< Pytanie biblijne dotyczące Księgi Izajasza

Pytanie: Jakie są najważniejsze terminy w Księdze Izajasza 1–66?

Odp.: Oto wiele z nich.

Pytanie: Które wersety z Księgi Izajasza odnoszą się do Jezusa?

Odp.: Cytaty z Księgi Izajasza w Nowym Testamencie przewyższają liczbę cytatów ze wszystkich pozostałych ksiąg Starego Testamentu razem wziętych. Jeśli wierzysz, że Nowy Testament jest nieomylnym Słowem Bożym, to wszystkie one pochodzą z Księgi Izajasza. Poniższe wersety z Księgi Izajasza są cytowane lub przywoływane w Nowym Testamencie w odniesieniu do Jezusa.

Oczywiście istnieją dodatkowe fragmenty mesjańskie, o których nie wspomina Nowy Testament.

Wśród zwojów znad Morza Martwego bardzo interesujący jest Wielki Zwój Izajasza, ponieważ zawiera on jedenaście miejsc, w których obok fragmentów o charakterze mesjańskim znajduje się coś, co wygląda jak odwrócona na bok grecka litera tau (lub chi). Być może wynika to z faktu, że chi była pierwszą literą greckiego słowa oznaczającego Chrystusa. Nie dowodzi to jednak wpływu chrześcijaństwa, ponieważ słowo „Chrystus” było znane Żydom już przed czasami Jezusa jako greckie tłumaczenie słowa Mesjasz, czyli „namaszczony”. Te jedenaście fragmentów to: Izajasz 32:1 i nast.; 42:1 i nast.; 42:5 i nast.; 42:19 i nast.; 44:28; 49:5-7; 55:3-4; 56:1-2; 56:3 i nast.; 58:13 i nast.; 66:5 i nast.

P: Czy wizje i wyrocznie w Księdze Izajasza są ułożone chronologicznie?

Odp.: Chociaż jest to możliwe, nie ma powodu, by tak sądzić. Prawdopodobnie Izajasz pod koniec swojego życia lub ktoś inny ułożył je tematycznie. Zobacz także następne pytanie.

P: Jaki jest zarys struktury Księgi Izajasza?

Odp.: Oto prosty, ogólny zarys struktury Księgi Izajasza.

Iz 1–12: Dekrety królewskie w trzech częściach

. Iz 1–5 Zgromadzenie sądowe: oskarżenia Boga wobec Judy i Jego plany wobec niej

. . Iz 1: Sprawa sądowa i trzy nieszczęścia: narodowe, religijne i społeczne

. . Iz 2–4 Wasz wybór: kroczyć w świetle błogosławieństwa czy ukrywać się w prochu lub pod przekleństwem

. . . Iz 2:1-4 Poemat o Syjonie

. . . . Iz 2:5-9 Apel o miłosierdzie Pana

. . . . . Iz 2:10-22 Albo ukryj się w skałach przed Jego gniewem

. . . . Iz 3:1-9 Oto jak poważny będzie ten gniew

. . . Iz 3:10-26 Tak właśnie Bóg będzie sądził

. . Iz 4:2-6 Pieśń o Syjonie

. . Iz 5 Pieśń mojego Ukochanego i zniszczenie bezwartościowej winnicy

. Iz 6 Misja Izajasza

. Iz 7-12 Immanuel – Bóg z nami

Iz 13-27 Sąd Pański nad wszystkimi

. Iz 13–23 Sąd Boży nad narodami

. Iz 24–27 Bóg osądza świat (Mała Apokalipsa)

Iz 28–39 Nadzieja płynąca z sądu

. Iz 28–33 Biada nieposłusznemu ludowi Bożemu

. Iz 34–35 Przyszłe plany Boga wobec świata

. Iz 36–39 Wtręt historyczny: Księga Ezechiasza

Iz 40–66: Pocieszenie i odnowa

. Iz 40–44: Boża pociecha i charakter

. Iz 45–48: Cyrus i Babilon oraz opuszczenie Babilonu

. Iz 49–55 Boży Wybawiciel i wybawienie Izraela

. Iz 56–59 Odpowiedzialność człowieka i jego upadek

. Iz 60–66 Pewne obietnice Boże dotyczące przyszłości

Lub, jak podaje Komentarz Keila-Delitzscha do Starego Testamentu, tom 7, część 2, str. 128, istnieje dziesięć części, a każda z nich zawiera dziewięć przemówień. Części te to: 1–6, 7–12, 13–23, 24–27, 28–33, 34–35, 36–39, 40–48, 49–57, 58–66.

Chociaż możliwe jest, że wizje i wyrocznie są ułożone chronologicznie, nie ma na to dowodów. Izajasz 1–6 prawdopodobnie pochodzi jednak z samego początku posługi Izajasza. Rozdział 6 Księgi Izajasza mógł powstać po wygłoszeniu rozdziałów 1–5, lub – co bardziej prawdopodobne – miał miejsce przed nimi i stanowi retrospekcję. Rozdziały 1–5 Księgi Izajasza służą ukazaniu powodów, dla których Bóg potrzebował proroka takiego jak Izajasz, a następnie rozdział 6 zawiera wezwanie do służby. Rozdziały Księgi Izajasza mogły zostać uporządkowane tematycznie albo przez samego Izajasza pod koniec jego życia, albo przez kogoś innego.

P: O czym, w skrócie, jest mowa w rozdziałach 1–12 Księgi Izajasza?

Odp.: Ktoś mógłby uznać, że jest to głównie Boże ostrzeżenie skierowane do Izraela. Inny mógłby powiedzieć, że jest to gwałtowny gniew Boży; jeszcze inny – Boża pociecha; kolejny – nasza radość w Panu, a jeszcze inny – nasza nadzieja w Bogu. Jednak każde z tych spojrzeń, rozpatrywane osobno, pomija sedno pierwszej części Księgi Izajasza: rozdziały 1–12. Widzimy tu raczej postęp w Bożych emocjach: od ostrzeżenia, przez gniew, przebaczenie i pocieszenie, aż po radość. W przypadku niektórych etapów tej progresji dostrzegamy przyczyny, ale w przypadku innych jedynymi widocznymi powodami są to, kim jest Bóg, oraz Jego głęboka, niezasłużona miłość do nas.

Wreszcie rozdziały 1–11 skupiają się na Bożym postępowaniu wobec Judy i jej stolicy, Jerozolimy (Syjonu). Rozdziały 13–23 skupiają się na Bożym postępowaniu wobec świata. Rozdział 12 pełni rolę przejściową, podsumowując Boże postępowanie wobec Izraela oraz chwałę za to na całej ziemi.

P: Kiedy żył Izajasz, o którym mowa w Iz 1,1?

Odp.: Rozdział 6 Księgi Izajasza, napisany na początku jego działalności, miał miejsce „w roku śmierci króla Uzjasza”, czyli w 740/739 r. p.n.e. Po Uzjaszu panowali Jotam, Achaz i Ezechiasz, a następnie Manasses w 687 r. p.n.e. Ponieważ Izajasz wspomina o śmierci Sennacheryba, prawdopodobnie żył jeszcze w momencie tego wydarzenia, które miało miejsce w 681 r. p.n.e.

Żydowska księga pseudepigraficzna „Wniebowstąpienie Izajasza” podaje, że Izajasz został zabity poprzez przecięcie na pół podczas panowania Manassesa. „Przewodnik po Biblii” Asimova (str. 547) nazywa to „Męczeństwem Izajasza” i podaje, że zostało to napisane około 100 r. n.e. List do Hebrajczyków 11:37 mówi, że niektórzy wierzący ze Starego Testamentu zostali przecięci na pół, a Asimov twierdzi, że może to być nawiązanie do Izajasza.

Pytanie: Kim był Amoz, ojciec Izajasza, o którym mowa w Iz 1,1?

Odp.: Nie wiemy o nim nic. W „Przewodniku po Biblii” Asimova (str. 527) wspomniano o tradycji rabinicznej, zgodnie z którą Amoz był bratem króla Amazjasza, co oznaczałoby, że Izajasz pochodził z rodu królewskiego. Jednak w „Komentarzu biblijnym Expositor’s” (tom 6, str. 4) stwierdza się, że tej żydowskiej tradycji, zgodnie z którą Amoz pochodził z rodu królewskiego, nie da się potwierdzić.

P: Jak duża część Starego Testamentu była już spisana w czasach Izajasza (Iz 1,1)?

Odp.: Prawdopodobnie od Księgi Rodzaju do 2 Księgi Samuela, najprawdopodobniej Księga Hioba oraz Księga Psalmów.

Pytanie: Jakie znaczenie ma wzmianka o królach w Iz 1,1?

Odp.: Pokazuje nam to, że Izajasz żył w czasach, które były bardzo bolesne dla ludzi pobożnych. Większość królów Judy była niegodziwa. Jeden z nielicznych wspomnianych dobrych królów, Uzjasz, dopuścił się pychy, sam paląc kadzidło w świątyni, podczas gdy powinni to robić wyłącznie kapłani. W rezultacie Bóg ukarał go trądem, który trwał aż do jego śmierci. Niezależnie od okoliczności Izajasz nadal mógł wiernie służyć Bogu i my również powinniśmy tak postępować.

P: Czy w Iz 1,1 Izajasz miał tylko jedną wizję od Boga, czy też wiele wizji?

Odp.: Izajasz miał wiele wizji. Oto początki niektórych z tych wizji i (wyłącznie słownych) proroctw: rozdziały 1, 2, 6, 7, 13, 15, 19, 21, 22, 23, 37:21, 38:4, 39:5. Jednak pomimo negatywnych ostrzeżeń zawartych w niektórych z tych wizji, musimy pamiętać, że księga ta niesie to samo przesłanie, co imię Izajasza – Jeszaja w języku hebrajskim, co oznacza „Jahwe jest zbawieniem”.

P: W jaki sposób Iz 1:1-31 przypomina proces sądowy?

Odp.: Najpierw Juda i Jerozolima są niekorzystnie porównywane do zwierząt, a następnie przedstawiane są zarzuty wobec nich. Pod względem tych zarzutów fragment ten wykazuje podobieństwa do Księgi Powtórzonego Prawa 32:1-43. Jest to jednak nieco niezwykłe, że Bóg jest zarówno powodem, jak i sędzią. Wreszcie Izajasz 1:24-31 przypomina wyrok, ale kryje w sobie wielką niespodziankę. Wyrok nie dotyczy tego, jak Bóg zamierza ich ukarać, ale raczej tego, jak zamierza ich oczyścić i przywrócić do stanu pierwotnego, a także ukarać złoczyńców. Jednak ten fragment nie mówi, przez co Bóg ich przeprowadzi, aby ich oczyścić. Izajasz 1:24-31 jest swego rodzaju „zapowiedzią”, która zostanie w pełni rozwinięta w rozdziałach Izajasza 40–66.

P: Skoro w Iz 1:2 dzieci Boże zbuntowały się, a Bóg jest dobrym ojcem, czy chrześcijanie mogą być dobrymi rodzicami, jeśli ich dzieci zbłądzą?

Odp.: Tak. Rodzice ponoszą wielką odpowiedzialność i mają ogromny wpływ na swoje dzieci. Jednak ostatecznie to dziecko, a nie rodzic, decyduje, czy pójdzie za Bogiem, czy nie.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 1:3 Izrael nie znał Boga, skoro nic się nie dzieje poza tym, na co Bóg pozwala?

Odp.: Bóg pozostawia nam pewną swobodę i pozwala na rzeczy, które Go zasmucają.

Pytanie: W jaki sposób spełniło się to zniszczenie, o którym mowa w Księdze Izajasza 1:5-7?

Odp.: Istnieją dwie sytuacje i obie pasują.

Pierwsza, mniej znacząca, dotyczy wyciętych drzew i spustoszenia wokół Jerozolimy po tym, jak Syryjczycy (Aramejczycy) i królestwo północne połączyły siły, by walczyć z królestwem południowym. Druga (i bardziej prawdopodobna odpowiedź) dotyczy roku 701 p.n.e., kiedy to Sennacheryb podbił królestwo północne i wydawało się, że wkrótce podbije również królestwo południowe.

P: W Iz 1:5 – w jakich okolicznościach dyscyplina nie przynosi efektu?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę dwie kwestie.

1. Niewłaściwe zastosowanie: Dyscyplina nie przynosi efektów, jeśli:

1a. Jest zbyt łagodna, by działać odstraszająco

1b. Osoba poddana dyscyplinie w ogóle nie rozumie, dlaczego ta dyscyplina ma miejsce.

1c. Kara, która jest niekonsekwentna lub której surowość zależy od nastroju rodzica, może być postrzegana jako kapryśna i niezrozumiała pod względem stopnia surowości.

1d. Wreszcie, kara zbyt surowa w stosunku do popełnionego czynu może wprawdzie przynieść efekt, ale może też wywołać inne, niepożądane skutki.

2. Prawidłowe stosowanie: Nawet dyscyplina stosowana idealnie i w sposób całkowicie spójny nie gwarantuje osiągnięcia pożądanego efektu. To od osoby poddanej dyscyplinie zależy, czy się podporządkuje, czy też nie zatwardzi swojego serca. Dyscyplina jest działaniem zewnętrznym. Nie może zmienić serca; może jedynie stanowić bodziec do zmiany dla danej osoby.

Kara nie zawsze działa; zależy to od osoby, która ją otrzymuje. Izajasz pyta w Księdze Izajasza 1:5: dlaczego, skoro znów zostaniesz ukarany, upierasz się przy ponownym buncie?

Pytanie: Co oznacza w Księdze Izajasza 1:8 stwierdzenie, że córka Syjonu została pozostawiona jako „chatka na polu ogórkowym”?

Odp.: Ta skromna, samotna chatka stanowi ostry kontrast w stosunku do Księgi Izajasza 5:8, gdzie domy są połączone jeden z drugim, jakby tworzyły ogromną rezydencję. Zamożni właściciele ziemi w Judei zostaną zredukowani do roli ubogich rolników utrzymujących się z uprawy na własne potrzeby, zanim Asyria i Babilonia zakończą z nimi swoje rozrachunki.

Na marginesie, ogórek jest rodzajem melona i nie ma całkowitej pewności, jakie warzywa obejmuje to hebrajskie słowo.

Pytanie: W jaki sposób Iz 1,9 nawiązuje do Rz9:29 ?

Odp.: List do Rzymian9:29 cytuje Izajasza 1:9, aby pokazać, że zarówno w sensie duchowym, jak i fizycznym, ludzie pochodzenia żydowskiego, którzy wierzą w Boga, stanowią resztkę, czyli bardzo niewielki procent Izraelitów sprzed wygnania. Na marginesie warto dodać, że w większości rękopisów między Izajaszem 1:9 a 1:10 znajduje się odstęp. Był to starożytny sposób zaznaczenia, że rozpoczyna się nowa sekcja.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 1:11-17 i Księdze Jeremiasza 6:20 Bóg krytykuje ofiary, zgromadzenia, a nawet modlitwę, skoro sam nakazał je w Torze?

Odp.: Nie jest to religia, która porusza serce Boga. W rzeczywistości mowa tu o koncepcji, której istnienia wiele osób nie chce zaakceptować: „bezsensownej religii”. Przetłumaczone wyrażenie „nie mogę tego znieść” w Księdze Izajasza 1:13 nie oddaje w pełni siły hebrajskiego oryginału. Być może lepszym tłumaczeniem byłoby: „nie mogę tego znieść”. Niezależnie od tego jednak w Księdze Izajasza 1:14 Bóg mówi, że nienawidzi tych rzeczy. Na końcu wersetu 12 Bóg stwierdza, że ta nieszczera religia jest jedynie „hałasem na bruku”.

Księga Izajasza1:14 nie mówi, że zawsze były one ciężarem dla Boga, ale raczej, że „stały się ciężarem”. Nieszczere ofiary są męczące dla Boga. Izajasz nie jest więc całkowicie przeciwny ofiarom składanym Bogu; jednak jego mocne słowa pokazują, że Bóg sprzeciwia się hipokrytycznym ofiarom tych, którzy tak naprawdę nie chcą Mu służyć. Ponadto niegodziwi ludzie mogą wykorzystywać religię i ofiary wyłącznie jako przykrywkę dla swojej niegodziwości.

Pytanie: Czy w Iz 1,15 wszechwiedzący i wszechsłyszący Bóg nie słyszy modlitw wszystkich ludzi?

Odp.: Nie. Izajasz 1:15 mówi, że gdy ludzie, którzy nie pokutowali za swoją niegodziwość, a mimo to hipokrytycznie modlą się do Boga, Bóg postanawia nie słuchać ani nie odpowiadać na ich modlitwy. Księga Izajasza 1:15 mówi w sposób metaforyczny, że kiedy podnoszą ręce do Boga, ich ręce są pełne krwi – nie krwi ze ofiar zwierzęcych, lecz krwi z morderstw. W języku hebrajskim istnieją różne słowa oznaczające krew, a to słowo jest dokładniej tłumaczone jako „przelana krew”, a nie krew naturalnie płynąca w ciele.

W całej Księdze Izajasza wspomniane są różne grzechy osobiste, takie jak bałwochwalstwo, cudzołóstwo itp., ale Izajasz 1:17 wspomina o „grzechach społecznych”, polegających na nieposzukiwaniu sprawiedliwości, niekaraniu ciemiężców oraz niebronieniu sierot i wdów.

Pytanie: Jak w Iz 1,18 powinniśmy poświęcić czas na rozmowę z Bogiem?

