niektórzy oficerowie nosili zamiast niego lżejszą kolczugę. Wiara i miłość są nazwane napierśnikiem w 1 Liście do Tesaloniczan 5:8.

Pas, zwany też strefą, utrzymywał zbroję na miejscu, a do niego przymocowana była pochwa miecza. Poluzowanie pasa oznaczało zakończenie służby, zgodnie z „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 11, str. 87.

Tarcze w armii rzymskiej były długie i prostokątne. Rzymscy żołnierze najlepiej walczyli ramię w ramię, tworząc mur z tarcz, który nazywali „testudo”, co oznacza żółwia. Miały one wymiary około 4 x 2,5 stopy, czyli 1,2 na 0,75 metra. Po oblężeniu Dyrachium żołnierz imieniem Sceva znalazł 220 strzał utkniętych w swojej tarczy.

Hełm, czyli perikephalaia, co oznacza nakrycie głowy, był wykonany z brązu z skórzanymi elementami. Hełm zbawienia jest również wspomniany w Księdze Izajasza 59:17 jako nakrycie głowy noszone przez Boga. W 1 Liście do Tesaloniczan 5:8 hełm ten nazwano nadzieją zbawienia. Ważna jest tu kolejność. Tarcza była przymocowana do żołnierza za pomocą uchwytu, a przed założeniem hełmu należało ją najpierw przypiąć.

Buty były dla Rzymian ważne, aby nie stracić równowagi. Żołnierze nosili specjalne buty zwane caligae. Żydowski historyk Józef Flawiusz (Wojna żydowska 6.1.8) podaje, że miały one krótkie, ostre gwoździe w podeszwie, aby zapewnić stabilność. W „Expositor’s Bible Commentary”, tom 11, str. 87–88, czytamy, że to właśnie dzięki swoim butom armie Aleksandra Wielkiego i Rzymu mogły szybko przemierzać długie odległości po nierównym terenie.

Miecz: Rzymski piechur dysponował trzema rodzajami broni ofensywnej, ale, co ciekawe, Paweł wspomina tylko o jednej z nich. Była to włócznia, czyli pilum, trakijski miecz szeroki, czyli rhomphaia, oraz gladius, czyli krótki miecz, o którym wspomina Paweł. Gladius był bronią wybieraną do walki w zwarciu.

Jedyną wadą całej tej zbroi jest to, że zakładanie jej zajmowało sporo czasu. Gdyby ktoś przeprowadził atak z zaskoczenia, a żołnierze nie byliby gotowi, minęłoby trochę czasu, zanim mogliby podjąć walkę. Dlatego musimy, że tak powiem, spać nawet w zbroi.

Pytanie: W jaki sposób, zgodnie z Listem do Efezjan 6:10-18, Kościół przypomina bazę wojskową?

Odp.: Biorąc pod uwagę nacisk kładziony na modę i modelki, można potraktować List do Efezjan 6:10-18 jako swego rodzaju „chrześcijański pokaz mody” lub naszą duchową garderobę, z naciskiem na aspekt „wojny”.

Kościół można porównać do szpitala dla chorych, który ratuje umierających, do ambasady, do sali wykładowej i szkoły służącej nauce, do sali spotkań dla braci i sióstr w Panu, a także do koncertu muzycznego czy miejsca rozrywki. Wszystkie te rzeczy są aspektami lokalnego kościoła, ale Paweł nie wspomina tutaj o żadnej z nich, ponieważ porusza ważniejszy aspekt. Kościół jest bazą wojskową w czasie wojny, na terytorium wrogim. Mamy chwalić Boga, używać broni ofensywnej, jaką jest modlitwa, i ratować ginących ludzi poprzez głoszenie Ewangelii. Aha, i przy okazji, powinniśmy wyposażać i pomagać innym, aby robili to samo. Jednak wyposażanie innych nie przynosi wielkiej korzyści, jeśli sami nie pełnimy roli żołnierzy Bożych.

Nasza walka nie jest fizyczna i nie toczy się przy użyciu broni przemocy, lecz jest to walka duchowa przeciwko siłom szatana. Czasami możemy błędnie zakładać, że walka toczy się przeciwko ludziom, których widzimy. W rzeczywistości walka toczy się przeciwko siłom duchowym, których nie widzimy.

Jako żołnierze mamy walczyć, aby pozyskać ludzi dla Pana. Jeśli nie walczysz, a nawet w ogóle nie przykładasz się do tego, to na ile jesteś dobrym żołnierzem Chrystusa?

Pytanie: W jaki sposób, zgodnie z Ef 6,10, chrześcijanin silny w Panu różni się od tego, który nie jest silny w Panu?

Odp.: Chrześcijanin silny w Panu zazwyczaj wyróżnia się w co najmniej czterech obszarach.

Zbliżają się do Boga z pełną pewnością i szczerym sercem, jak mówi List do Hebrajczyków 10:22-23. Chętnie dzielą się swoim życiem, a każdy może dostrzec ich blask, gdy wyrażają miłość do Boga poprzez życie w wierze.

Polegają na Bogu. Ufają Mu, myślą o Nim i nie są tak podatni na pokusy, ponieważ ich myśli spoczywają na Nim. Są gotowi zrezygnować z innych rzeczy, zarówno dobrych, jak i złych, dla Boga, jak pokazuje List do Filipian 3:7-10.

Potrafią znosić nie tylko pokusy, ale także trudne czasy i straty. Są jak biegacze biorący udział w wyścigu, jak mówi List do Hebrajczyków 12:2-7.

Nie troszczą się tak bardzo o siebie, ale szczerze i z serca troszczą się o innych. Uważają dobro innych za ważniejsze od własnego, jak mówi List do Filipian 2:3.

Pytanie: Jaka jest różnica w Liście do Efezjan 6:12 między „mocami ciemności tego świata” a „duchowymi siłami zła w sferach niebieskich” (BSB)?

Odp.: Wszystkie one są siłami zła i mogą być tym samym, ale te dwa opisy ukazują różne aspekty. Mocarstwa ciemności tego świata odnoszą się do złych idei, sił i ludzi, którzy mogą sprawować władzę i autorytet nad różnymi instytucjami, takimi jak rząd, szkoły, przedsiębiorstwa i media. Duchowe siły zła w sferach niebieskich nie odnoszą się do ziemskiej władzy, ale zarówno do bezpośrednich sił demonicznych, jak i złych wpływów religijnych, zarówno poza kościołami, jak i w ich wnętrzu.

Greckie słowo oznaczające władców świata można również przetłumaczyć jako władców kosmicznych. Jest to „kosmokratores”, a słowo to było używane w greckich hymnach orfickich ku czci Zeusa jako określenie niebiańskich mocy, które kontrolowały losy ludzi.

Pytanie: Z kim lub z czym dokładnie walczymy w Ef 6,12?

Odp.: Ważne jest, abyśmy zrozumieli, że nasza walka nie polega po prostu na zmaganiu się z ludzką ignorancją, słabością i uprzedzeniami. Nie chodzi tylko o to, że ludzie, którzy już są dobrzy, potrzebują informacji, pomocy i wskazania właściwej drogi. Raczej cały świat znajduje się pod panowaniem złego (1 J 5,19) i jest wrogi Bogu (Rz 8,7).

Nasza walka jest niezwykła, ponieważ Bóg wzywa nas do działań, które byłyby całkowicie nieskuteczne, gdybyśmy musieli je podejmować własnymi siłami. Bóg oczekuje od nas raczej tego, co jest niemożliwe z naszej strony, ale możliwe z Bogiem.

P: Dlaczego dokładnie w Ef 6,13 tak ważne jest, aby być silnym w Panu i posiadać zbroję Bożą?

Odp.: Nie jest to opcjonalny „miły dodatek”, ale niezbędny element naszego bezpieczeństwa i osobistej skuteczności z trzech powodów:

Kto jest przeciwko nam: diabeł i siły ciemności mogą być silne, inteligentne i przebiegłe, ujmująco czarujące, a jednocześnie krwiożercze, okrutne i bezlitosne, dlatego potrzebujemy ochrony zarówno przed bezpośrednimi atakami, jak i subtelnymi atakami.

Nasza misja: Mamy przeciwstawiać się podstępom diabła (Ef 6,11), walczyć z mocami ciemności tego świata (Ef 6,12) oraz stać mocno w dniu zła (Ef 6,13-14).

Kiedy mamy się ostać: Jako chrześcijanie, z Bożą pomocą i ku Jego chwale, powinniśmy oczekiwać, że zawsze będziemy w stanie się ostać, ale szczególnie wtedy, gdy sytuacja staje się trudna w dniu zła (Efezjan 6:13).

Tak jak żołnierz powinien niechętnie walczyć bez swojej zbroi i broni, a sportowiec niechętnie startować w zawodach bez ochraniaczy i innego sprzętu sportowego, tak samo chrześcijanin powinien niechętnie żyć i walczyć o wiarę bez swojej duchowej zbroi.

Pytanie: Czy w Ef 6,14 pas prawdy oznacza prawdę Bożą, naszą prawdomówność, czy też nasze rozpoznawanie prawdy?