Odp.: Nie musimy niczego uczyć Boga ani Go pouczać, ale rozmowa z Bogiem pomaga Mu nas uczyć. Nie powinniśmy unikać wielkich idei ani trudnych pytań, lecz raczej cierpliwie przedstawiać je Panu. Jedną z korzyści jest to, że Bóg poprowadzi cię do odpowiedzi, a drugą – ćwiczenie umysłu w rozważaniu spraw Bożych. Być może jednak najważniejszą „korzyścią” jest po prostu przywilej spędzania tego czasu z Bogiem.

P: Czy fragment z Księgi Izajasza 1:18 sugeruje przebaczenie grzechów niezależnie od Chrystusa?

Odp.: Nie. Nie określa to dokładnego sposobu, w jaki Bóg przebaczy ich grzechy, a jedynie to, że Bóg to uczyni. Zobacz także następne pytanie.

P: Jak w Iz 1,18 Bóg mógł przebaczyć grzechy, skoro Chrystus jeszcze nie przyszedł?

Odp.: Zgodnie z Nowym Testamentem Bóg naucza, że grzechy są przebaczane wyłącznie przez Chrystusa, ale Bóg, który istnieje poza czasem, może przebaczać grzechy przez Chrystusa, kiedy tylko zechce. Bóg nie podlega żadnym ograniczeniom. W przypadku ludzi żyjących przed przyjściem Chrystusa List do Hebrajczyków 9 oraz 10:1-4 pokazują, że ich grzechy zostały „zakryte” aż do śmierci Chrystusa i że zostały im przebaczone w Chrystusie. Księga Izajasza 6:7 i inne fragmenty mówią po prostu o „zadośćuczynieniu” i „przebaczeniu”, a nie o „zakryciu na razie i przebaczeniu później” z dwóch powodów, które możemy dostrzec.

1. W Starym Testamencie Bóg w Księdze Izajasza 53 i w innych miejscach podaje jedynie wskazówki, a nie jasne nauczanie, dotyczące tego, w jaki sposób dokona tego przebaczenia. Jedyne, o co musieli się troszczyć, to fakt, że ich grzechy zostały przebaczone.

2. Bóg postrzega czas inaczej niż my. Często traktujemy rzeczy, które jeszcze się nie wydarzyły, jako przyszłe możliwości. Bóg może postrzegać je jako pewniki, które „już się wydarzyły”, tylko w późniejszym momencie na tej ogromnej trójwymiarowej taśmie wideo, którą nazywamy „życiem na ziemi”.

Pytanie: Co jest interesującego w stylu literackim Izajasza w Księdze Izajasza 1:21-23?

Odp.: Izajasz był mistrzem wielu rodzajów poezji hebrajskiej. W Księdze Izajasza 1:19b-20a posłużył się grą słów: bądźcie posłuszni i czerpcie z dóbr tej ziemi albo bądźcie nieposłuszni i zostaniecie pochłonięci przez miecz. Jednak tutaj, w Księdze Izajasza 1:21-23, przechodzi do stylu elegii, tak jakby przemawiał na pogrzebie. Ciekawe jest to, że ta „mowa pogrzebowa” nie jest skierowana do nikogo, kto zmarł, ale do miasta i jego mieszkańców, którzy odwrócili się od Boga. Nie zostali oni jeszcze zabici, ale interesujące jest wygłoszenie mowy pogrzebowej, gdy ludzie, których opłakujesz, wciąż żyją wśród słuchaczy.

Pytanie: Dlaczego, jak czytamy w Księdze Izajasza 1:21, w niektórych miejscach jest tak wielu niegodziwych ludzi i morderców?

Odp.: Chociaż nie znamy sytuacji wszystkich mieszkańców Jerozolimy, ogólnie rzecz biorąc, możemy dostrzec co najmniej sześć powodów, dla których w mieście może być wielu niegodziwych ludzi.

1. Brak sprawiedliwości lub niekonsekwencja w karaniu sprawców.

2. Brakuje pouczeń zgodnych z wolą Bożą.

3. Brakuje pobożnych przywódców politycznych i religijnych, których ludzie mogliby szanować i którzy mogliby dawać przykład.

4. Wierzący nie modlą się za swój lud (1 Samuela12:23 ).

5. Sami pobożni ludzie nie odwracają się od swoich niegodziwych dróg (2 Kronik7:14 ).

6. Rozpad rodzin. Pewnego razu osoba zaangażowana w posługę więzienną wpadła na pomysł, by kupić kartki z okazji Dnia Matki i rozdać je osadzonym, aby napisali je dla swoich matek. Zwrócono się również do firmy Hallmark z pytaniem, czy byłaby skłonna podarować jakieś kartki. Firma Hallmark przekazała całą partię kartek, które rozdano, a program okazał się wielkim sukcesem. Mniej więcej miesiąc później zrobiono to samo z okazji Dnia Ojca. Okazało się to całkowitą porażką; większość osadzonych nie była tym zainteresowana. Najwyraźniej większość z nich nie miała w swoim życiu postaci ojca.

P: Dlaczego Iz 2,1-4 jest bardzo podobny do Mi 4,1-3?

Odp.: Według Jeremiasza 26:18 Micheasz prorokował za panowania Ezechiasza. Micheasz i Izajasz byli więc współczesnymi sobie prorokami i jeden z nich mógł usłyszeć to od drugiego, albo obaj mogli usłyszeć to od nieznanego z imienia proroka, być może Joela. Być może pochodzi to najpierw od Micheasza lub od nieznanego z imienia proroka, być może Joela, ponieważ Joel 3:10 również zawiera podobieństwa. Jednym z powodów jest to, że fragment ten wspomina o „dniach ostatecznych”, a chociaż Izajasz nigdzie indziej nie używa tego terminu, to jest on istotnym elementem proroctw Micheasza.

Pytanie: W Iz 2,2 – kiedy według Izajasza miały nadejść dni ostateczne?

Odp.: Izajasz nie podał, kiedy nadejdą, ani nie podał wielu szczegółów. Być może Bóg nie objawił tego Izajaszowi. Istnieje więcej niż jeden Dzień Pański. Dzień sądu miał nadejść wkrótce, kiedy Bóg posłużył się Asyryjczykami, by sprowadzić sąd, zniszczyć Izrael i ukarać Judę. Ostatecznie jednak, na podstawie opisu i późniejszej wiedzy objawionej ludzkości w Nowym Testamencie, będzie to miało miejsce podczas Tysiąclecia. Więcej szczegółów na temat miasta i świątyni w tym czasie znajduje się w Księdze Ezechiela 40–43.

Pytanie: Dlaczego, twoim zdaniem, w Iz 2:2,4; 11:9; 25:6-7; 27:13; 30:29; 56:7; 57:13; 65:11,25; 66:20 oraz w Księdze Ezechiela 40–43 Izajasz podkreśla znaczenie Świątyni Pańskiej w Tysiącleciu?

Odp.: Izajasz i Ezechiel wielokrotnie prorokowali o Tysiącleciu.

P: Dlaczego w Iz 2:4, w dniach ostatecznych, Bóg będzie musiał rozstrzygać spory między narodami?

Odp.: Nie będzie ich wtedy rozstrzygał, ponieważ już je wcześniej rozstrzygnął. Gdy Mesjasz rozpocznie swoje panowanie na ziemi, nie będzie musiał rozstrzygać żadnych sporów, nieporozumień ani wojen. Jedynym wyjątkiem jest koniec Tysiąclecia, kiedy to szatan zwiedzie narody, jak opisano w Objawieniu 20:7-10.

Pytanie: Jakiego rodzaju pługi mieli w tamtych czasach, o których mowa w Księdze Izajasza 2:4?

Odp.: Nie mieli oni lemieszy, jak późniejsi rolnicy. Ponieważ żelazo nie było tak powszechne, używali raczej żelaznego ostrza zamocowanego na drewnianej belce.

P: Czy w Księdze Izajasza 2:4 i Księdze Micheasza 4:3 ludzie zamienią swoje miecze na lemiesze itp., czy też w Księdze Joela 3 zamienią swoje lemiesze na miecze?

Odp.: Przekształcenie narzędzi pokojowych w narzędzia wojenne w Księdze Joela 3 ma miejsce podczas Wielkiego Ucisku, zanim Jezus powróci w chwale. Przekształcenie narzędzi wojennych w narzędzia pokojowe w Księdze Izajasza 2:4 i Księdze Micheasza 4:3 ma miejsce podczas Tysiąclecia, kiedy Jezus przyjdzie i będzie panował.

P: Dlaczego w Iz 2,6 mowa jest o dzieciach?

Odp.: Nie jest tam mowa o małych dzieciach; najprawdopodobniej chodzi o synów i córki obcych. Innymi słowy, łączą siły z poganami w celach religijnych.

P: Dlaczego w Księdze Izajasza 2:6-9 i Księdze Micheasza 5:10-14 Bóg opuścił Dom Jakuba?

O: Termin „Dom Jakuba” może odnosić się zarówno do Izraela, jak i do Judy. Podano około dziesięciu powodów. (Filistyni faktycznie znajdowali się na zachód od Izraela, więc „drogi wschodnie” w wersecie 6 stanowią odrębny powód.) Oporzucili Boga, a mimo to, jak później informuje nas Jeremiasz 7, lud nadal oczekiwał, że Bóg ich ochroni.

W Stanach Zjednoczonych często śpiewamy piosenkę zatytułowaną „God Bless America”. Pojawił się jednak billboard, na którym zadano ważne pytanie: „Czy Ameryka błogosławi Boga?”. Jeśli jakiś kraj odwraca się od Boga, czy powinien oczekiwać, że Bóg go ochroni?

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 2:6 uznano za szaleństwo to, że zwracali się do wróżbitów?

Odp.: Wróżbiarstwo, czyli przepowiadanie przyszłości, jest zakazaną praktyką okultystyczną polegającą na próbach przewidywania przyszłości. Nie muszą płacić wróżbitom za fałszywe przepowiadanie przyszłości, ponieważ Izajasz mówi im prawdę o tym, co się wydarzy, i robi to za darmo. Udając się do wróżbitów, sprowadzają na siebie winę i czeka ich zła przyszłość, pełna podboju i niewoli.

P: Dlaczego w Iz 2,9 i następnych wersetach Izajasz prosi Boga, by im nie przebaczył?

Odp.: Może to oznaczać „nie przebaczaj im!”, albo „z pewnością im nie przebaczysz”. Niezależnie od tego jednak większość ludzi nie okazała skruchy ani nie dała żadnej nadziei, że kiedykolwiek to nastąpi. Izajasz odzwierciedlał serce Boga, który nie przebaczy tym, którzy nie okazali skruchy. Jednak Bóg przebacza tym, którzy okazują skruchę i zwracają się do Niego po zbawienie.

P: Co jest dziwnego w złocie i srebrze, o których mowa w Iz 2,20?

Odp.: Te cenne metale, przerobione na bezwartościowe bożki, staną się „własnością” bezwartościowych stworzeń – kretów i szczurów. Bałwochwalca nie jest silniejszy od swojego martwego bożka i jest równie bezradny.

P: Dlaczego w Iz 3:4 ich władcami będą dzieci i niemowlęta?

Odp.: Są dwie odpowiedzi: przepowiednia i jej natychmiastowe spełnienie.

Przepowiednia: Księga Izajasza 3:1-3 mówi, że zostaną odebrane zapasy żywności, wody oraz mądrzy przywódcy. Odnosi się to do złego rządu, w którym przywódcy bardziej cenią swoje wzbogacenie się niż dobro kraju. Może to być sąd nie tylko przeciwko Izraelowi i Judzie, ale przeciwko każdemu narodowi, który odwrócił się od Boga. Ponadto, gdy Achaz został królem, miał zaledwie dwadzieścia lat, a według Septuaginty – dwadzieścia pięć.

Natychmiastowe spełnienie: W czasach pokoju i niezależności król panował do sędziwego wieku. W związku z tym jego syn stawał się królem dopiero w nieco starszym wieku. W przeciwieństwie do tego 2 Kronik 36:1-11 mówi, że

Jojachaz miał 23 lata i panował zaledwie 3 miesiące

Jojakim miał 25 lat i panował 11 lat

Jojachin miał 8 lat (błąd kopisty, w rzeczywistości 18) i panował 3 miesiące i dziesięć dni

Sedekiasz miał 21 lat i panował 11 lat

Wszyscy byli młodzi, ponieważ ich poprzednik został tak szybko odsunięty od władzy.

Izajasz mówi, że skoro podobał im się wpływ dzieci obcokrajowców (Izajasz 2:6), to w Izajasza 3:4 będą mieli dzieci rządzące nad nimi.

Pytanie: Dlaczego w Iz 3:4 lud miałby godzić się na niedojrzałych władców?

Odp.: Być może dopóki widzą, że przywódca działa w ich najlepszym interesie, nie obchodzi ich, co dzieje się z krajem ani jaki przykład da przywódca.

P: Dlaczego w Iz 3:7 ktoś miałby odmówić objęcia władzy?

Odp.: To dziwna przepowiednia, ponieważ zazwyczaj ludzie tak bardzo pragnęliby zostać królem, że byliby gotowi toczyć bitwy i mordować innych, aby to osiągnąć. Pismo Święte nie wyjaśnia, dlaczego w tym przypadku jest inaczej, ale możemy dostrzec trzy powody.

Brak korzyści: Niewiele osób chciałoby wziąć na siebie odpowiedzialność bycia władcą, gdy nie wiązałoby się to z żadną korzyścią.

Poczucie winy: Gdy naród zbacza z właściwej drogi, przywódcy mogliby odczuwać większą winę, godząc się na to, niż gdyby nie byli przywódcami.

Złe konsekwencje: Kolejna armia najeźdźcza, czy to asyryjska, egipska, czy babilońska, mogłaby postanowić zabić poprzednich władców i ich rodziny. To może być główny powód.

Pytanie: Czy w Iz 3,12 zawarta była nagana za to, że kobiety (dosłownie „córki”) miałyby nad nimi panować?

Odp.: Dobrze było mieć kobietę za władczynię, jeśli tą kobietą była sędzia Debora. Jednak było w tym wiele złego, jeśli kobietą tą była Jezabel lub Atalia. Pogańską kobietę można było uznać za „córkę obcego boga”, tak samo jak pogańskiego mężczyznę można było uznać za „syna obcego boga”. Gdy istnieją stabilne dynastie królewskie i panuje pokój, królowie dożywają sędziwego wieku, a następny król jest zazwyczaj dość dojrzały. Gdy królowie są często pojmani lub zabijani, objawem tej niestabilności jest to, że często rządzą kobiety i młodzież. Achaz został królem, mając zaledwie dwadzieścia lat, a według Septuaginty – dwadzieścia pięć. Dlatego inni pomagali mu w sprawowaniu władzy.

Księga Izajasza 3:13-15 jest skierowana przeciwko męskim książętom i władcom Jerozolimy. Księga Izajasza 3:16-17 jest skierowana przeciwko wyniosłym córkom Syjonu.

Pytanie: Co oznacza metafora przywódców niszczących winnicę Bożą w Iz 3:14; 5:1,7; Ps 80:8-18; Jr 2:21; 12:10; Ez 15:6-8; Oz 10:1?

Odp.: W sensie fizycznym każdy mógł przejść się po okolicy i zobaczyć, gdzie bogaci i przywódcy pozbawiali ubogich ich ziemi, aby powiększyć swoje posiadłości. Pamiętajmy, że Izebel kazała zabić Nabota z powodu jego winnicy. Jednak w sensie duchowym winnica ta oznacza tu lud Boży i dzieło Boże. Zniszczyli oni dzieło Boga i Jego sług dla własnych celów i korzyści.

Dzisiaj pozostaje dla mnie zagadką, dlaczego niektórzy ludzie są tak zagorzałymi zwolennikami operacji zmiany płci u dzieci, które mogą nie do końca rozumieć wszystkich konsekwencji. Wygląda to tak, jakby spieszyli się, by udowodnić, że płeć to nic więcej niż to, czym lekarz może ją uczynić.

Pytanie: Jak, w świetle Iz 3,14, przywódca chrześcijański może być dobrym lub złym zarządcą Bożej winnicy?

Odp.: Należy zwrócić uwagę na co najmniej pięć kwestii.

Po pierwsze, czy pielęgnuje on Bożą winnicę poprzez swoją troskę duszpasterską, dobre nauczanie i miłość do ludzi, czy też ją niszczy lub zaniedbuje.

Po drugie, czy kiedykolwiek zachowuje się jak dzikie wilki (Dz 20,28-31) – czy to poprzez złe nauczanie, nadużywanie władzy, wykorzystywanie seksualne, czy też chciwość finansową?

Po trzecie, czy zdają sobie sprawę, czyja to jest winnica? Nie jest ich, lecz Boża. Czy są tam po to, by budować siebie, czy też swoją owczarnię?

Po czwarte, czy zdają sobie sprawę z wagi zadania, do którego zostali powołani, jak mówi List do Hebrajczyków 13:17?

Po piąte, czy są sługami, którzy nie panoszą się nad stadem, ale nadal zapewniają jasne (a czasem nieprzyjemne) przywództwo, jak mówi 1 List Piotra 5:2-4?

Pytanie: Jaką odpowiedzialność mamy, zgodnie z Księgą Izajasza 3:14-16, aby zapobiegać wzbogacaniu się bogatych kosztem ubogich?

Odp.: Dobrze jest zarabiać pieniądze i dobrze jest być bogatym dzięki uczciwym środkom, tak jak Abraham i Hiob. Jednak czy to poprzez niesprawiedliwe prawa, niesprawiedliwe sądy, czy też jawny rabunek – zło jest wzbogacanie się kosztem ubogich.

P: Co w Iz 3,15 budzi pewien niepokój w nazywaniu Boga Panem Zastępów?

Odp.: Słowo „zastępy” oznacza „armie”, a równie dobrym tłumaczeniem jest „Pan Bóg armii”. Bóg może kierować armiami Asyryjczyków, Babilończyków i innych narodów tak, jak Mu się podoba. I Bóg grozi im sądem, kierując te armie przeciwko nim.

P: Co w Iz 3,16 oznacza wyrażenie „podskakując i skacząc”?

Odp.: Oznacza to, że zachowywały się sztucznie, wykonując krótkie, podskakujące kroki lub udając precyzję. Robiły to z dumy.

P: Jak w Iz 3:16,18 kobiety „brzęczały bransoletkami na kostkach”?

O: Odpowiedź znajduje się w Księdze Izajasza 3:18. Kobiety nosiły łańcuszki na kostkach, które były ozdobione.

P: W Iz 3:18-23 i 1 P 3:3-5, w którym momencie modne ubieranie się przekracza granicę i staje się grzechem?

Odp.: Bycie w miarę czystym i skromne ubieranie się są w porządku, ale kiedy nie dajesz jałmużny ubogim, ponieważ nie stać cię na to, by jednocześnie utrzymać swój styl życia, wtedy masz problem. Kiedy to, co nosisz, i to, co noszą inni, jest dla ciebie ważniejsze niż sprawy Boże, wówczas moda może stać się bożkiem. Z drugiej strony szkarłatne szaty były w tamtych czasach luksusem, a cnotliwa żona i matka, która dzieli się z ubogimi, a jednocześnie ubiera siebie i swoją rodzinę w szkarłat, była również godna pochwały, jak nauczają Księga Przysłów 31:20-21.

P: Dlaczego w Księdze Izajasza 3:18 wspomniane są naszyjniki przypominające księżyc?

Odp.: Były to popularne przed pojawieniem się islamu ozdoby/naszyjniki w kształcie półksiężyca, zwane po arabsku „saharonim”. Często widniało na nich imię boga księżyca, Sina.

P: Kiedy, zgodnie z Iz 4,1, siedem kobiet poprosi jednego mężczyznę, by się z nimi ożenił?

O: Może się to wydawać dobrą wiadomością dla mężczyzn, ale tak nie jest. Po walkach i zniszczeniach wojennych niewielu z nich przeżyło. W nowszych czasach miała miejsce wojna Trójprzymierza (1864–1870) – krwawa wojna, w której około 1,2 miliona osób zginęło zarówno w wyniku działań wojennych, jak i epidemii cholery. Paragwaj stracił 60–90% swojej męskiej populacji. Sojusznicy próbowali zabić wszystkich mężczyzn w wieku powyżej dziesięciu lat, w wyniku czego pozostało zaledwie około 20 000 mężczyzn. Dlatego Paragwaj na pewien czas zezwolił na poligamię. Mniej więcej w tym samym czasie, podczas wojny secesyjnej w Stanach Zjednoczonych (1861–1865), zginęło około 1 miliona osób. Najwyraźniej w czasach ostatecznych, tuż przed powrotem Mesjasza, o czym mowa w Księdze Izajasza 4:2–6, również wystąpi niedobór żyjących mężczyzn. Pokazuje to Ewangelia Mateusza 24:4–30.

Księga Izajasza 4:1 w rzeczywistości nie mówi, że poligamia będzie powszechna. Mówi jedynie, że wiele kobiet będzie rywalizować o jednego mężczyznę.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 4:1 kobieta w tamtych czasach uważałaby za hańbę pozostawanie niezamężną?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia, ale bez zawarcia małżeństwa nie mogłaby ona w sposób godny założyć rodziny. Pismo Święte potwierdza, że samotność jest czymś dobrym i nigdy nie mówi, że bycie niezamężną jest hańbą (Księga Izajasza 54:1-5; Ewangelia Mateusza 19:11-12; 1 List do Koryntian 7:25-38). Jednak niektóre kobiety w tym konkretnym przyszłym czasie, z nieokreślonych powodów, postrzegałyby małżeństwo jako sposób na pozbycie się swojej hańby. Ich hańbą mogło nie być samo samotne życie, ale działania, które, jak się zakładało, podejmowały, będąc niezamężne.

Pytanie: Czy w Iz 4:2; 11:1-4 „Odroślą” jest Jezus?

Odp.: Tak. Odrośl będzie miał udział w uświęcaniu ludu, a Bóg zmyje z nich nieczystość. Ponadto słowo oznaczające Odrośl (nasr) jest bardzo podobne do słowa „Nazarejczyk”, a Jezus dorastał w Nazarecie.

P: Kiedy, zgodnie z Iz 4:3, wszyscy w Jerozolimie staną się święci?

Odp.: Stanie się to w przyszłości, podczas Tysiąclecia.

P: W Iz 5:1-7, jaki jest sens przypowieści o właścicielu i winnicy?

Odp.: Pieśń Izajasza jest alegorią przedstawiającą Boga jako właściciela winnicy, który przygotował wspaniałą winnicę – dom Izraela i Judy. Jednak winnica ta nie przyniosła właścicielowi żadnych owoców. Bóg prorokował, że tak jak bezużyteczna winnica nie jest już pielęgnowana, lecz niszczona, tak Izrael i Juda zostaną zniszczone.

Izajasz jest mistrzem wielu stylów, a „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 6, str. 47, stwierdza, że jest to literackie arcydzieło w języku hebrajskim, które niestety traci wiele ze swojego piękna w tłumaczeniu. Izajasz 5:1-7 to nie tylko smutna pieśń, ale jest ona tym smutniejsza, że zaczyna się jako radosna pieśń o tym, co Bóg czyni w swojej winnicy. Zazwyczaj pod koniec zbiorów winogron odbywały się uroczystości. Temat ten spodobałby się miłośnikom alkoholu. Jednak kontrast między tym, co Bóg uczynił dla ludu, a ich rozczarowującą reakcją, jest przejmujący. Pieśń ta jest dość niezwykła, ponieważ jej główny punkt skupia się na dwóch prośbach i dwóch pytaniach zawartych w wersetach 3–4. Odpowiedź na pytanie, co należy uczynić, wydaje się zarówno oczywista, jak i surowa. Przychodzi czas, kiedy najlepiej jest zniszczyć niegdyś przyjemną winnicę i założyć nową.

Pytanie: W Iz 5,1-7 Bóg cieszy się, gdy ludzie nawracają się i okazują skruchę, ale jak bardzo zły musi być naród, zanim Bóg powie: „Szkoda, ale zamierzam zniszczyć ten naród”?

Odp.: Być może nie zależy to wyłącznie od ciężaru grzechu, ale także od innych czynników.

1) Waga grzechu. Sodoma i Gomora zostały zniszczone, a nie ludy wokół nich, ze względu na ogrom ich niegodziwości. Niektórzy ludzie potrafią popełniać bardzo złe czyny. Dawid dopuścił się cudzołóstwa i morderstwa, ale po ukaraniu okazał skruchę. Żona Ozeasza opuściła go i powróciła do prostytucji. Jednak poprzez Ozeasza Bóg okazał swoje czułe miłosierdzie i przebaczenie. Saul z Tarsu był bardzo niegodziwy, nakazując zabijanie chrześcijan, ale zamiast go zniszczyć, Chrystus ukazał się Saulowi, a Saul, który wkrótce stał się Pawłem, okazał skruchę.

2) Gotowość ludzi do pokuty. Czy istnieje nadzieja, że ludzie okażą skruchę? Mieszkańcy Niniwy byli niezwykle brutalni i w ludzkich oczach mogło się wydawać, że nie ma dla nich nadziei. Ale Bóg widział to inaczej, a mieszkańcy Niniwy okazali skruchę, przynajmniej na pewien czas, pod wpływem nauczania Jonasza. Jednak w przypadku Niniwy w 765 r. p.n.e. miała miejsce plaga, 15 czerwca 763 r. p.n.e. zaćmienie Słońca, kolejna plaga w 759 r. p.n.e., a następnie Jonasz przybył w latach 758/757 p.n.e.

3) Modlitwy wierzących. Samuel mówi: „Co do mnie, niech mi będzie dalekie, abym zgrzeszył przeciwko Panu, zaprzestając modlić się za was. I będę was nadal uczył drogi dobrej i słusznej” (1 Samuela 12:23). 2 Kronik 7:14 mówi: „A jeśli mój lud, który nosi moje imię, upokorzy się, będzie się modlił, szukał mojego oblicza i odwróci się od swoich niegodziwych dróg, wtedy Ja wysłucham go z nieba, przebaczę jego grzechy i uzdrowię jego ziemię”.

4) Nie ma modlitw bezskutecznych. Nasze modlitwy mogą być bezskuteczne, jeśli ignorujemy wołanie ubogich, zgodnie z Księgą Przysłów 21:13. Sprawiedliwy pomaga ubogim, zgodnie z Psalmem 41:1 i Księgą Przysłów 29:7. Inne rzeczy również mogą utrudniać nasze modlitwy.

5) Tamtejsi wierzący nie zasnęli. Jako dzieci światłości i dnia chrześcijanie muszą obudzić się ze snu, jak mówi List do Efezjan 5:13-14. Powinniśmy być czujni, aby skupiać się na naszej misji i zwracać uwagę na to, co dzieje się wokół nas, zamiast spać, przed czym ostrzega 1 List do Tesaloniczan 5:6-7. Kiedy statek miał się zatopić, Jonasz spał w ładowni, jak czytamy w Księdze Jonasza 1:5. W Księdze Sędziów 16:19 Samson spał na kolanach Delili tuż przed tym, jak Filistyni go pojmali. Laodycea nie była ani gorąca, ani zimna, jak opisano w Apokalipsie św. Jana 3:14-16.

Cyprian z Kartaginy (ok. 246–258 r. n.e.) napisał: „Módlmy się pilnie i wzdychajmy, nieustannie wznosząc prośby. Wiedzcie bowiem, umiłowani bracia, że niedawno w wizji zarzucono mi również to, że byliśmy senni w naszych modlitwach…” Listy Cypriana, List 7, rozdz. 5, str. 286

6) Wierzący nadal głoszą nawrócenie. Musimy wychodzić i głosić Słowo, jak Paweł napomina Tymoteusza w 2 Liście do Tymoteusza 4:2. Wspaniale jest głosić o Bożej miłości, ale w Biblii – od Jonasza i innych proroków, poprzez Jezusa Chrystusa, aż po Apokalipsę – więcej mówi się o tym, że ludzie muszą się nawrócić, niż o Bożej miłości. Jezus powiedział: „Biada wam, gdy wszyscy ludzie dobrze o was mówią” (Łk 6,26). Za każdym razem, gdy opowiadałeś komuś o Bożej miłości, ile razy mówiłeś komuś, by okazał skruchę?

7) Czas realizacji Bożych zamierzeń: Bóg wywyższył faraona, dając mu władzę. Bóg zniszczył armię faraona w Księdze Wyjścia 14:23-28, ale uczynił to dokładnie w idealnym, wyznaczonym przez Niego czasie.

8) Prawdopodobnie istnieją też inne czynniki, których nie znamy.

Nie znamy więc zamysłów Boga, ale z praktycznego punktu widzenia dzisiaj musimy się zastanowić, jak daleko musi zajść dany kraj, zanim Bóg powie: „Zapomnijcie o pokucie i szukaniu Bożej ochrony, czeka was po prostu zniszczenie”.

(cytaty pochodzą z Biblii Berean Standard)

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 5:2 ktoś miałby przekopać winnicę, aby usunąć kamienie za pomocą motyki, zamiast pługa?

Odp.: Hebrajski tekst wskazuje tutaj na motykę, co sugeruje wolniejszy i bardziej skrupulatny sposób troskliwej pielęgnacji działki. Trzeba by użyć motyki zamiast pługa, gdyby teren był zbyt pagórkowaty.

Pytanie: W Iz 5,4, w jaki sposób niektóre rzeczy są jak „owoc o nieprzyjemnym zapachu”?

Odp.: Nie są to po prostu dzikie winogrona; dosłowne hebrajskie brzmienie to „owoc cuchnący”. Motyw złych winogron pojawia się również w Księdze Jeremiasza 2:21 (dzika winorośl); 24:2 (złe figi); oraz 29:17 (ponownie złe figi). Są one nie tylko bezwartościowe, ale także wydzielają nieprzyjemny zapach, a po zjedzeniu pozostawiają w ustach smak zgnilizny.

Duchowe „owocami cuchnącymi” są rzeczy, które powinny być dobre, pożyteczne i przyjemne. Jednak, co zaskakujące, okazały się złe, bezwartościowe i cuchnące. Chrześcijański przywódca, który zboczył z drogi, lub chrześcijańska organizacja, która podupadła, mogą cuchnąć gorzej – w sensie duchowym – niż całkowity brak czegokolwiek.

Jako przykład można podać sytuację po II wojnie światowej, kiedy to w Japonii działali chrześcijańscy misjonarze z kościoła prezbiteriańskiego i innych wyznań. Zaprosili oni liberalnego teologa prezbiteriańskiego Paula Tillicha, aby wygłosił przemówienie. Zrobił to, wygłaszając swoje krytyczne poglądy na temat rzekomych błędów w Biblii, a dopiero co rozpoczynające się przebudzenie w Japonii zatrzymało się w miejscu.

Pytanie: Jakie gry słowne (kalambury) występują w Księdze Izajasza 5:7?

Odp.: Słowa „sprawiedliwość” i „rozlew krwi” to w języku hebrajskim odpowiednio mishpat i mispah. Sprawiedliwość i ucisk to w języku hebrajskim „sedaqah” i „se’aqah”. W „Expositor’s Bible Commentary”, tom 6, str. 48, napisano, że niektórzy próbowali oddać zarówno znaczenie, jak i grę słów. G.H. Box w „The Book of Isaiah” przetłumaczył to jako: „Szukał miary – a oto rzeź! Szukał sprawiedliwości – a oto zamęt!”.

Pytanie: Jakie jest sześć „biad” wymienionych w Księdze Izajasza 5:8–23 i w jaki sposób są one ze sobą powiązane?

Odp.: Oto sześć „biad”, choć ostatnie z nich składa się z dwóch części.

Księga Izajasza 5:8-10: Biada zamożnym właścicielom ziemskim, którzy próbują wykupić całą ziemię. Ich życie polega na gromadzeniu bogactwa i maksymalizacji zysków, bez względu na to, komu może to zaszkodzić.

Księga Izajasza 5:11-17: Biada pijakom, którzy piją od rana do wieczora. To właśnie alkohol sprawia, że wstają rano. W rzeczywistości jedynym sensem ich życia jest rozkosz i przyjemność. Muszą przecież gdzieś wydawać swoje pieniądze.

Księga Izajasza 5:18-19: Biada tym, którzy twierdzą, że Bóg nic nie zrobi. Być może mają nadzieję, że Bóg nie podejmie żadnych działań ani nie zwróci uwagi na ich złe uczynki. Nie odczuwają winy z powodu poprzedniego „biada”.

Księga Izajasza 5:20: Biada tym, którzy zaprzeczają różnicy między dobrem a złem. Dzisiaj jest wielu takich ludzi. Nie chodzi tylko o to, że Bóg nic nie zrobi, ale o to, że Bóg nawet nie chce, aby cokolwiek zostało zrobione.

Księga Izajasza 5:21: Biada ludziom, którzy uważają się za mądrych i dlatego nie chcą uczyć się od innych. Żyją po to, by poszukiwać wiedzy i być może, by się nią pochwalić przed innymi.

Księga Izajasza 5:22-23: Biada tym, którzy szczycą się piciem, oraz sędziom, którzy za łapówkę pozwalają bezbożnym odejść wolno. Zarówno osobiście, jak i społecznie dobrowolnie porzucili wszelki zdrowy rozsądek i mądrość. Na pierwszy rzut oka brzmi to jak przeciwieństwo poprzedniego „biada”, ale w rzeczywistości te dwa mogą iść w parze.

W wyniku tego, o czym mowa w Księdze Izajasza 5:26, Bóg zagwiżdże, by sprowadzić Babilończyków – trochę tak, jakby wołał psa – a oni staną się narzędziami Bożego sądu.

Pytanie: Co było złego w łączeniu domów, na wzór mieszkań lub wielkiej rezydencji, o czym mowa w Księdze Izajasza 5:8?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia, ale mogły być dwa powody.

1. Zamożni właściciele ziemscy, którzy mieli monopol na miejsca pracy, mogli uciskać robotników, jak pokazuje List Jakuba 5:1-6.

2. Nawet gdyby tak nie było, Bóg nie jest zadowolony, gdy Jego lud cieszy się dobrobytem, nie okazując Mu żadnej wdzięczności.

P: Ile to jest w Iz 5:10?

Odp.: W dzisiejszym rozumieniu oznacza to, że winnica o powierzchni około dziesięciu akrów da plon wynoszący zaledwie około 6 galonów wina. Oczywiście nie jest to trudne do zrozumienia, jeśli weźmie się pod uwagę szkodniki i grzyby atakujące rośliny, nie wspominając już o zniszczeniach spowodowanych przez innych ludzi.

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 5:12 ta negatywna wzmianka o instrumentach podczas uczt alkoholowych stanowi krytykę wszelkiego używania mechanicznych instrumentów muzycznych?

Odp.: Nie. Wszyscy chrześcijanie mogą zgodzić się co do dwóch kwestii.