Odp.: Greckie słowo oznaczające tutaj prawdę (aletheia), podobnie jak angielskie słowo „truth”, może oznaczać jedno i drugie. Jednak w oparciu o kontekst istnieją trzy poglądy:

Uczciwość i wierność wierzącego, a nie fakty ewangelii – zgodnie z „The Bible Knowledge Commentary: New Testament”, str. 643. „NIV Study Bible”, str. 1799, podaje, że chodzi o nasz charakter. „The Evangelical Commentary on the Bible”, str. 1032, wskazuje, że chodzi o naszą prawdomówność wobec innych ludzi. „New International Bible Commentary”, str. 1438, stwierdza, że chodzi o naszą szczerość i osobistą uczciwość.

Prawdziwość Słowa Bożego i nasza pewność wynikająca z tej prawdziwości. „New Geneva Study Bible”, str. 1871.

Dwa pierwsze: „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 11, str. 87

Jan Chryzostom w swoim „Komentarzu do Listu do Efezjan” poświęcił cały kazanie (23) właśnie temu wersetowi. Skupia się przede wszystkim na pierwszym aspekcie, czyli naszym prawdomównym, świętym życiu. Jednak na str. 164 zadaje również pytanie, w jaki sposób możemy przepasać biodra prawdą, i mówi metaforycznie: „kto szuka nauki prawdy, nigdy nie upadnie na ziemię”.

Wszystkie trzy: Komentarz biblijny „The Believer’s Bible Commentary”, str. 1952, stwierdza: „Z pewnością musimy być wierni w trzymaniu się prawdy Słowa Bożego, ale konieczne jest również, aby prawda trzymała nas. Musimy ją stosować w naszym codziennym życiu. Gdy wszystko sprawdzamy w świetle prawdy, znajdujemy siłę i ochronę w walce”.

Podsumowując: powinniśmy być przepasani wszystkimi aspektami prawdy: nie tylko powinniśmy wierzyć w źródło prawdy, jakim jest Bóg, ale także pozwolić, by zakorzeniła się ona w naszym życiu, aby nas przemieniła, a tym samym byliśmy w stanie rozróżniać, co jest prawdą, a co fałszem w tym świecie.

Pytanie: W jaki sposób, zgodnie z Ef 6,15, nasza gotowość wynika z ewangelii pokoju?

Odp.: Gotowość może wynikać ze studiowania Słowa Bożego, nauki i wspólnoty z innymi wierzącymi, ale nie o tym tutaj mowa. Ta gotowość wynika z naszej nadziei i radości z dobrej nowiny dla nas i dla wszystkich, którzy uwierzą.

P: Dlaczego w Ef 6,16 potrzebujemy tarczy oprócz pozostałych elementów zbroi?

O: Dobrze jest mieć wielowarstwową ochronę przed atakiem. Jeśli przeciwnik przedrze się przez jedną warstwę, wciąż pozostaje druga. Nie zdoła przebić się przez zbroję, jeśli zatrzyma go tarcza. Rzymska tarcza miała zazwyczaj prostokątny kształt, wymiary 2 stopy na 4 stopy i była wykonana z metalu pokrytego skórą. Mogła ważyć 12 funtów, a może nawet aż 15 funtów. Czasami żołnierze uderzali przeciwników tarczami, aby wytrącić ich z równowagi. Jeśli masz już pas prawdy i napierśnik sprawiedliwości, nadal musisz gasić płonące strzały złego za pomocą tarczy wiary. List do Hebrajczyków 11 podaje wiele dobrych przykładów wiary. Biblia studyjna NIV, str. 1799, dodaje, że rzymskie tarcze były metalowe, ale pokryte skórą. Skórę można było namoczyć w wodzie, aby ugasić płonące strzały, choć zwiększałoby to jej wagę. Grecki historyk Herodot podaje, że strzały zanurzano w smole i podpalano. Pompejusz używał płonących strzał nasączonych smołą w bitwie morskiej z Markiem Antoniuszem. Oktawian (August) używał ognistych strzał w bitwie morskiej pod Akcjum. Nie mamy żadnych informacji o tym, by używano strzał zatrutych.

P: Dlaczego, twoim zdaniem, w Ef 6,17 miecz jest wymieniony jako ostatni?

Odp.: Zanim wyruszysz z mieczem, musisz zapewnić sobie odpowiednią obronę.

P: W Ef 6,19-20, w jaki sposób Paweł i my mamy być nieustraszeni?

O: Greckie słowa oznaczające „bez strachu”, en parrhesia i parrhesiasomai, mogą oznaczać „z odwagą”. Nie oznacza to „z zamkniętymi oczami” ani lekceważenia ryzyka, ale raczej – pomimo znanych i nieznanych nam zagrożeń i tak wypełniamy wolę Bożą.