1. Niektóre formy muzyki, występujące w innych religiach oraz w świeckiej muzyce rockowej i rapowej z wulgarnymi, pełnymi przemocy lub sugestywnymi tekstami, są bezbożne. Chrześcijanie powinni w szczególności unikać słuchania bezbożnej muzyki.

2. Nikt, nawet członkowie Kościoła Chrystusowego, nie sprzeciwia się pewnemu wykorzystaniu instrumentów mechanicznych poza kościołem.

Miejmy nadzieję, że żaden wprowadzony w błąd rodzic z Kościoła Chrystusowego nigdy nie powie: „Możesz słuchać dowolnej świeckiej muzyki, nawet tej z wątpliwymi tekstami, ale lepiej, żebym cię nie przyłapał na słuchaniu muzyki, która wielbi Boga!”. Jeśli przywódcy Kościoła Chrystusowego nie zezwalają na używanie instrumentów mechanicznych w kościele, ale pozwalają na ich używanie do wielbienia Boga poza kościołem, to dlaczego by nie przestać chodzić do kościoła? Zamiast tego po prostu spotykajcie się i swobodnie wielbcie Boga, a jeśli wasze spotkanie przypadnie akurat w niedzielę rano, to nic złego.

Druga połowa Księgi Izajasza5:12 pokazuje, że nie chodziło tak bardzo o instrumenty, ile o to, że nie zwracali uwagi na czyny Pana. Dawid i inni wielbili Boga przy akompaniamencie instrumentów muzycznych w wielu miejscach Księgi Psalmów. Nawet święci używają lir w Niebie.

P: Dlaczego w Iz 5:13 ludzie mieli trafić na wygnanie z powodu braku wiedzy?

Odp.: Ludzka pamięć to rzecz cudowna, a jednocześnie dziwna. Możemy z łatwością zapamiętać rzeczy na ponad 70 lat, jeśli mamy powtórki odświeżające naszą pamięć. Jednak uważam, że moja pamięć jest bardzo przydatna, ponieważ kiedy moja żona każe mi pójść do sklepu po pięć rzeczy, zazwyczaj pamiętam co najmniej trzy lub cztery. Ludzie, którzy dorastają w kościele i chodzą do szkółki niedzielnej, mogą się wiele nauczyć o Biblii; ale jeśli odejdą z kościoła, to po około dziesięciu latach mogą zapomnieć to, co kiedyś wiedzieli. Można zapamiętać to, co jest dla nas cenne i wartościowe.

P: W Iz 5,14, w jaki sposób Szeol się powiększa?

Odp.: Szeol oznacza grób, czyli miejsce, do którego trafiają wszyscy zmarli. To poetyckie wyrażenie oznacza, że liczba jego mieszkańców wzrośnie. Bez względu na to, jak wielki apetyt i pożądanie mieli na ziemi, spotkają apetyt większy od ich własnego: śmierć. A śmierć jest głodna właśnie ich.

P: Dlaczego w Iz 5,15 wspomniano o ludziach pokornych (lub o „człowieku podłym”)?

Odp.: Nie oznacza to, że są nieżyczliwi, ale raczej, że ludzie zostaną pokonani i wszyscy znajdą się w niskiej pozycji. Wyobraź sobie, jak by to było, gdyby w naszym kraju nikt nie był dumny, a wszyscy byli pokorni, ponieważ zostali zniewoleni. Czy trudno nam to sobie wyobrazić? Dla nich również było to trudne do wyobrażenia na początku służby Izajasza.

P: Jaki jest związek między świętością a sprawiedliwością w Księdze Izajasza 5:16?

Odp.: Odpowiedź ma dwa aspekty.

Bóg jest święty, ponieważ jest oddzielony od świata; niszczy grzech w swojej obecności. Jest sprawiedliwy, ponieważ sprawiedliwie karze i nagradza. Jednak oprócz świętości i sprawiedliwości istnieje jeszcze trzeci aspekt – Jego miłosierna miłość, która zapłaciła za nasze grzechy poprzez ofiarę Jezusa Chrystusa na krzyżu.

Jesteśmy świętym ludem Bożym i choć nie jesteśmy bezgrzeszni, powinniśmy dążyć do tego, by być bezgrzesznymi. Powinniśmy walczyć o świętość, ponieważ Bóg jest święty. Powinniśmy postępować sprawiedliwie i nie musimy obawiać się sprawiedliwej kary, jaką Bóg wymierza niegodziwym, ponieważ „doskonała miłość usuwa strach”, jak czytamy w 1 Liście św. Jana 4:18.

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 5:16 wysłanie ludzi do piekła wywyższa Boga?

Odp.: Właściwie tak. Chociaż trzeba przyznać, że nie ukazuje to kochającej, łaskawej strony Boga, to jednak ukazuje zarówno sprawiedliwą stronę Boga jako sędziego, jak i Jego gniew. Jak powiedział kiedyś Norman Geisler: „Piekło jest najwspanialszą ze wszystkich doktryn chrześcijańskich, ponieważ dowodzi, że człowiek jest naprawdę wolny”. Innymi słowy, człowiek otrzymał wystarczającą odpowiedzialność i wolność, by Bóg pozwolił mu nawet na czyny zasługujące na piekło.

Jest tu pewna kwestia dotycząca wywyższania Boga, której nie należy pomijać. Wywyższanie Boga nie oznacza wybielania Go i pokazywania wyłącznie prawdy o Jego dobroci i miłości. Wywyższanie Boga oznacza przedstawianie pełnego obrazu, obejmującego zarówno dobroć, jak i surowość Boga (Rz11:22 ).

Pytanie: Co oznacza fragment z Księgi Izajasza 5:18-19?

Odp.: Biada tym, którzy mówią, że chcą, by Bóg wkrótce przyszedł, a jednocześnie postępują nieprawie. Innymi słowy, powinni uważać, o co proszą.

P: Co dokładnie jest złego w byciu mądrym we własnych oczach, o czym mowa w Iz 5:21?

Odp.: Gdyby nie było żadnego innego powodu, dla którego Bóg tego nie lubi, to już samo to byłoby wystarczającym powodem. Istnieje jednak wiele dodatkowych powodów. Wyobraź sobie, że spotykasz ucznia szkoły podstawowej, który uważa, że wie wszystko i jest z tego dumny. Wiedza ucznia szkoły podstawowej jest bliższa wiedzy dorosłego niż nasza wiedza jest bliska wiedzy Boga.

Księga Przysłów 30:8-9 pokazuje również, że kiedy ludzie uważają, iż mają pod dostatkiem, mają skłonność do zaprzeczania istnieniu Boga, mówiąc: „Kim jest Pan?”.

Pytanie: Co oznacza w Księdze Izajasza 5:22-23 ta metafora „mistrzów w mieszaniu mocnych trunków”?

Odp.: Byli ekspertami w mieszaniu napojów alkoholowych, byli dumni ze swojej wiedzy, a inni podziwiali ich umiejętności. Zwracaj uwagę na to, z czego jesteś dumny i za co inni cię podziwiają.

Pytanie: W jaki sposób, zgodnie z Iz 5,23, ludzie usprawiedliwiają niegodziwych w zamian za łapówkę?

Odp.: Można by pomyśleć, że prawnicy mafii i niektórzy adwokaci zajmujący się sprawami karnymi mają w Biblii werset napisany specjalnie dla nich. W sprawach sądowych, decyzjach dotyczących zakupów, fuzjach, polityce i innych sytuacjach ludzie mogą pozwolić winowajcy odejść wolno, potraktować go łagodnie i zrzucić winę na inną stronę lub obarczyć winą jedną stronę, mimo że odpowiedzialność była wspólna.

P: W jaki sposób, zgodnie z Iz 5,24, ludzie mogą gardzić słowem Bożym?

Odp.: Mogą to robić na różne sposoby.

Ignorowanie: Niektórzy po prostu lekceważą to, co mówi Biblia. Trzeba im przyznać, że przynajmniej są szczerzy w tym, że nie postępują zgodnie z Biblią.

Kpienie z tego, co mówi Biblia, gdy ktoś z przekorą postępuje po swojemu.

Zmień definicję tych słów. W ten sposób ktoś może twierdzić, że kieruje się Biblią, ale jednocześnie uznawać, że fragmenty, w które nie chce wierzyć, mają charakter jedynie symboliczny lub kulturowy. Może to brzmieć przekonująco, ponieważ niektóre fragmenty Biblii mają charakter symboliczny lub odnoszą się tylko do konkretnego okresu. Sposobem na sprawdzenie, czy ktoś szczerze stara się właściwie interpretować Biblię, jest to, czy próbuje zrozumieć, co miał na myśli pierwotny autor.

Ograniczenie: Niektórzy liberalni chrześcijanie twierdzą, że Biblia nie jest Słowem Bożym, ale zawiera w sobie Słowo Boże. Rozumieją przez to, że jeśli zgadzasz się z jakąś częścią Biblii, to ta część staje się dla ciebie Słowem Bożym. Jeśli nie zgadzasz się z jakąś częścią, nie musisz się do niej stosować.

Uzupełnianie: Niektórzy, zwłaszcza katolicy oraz niektóre sekty, twierdzą, że Biblia jest dobra, ale niewystarczająca. Uważają, że konieczne jest posiadanie dodatkowych autorytetów i nauk na równi z Biblią.

Zastąpienie: Niektórzy, którzy twierdzą, że uzupełniają lub dodają coś do tego, co jest w Biblii, w rzeczywistości zastępują naukę Boga swoją tradycją. Jezus podał przykład faryzeuszy, którzy tak postępowali w związku z tradycją „korban” w Ewangelii Marka 7:9-13.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 5:26 Bóg miałby podnieść sztandar (flagę)?

Odp.: Byłoby to coś widocznego z daleka, co mówi: „chodźcie tutaj”. Innymi słowy, Bóg sprowadziłby potężne armie Asyryjczyków i Babilończyków przeciwko ziemi Izraela.

P: Czy w Iz 5:26 i Zach 10:8 nie jest nie na miejscu, że Bóg rzekomo „syczy”, jak twierdzi muzułmanin Ahmad Deedat?

Odp.: W rzeczywistości w Księdze Izajasza5:26 nie chodzi o „syczenie”, ale o „gwizdanie”, tak jak przy wołaniu osoby lub zwierzęcia, by podeszło. W Księdze Izajasza5:26 czytamy: „[On (Bóg)] gwiżdże do tych, którzy są na krańcach ziemi”. Podobnie w Księdze Zachariasza 10:8 jest napisane: „Ja [Bóg] zagwiżdżę, aby się zgromadzili”. Nie jest niegodne Boga, by kogoś wezwać, a ten musiał przyjść i wykonać to, co On nakazuje.

Pytanie: Czy w Iz 5:27-28 ta armia odnosi się do Babilończyków, czy też do armii z Księgi Objawienia?

Odp.: Odnosi się to przede wszystkim do ówczesnej armii babilońskiej.

Pytanie: Co oznacza w Księdze Izajasza 5:29 stwierdzenie, że „zabierają ją, a nikt nie może jej uratować”?

Odp.: Niektóre tłumaczenia podają, że zdobycz zostaje zabrana „w bezpiecznym miejscu”. Nie oznacza to jednak, że zdobycz była bezpieczna. Oznacza to, że drapieżnik zabrał martwą zdobycz z dala od innych. Młode lwy nie są tu młodymi lwiątkami, lecz lwami w sile wieku.

P: Czy w Księdze Izajasza 6:1 Izajasz był fizycznie obecny, czy też miał wizję?

Odp.: Chociaż Izajasz mógł zostać fizycznie przeniesiony w inne miejsce, wersety te tego nie mówią. Mówią one po prostu o tym, co Izajasz widział, więc najprawdopodobniej miał on wizję. Biblia studyjna NIV, str. 1025, również stwierdza, że prawdopodobnie była to wizja.

P: Jak wyglądała kultura w czasach Izajasza, o których mowa w Iz 6,1?

Odp.: Był to czas rozczarowujący. Był to okres dobrobytu, przynajmniej na początku, ale ten dobrobyt sprawił, że ludzie zaczęli mniej doceniać Boga i swoją potrzebę polegania na Nim.

Uzjasz zmarł w 740/739 r. p.n.e. Przez ostatnie pięć lat Tiglat-Pileser III z Asyrii prowadził podboje. Wielu królów Judy było złych, choć niektórzy byli dobrzy i przestrzegali Bożych przykazań. Uzjasz nie należał do żadnej z tych grup. Służył Bogu i był Mu posłuszny, dopóki nie opanowała go pycha, jak pokazuje 2 Kronik 26:16-21. Jednak mimo że król (pisany małą literą) nie żył, Król (pisany wielką literą) wciąż żył i zasiadał na swoim tronie.

Pytanie: Czy w Iz 6,1 mamy do czynienia z retrospekcją?

Odp.: Chociaż mogłaby to być retrospekcja dotycząca powołania Izajasza, które miało miejsce przed rozdziałami 1–5, nie ma powodu, dla którego musiałoby tak być. Bóg dawał większości proroków słowo do głoszenia, nie udzielając im przy tym niebiańskiej wizji. Bóg mógł posłużyć się Izajaszem do prorokowania, a gdy Izajasz okazał się posłuszny, Bóg obdarzył go niebiańską wizją i niebiańskim powołaniem.

Ponadto w Księdze Amosa 7:14-15 dopiero pod koniec księgi Amos przedstawia retrospekcję dotyczącą momentu, w którym Bóg powołał go na proroka.

Pytanie: Czy w Iz 6,1 na tronie zasiada Ojciec, czy Syn?

Odp.: Pismo Święte tego nie precyzuje, a chrześcijanie mają co do tego różne zdania, jednak możemy zwrócić uwagę na następujące fakty.

W Apokalipsie 5:1-8 postać boska siedząca na tronie jest odrębna od Jezusa Chrystusa.

Według Ewangelii św. Jana 12:41 Izajasz ujrzał chwałę Jezusa. Jan wspomniał o tym w kontekście Księgi Izajasza 6:10 i 53:1.

P: Dlaczego fragment Iz 6,1-13 znajduje się pomiędzy rozdziałami 1-12 Księgi Izajasza?

Odp.: Chociaż Pismo Święte tego nie wyjaśnia, możemy zauważyć, że rozdział 6 Księgi Izajasza stanowi swego rodzaju centralny punkt w rozdziałach 1–12 tej księgi. Rozdziały 1–5 zawierają raczej ogólne informacje i tło historyczne, natomiast rozdziały 7–12 dotyczą kwestii moralnych i konkretnych wydarzeń historycznych. W rozdziałach 7–11 drzewo zostaje ścięte, ale w Izajasza 11:1 i Izajasza 6:13 pozostaje pień, który wciąż żyje.

P: Dlaczego w Iz 6,1 Izajasz przebywał w świątyni; czy był kapłanem?

Odp.: Istnieją trzy możliwe odpowiedzi.

a) Izajasz mógł być kapłanem lub lewitą, ale ten werset w rzeczywistości ani tego nie potwierdza, ani nie zaprzecza.

b) Izajasz mógł przebywać na ogólnodostępnym dziedzińcu świątynnym, gdzie mogli wchodzić wszyscy Żydzi.

c) Bóg zabrał Izajasza na teren świątyni w wizji.

Pytanie: Ile sześcioskrzydłych serafinów było w Iz 6,2?

O: Izajasz tego nie podaje. Jeśli jednak serafini (= serafy) to te same istoty, co cztery sześcioskrzydłe żywe stworzenia z Apokalipsy 4:6-9, to było ich cztery.

Pytanie: Czy w Iz 6,2 serafini są tym samym, co cherubini z Ez 1,5-25; 9,3; 10,1-22; 41,18 oraz cztery żywe istoty z Ap 4,6-9?

Odp.: Chrześcijanie mają dwa poglądy.

Nie. Gdyby były to te same istoty, Biblia użyłaby tylko jednego słowa. Biblia używa dwóch słów, więc my również powinniśmy. Zobacz Komentarz Keila-Delitzscha do Starego Testamentu, tom 7, część 1, str. 191. Takie stanowisko zajmuje Scofield, zgodnie z publikacją „1001 Bible Questions Answered”, str. 338.

Tak. Są to tak niezwykłe istoty, a nic w żadnym z opisów nie jest sprzeczne z innymi opisami. Ponadto cherubini z Księgi Ezechiela 41:18 pojawili się z twarzą człowieka i twarzą młodego lwa.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 6:5 Izajasz zareagował w taki sposób?

Odp.: Izajasz nie jest przepełniony radością na widok Boga; wręcz przeciwnie – ogarnia go czysty strach! Wie, że jest człowiekiem o nieczystych wargach, mieszkającym pośród ludu o nieczystych wargach. Jednak w przeciwieństwie do innych wyznaje to i przyznaje się do tego.

Rozdział ten stanowi ciekawe zestawienie wielkiego piękna i wielkiego przerażenia. Inne przykłady osób, które zareagowały silnie na widok Pana, to Hiob 42:5-6; Piotr w Ewangelii Łukasza 5:8 oraz Jan w Apokalipsie 1:17.

Pytanie: Dlaczego w Iz 6,3 słowo „Święty” jest powtórzone trzy razy?