P: Co fragment z Ef 6,19 mówi o rzymskokatolickiej koncepcji „zapasów łaski”?

Odp.: „Zasoby łaski” to koncepcja rzymskokatolicka, zgodnie z którą święci, a zwłaszcza Maryja, matka Jezusa, dysponują dodatkową łaską, którą mogą obdarowywać osoby modlące się do nich. Jednak w Liście do Efezjan 6:19 Paweł nie udziela innym dodatkowej łaski, lecz prosi ich, by modlili się do Boga o wzmocnienie dla niego samego. Interesujące jest również to, że w czasie pisania Listu do Efezjan Paweł przebywa w więzieniu (prawdopodobnie w areszcie domowym). Jego główną modlitwą nie jest prośba o wcześniejsze uwolnienie ani o bezpieczeństwo, ale uznaje on, że jego największą potrzebą jest możliwość odważnego głoszenia Słowa.

Pytanie: Co jest interesującego w słowie „łańcuchy” w Liście do Efezjan 6:20?

Odp.: Jest to słowo o podwójnym znaczeniu. Bogaci ludzie, w tym kobiety i ambasadorzy, nosili małe złote łańcuszki ozdobne; nazwalibyśmy je naszyjnikami i bransoletkami. To samo słowo może oznaczać również łańcuchy więźnia. To, co Rzymianie postrzegali jako łańcuchy więźnia, Paweł mógł traktować jako łańcuszki ozdobne, widoczne w niebie.

P: Dlaczego fragment z Ef 6,21–24 jest tak ściśle zbieżny z Kol 4,7–8?

Odp.: Paweł napisał oba listy niemal w tym samym czasie, a Tychik prawdopodobnie zaniósł je oba do swoich kościołów. Paweł prawdopodobnie spieszył się, aby je ukończyć, zanim Tychik wyruszył w drogę. Gdyby ktoś w późniejszym czasie fałszował List do Efezjan i/lub List do Kolosan w imieniu Pawła, zadbałby o to, by nie były one tak podobne.

P: Jakie są podobieństwa między Listem do Efezjan a innymi listami Pawła?

O: Oto kilka podobieństw i różnic w stosunku do innych listów Pawła. W celu potwierdzenia tych spostrzeżeń porównamy również te księgi z Listem Jakuba, 1 i 2 Listem Piotra, 1–3 Listem Jana oraz Listem Judy, które to listy, jak wiadomo, nie zostały napisane przez Pawła.

(niekompletne)

Pytanie: Czy to Paweł napisał List do Efezjan?

Odp.: Wszyscy zgadzali się, że Paweł napisał List do Efezjan, dopóki ojciec chrześcijańskiego liberalizmu, Friedrich Schleiermacher (1768–1834), nie zaprzeczył temu. Twierdzi się, że list ten różni się od pozostałych ze względu na długie zdania, unikalne słowa oraz podobieństwa do Listu do Kolosan, którego autorstwo również nie jest przez nich uznawane za paulińskie. List do Efezjan zawiera 39 (lub 42) unikalnych słów, których nie ma w księgach uznawanych przez nich za autorstwa Pawła. Jednak List do Rzymian zawiera 100, 1 List do Koryntian 180, 2 List do Koryntian 95, List do Galatów 33, a List do Filipian 41.

Pytanie: Jakie dowody mamy w Liście do Efezjan na to, że ta księga powinna znajdować się w Biblii?

Odp.: Istnieją co najmniej trzy dobre powody.

1. Napisał ją Paweł, a był on apostołem. Piotr potwierdził w 2 Liście Piotra 3:15-16, że słowa Pawła są Pismem Świętym.

2. Sam Paweł stwierdził, że jest apostołem w 1 Liście do Tymoteusza 1:1; 2:7, Liście do Rzymian 1:1; 1 Liście do Koryntian 1:1; 9:1, 2 Liście do Koryntian 1:1, 11:5; List do Galatów 1:1; List do Efezjan 1:1; List do Kolosan 1:1; 1 List do Tymoteusza 1:1; 2 List do Tymoteusza 1:1; List do Tytusa 1:1.

3. Cytaty i odniesienia z pism wczesnochrześcijańskich

List Ignacego do Efezjan (110–117 r. n.e.), rozdz. 1, cytuje List do Efezjan 5:2, a w rozdz. 12 autor wspomina, że Paweł wspomina o Efezjanach w swoim liście. List Ignacego do Polikarpa, rozdz. 5, cytuje List do Efezjan 5:25.

List Polikarpa do Filipian (biskup w latach 100–155 n.e.) cytuje List do Efezjan 2:8–9 i 4:26, a także szereg innych wersetów, nie podając źródła, poza stwierdzeniem, że cytaty z Psalmu 4:5 i Listu do Efezjan 4:26 są „zapisane w tych pismach”.

Ireneusz z Lyonu (182–188 r. n.e.) w wielu miejscach. W jednym miejscu cytuje List do Efezjan 5:30 jako słowa Pawła zawarte w Liście do Efezjan w dziele Ireneusza „Przeciw herezjom”, księga 5, rozdz. 2.2, s. 528

Od heretyka Marciona (przed 170 r. n.e.) znamy, według Tertuliana i Epifaniusza, jego cytaty z Listu do Efezjan 1:1,18; 3:9; 4:6; 5:14; 6:1,12,19

W „Męczeństwie męczenników ze Scillitan” (180–202 r. n.e.) wspomniano o chrześcijanach posiadających pisma Pawła, nie precyzując jednak, które listy.

Kanon Muratoriego (190–217 r. n.e.) wspomina, że Paweł napisał listy do siedmiu kościołów: do Koryntian (2 listy), Efezjan, Filipian, Kolosan, Galatów, Tesaloniczan (2 listy) oraz Rzymian. Paweł napisał również List do Filemona, List do Tytusa oraz dwa listy do Tymoteusza.

Klemens Aleksandryjski (193–217/220 r. n.e.) wspomina o apostołowym liście do Efezjan i cytuje fragment Listu do Efezjan 4:13–15. Książka „Instruktor”, tom 1, rozdz. 5, str. 213

Tertulian napisał w 207 r. n.e., że autorem był apostoł Paweł w dziele „O zmartwychwstaniu ciała”, rozdz. 40. Tertulian stwierdził, że Paweł napisał List do Efezjan 2:20 w dziele „Pięć ksiąg przeciwko Marcionowi”, księga 4, rozdz. 38, str. 415.

Teodot (prawdopodobnie montanista) (ok. 240 r. n.e.) nawiązuje do Listu do Efezjan. „Wybrane fragmenty z Pism Prorockich”, rozdz. 20, str. 45

Gnostyccy naaseni (przed 235/6 r. n.e.) według Hipolita odwołują się do Listu do Efezjan 5:14 w dziele „Obalenie wszystkich herezji”, księga 5, rozdział 2, str. 51

Hipolit (222–235/6 r. n.e.) cytuje List do Efezjan 5:14 jako fragment Pisma Świętego w dziele „Obalenie wszystkich herezji”, księga 5, rozdział 2, str. 51.

Orygenes (225–253/254 r. n.e.) cytuje List do Efezjan 6:12 jako słowa Pawła skierowane do Efezjan w dziele „De Principiis”, księga 3, rozdział 4, str. 332

Novatian (250/254–257 n.e.) cytuje List do Efezjan 4:10, podając, że jest to tekst Pawła, w „Traktacie o Trójcy Świętej”, rozdz. 17, str. 627

„Traktat przeciwko Nowacjanowi” (254–256 r. n.e.), rozdz. 17, str. 663, cytuje List do Efezjan 5:6,7 jako słowa apostoła

Cyprian, biskup Kartaginy (ok. 246–258 r. n.e.), cytuje „List Pawła do Efezjan” w „Traktacie” 12, w trzeciej księdze, w wersach 7, 70, 72 i 117.

Firmilian z Cezarei w liście do Cypriana (256 r. n.e.) cytuje List do Efezjan 4:5-6 w „Listach Cypriana”, list 74, rozdz. 24, s. 396.

Na VII Soborze Kartagińskim (258 r. n.e.) na str. 571 Wiktor z Assuri parafrazuje List do Efezjan 4:5 jako „jest napisane”.

Grzegorz Cudotwórca (240–265 r. n.e.) parafrazuje List do Efezjan 5:5–13, mówiąc: „Pismo Święte mówi” w „Listach kanonicznych”, rozdz. 2, str. 18.

Adamantiusz (= Adamantiusz Judaeus) (ok. 300 r. n.e.) cytuje List do Efezjan 2:11-13 jako słowa apostoła skierowane do Efezjan. „Dialog o prawdziwej wierze w Boga”, część druga, str. 99. Odnosi się on również do Listu do Efezjan 1:5 jako do słów apostoła, a także do Listu do Efezjan 1:6-7 oraz 2:17-18.

Wiktorin z Petau w Austrii (męczennik, zm. 304 r. n.e.) wymienia listy Pawła jako: do Rzymian, do Koryntian, do Galatów, do Efezjan, do Tesaloniczan, do Filipian, do Kolosan i do Tymoteusza.