Odp.: Są dwie odpowiedzi.

a) W języku hebrajskim najwyższy stopień czegoś wyrażało się poprzez powtórzenie słowa. Wystarczy zapytać o to mieszkańców Walla Walla w stanie Waszyngton. „Walla” to indiańskie słowo oznaczające wodę, a Walla Walla było miejscem, gdzie było wiele wód. Jednak w Księdze Izajasza 6 słowo „święty” zostało powtórzone trzy razy.

b) Może to być subtelna wskazówka na trójjedność Boga: Ojca, Syna i Ducha Świętego, jak twierdzili Euzebiusz z Cezarei (318–325 r. n.e.), Atanazy z Aleksandrii (po soborze nicejskim), Grzegorz z Nyssy, Ambroży z Mediolanu (370–390 r. n.e.), Konstytucje Apostolskie, Hieronim ze Stridonu, Cyryl z Aleksandrii (ok. 444 r. n.e.), Komentarz Keila-Delitzscha do Starego Testamentu, tom 7, część 1, str. 193 oraz inni. Jan Kalwin oraz „The Bible Knowledge Commentary: Old Testament”, str. 1044, nie zgadzają się jednak z tym poglądem.

Pytanie: Dlaczego w Iz 6,6–7 serafin przyłożył rozżarzony węgiel do ust Izajasza?

O: Najpierw kilka słów wprowadzenia, a potem odpowiedź. Księga Izajasza kryje w sobie wiele niespodzianek. W rozdziałach 1–2 Izajasza lud jest osądzany przed Bożym sądem, a po ogłoszeniu wyroku pada stwierdzenie: „wybaczono”. Izajasz powiedział, że był człowiekiem o nieczystych wargach, mieszkającym wśród ludu o nieczystych wargach. Dlaczego więc serafin przykłada do jego ust rozżarzony węgiel, by spalić jego usta? – Nie, aby je oczyścić. Ponieważ słowo „serafin” pochodzi od „serap”, co oznacza „płonący” lub „ten, który płonie”, serafin przykładający rozżarzony węgiel nie stanowiłby żadnego problemu. Odpowiedź znajduje się w Księdze Izajasza 6:7-8. Odpowiedź składa się z dwóch punktów.

Księga Izajasza 6:7 – Aby zgładzić nieprawość Izajasza; Izajasz wyznał, że był człowiekiem o nieczystych wargach. Nie wiemy, czy chodziło o wulgarny język, słowa zniechęcające, czy sarkazm, ale w każdym razie to sprawiało, że nie nadawał się on na proroka głoszącego słowa Boże. Zauważmy, że Izajasz albo nie przemawiał, albo nie pozwolono mu przemawiać, dopóki jego wargi nie zostały oczyszczone.

Księga Izajasza 6:8 – Aby uczynić człowieka o nieczystych wargach rzecznikiem Boga, który ogłosi pilne i ważne przesłanie.

Jeśli uważasz, że masz jakąś wadę, która sprawia, że nie nadajesz się do jakiejś dziedziny służby Bożej, być może masz rację. Ale nawet w takim przypadku Bóg może nie tylko ci przebaczyć, ale także cię oczyścić. W rzeczywistości Bóg może nawet powołać cię do służby w sposób, do którego wcześniej nie nadawałeś się!

Pytanie: Czy Iz 6:8-9 było początkiem prorockiej służby Izajasza, a jeśli nie, to dlaczego wcześniej, w rozdziałach 1-5 Księgi Izajasza, głosił on proroctwa?

Odp.: Ktoś może w pewnym momencie przyjść do Chrystusa, a później doświadczyć „szczytowego” przeżycia, które znacznie pogłębia jego relację z Bogiem i posługę. Chociaż rozdziały 1–5 Księgi Izajasza zawierają ogólne podsumowanie późniejszej posługi Izajasza, nic nie wyklucza, że Izajasz prorokował o tych sprawach, zanim ujrzał swoją wizję i zanim Bóg nakazał mu głosić to przesłanie w Iz 6,8–9. Czasami potrzeba przerażającego doświadczenia, aby wyostrzyć nasze skupienie, tak jak to miało miejsce w przypadku Izajasza.

P: Co Bóg nakazuje Izajaszowi głosić w Iz 6,9-10?

Odp.: To bardzo dziwne polecenie. Izajasz ma powiedzieć ludziom, by NIE rozumieli, mieli zatwardziałe serca i byli duchowo ślepi! Jednak w Izajasza 6:9-10 Bóg nie określa celu, lecz raczej wynik.

Przesłanie, które głosił Izajasz, było proste. W rzeczywistości w Księdze Izajasza 28:9-10 krytykowano Izajasza, twierdząc, że nadaje się jedynie do nauczania w przedszkolu. Przesłaniem dla nas jest to, że jeśli nasze przesłanie będzie proste, ludzie z większym prawdopodobieństwem je zrozumieją i zapamiętają. Przynajmniej autorzy Ewangelii to zapamiętali, ponieważ cytat ten pojawia się w Ewangelii Mateusza 13:14-15; Ewangelii Marka 4:10-12; Ewangelii Łukasza 8:10 oraz Ewangelii Jana 12:39-41.

Pytanie: Skoro w Księdze Izajasza 6:9-11 Izajasz został powołany przez Boga i wykonywał Boże dzieło na Boży sposób, jak wielkiego sukcesu mógł oczekiwać w swojej posłudze?

Odp.: Można by naiwnie pomyśleć, że z pewnością zakończy się sukcesem. Jednak Bóg powiedział prorokowi w Księdze Izajasza 6:9-11, że ludzie, ogólnie rzecz biorąc, nie okażą skruchy. Innym prorokom również powiedziano, że będą musieli walczyć, bo inaczej nie odniosą wielkiego sukcesu – w Księdze Jeremiasza 1:18-19 i Księdze Ezechiela 2:4-7.

P: Co jest interesującego w wersecie Iz 6,10?

Odp.: Izajasz, mistrz stylistyki, zastosował tu chiasmus. Mówi o sercu, uszach i oczach, a następnie o oczach, uszach i sercu.

P: Co dokładnie jest powiedziane w Iz 6:11-13?

Odp.: Ludzie pozostaną nieczuli aż do momentu, gdy nastąpi ta niszczycielska kara. Izajasz nie pyta, ile czasu minie, zanim to się zacznie dziać, ponieważ serca ludu były już zatwardziałe. Pytanie Izajasza dotyczy raczej tego, ile czasu minie, zanim ten sąd się zakończy, a sugeruje ono, jak surowy będzie on. Na marginesie, istnieje jedna kluczowa różnica między Żydami/Izraelitami (przed wygnaniem) a Żydami (po wygnaniu). Izraelici często popadali w bałwochwalstwo, a Żydzi nigdy tego nie robili. Izajasz w rozdziale5:13 mówi, że lud Boży pójdzie na wygnanie z powodu swojego braku wiedzy.

Pytanie: Jakie znaczenie ma odpowiedź Boga udzielona Izajaszowi w Iz 6,12-13?

Odp.: Izajasz miał prorokować aż do swojej śmierci lub do nadejścia sądu. Jednak po sądzie pozostanie resztka ludu.

Pytanie: Czym jest drzewo terebintowe, o którym mowa w Iz 6,13?

Odp.: Drzewo terebintowe to rozłożyste drzewo o wysokości poniżej 25 stóp. Jego nazwa naukowa to Pistacia terebinthus odmiany palaestina.

P: W jaki sposób, zgodnie z Iz 6,13, Izraelici i Żydzi byli podobni do dębu i jego żołędzi?

Odp.: Dąb można ściąć, ale z jego pnia może wyrosnąć nowe drzewo. Żołędzie, z których wyrasta kolejny dąb, mogą przetrwać, nawet jeśli roślina macierzysta obumrze.

P: Ile rodzajów dębów występuje w Palestynie, o czym mowa w Księdze Izajasza 6:13?

O: W Palestynie występuje około 24 gatunków z rodzaju dębu (Quercus). Niektóre z tych gatunków to ilex, coccifera (dąb kermesowy), palaestina, sessiliflora, lusitanica, aegilops i cerris.

P: Jaka jest struktura tekstu w Iz 7,1-17?

Odp.: Jest to chiasmus.

7:1-2 Ród Dawida jest zagrożony.

- 7:3-6 Synowie Izajasza i plany sojuszu syryjsko-samaryjskiego

- - 7:7-9 Słowo zapewnienia od Pana

- - - 7:10-12 Niewiara Izraelitów

- - 7:13-15 Znak sądu od Pana

- 7:16 Syn Dziewicy oraz sojusz syryjsko-samaryjski zostaną zniszczone

7:17 Ród Dawida zostanie zniszczony

W szerszym ujęciu rozdziały 7–12 Księgi Izajasza nazywane są „Pieśnią Immanuela”.

Pytanie: Kim jest Efraim w Iz 7:2?

Odp.: Imię tego syna Jakuba stało się nazwą największego plemienia północnego. Było to synonimem całego Królestwa Północnego. Król asyryjski Tiglat-Pileser III pokonał połączone armie Syrii (Aramu) i Samarii. Chociaż zajął jedynie Damaszek, a nie Samarię, to jednak Samaria jako siła militarna została zniszczona.

Pytanie: Kim był Sear-Jasub w Księdze Izajasza 7:3?

Odp.: Był to syn Izajasza. Jego imię oznacza „resztka powróci”.

P: Co konkretnie Izajasz nakazuje Achazowi w Iz 7,4?

Odp.: Angielskie wyrażenie „Uspokój się i milcz” oznacza, że Achaz powinien zachować spokój i nie podejmować żadnych działań. Achaz miał do wyboru trzy opcje: 1) zawrzeć sojusz z Syrią i Samarią, 2) zawrzeć sojusz z Asyrią lub 3) zachować neutralność. Izajasz zasadniczo radził mu wybrać trzecią opcję, ale Achaz zdecydował się na drugą. Innymi słowy, przedłożył bezpieczeństwo zapewniane przez króla Asyrii nad bezpieczeństwo zapewniane przez Boga. Jak pisze Barry G. Webb w książce „The Message of Isaiah” (str. 64): „Cokolwiek wybieramy zamiast zaufania Bogu, w końcu obróci się przeciwko nam i nas pochłonie”.

Pytanie: Jakie znaczenie ma fakt, że w Iz 7:5-6,9 nie wspomina się o królu Pekachu z imienia (z wyjątkiem Iz 7:1), a określa się go jedynie jako syna Remaljasza?

Odp.: Może to być wyraz pogardy z dwóch powodów. Pekach nie był prawowitym królem Izraela. Pekach zamordował Pekachiasza i objął tron (2 Król.15:23 –30). W 2 Kron. 28:6 Pekach zabił 120 000 mieszkańców Judy. Pekach panował dwadzieścia lat, a sam został zamordowany przez Hoszeę (2 Król. 15:30). Ponadto syn Tabeela mógł uzurpować sobie tron w Damaszku. Izajasz podkreśla, że byli oni tak mało znaczący, że nawet nie wymienia ich imion. Obaj zginęli w ciągu dwóch lat.

Pytanie: O czym prorokuje Izajasz w Księdze Izajasza 7:8, mówiąc o 65 latach?

Odp.: Izajasz wygłosił tę przepowiednię około 734 r. p.n.e. W 734 r. p.n.e. Asyryjczycy podbili Filistię i wybrzeże. W 732 r. p.n.e. Asyryjczycy podbili Damaszek, Transjordanię, Galileę i Megiddo. W 722 r. p.n.e., około 12 lat później, podbito królestwo północne, większość Izraelitów została wywieziona, a sprowadzono kilka innych ludów. Jednak w 669 r. p.n.e. (65 lat od 734 r. p.n.e.) kolejny król, Esarhaddon, sprowadził do Izraela znacznie więcej ludzi.

W 701 r. p.n.e. Asyryjczycy oblegali Jerozolimę, ale Bóg wybawił Jerozolimę od Asyryjczyków. Więcej na ten temat można przeczytać w 2 Księdze Królewskiej, rozdziały 18–20. Na zawsze Bóg wybawił swój lud poprzez odkupieńczą śmierć Mesjasza na krzyżu.

Pytanie: Jaka jest struktura literacka fragmentu z Księgi Izajasza 7:8-9?

Odp.: Ma ona następującą strukturę:

A1: Głową Aramu jest Damaszek

- B1: a stolicą Damaszku jest Rezin

-- C1: W ciągu sześćdziesięciu pięciu lat Efraim ulegnie rozpadowi jako naród

A2: Stolicą Efraima jest Samaria

- B2: a stolicą Samarii jest syn Remaljasza

-- C2: Jeśli nie będziecie trwali w wierze, to w ogóle nie ostoicie się.

Oprócz tego, że jest to dobrze napisana poezja, taki styl pokazuje nam, że poszczególne wersy nie zostały dodane ani usunięte.

Pytanie: Dlaczego w Iz 7:10-11 Ahazowi powiedziano, by poprosił o znak?

A: Bóg zaprosił Achaza, by poprosił Go o znak lub cud. Achaz odmówił, prawdopodobnie mając na myśli Księgę Powtórzonego Prawa 6:16. Jednak prośba Izajasza nie dotyczyła znaku mającego udowodnić, że Bóg jest prawdziwym Bogiem, ale raczej – podobnie jak w przypadku Gedeona – potwierdzenia, że taka jest wola Boża. Achaz jednak nie chciał o to prosić, ponieważ snując swoje plany, nie zważał na wolę Bożą.

Zamiast tego Achaz postanowił nie prosić o znak, więc nie otrzymał żadnego imponującego znaku, który mógłby zobaczyć. Zamiast tego Bóg zapewnił podwójne spełnienie tej przepowiedni. Słowo „kobieta” można tu przetłumaczyć jako „młoda dziewica” lub „dziewica”. Żona Izajasza urodziła dziecko, co stanowiło natychmiastowe spełnienie tej przepowiedni. Nie wydaje się jednak, by w tym narodzeniu było coś szczególnie cudownego. Wieki później Jezus miał narodzić się z dziewicy.

Można udowodnić, że interpretowanie tego słowa jako „dziewica” nie jest „chrześcijańskim wymysłem”, ponieważ greckie tłumaczenie Septuaginty, sporządzone wieki przed Chrystusem, przetłumaczyło to słowo jako parthenos, czyli „dziewica”. Sceptyczny „Przewodnik po Biblii” Asimova (str. 532) nie zwraca na to uwagi, błędnie twierdząc zamiast tego, że pogląd chrześcijański opiera się na tłumaczeniu tego słowa w Biblii Króla Jakuba. (Później, na str. 781, Asimov błędnie twierdzi, że tłumaczenie tego słowa jako „dziewica” sięga czasów Mateusza, podczas gdy Septuaginta zawierała to słowo już dawno wcześniej).

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 7:10-12 Achaz nie chciał zapytać, gdy kazano mu to uczynić?

Odp.: Na pierwszy rzut oka wydaje się, że Achaz nie chciał zgrzeszyć, wystawiając Boga na próbę. Jednak Achaz nie był posłuszny Bogu, gdy Bóg poprzez Izajasza polecił mu zapytać.

Achaz znał swoje serce. Być może brakowało mu wiary, by zaufać, że Bóg zadziała w tej sytuacji, i czuł się niekomfortowo w sytuacji, w której potrzebna była wiara.

Jeśli znajdujemy się w podobnej sytuacji, pamiętajmy, że to Bóg działa, a nie my.

Achaz wierzył w Boga na poziomie intelektualnym. Jednak w tym momencie nie ufał Bogu, że go wybawi. W przypowieści Jezusa o czterech rodzajach gleby Chrystus wspomniał o tych, którzy uwierzą, ale odpadną w czasie ucisku lub prześladowań. Jest to przykład zewnętrznej pobożności i wewnętrznej hipokryzji. Niestety, Achaz nie jest jedyny.

Pytanie: W Iz 7,13 w jaki sposób Achaz zniechęcał Boga i w jaki sposób ludzie mogą zniechęcać Boga dzisiaj?

Odp.: Nie tylko Achaz męczył Boga, ale także ród Dawida, czyli królowie Judy, męczyli Boga. Udawali, że podążają za Bogiem, ale w swoich sercach nie byli Mu posłuszni.

Dzisiaj Bóg może być zmęczony ludźmi, którzy czczą Go ustami, ale których serca są daleko od Niego (Mt 15:8-9; Iz 29:13).

P: Czy w Iz 7:14 i Iz 8:8 imię „Immanuel”, oznaczające „Bóg z nami” lub „Bóg jest z nami”, odnosi się do Jezusa Chrystusa?

Odp.: Tak, zgodnie z Ewangelią Mateusza 1:20-23. Również teksty ugarickie używają podobnego wyrażenia, by ogłosić narodziny członka rodziny królewskiej. Nawiasem mówiąc, choć „el” był powszechnym elementem imion, to w Biblii „Emmanuel” nie występuje jako imię ani tytuł aż do momentu jego użycia w tym miejscu. Tertulian w dziele „Przeciw Marcionowi”, księga 3, rozdział 12 (207 r. n.e.) również omawia tę kwestię.

Z historycznego punktu widzenia jednym z pierwszych chrześcijan, którzy wykorzystali te fragmenty w apologetyce, był Ireneusz z Lyonu w dziele „Przeciw herezjom”, str. 452 (napisanym około 182–188 r. n.e.). Orygenes (225–254 r. n.e.) również wspomniał o tym jako o mesjańskim znaczeniu w dziele „Przeciw Celsusowi”, księga 1, rozdział 36, str. 411.

Pytanie: Skoro w Księdze Izajasza 7:14 Mesjasz ma być nazwany Immanuelem, dlaczego w Ewangelii Łukasza 1:31 nazwano Go Jezusem?

Odp.: Pewien chiński chrześcijanin był tym bardzo zaintrygowany, a oto odpowiedź, jaką otrzymał.

Jakie imię otrzymałeś po urodzeniu? Było to twoje chińskie imię, prawda? A jak nazywają cię teraz twoi współpracownicy w Ameryce? To twoje angielskie imię, prawda? W podobny sposób właściwym „imieniem nadanym przy narodzinach” Mesjasza jest „Jezus”. Jednak Jezus jest Bogiem i nosi tytuł „Immanuel”, czyli Bóg z nami.