Piotr z Aleksandrii (306, 285–311 r. n.e.) cytuje fragment z Listu do Efezjan 2:8–9 jako pochodzący od apostoła w „Fragmencie 2” dotyczącym Boskiej Trójcy, str. 280.

Metodiusz (270–311/312 r. n.e.) cytuje List do Efezjan 5:28–30 jako dzieło Pawła. „Uczta dziesięciu dziewic”, rozważanie 3, rozdz. 2, s. 317.

Atanazy z Aleksandrii (318 r. n.e., przed soborem nicejskim) cytuje List do Efezjan 3:18 jako słowa Pawła. „Wcielenie Słowa”, rozdz. 16, s. 45.

Laktancjusz (ok. 303–ok. 325 r. n.e.) cytuje połowę Listu do Efezjan 4:26 jako: „Bóg nakazał nam, abyśmy nie pozwalali, by słońce zachodziło nad naszym gniewem”. „Instytucje boskie”, księga 6, rozdz. 18, s. 185

Euzebiusz z Cezarei (318–325 r. n.e.) cytuje List do Efezjan 6:12m (nie 11, nie 15, nie 3 słowa) jako „Święte Pismo”. *Przygotowanie do Ewangelii*, rozdz. 16, str. 22

„Historia kościelna” Euzebiusza (323–326 r. n.e.), księga 3, rozdz. 3, str. 134 (domyślnie). Pisze on: „Czternaście listów Pawła jest dobrze znanych i niebudzących wątpliwości”. Następnie wspomina, że niektórzy kwestionują, czy Paweł napisał List do Hebrajczyków, czy nie. W tomie 3, rozdz. 25, str. 155 stwierdza również, że listy Pawła są Pismem Świętym. Ojcowie nicejscy i postnicejscy, seria druga, tom 1, str. 155.

Po soborze nicejskim

Eustacjusz (323–337 r. n.e.)

Asteriusz Sofista (po 341 r. n.e.) odwołuje się do Listu do Efezjan 6:12

Afrahata Syryjczyka (337–345 r. n.e.) „Wybrane dowody”

Hegemoniusz (IV w.) cytuje połowę fragmentu z Listu do Efezjan 3:8 jako słowa Pawła w dziele „Spór z Manesem”, rozdz. 34, str. 207.

Ammon (IV w. n.e.) odwołuje się do Listu do Efezjan 6,12

Odpowiedź Mariusza do Kandida Arianina (359–362 r. n.e.)

Wiktorin z Rzymu (po 363 r. n.e.)

Bazyli z Kapadocji (=Bazyli z Ancyry) (357–378/379 r. n.e.) cytuje List do Efezjan 4:15,16 w dziele „O Duchu Świętym” (Efezjan), rozdz. 5, pkt 9, str. 61. Bazyli cytuje również List do Efezjan 3:9 jako dzieło Pawła w dziele „O Duchu Świętym”, rozdz. 11, str. 7

Atanazy z Aleksandrii (367 r. n.e.) wymienia księgi Nowego Testamentu w „Liście świątecznym” nr 39, str. 552

Hilary z Poitiers (355–367/368 r. n.e.)

„Synopsis Scripturae Sacrae” (350–370 r. n.e. lub V w.) wymienia List św. Pawła do Efezjan jako część Nowego Testamentu. Cytuje cały fragment Listu do Efezjan 1,1.

Schizmatyk Lucyfer z Cagliari (370/371 r. n.e.) odwołuje się do fragmentów Listu do Efezjan 4:9; 5:9; 5:15

Marcellus z Ancyry (ok. 374 r. n.e.) odwołuje się do Listu do Efezjan 4:6

Tytus z Bostry (przed 378 r. n.e.)

Efraim Syryjski, autor hymnów (350–378 r. n.e.)

Bazyli z Kapadocji (357–378 r. n.e.) odwołuje się do Listu do Efezjan 4:32

Synod w Laodycei (we Frygii) (343–381 r. n.e.) w kanonie 60, str. 159, wymienia księgi Starego i Nowego Testamentu. Kanon 59, str. 158, stanowi, że w kościele można czytać wyłącznie księgi kanoniczne Starego i Nowego Testamentu.

Ambrosiaster (po 384 r. n.e.)

Cyryl z Jerozolimy (ok. 349–386 r. n.e.) cytuje List do Efezjan 2:10 jako słowa apostoła w wykładzie 2.1, str. 8

Ambroży z Mediolanu (370–390 r. n.e.)

Grzegorz z Nazjanzu (330–391 r. n.e.)

Grzegorz z Elwiry (po 392 r. n.e.)

Grzegorz z Nyssy (ok. 356–397 r. n.e.) nawiązuje do Listu do Efezjan 3:18, pisząc: „Paweł… mieszkańcy Efezu”. Zob. również Wielki Katechizm, rozdz. 32, str. 150

Jan Chryzostom w 396 r. n.e. spisał 23 kazania na temat Listu do Efezjan, które zachowały się do dziś. Stwierdził, że autorem listu był Paweł.

Didym (398 r. n.e.)

Schizmatyk Lucyfer z Cagliari na Sardynii (361–ok. 399 r. n.e.) odwołuje się do Listu do Efezjan 5:9,15

Epifaniusz z Salaminy (360–403 r. n.e.)

Rufinus (374–406 r. n.e.)

Severian (po 408 r. n.e.)

Orosius/Hosius z Bragi (414–418 r. n.e.) cytuje połowę Listu do Efezjan 4:7 jako słowa apostoła. Obrona przeciwko pelagianom, rozdz. 17, str. 137

Hieronim (373–420 r. n.e.)

Sobór w Kartaginie (218 biskupów) (393–419 r. n.e.)

Chromatius z Akwilei (zm. 407 r. n.e.) odwołuje się do Listu do Efezjan 4:29

Nilus (ok. 430 r. n.e.) odwołuje się do Listu do Efezjan 4:32

Makary/Symeon (IV lub V wiek)

Maksymin (IV–V w. n.e.) odwołuje się do Listu do Efezjan 4:6

Augustyn z Hippony (388–28 sierpnia 430 r. n.e.) twierdzi, że Paweł (w dziele „O przebaczeniu grzechów i chrzcie”, tom 5, rozdz. 43, str. 31) napisał List do Rzymian, 1 List do Koryntian i 2 List do Koryntian (rozdz. 44, str. 32), List do Galatów (rozdz. 45, str. 32), List do Efezjan (rozdz. 46, str. 33), List do Kolosan (rozdz. 47, str. 33), 1 List do Tymoteusza i 2 List do Tymoteusza (rozdz. 48, str. 33), List do Tytusa (rozdz. 49, str. 33), List do Hebrajczyków (przez niektórych podważany) (rozdz. 50, str. 34), Jan cytujący Apokalipsę 5:9 (rozdz. 51, str. 34), Dzieje Apostolskie (rozdz. 52, str. 34)

Jan Kasjan (410–430 r. n.e.) cytuje Ef 4,28 jako List do Efezjan w dziele „Instytucje” Jana Kasjana, księga 10.17, str. 272

Marek z Eremity (po 430 r. n.e.)

Cyryl z Aleksandrii (444 r. n.e.)

Teodot z Ancyry (V w. n.e.)

Hesychius z Jerozolimy (–450 r. n.e.) odwołuje się do Listu do Efezjan 5:19; 6:12

Hesychius z Jerozolimy (po 450 r. n.e.)

Quodvultdeus (ok. 453 r. n.e.) odwołuje się do Listu do Efezjan 5:14

Teodoret z Cyrrus (ok. 466 r. n.e.)

Varimadum (445/480 r. n.e.)

Speculum (V wiek) odwołuje się do Listu do Efezjan 4:19; 5:2

Teodot z Ancyry (V w. n.e.)

Proklos (412–485 r. n.e.) odwołuje się do Listu do Efezjan 4:32

Ślady herezji i fałszywych pism

Heretyk Marcion według Tertuliana i Epifaniusza z Salaminy

Naaseni powoływali się na List do Efezjan 5,12 według Hipolita

W dziele „Egzegeza o duszy” (gnostyckim) przytoczono fragmenty Listu do Efezjan jako słowa Pawła.

Heretyk Priscillian (zabity w 385 r. n.e.) odwołuje się do Listu do Efezjan 6:12

Heretyk Pelagiusz (416–418 r. n.e.)

Heretyk pelagiański Teodor z Mopsuestii (428 r. n.e.)

Część tych informacji pochodzi z czwartego poprawionego wydania Alanda i innych, a także z dzieła Adamantiusza „Dialog o prawdziwej wierze w Boga” oraz z „Księgi stopni” (syryjskiego Liber Graduum).

Pytanie: Skąd wiemy, że dzisiejsze Pismo Święte w Liście do Efezjan jest wiarygodnym zachowaniem tego, co zostało pierwotnie napisane?

Odp.: Co najmniej 74 rękopisy oraz pisarze wczesnego Kościoła cytowali lub odnosili się do wersetów z Listu do Efezjan. Mamy co najmniej trzy dobre powody.

1. Bóg obiecał zachować swoje słowo w Księdze Izajasza 55:10-11; Księdze Izajasza 59:21; Księdze Izajasza 40:6-8; 1 Liście Piotra 1:24-25; Ewangelii Mateusza 24:35.