P: Czy Iz 7:14-16 odnosi się do króla Asyrii, Ezechiasza, czy do Jezusa?

Odp.: Jest to przykład proroctwa o podwójnym spełnieniu. Po pierwsze, hebrajskie słowo oznaczające tutaj „ty” występuje w liczbie mnogiej. Proroctwo to prawdopodobnie odnosi się zarówno do kogoś z tamtych czasów – najprawdopodobniej do syna Izajasza (poczętego w sposób naturalny) – jak i do narodzin Jezusa z dziewicy. Ciekawe jest tutaj słowo „dziewica”. W języku hebrajskim istnieją dwa słowa oznaczające dziewicę. Jedno z nich (betulah) oznacza wyłącznie „kobietę, która nigdy nie odbyła stosunku płciowego z mężczyzną”, ale nie jest to słowo użyte w tym miejscu. Słowo, które zostało użyte (almah), ma dwa znaczenia: „kobieta, która nigdy nie odbyła stosunku płciowego z mężczyzną”, a także ogólnie „młoda dziewica”. Dowodem na to, że drugie słowo było również rozumiane jako „dziewica”, jest fakt, że w greckim tłumaczeniu Starego Testamentu, zwanym Septuagintą, użyto słowa parthenos, które oznacza wyłącznie dziewicę. Encyklopedia trudności biblijnych, str. 267–268, wskazuje również, że spośród siedmiu przypadków użycia hebrajskiego słowa „almah” w Biblii za każdym razem odnosi się ono do młodej dziewicy, która nigdy nie odbyła stosunku płciowego.

Z historycznego punktu widzenia na ten zarzut odpowiedział Tertulian w trzeciej księdze „Pięciu ksiąg przeciwko Marcionowi”, w rozdziale 13 (207 r. n.e.). Pisze on: „Zostają one jednak obalone przez następującą uwagę: nic, co ma charakter znaku, nie może wynikać z tego, co jest codziennym zjawiskiem, jakim jest ciąża i rodzenie dzieci przez młodą kobietę. Dziewicza matka jest słusznie uważana za znak ustanowiony przez Boga…”

Pytanie: Skoro w Iz 7,14-16 hebrajskie słowa ha almah mogą oznaczać zarówno „młodą dziewicę”, jak i „dziewicę”, dlaczego w Mt1:23 a stwierdza, że Izajasz 7,14-16 mówi o dziewicy, która urodzi syna? Czyż nie spełniło się to już za czasów Izajasza?

Odp.: Wiele proroctw ma podwójne spełnienie. W szczególności w Księdze Izajasza 7:14-16 użyto hebrajskiego słowa „almah”, które można przetłumaczyć jako „młoda dziewica” lub „dziewica”; jest to to samo słowo, którego użyto w odniesieniu do dziecka Miriam, która była zarówno jedną, jak i drugą, w Księdze Wyjścia 2:8. Istniało jeszcze inne hebrajskie słowo oznaczające „dziewicę” – betulah (podobne do akadyjskiego słowa batultu) – ale nie zostało ono tutaj użyte. Proroctwo zostało przekazane w 735 r. p.n.e., Syria została zniszczona w 732 r. p.n.e., a 12 lub 13 lat później proroctwo się spełniło, gdy Asyryjczycy zniszczyli Izrael i wygnali jego mieszkańców.

Jednym z powodów, dla których słowo „betulah” mogło nie zostać użyte, jest fakt, że w starożytnym języku nie zawsze oznaczało ono dziewicę. Na przykład w Księdze Joela 1:8 i wielokrotnie w Księdze Jeremiasza 25 „betulah” oznacza kobietę zamężną.

Proroctwo to odnosiło się również do narodzin z dziewicy. Dowodem na to, że tak właśnie je rozumiano, jest fakt, że w Septuagincie, przetłumaczonej ponad sto lat przed przyjściem Chrystusa, słowo to przetłumaczono jako „parthenos”, co może oznaczać wyłącznie dziewicę. Dlatego też, choć tłumaczenie Septuaginty nie mogło oddać obu znaczeń, dowodzi ono, że żydowscy tłumacze w pełni akceptowali znaczenie „dziewicy”.

Ponadto w książce „Hard Sayings of the Bible” (str. 300–302) przedstawiono trzy istotne argumenty:

a) Słowo „wy” występuje w liczbie mnogiej. Oznacza to, że napis odnosi się do całego rodu Dawida, a nie tylko do Achaza.

b) Słowo „almah” może odnosić się zarówno do młodej dziewczyny, jak i do dziewicy, ale nie ma ani jednego przypadku, w którym oznaczałoby ono kobietę zamężną.

c) Przedimek określony przed słowem „almah” (ha’almah) powinien sprawić, że należy to przetłumaczyć jako „dziewica/młoda dziewica”.

Pytanie: Czy w Iz 7,14-16 natychmiastowym spełnieniem tej przepowiedni mogło być narodziny Ezechiasza, syna Achaza?

Odp.: Nie, ponieważ Ezechiasz był już wtedy na świecie i miał około dziesięciu lat w momencie wygłoszenia proroctwa.

Pytanie: Kto był kobietą w bólach porodowych w tym czasie, o którym mowa w Iz 7,14?

Odp.: Proroctwo to ma podwójne spełnienie. Ostatecznym spełnieniem jest Maria, matka Jezusa.

Nie mogła to być żona Izajasza, ponieważ miała już dziecko (Szar-Jaszub) i nie była więc dziewicą, a dziecko Izajasza nie nosiło imienia Immanuel. Z drugiej strony mogło to odnosić się do kobiety zaręczonej jako druga żona Izajasza, ponieważ jego pierwsza żona prawdopodobnie zmarła wkrótce po narodzinach Szar-Jaszuba.

Wniosek: Dzisiaj nie możemy stwierdzić, kim była ta kobieta w bezpośrednim spełnieniu proroctwa, poza tym, że synem tym nie był Ezechiasz. Jednak ostateczne spełnienie dotyczyło Marii i Jezusa, jak mówi Mateusz w rozdziale1:23 .

Pytanie: Czy fragment z Iz 7,15 potwierdza koncepcję wieku odpowiedzialności?

Odp.: Potwierdza to tę koncepcję, ale jej nie dowodzi. Istnieje pewien wiek – który może być różny dla różnych dzieci – kiedy zaczynają odróżniać dobro od zła. List do Rzymian4:15 pokazuje, że grzech nadal ma miejsce, ale nie jest on traktowany jako wykroczenie, gdy dana osoba nie była w stanie rozpoznać, że to było złe.

Wielu chrześcijan uważa, że niemowlęta i małe dzieci, które umierają, nie popełniwszy żadnych celowych grzechów, pójdą do nieba dzięki Jezusowi. Jezus jest im jednak nadal potrzebny jako Zbawiciel, aby oczyścić ich naturę i przebaczyć im grzechy nieumyślne.

Alternatywny pogląd głosi, że zaraz po śmierci ludzie, którzy umierają bez wiedzy pozwalającej im przyjąć lub odrzucić Jezusa, otrzymają możliwość podjęcia tej samej decyzji, jaką podjęliby, gdyby żyli. Potwierdzenie (ale nie dowód) tej tezy można znaleźć w 1 Liście Piotra3:19 –20 oraz w 1 Liście Piotra 4:5–6.

Trzeci pogląd głosi, że skoro zarówno sprawiedliwi, jak i niesprawiedliwi zostaną wskrzeszeni podczas Tysiąclecia, ci, którzy wcześniej nie mieli takiej możliwości, będą ją mieli wtedy. O Tysiącleciu można przeczytać w Apokalipsie 20:2-11.

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 7:20 nie jest niestosowne, by Bóg był nazywany „fryzjerem”, jak twierdzi muzułmanin Ahmad Deedat?

Odp.: Księga Izajasza7:20 nie mówi wprost, że Bóg jest fryzjerem, ale w sensie metaforycznym Bóg sprawi, że Asyryjczycy ogolą brody bezbożnych Izraelitów.

Są tu dwa „aspekty” związane z „twarzą”. 1) Brzytwa zapewnia dokładne golenie, a oni mieliby bliskie spotkanie z asyryjskim nożem tuż przy swojej skórze. 2) W tamtej kulturze golenie brody mężczyzny wbrew jego woli było obrazą, jak wskazuje 2 Samuela 10:4. Naród miał zostać upokorzony przez Asyryjczyków.

Pytanie: Co dokładnie przepowiada się w Księdze Izajasza 7:21-25?

Odp.: Odnosi się to do stopniowej zmiany klimatu w Izraelu. Dzisiejszy Izrael, bez nawadniania, byłby bardziej suchy niż w czasach przed Chrystusem.

P: Jaka jest struktura fragmentu z Księgi Izajasza 8:1–9:4?

O: Struktura jest dość skomplikowana; zawiera cztery wyrocznie i dwie refleksje.

Przepowiednia o czasie ciemności

Iz 8,1-4 Pierwsze proroctwo: Szybko plądrują, szybko niszczą

Iz 8,5-10 Drugie proroctwo: Rzeka spokojna czy rzeka burzliwa

Iz 8,11-15 Trzecie proroctwo: Kamień potknięcia

Iz 8:16-18 Refleksja: Zachowajcie słowa proroctwa i czekajcie z nadzieją

Iz 8:19-22 Refleksja: Zignoruj fałszywych proroków i słuchaj słów Boga.

Potem następuje proroctwo o czasie światła

Iz 9:1 Refleksja: Koniec mroku: nadchodzi świt

Iz 9:2-7 Czwarte proroctwo: Ci, którzy chodzą w ciemności, ujrzeli wielkie światło

Pytanie: Czy w Iz 8,1 słowo to należy przetłumaczyć jako „zwój” czy „tabliczka”?

Odp.: Hebrajskie słowo „gillayon” oznacza po prostu dużą, płaską powierzchnię do pisania, więc można je przetłumaczyć w obu znaczeniach. Prawdopodobnie był to duży znak.

Pytanie: Dlaczego w Iz 8,1-4 Izajasz nadał swojemu synowi imię Maher-Shalal-Hash-Baz i kazał je zapisać?

Odp.: Imię to, oznaczające „szybki w grabieży, szybki w zdobywaniu łupów”, symbolizuje, że całe bogactwo Damaszku i Samarii zostanie wywiezione do Asyrii. Jest to najdłuższe imię własne w Biblii. Izajasz kazał zapisać to imię w świątyni, jakby był to akt własności. Izajasz, reprezentując Boga, formalnie przenosi prawo własności do bogactw Damaszku i Samarii na Asyrię. Wydaje się, że wydarzenia opisane w Księdze Izajasza 7 miały miejsce, zanim Achaz podjął decyzję, czy poprzeć Samarię i Damaszek, poprosić Asyrię o pomoc przeciwko nim, czy też zachować neutralność. Wydaje się, że proroctwo z Księgi Izajasza 8 zostało przekazane po tym, jak Achaz podjął decyzję o sojuszu z Asyrią.

Czasami wrogowie i to, co obecnie wydaje się ogromnym problemem, wkrótce znikną, nawet jeśli nic nie zrobisz. Jak rozpoznać, kiedy powinniśmy a) zachować spokój, tj. nie reagować zbyt gwałtownie, a b) pilnie wkroczyć do akcji, by rozwiązać problem? Właśnie w takich sytuacjach potrzebujemy Bożego przewodnictwa. Ale poza tym potrzebujemy również Bożego pokoju. W obliczu każdego kryzysu lub pozornego kryzysu należy podjąć cztery kroki: 1) modlić się, 2) robić to, czego Bóg od nas oczekuje, 3) rozmawiać z tymi, z którymi musimy porozmawiać, oraz 4) zachować spokój, pozostawiając wynik w rękach Boga. Jak powiedziała królowa Estera w Księdze Estery 4:16: „A jeśli zginę, to zginę!”.

Pytanie: Co wiemy o tym Uriaszu z Księgi Izajasza 8:2 i 2 Księgi Królewskiej 16:10-16?

Odp.: Ten Uriasz był kapłanem, a nie żołnierzem zabitym za czasów Dawida. Najprawdopodobniej był arcykapłanem, ponieważ za panowania króla Achaza z Judy zmienił obrzędy świątynne, włączając do nich pogańskich bogów z Damaszku. Więcej na ten temat można przeczytać w 2 Królów 16:10-16.

Pytanie: Kim jest prorokini z Iz 8,3? Czy ona również prorokowała?

Odp.: To żona Izajasza. Chociaż mogła prorokować, to prawdopodobnie nazywano ją „prorokinią”, ponieważ była żoną proroka.

P: Czym są wody Siloam w Księdze Izajasza 8:6?

Odp.: Nazywane również Źródłem Siloam, było to tajemnicze, łagodnie płynące podziemne źródło, które stanowiło źródło zaopatrzenia w wodę dla Jerozolimy. Ten podtrzymujący życie strumień kontrastował z gwałtowną powodzią rzeki Eufrat. W języku hebrajskim w Księdze Jozuego 24:15 Eufrat jest również określany po prostu jako „rzeka”. „Odrzucili” Siloam (hebr. ma’as) i radowali się (hebr. mesos) z upadku Rezina z rąk ich sojusznika, Asyrii.

Pytanie: W jaki sposób słowo „Immanuel” w Księdze Izajasza 8:8 odnosi się do Jezusa?

Odp.: Immanuel oznacza tutaj „Bóg z nami”, a kontekst jest pełen rozpaczy, podobnie jak w wyrażeniu „Boże, pomóż nam”. Chociaż ten werset nie mówi nam nic konkretnego o Jezusie, to powtórzenie słów mesjańskiej przepowiedni z Księgi Izajasza7:14 uczy nas, jak możemy polegać na obietnicach Boga. Potężne wody Eufratu odnoszą się do narodu asyryjskiego, a być może także do Babilończyków, którzy niemal zatopiliby Judę „aż po szyję”.

Jednak, jak stwierdza „The Bible Knowledge Commentary: Old Testament” na stronie 1051, „słowo Immanuel zapewniało słuchaczy, że Bóg nie zapomniał o swoim ludu przymierza i będzie z nimi”.

W rzeczywistości słowo „Immanuel” jest kluczowym słowem w Księdze Izajasza 8:1-10. Czytając Księgę Izajasza 8:1-8a i zatrzymując się w połowie wersetu 8, można odnieść wrażenie, że ta „powódź” wojsk będzie tak potężna, że Juda zginie na zawsze. Jednak Boża obietnica dotycząca Immanuela miała się spełnić, gwarantując w ten sposób przetrwanie Judy. Księga Izajasza 8:8b-10 stanowi wyraźny kontrast w stosunku do poprzednich wersetów. Narody najeźdźcze zostaną rozbite. Co ciekawe, nie zawiera ona żadnej obietnicy dotyczącej triumfu Judy, a jedynie rozbicie wrogów Bożych; aby podkreślić, kto dokonuje tego rozbicia, w Księdze Izajasza 8:10b czytamy: „Albowiem Bóg jest z nami”.

Pytanie: Jak w Iz 8:12 rozpoznać, czy mamy do czynienia ze spiskiem, czy nie?

Odp.: Niektórzy opierają się na powszechnej opinii. Jeśli osoby, które szanujesz, twierdzą, że coś jest spiskiem, to uważasz, że tak jest. Gdy mówią, że to niemożliwe, to tak nie jest. Ta metoda jest pozbawiona faktów i dowodów. Być może nawet nikogo to nie obchodzi.

Lepszym sposobem jest przyjrzenie się dowodom, ale nie tylko samodzielnie, lecz również wspólnie z innymi.

1) Bądź otwarty na możliwość, że coś jest spiskiem, i bądź otwarty na możliwość, że nim nie jest, bez względu na to, jak niepopularny może być któryś z tych poglądów. Bądź również otwarty na wniosek, że nie będziesz w stanie stwierdzić tego z całą pewnością w żadnym z tych przypadków.

2) Zbierz wszystkie dowody, z obu stron, a nie tylko z jednej.

3) Odrzuć słabe dowody. Na przykład, gdy szanowana osoba publiczna twierdzi, że coś jest lub nie jest w określony sposób, a nie przedstawia żadnych dowodów, możesz to odrzucić. Często kompetentni, szanowani eksperci z jednej dziedziny wypowiadają się autorytatywnie na temat zagadnień z innej dziedziny, a ich autorytet w tej drugiej dziedzinie jest całkowicie pozbawiony podstaw. Należy jednak zadbać o spójny filtr. Ludzie czasami nie akceptują dowodów, które są sprzeczne z tym, w co chcą wierzyć, chyba że są to niemal niepodważalne dowody. Akceptują jednak słabe dowody i błędne argumenty, o ile tylko potwierdzają one ich stanowisko.

4) Zwróć uwagę na spójność argumentów. Na przykład niektóre (ale nie wszystkie) argumenty za aborcją równie dobrze mogłyby służyć jako argumenty za zabijaniem dzieci na kilka sekund przed porodem, a nawet po nim. Niektóre (ale nie wszystkie) argumenty za stanowiskiem pro-life równie dobrze mogłyby służyć jako argumenty przeciwko antykoncepcji, metodzie rytmicznej czy innym metodom.

5) Nie przypisuj zawsze intencji drugiej strony chęci zysku i złej woli. Czasami jest to po prostu głupota. Albo czasami to ty możesz się mylić. Albo, mówiąc bardziej subtelnie, mogą się w większości mylić, ale niewielka część tego, co mówią, jest słuszna.

6) Podejmij decyzję. Czasami jednak decyzja może nie być skrajna, może wymagać bardzo stanowczego stanowiska w jednej sprawie, a może to być trzecie rozwiązanie. Albo możesz dojść do wniosku, że nie da się tego wiedzieć.

Czasami można zbadać z psychologicznego punktu widzenia, dlaczego niektórzy ludzie wierzą w fałszywe twierdzenia, że Holokaust nigdy nie miał miejsca, że Ziemia jest płaska, że ludzie nigdy nie wylądowali na Księżycu lub że Mahomet nigdy nie umarł. (Niektórzy muzułmanie wierzyli w to na przestrzeni dziejów, ale stanowią oni mniej niż 1% wszystkich muzułmanów).

P: W jaki sposób, zgodnie z Iz 8,14, Bóg jest sanktuarium?

Odp.: Chociaż sanktuarium jest miejscem świętym, nie jest to tutaj kwestia zasadnicza. Raczej Świątynia była sanktuarium, a Bóg jest schronieniem, tak że gdy ktoś szuka schronienia w Bogu jako swoim sanktuarium, Bóg go osłoni. Ostatnia część Izajasza 8:14, odnosząca się do Pana, jest cytowana w 1 Liście Piotra 2:8 jako odnosząca się do Chrystusa.

Pytanie: Kiedy spełniło się proroctwo z Iz 8,18?

Odp.: Proroctwo to miało zarówno bezpośrednie spełnienie za życia Izajasza, kiedy Asyria podbiła Damaszek i Samarię, jak i spełnienie w przyszłości.

P: Co dokładnie jest złego w zwracaniu się o radę do wróżbitów i spirytystów, o czym mowa w Iz 8:19-20?

Odp.: Bóg powiedział, żeby tego nie robić. Widzimy co najmniej trzy powody, dla których Bóg tak powiedział.

1. Brak zaufania do Bożej opatrzności i przewodnictwa. Możemy ufać Bogu, że powie nam wszystko, co musimy wiedzieć, choć nie zawsze będzie to wszystko, co chcielibyśmy wiedzieć.

2. Poleganie na wróżbach lub duchach oznacza, że nie powierzamy naszego życia Bogu. Zaufanie do medium i duchów otwiera nas również na demoniczny świat okultyzmu.

3. Wreszcie, ponieważ ludzie to robili, Bóg ukrywał przed nimi swoje oblicze (i przewodnictwo), zgodnie z Księgą Izajasza 8:17.

Jeremiasz2:13 , w kontekście bałwochwalstwa, mówi: „Bo mój lud popełnił dwa zła: porzucił Mnie, źródło wody żywej, i wykopał sobie cysterny – cysterny pęknięte, które nie mogą zatrzymać wody”.

Księgę Izajasza 8:19 można przetłumaczyć jako „szepczeć i mamrotać”, ale można to również przetłumaczyć w sposób szyderczy jako „piszczeć i jęczeć”.

Pytanie: Czy fragment z Księgi Izajasza 8:19-20 odnosi się do mormonizmu?

Odp.: Odnosi się to do wszystkich, którzy szukają rady u okultystów i zmarłych, a nie tylko do mormonizmu. Jednak w odniesieniu do mormonów ma to znaczenie przynajmniej na trzy sposoby.

W XIX wieku praktyką okultystyczną było „patrzenie w szklankę”, polegającą na tym, że dana osoba twierdziła, iż potrafi odnaleźć zakopany skarb, patrząc w szklankę. Było to tak powszechne, że w Nowym Jorku istniało rozporządzenie zakazujące tej praktyki. Joseph Smith Jr. w małej wiosce Palmyra w stanie Nowy Jork został skazany za wykroczenie polegające na „patrzeniu w szklankę”. Odnaleziono akta sądowe, które to potwierdzają.

Kamień wróżbiarski. Joseph Smith przeszedł od wróżenia ze szkła do twierdzenia, że przetłumaczył Księgę Mormona, patrząc na kamień umieszczony w kapeluszu.

Twierdzono, że mormońska Księga Abrahama została przetłumaczona w ten sam sposób, z jakichś starożytnych egipskich papirusów. Papirusy te posiadamy do dziś i nie trzeba dodawać, że tłumaczenie Józefa było oszustwem. Józef napisał nawet „Alfabet i gramatykę egipską”, w której najwyraźniej próbował nauczyć innych swojej wersji „zreformowanego języka egipskiego”.

Pytanie: Czy Iz 9:1 i Iz 9:2 należą do siebie, czy też Mt 4:14-16 błędnie połączyło te fragmenty?

Odp.: Stanowią one jedną całość, ponieważ Izajasz 9:1 stanowi przejście między obiema częściami.

Wspomniany fragment Iz 9:1 jest w rzeczywistości oznaczony jako Iz 8:23 we współczesnych żydowskich Bibliach oraz w Biblii Nowego Jeruzalem. Trzeba przyznać, że fragmenty Iz8:22 i Iz 9:1 są ze sobą powiązane, ponieważ Iz8:22 mówi o ludziach pogrążonych w ciemnościach, a Iz 9:1 mówi o tym, że ciemności już nie będzie.

Jednak Izajasz 8:22 mówi o ludziach, którzy zostaną wygnani w ciemność, Izajasz 9:1 mówi, że dla Zabulona i Neftalego nie będzie już ciemności, a Izajasz 9:2-7 opisuje, jak ludzie, którzy byli w ciemności, ujrzą wielkie światło.

Ciekawe jest to, że Asimov próbuje twierdzić, iż Izajasz 9:1, gdzie mowa jest o tym, że ci, którzy byli w mroku, zostaną z niego wyrwani, nie odnosi się do tych, którzy byli w ciemnościach i ujrzeli wielkie światło w następnym wersecie.

Pytanie: W jaki sposób w Iz 9,1-2 spełniło się proroctwo, że Galilea pogan zostanie uhonorowana?

Odp.: Jezus spędził wiele czasu na tej ziemi, położonej na zachód od Morza Galilejskiego. Hebrajskie wyrażenie to może oznaczać „cień śmierci” lub „krainę ciemności”. Proroctwo to wypełniło się w sposób wyraźny zgodnie z Ewangelią Mateusza 4:15-16. Na marginesie, Izajasz 9:1 w chrześcijańskich Bibliach nosi numer Izajasz 8:23 w Bibliach żydowskich, takich jak tekst masorecki i współczesne tłumaczenie JPS. Niemniej jednak treść jest taka sama.

Idea, że Mesjasz pojawi się najpierw w Galilei, znajduje się również w żydowskim Talmudzie i żydowskim Midraszu, zgodnie z „Litteratur-blatt des Orients” z 1843 r., kol. 776.

Pytanie: Czy Iz 9:1, 6, 7 mogą odnosić się do Bahá’u’lláha z ruchu bahaitów, skoro Jezus nie niósł władzy na swoich ramionach (Bahá’u’lláh i Nowa Era, str. 261–262)?

Odp.: Nie, władza spocznie na barkach Jezusa, gdy powróci On ponownie. Nie może to odnosić się do Bahá’u’lláha, ponieważ:

a) Bahá’u’lláh nie został nazwany Potężnym Bogiem (Izajasz 9:6)

b) Bahá’u’lláh nie złamał „jarzma ich ciężaru” dla mieszkańców Galilei „jak w dniu Midian” (Izajasz 9:4).

c) Bahá’u’lláh również nie sprawował władzy, a bahaiści nie twierdzą, że Bahá’u’lláh powróci.

d) Chociaż bahaiści mogliby pragnąć rządzić światem, ich Międzynarodowy Dom Sprawiedliwości nie ma żadnego znaczenia, jeśli chodzi o politykę i rządzenie w XX i XXI wieku.

Pytanie: Co w wersecie Iz 9,6 oznacza słowo „Cudowny” (hebr. „pele’”)?

Odp.: Po pierwsze, jest to tutaj rzeczownik, a nie przymiotnik; forma przymiotnikowa to „pel’i”. Hebrajskie słowo ma szersze znaczenie niż w języku angielskim. Obie formy mogą oznaczać „wyjątkowy”, „wybitny” lub „spektakularny” (zarówno w dobrym, jak i złym sensie, jak w 2 Księdze Samuela 13:2). Może oznaczać coś, co tylko Bóg może uczynić, tj. coś nadprzyrodzonego. W rzeczywistości mamy współczesne wyrażenie, które jest bardzo zbliżone do tego aspektu słowa „pele’”: „nie z tej ziemi”.

Kiedy anioł Pański odwiedził Manoacha, ojca Samsona, a Manoach zapytał go o imię, anioł zapytał Manoacha, dlaczego ten pyta o jego imię, skoro jest ono „niepojęte” (hebr. pil’i, „cudowne”) – Sędziowie 13:18. Nie oznacza to, że „cudowny” było imieniem anioła, ale raczej, że imię anioła było takie, że albo ludziom nie wolno było go poznać, albo nie byli w stanie go poznać.

Pytanie: Czy fragment z Księgi Izajasza 9:6-8 odnosi się do Chrystusa?

Odp.: Tak. Chrystus to greckie określenie Mesjasza, a jest to zdecydowanie proroctwo mesjańskie, ponieważ Mesjasz będzie

a) będzie rządził ludem (Izajasz 9:6,7)

b) będzie panował na tronie Dawida (Izajasz 9:7)

c) Od tego czasu i na zawsze (Izajasz 9:7)

W sceptycznym „Przewodniku po Biblii” Asimova (str. 534) stwierdza się, że takie entuzjastyczne opisy idealnego króla mogą odnosić się do koronacji króla, takiego jak Ezechiasz. Jednak Ezechiasz już się urodził i miał około 10 lat w czasie, gdy Izajasz głosił proroctwa z rozdziałów 7–9. Co ciekawe, w Talmudzie, b. Sanhedrin 94a, Bar-Kappara mówi, że Bóg pierwotnie chciał uczynić Ezechiasza Mesjaszem, a Sennacheryba – Gogiem i Magogiem, ale Ezechiasz nie był tego godny.

Pytanie: Jak Jezus przyniósł pokój, o którym mowa w Iz 9,6, skoro dzisiejszy świat nie jest spokojny?

Odp.: Podczas swojego pierwszego przyjścia Jezus dał nam pokój w naszych sercach. Dopiero podczas swojego drugiego przyjścia Jezus położy kres walkom i zaprowadzi pokój na tym świecie. Oczywiście ostatecznie w niebie zapanuje pokój.

Pytanie: Jak w Iz 9,6 Jezus może być nazwany „Ojcem Wiecznym”, skoro Trójca Święta jest prawdą?

Odp.: Modaliści i pentekostaliści wyznający doktrynę jedności często podnoszą ten zarzut. Jezus jest ojcem naszego zbawienia, a Ojciec jest w Jezusie, ale nadal są oni odrębnymi osobami. Encyklopedia trudności biblijnych (s. 268) podaje, że hebrajskie wyrażenie „abi’ad” można przetłumaczyć zarówno jako „wieczny ojciec”, jak i „ojciec wieczności”. Niezależnie od tego, Izajasz 9:6 odnosi się do syna, czyli dziecka, które się narodziło. Oczywiście, tak jak ja jestem zarówno synem, jak i ojcem, tak Syn może być ojcem naszego życia wiecznego, nie będąc jednocześnie swoim własnym ojcem.

Część „wieczny” odnosi się do tego, że Jezus istniał przed początkiem czasu. Jezus jest Ojcem w tym sensie, że Bóg Ojciec mieszka w Jezusie, który jest ojcem naszego zbawienia, sprawując swoje ojcowskie panowanie.

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 9:6, skoro Jezus jest „Potężnym Bogiem”, różni się to od „Boga Wszechmocnego”?

Odp.: Nie. Świadkowie Jehowy wyjaśniają to w publikacji „Rozważania na podstawie Pism Świętych” z 1989 r., str. 413–414 (te same numery stron w wersji z 1985 r.). „Czy to oznacza, że skoro Jezus Chrystus jest proroczo nazwany »Potężnym Bogiem« w Księdze Izajasza 9:6, to Jezus musi być Jehową? Znowu kontekst odpowiada: Nie! Żaden z bałwochwalczych narodów pogańskich nie stworzył boga przed Jehową, ponieważ nikt nie istniał przed Jehową. … Nie oznacza to jednak, że Jehowa nigdy nie powołał do istnienia nikogo, kogo słusznie można nazwać bogiem. (Ps 82:1, 6; J 1:1, NW). W Księdze Izajasza10:21 o Jehowie mówi się jako o „Bogu Potężnym”, tak samo jak o Jezusie w Księdze Izajasza 9:6; ale tylko Jehowa jest kiedykolwiek nazywany „Bogiem Wszechmocnym” – Rdz 17:1.” (kursywa w oryginale) Tak więc sami Świadkowie Jehowy, choć zaprzeczają, że Jezus jest Jehową lub Bogiem Wszechmocnym, nauczają, że Jezus „jest właściwie określany jako bóg”.

Świadkowie Jehowy twierdzą tak, ponieważ odmawiają zaakceptowania jednego faktu: istnieje tylko Jeden Bóg, za którym powinniśmy podążać. Jest tylko Jeden Pan, któremu powinniśmy być posłuszni. Próbują twierdzić, że Jezus jest drugim, niższym „potężnym” bogiem. Mówią, że Jezus nie jest Bogiem, którego należy czcić ani do którego należy się modlić, a jedynie nosi ten tytuł [i to tytuł pusty!]. Ludzie albo czczą jednego Boga w swoich miejscach kultu, albo wielu bogów. W kościołach Bożych czcimy wyłącznie Boga.

Bóg Ojciec, Bóg Syn i Bóg Duch Święty są odrębnymi Osobami, ale stanowią jednego, niepodzielnego Boga.

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 9:6 wyrażenie „Potężny Bóg” mogłoby naprawdę oznaczać po prostu „bożego bohatera”?

Odp.: Nie, choć tak uważał pewien liberalny krytyk. To słowo oznaczające „potężnego” odnosi się do Boga w Księdze Izajasza 10:21.

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 9:6 istnieją dowody na to, że Żydzi uważali to za proroctwo dotyczące Mesjasza?

Odp.: Tak. Midrasz jemeński 349–350 oraz „Pereq Shalom” (str. 101) wskazują, że niektórzy Żydzi uznali to za proroctwo mesjańskie.

P: Dlaczego w Księdze Izajasza 9:8–10:4 te wersety o ucisku i zagładzie znajdują się bezpośrednio po wersetach dotyczących obietnic?

Odp.: Cofnijmy się o krok i przyjrzyjmy się szerszemu fragmentowi.

Księga Izajasza 7:1-16 (obietnica dla Judy i utrapienie dla Samarii), Księga Izajasza 7:17-25 (utrapienie dla Judy), Księga Izajasza 8:1-4 (obietnica dla Judy i utrapienie dla Samarii), Księga Izajasza 8:5-15 (utrapienie dla Judy); Księga Izajasza 8:16-18 (oczekiwanie na obietnicę), Księga Izajasza 8:19-22 (nieszczęście), Księga Izajasza 9:1-7 (obietnica), Księga Izajasza 9:8-21 (nieszczęście). Proroctwa Izajasza przeplatają się między obietnicą a nieszczęściem.

Tę część Księgi Izajasza można niemal uznać za pieśń lub wiersz, a refren przewijający się w niej znajduje się w Księdze Izajasza 5:25 i nast.; 9:12 i nast.; 9:17 i nast.; 9:21 i nast.; 10:4 i nast.

Jednak te naprzemienne motywy nie stanowią „cyklów”, lecz raczej spiralę upadku. Cały fragment mówi o upadku moralnym (9:9, 17); Asyria miała ich nękać (9:12); następnie o rozpadzie społecznym (9:20–10:2); oraz o upadku państwa w wyniku podboju asyryjskiego (10:3–4).

Pytanie: Jakie znaczenie ma wyrażenie „Cegły się rozsypały” w Iz 9:10?

Odp.: Prawdopodobnie odnosi się to do trzęsienia ziemi za panowania króla Jeroboama II (ok. 786–746 r. p.n.e.). Wspomina o tym również Amos 1:1 i 4:11. W sensie metaforycznym przywódcy i struktura społeczna również upadną i rozpadną się przed Asyryjczykami.

P: Dlaczego w Iz 9:14-16 Izajasz wspomina o głowie i ogonie?

Odp.: Ten środek retoryczny nazywa się meryzmem, polegającym na wymienieniu dwóch skrajności w celu uwzględnienia również wszystkiego, co znajduje się pomiędzy nimi. Zarówno przywódcy świeccy, jak i przywódcy religijni byli źli. Gdzie ludzie mogli szukać nauczania, wzoru do naśladowania lub boskiego autorytetu? Czy zatem problemem byli głównie przywódcy świeccy, przywódcy religijni, czy też sam lud? Bóg mówi, że wszystkie powyższe.

P: Dlaczego w Iz 9:19 ludzie są paliwem dla ognia?

Odp.: Ludzie odmawiają podążania za Bogiem i są przedmiotem Jego gniewu (Efezjan 2:3). Być może sami przekroczyli „granicę rozpaczy” (termin Francisa Schaeffera) i sami zdali sobie sprawę, że kiedy nadeszli Asyryjczycy, a później Babilończycy, byli jedynie paliwem dla ognia. Wszyscy zostaliśmy stworzeni na obraz Boga i jesteśmy cenni w Jego oczach. Jednak ci, którzy nigdy nie pójdą za Bogiem (potępieni), są jedynie paliwem dla ognia.