2. Świadectwo wczesnego Kościoła. Pisarze wczesnego Kościoła aż do I Soboru Nicejskiego (325 r. n.e.) cytowali List do Efezjan około 208 razy, nie licząc aluzji. Zacytowali 66% Listu do Efezjan, licząc ułamkowe wersety jako ułamki. To 102,85 z łącznej liczby 155 wersetów.

W poprzednim pytaniu wymieniono niektórych autorów, którzy odwoływali się do wersetów z Listu do Efezjan.

3. Najwcześniejsze zachowane rękopisy Listu do Efezjan wykazują niewielkie niejasności tekstowe, ale nie zawierają żadnych błędów o znaczeniu teologicznym.

Manuskrypt p46 Chester Beatty II (100–150 r. n.e.) zawiera 150 wersetów z Listu do Efezjan. W szczególności zawiera on fragmenty Listu do Efezjan 1:1–2:7; 2:10–5:6; 5:8–6:6; 6:8–18, 20–24 oraz inne fragmenty listów Pawła i Listu do Hebrajczyków. Zdjęcie pierwszej strony Listu do Efezjan znajduje się w książce „A General Introduction to the Bible” (s. 389), w „Wycliffe Bible Dictionary” (s. 532) oraz w „Eerdmans’ Bible Dictionary” (s. 340). W publikacji „The Complete Text of the Earliest New Testament Manuscripts” na str. 192 znajduje się zdjęcie fragmentu manuskryptu p46. Na str. 197–198 podano również, że jakość manuskryptu oraz znaki stychiometryczne wskazują, iż został on sporządzony przez profesjonalnego skrybę.

Pierwsza połowa III wieku – 1936 r. – Frederic G. Kenyon według publikacji „The Complete Text of the Earliest New Testament Manuscripts”.

II wiek, 200 r. n.e. – 1935 r. – Ulrich Wilken według „The Complete Text of the Earliest New Testament Manuscripts”.

200 r. n.e. – 1968 r. – „The Text of the New Testament”.

81–96 r. n.e. – 1988 – Young Kyu Kim na podstawie „The Complete Text of the Earliest New Testament Manuscripts”.

Około 200 r. n.e. – 1975 – Aland i in., wydanie trzecie.

Około 200 r. n.e. – 1998 – Aland i in., czwarte wydanie poprawione.

Od początku do połowy II wieku – 1999 – „The Complete Text of the Earliest New Testament Manuscripts”. Opiera się to częściowo na tym, że pismo jest bardzo podobne do papirusu Oxyrhynchus 8 (koniec I lub początek II wieku) oraz papirusu Oxyrhynchus 2337 (koniec I wieku).

str. 49 + str. 64 (połowa III wieku) List do Efezjan 4:16-29; 4:31-5:13 W publikacji „The Complete Text of the Earliest New Testament Manuscripts” na stronie 346 znajduje się fotografia fragmentu strony 49. Podano tam również, że strony 49 i 65 zostały spisane przez tego samego skrybę.

Koniec III wieku – 1968 r. – „Tekst Nowego Testamentu”.

p92 List do Efezjan 1:11-13,19-21; 2 List do Tesaloniczan 1:4-5,11-12 (ok. 300 r. n.e.) W publikacji „The Complete Text of the Earliest New Testament Manuscripts” na stronie 614 znajduje się fotografia fragmentu p92. Podano tam również, że datuje się go na koniec III lub początek IV wieku, ponieważ pismo jest dość podobne do P. Bodmer IX, P. Cairo Isid. 2 oraz P. Rylands III 389.

Vaticanus [B] 325–350 r. n.e.

Sinaiticus [Si] 340–350 r. n.e.

I (Waszyngton) V wiek Ef 3:20; 4:9,29; 5:22; 6:12; 6:19-20, inne?

Koptyjski bohairski [Boh] III/IV wiek

Koptyjski sahidyjski [Sah] III/IV wiek

Koptyjski fajumski [Fay] III/IV w.

Aleksandryjski [A] ok. 450 r. n.e.

Claromontanus V/VI wiek

Język ormiański [Arm] od V wieku

gruziński [Geo] od V wieku

Etiopski [Eth] od ok. 500 r. n.e.

Łacińska Wulgata [Vg] IV i V wiek

Peshitta syryjska [Syr P] 400–450 r. n.e.

str. 13 Londyn/Florencja, III/IV wiek

Syryjski w tradycji Filoksenowskiej [Syr Ph] 507/508 r. n.e.

Więcej informacji na temat wczesnych rękopisów Listu do Efezjan można znaleźć na stronie www.BibleQuery.org/EphesiansManuscripts.html.