Na marginesie warto dodać, że fałszywa religia hinduizmu naucza, iż bóg ognia Agni „gotuje ludzi” po ich śmierci (Rigweda 10.16.1-2, s. 49). Hindusi pragną ponownie połączyć się z kosmicznym płomieniem, w którym wszelka indywidualność ulega zniszczeniu.

Pytanie: Czy fragment z Księgi Izajasza 9:20 odnosi się do kanibalizmu?

O: Nie, tylko w sensie metaforycznym. Nie chodzi tu o kanibalizm, lecz o „samokonsumpcję” w dwojakim znaczeniu.

Pod względem militarnym, w czasach Izajasza Izraelici z królestwa północnego często walczyli przeciwko mieszkańcom Judy, jak mówi Izajasz 9:21.

W sensie duchowym zarówno poszczególne osoby, jak i cały naród wyrządzali krzywdę sobie i swoim dzieciom poprzez swoje nieustanne grzeszenie.

P: W Iz 10,1-3, w jaki sposób ludzie tworzą niesprawiedliwe prawa?

O: Oto, co powiedział pewien wpływowy przywódca rządowy: „Należy ubolewać, że bogaci i wpływowi zbyt często naginają działania rządu do swoich egoistycznych celów”. Cytat ten pochodzi od prezydenta Stanów Zjednoczonych Andrew Jacksona (1767–1845) (cyt. za: The Great Quotations, s. 355).

Źródło tego cytatu jest interesujące. To właśnie Andrew Jackson nakazał armii amerykańskiej siłowe wysiedlenie plemienia Czirokezów z ich ziemi w ramach wydarzenia znanego później jako „Szlak Łez”, mimo że istniał traktat między nimi a rządem Stanów Zjednoczonych, zezwalający im na pozostanie na tych terenach. Kiedy pojawiła się groźba wniesienia sprawy do Sądu Najwyższego w tej sprawie, Jackson wyśmiał sprawiedliwość (Księga Przysłów19:28 ), mówiąc: „Jaką mają armię?”.

W wielu przypadkach przywódcy albo nie zdają sobie sprawy, że tworzą niesprawiedliwe prawa, albo wygodnie zapominają o sprawiedliwości, gdy nie jest ona dla nich ważna.

Drugim przykładem jest sytuacja, w której rząd przywłaszcza sobie większość pomocy humanitarnej. Dzieje się tak na Bliskim Wschodzie i w Afryce.

Trzecim przykładem jest to, że dhimmis (nie-muzułmanie żyjący pod panowaniem muzułmańskim) musieli płacić dodatkowy podatek od nie-muzułmanów zwany dżizją. Stawka ta wahała się w zależności od okresu. W najniższym przypadku wynosiła kilka dirhamów dla osoby ubogiej. W najgorszym przypadku mogła wynosić 20% majątku lub 50% do 80% rocznych plonów. Więcej informacji można znaleźć na stronie https://swap.stanford.edu/was/20090719094909/http:/en.wikipedia.org/wiki/Jizya.

Czwartym przykładem są dawne „podatki pogłówne” w Ameryce. Jeśli ktoś był zbyt biedny, by uiścić podatek pogłówny, nie miał prawa głosu. Ta niesprawiedliwość pozbawiała ubogich praw wyborczych.

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 10:1-3, jeśli uchwalono prawo, które nie jest sprzeczne z Biblią, to czy takie prawo jest z konieczności słuszne?

Odp.: Nie. Można przestrzegać litery prawa, ale naruszać jego ducha. Można unikać łamania konkretnych przykazań Starego Testamentu, a mimo to nie postępować zgodnie z tym, co Biblia mówi o nieuciskaniu innych.

Pytanie: Jaka jest struktura tego wiersza w Księdze Izajasza 10:5-15?

Odp.: Jest ona podobna do chiasmu, z tą różnicą, że składa się z dwóch równoległych (a nie symetrycznych) części.

10:5 Asyria: narzędzie Pana służące Jego celom

- 10:6-11 Różne motywy działania Pana i Asyrii

- - 10:6 Pan pragnie sprawiedliwej kary

- - 10:7-11 Asyria dążyła do podboju świata

- 10:12-14 Różne oceny Pana i Asyrii

- - 10:12 Pan dostrzegał pychę i dążenie do własnej chwały

- - 10:13-14 Asyria dostrzegała własne możliwości i sukcesy

10:15 Asyria: narzędzie Wszechwładnego Pana

Pytanie: Jak Bóg mógł wykorzystać Asyrię w Iz 10:5, skoro Asyria była tak niegodziwa i okrutna?

Odp.: Bóg nie tylko mógł wykorzystać niegodziwych Asyryjczyków do swoich celów, ale wykorzystuje nawet szatana i demony do swoich celów. To, że Bóg jest czysty i święty, jak opisuje to Biblia, nie ogranicza Go w kierowaniu wszystkim zgodnie ze swoim planem (Efezjan1:11 ).

P: Jak i dlaczego Bóg ukarał króla Asyrii w Iz 10:12?

Odp.: Bóg ukarał Asyrię co najmniej na trzy sposoby.

1. Armia asyryjska została zniszczona.

2. Król Asyrii zginął.

Powodem, dla którego Bóg ukarał Asyrię po tym, jak wykorzystał ją do wypełnienia swojej woli, było to, że Asyryjczycy niszczyli nie po to, by wypełnić wolę Bożą, ale dla własnych samolubnych i złych celów. Bóg ukarał ich brutalną niegodziwość, ale jednocześnie wykorzystał ją.

3. Lud Asyrii został pokonany i nigdy więcej nie podniósł się z upadku. Nie wszyscy jednak zginęli. Tatian, pisarz chrześcijański, a później heretyk z nurtu enkratytów, był Asyryjczykiem. Ponadto Bóg zapowiedział, że pozostanie niewielka resztka Asyryjczyków. Po ich zniszczeniu przez Babilończyków, Scytów, Medów i Persów nieliczni ocalali nadal mieszkali na tym terenie. Ostatecznie Asyryjczycy stali się chrześcijanami. W 1915 roku, podczas ludobójstwa na Asyryjczykach, 250–300 tysięcy z nich zostało zabitych przez Turków i Kurdów po tym, jak Rosja ich porzuciła (stając się komunistyczna), a Ormianie zostali pokonani. Obecnie ich liczba wynosi około 3,2–5 milionów.

Na marginesie warto dodać, że lwy były symbolem Imperium Asyryjskiego. Persowie uwielbiali polować na lwy, a po dojściu Persów do władzy lwy wyginęły na Bliskim Wschodzie.

Pytanie: Co jest niezwykłego w stylu tych wersetów z Księgi Izajasza 10:13–14?

Odp.: Wersety te zostały celowo napisane w stylu asyryjskiego napisu zwycięskiego.

P: Co Iz 10,14 mówi o postawie Asyryjczyków?

Odp.: Asyryjczycy byli dumni, że mogli tak łatwo zdobyć tak wiele „jaj”, czyli miast, wyłącznie dzięki własnej potędze. W 738 r. p.n.e. zdobyli miasta Kalno i Arpad, w 732 r. p.n.e. – Damaszek, w 722 r. p.n.e. – Samarię, a w 720 r. p.n.e. – Hamat. W Księdze Izajasza 10:10-11 Asyryjczycy uważali „bożki” Jerozolimy za nie ważniejsze od bożków innych miast.

Pytanie: W Księdze Izajasza 10:15, w jaki sposób siekiera podnosi się przeciwko temu, kto nią włada, tak jak Asyryjczycy podnieśli się przeciwko Bogu?

Odp.: Tak jak daremne, niewdzięczne i absurdalne jest, by nieożywiony topór podniósł się przeciwko temu, kto go używa, tak samo daremne, niewdzięczne i absurdalne było dla Asyryjczyków – którzy byli żywymi ludźmi, a nie toporami – próba przeciwstawienia się Bogu. Jednak nawet najsilniejsi asyryjscy wojownicy, odziani w najlepszą zbroję, nie byli w stanie oprzeć się bakteriom zarazy. W Księdze Izajasza10:16 napisano, że Bóg „ześle wyniszczającą chorobę na dzielnych wojowników Asyrii”.

Pytanie: Jaka jest struktura wersetów z Iz 10:16-34?

Odp.: Jest to sekcja równoległa.

10:16-23 Pan Zastępów będzie sądził

- 10:16-19 Bóg osądzi Asyrię, pozostawiając jedynie resztkę

- 10:20-23 Bóg osądzi Izrael, a resztka powróci

10:24-34 Pan Zastępów będzie działał z wielką mocą

- 10:24-26 Będzie chronił i zachowa resztkę Izraela

- 10:27-34 Osądzi i zniszczy Asyryjczyków

Pytanie: Co Iz 10:16-19 mówi tutaj o ogniu?

Odp.: Poprzednia metafora dotycząca ptasich jaj odnosiła się do szybkości i łatwości podbojów asyryjskich. Ta metafora idzie jeszcze dalej: tak jak podboje asyryjskie rozprzestrzeniały się szybko jak ogień, tak ich zniszczenie nastąpi przez ogień Pana.

P: Jakie są dwa sposoby interpretacji tej metafory w Iz 10:17-18?

Odp.: Oto te dwie części.

Gdy Asyryjczycy zbliżają się do Jerozolimy, wkraczają w jasny ogień.

Asyryjczycy sądzą, że maszerują ku jasnej chwale.

Pytanie: Co stało się z „dziesięcioma zaginionymi plemionami” Izraela, o których mowa w Iz 10,20-22?

Odp.: Tak jak czysta sól „gubi się”, gdy zostanie zmieszana z błotem, tak lud dziesięciu plemion Izraela zasymilował się z innymi ludami Bliskiego Wschodu. W szczególności wielu Izraelitów, którzy pozostali w Izraelu, weszło w związki małżeńskie z przybyłymi obcymi i stało się Samarytanami. Kiedy Żydzi powrócili z Babilonu, wśród powracających byli również członkowie tych dziesięciu plemion.

To hebrajskie słowo „sa’ar”, oznaczające „resztkę” lub „ocalałych”, odzwierciedlało sposób, w jaki powracający Żydzi mieli postrzegać samych siebie. Jako wierzący w upadłym świecie możemy również uważać się za resztkę.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 10:24 Syjon (Jerozolima) nie powinien obawiać się Asyrii, skoro później Asyria oblegała Jerozolimę w bardzo ciężkim oblężeniu?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę trzy kwestie.

Jerozolima nigdy nie została zdobyta ani zniszczona przez Asyryjczyków.

Ponadto fragment ten mógł zostać napisany po nieudanym oblężeniu.

Niezależnie od tego, proroctwo to pozostałoby na zawsze prawdziwe po tamtym czasie.

Pytanie: Co jest niezwykłego w jarzmie wołów, o którym mowa w Księdze Izajasza 10:27?

A: Jarzmo to często była poprzeczka z drewna lub obroża, służąca do zaprzęgania wołów do pługa. Zazwyczaj drewno ociera się o woły i może powodować krwawienie lub siniaki. Tutaj jednak obraz ten ma odwrotne znaczenie. Bóg uwolni woły (Izrael i inne podbite narody) z jarzma służby Asyrii.

P: Czy fragment Iz 11,1-3 odnosi się do przyszłego Mesjasza i Tysiąclecia?

Odp.: Tak. Twierdzą tak nie tylko chrześcijanie, ale także Komentarz do Księgi Izajasza z Zwojów znad Morza Martwego (4Q161). Zgodnie z publikacją „The Dead Sea Scrolls in English” (wydanie czwarte, str. 321) komentarz ten brzmi: „[W interpretacji dotyczy to Odrośla] Dawida, które powstanie pod koniec [dni]… Bóg podtrzyma go [duchem mocy i obdarzy go] tronem chwały oraz koroną [świętości] i wielobarwnymi szatami… [Włoży berło] w jego rękę, a on będzie panował nad wszystkimi [narodami]. A Magog… i jego miecz osądzi [wszystkie] narody”.

Zgodnie z Targumem Izajasza i Talmudem Babilońskim jest to również proroctwo mesjańskie.

W „New International Bible Commentary” (str. 730) dodano, że choć nie znamy dokładnego momentu w służbie Izajasza, w którym przekazał on rozdziały 11–12 Księgi Izajasza, to niezależnie od tego ujawnienie „finału” stanowiłoby ostry kontrast w stosunku do przerażających i bezbożnych sytuacji, z którymi zmagali się w tamtym czasie.

Pytanie: W Iz 11:2-4a, 5, choć odnosi się to bezpośrednio do Mesjasza panującego nad nami, w jaki sposób wiąże się to również z idealnymi przywódcami rządowymi?

Odp.: Mowa tu o Duchu spoczywającym na Nim, a także o Jego charakterze i mądrości. Wspomina się o Jego upodobaniu w Panu oraz o Jego trafnej ocenie sytuacji i ludzi. Jego fundamentem jest sprawiedliwość i wierność. Sugerowana jest również – choć nie wspomniana bezpośrednio – Jego troska o lud, by dobrze nim rządzić.

P: Co oznaczają te metafory dotyczące drewna w Iz 11:1,4; Iz 9:18-19 oraz Iz 10:33-34?

A: Izajasz 9:18-19 mówi, że Bóg spali ciernie, kolce i gęste zarośla ludu Izraela. Izajasz 10:33-34 wspomina o gałęziach wycinanych „z przerażającą mocą” – o aroganckich – oraz o wycinaniu gęstych zarośli. Księga Izajasza 11:1 przeciwstawia temu pęd wyrastający z pnia Jessego, który według 1 Księgi Samuela 16 był ojcem Dawida. Lasy mogą symbolizować przywódcę i jego wojowników, ziemię lub lud, a bardziej ogólnie – władzę oraz ustalone porządki i konwencje społeczne. „Gęste zarośla” zostaną wykarczowane, a na ich miejsce pojawi się pęd z pnia Jessego.

Kiedy Chrystus powróci, „uderzy ziemię rózgą swoich ust” (Księga Izajasza 11:4). Innymi słowy, wrogowie Boga, którzy wydają się stanowić cały las, zostaną wycięci, gdy Chrystus przyjdzie, by panować w Tysiącleciu. Zasięg panowania Chrystusa obejmie nie tylko Izrael, ale wszystkie narody, nawet wrogów Boga, a także królestwo zwierząt.

Pytanie: Czy Iz 11:1-10 może odnosić się do Bahá’u’lláha z ruchu bahaitów, ponieważ część tych proroctw nie spełniła się jeszcze? Na przykład zabicie niegodziwych, leżenie razem lwa i wołu itp. („Niektóre odpowiedzi na pytania”, str. 62–66 oraz „Bahá’u’lláh i nowa era”, str. 266–267)

Odp.: Nie. Chociaż Chrystus wypełnił niektóre z tych proroctw podczas swojego pierwszego przyjścia, inne zostaną wypełnione podczas Jego powtórnego przyjścia. Powodem, dla którego bahaiści wypaczają ten fragment – a nie odnosi się on do Bahá’u’lláha – jest to, że:

a) to Jezus, a nie Bahá’u’lláh, był potomkiem Jessego (Izajasz 11:1, 10)

b) Jezus, a nie Bahá’u’lláh, „zabije bezbożnych tchnieniem swoich ust” (Izajasz 11:4b). c) W przypadku Bahá’u’lláha stało się odwrotnie: wielu bahaitów zostało zabitych; to nie Bahá’u’lláh dokonał tego zabicia.

d) Lew, wół i inne zwierzęta również nie leżały razem, gdy przyszedł Bahá’u’lláh (Izajasz 11:6-8).

e) Ewangelia Jezusa wypełnia proroctwo: „ziemia będzie pełna poznania Pana” (Izajasz 11:9). Na dzień dzisiejszy większość ludzi na świecie nie ma pojęcia, za kogo uważał się Bahá’u’lláh.

Pytanie: W Iz 11:1,10 w jaki sposób Chrystus jest zarówno pędem, jak i korzeniem Jessego?

Odp.: W podobny sposób, w jaki Chrystus jest pierwszym i ostatnim. Chrystus jest korzeniem, życiodajnym fundamentem naszej wiary i nadziei. Chrystus jest również sztandarem, pod którym ludzie mogą się gromadzić, szukając ratującej życie ochrony. Chrystus jest groźnym lwem niszczącym wrogów Boga, a jednocześnie jest barankiem, do którego ludzie będą pragnęli przyjść. W zdrowym drzewie, nawet gdy gałęzie i pień zostaną ścięte, korzeń wciąż żyje, a pień i gałęzie odrosną.

P: W Iz 11,4, w jaki sposób Jezus „rozstrzyga na rzecz pokornych tej ziemi” „z sprawiedliwością”, a jednocześnie „uderza ziemię rózgą swoich ust”?

Odp.: Jezus powróci i będzie prowadził wojnę. Jego moc w gniewie zapewni ochronę Jerozolimie.

P: W Iz 11:5, w jaki sposób sprawiedliwość jest „pasem wokół Jego bioder” dla Odroślu?

Odp.: Odroślą jest Jezus, a Jego sprawiedliwość odegrała kluczową rolę w tym, że stał się naszym Zbawicielem. Tylko człowiek mógł być pośrednikiem reprezentującym ludzkość. Tylko osoba bezgrzeszna mogła zapłacić cenę za grzechy całego świata i stać się ofiarą przebłagalną za nie (1 J 2:1-2).

P: Kiedy, zgodnie z Iz 11:6-8, wszystkie te zwierzęta będą żyły w zgodzie?

Odp.: Stanie się to podczas Tysiąclecia, czyli tysiącletniego panowania Chrystusa, o którym mowa w Objawieniu 20:1-6. Nie będą miały powodu, by obawiać się wzajemnego zagrożenia. Bóg ma moc zmienić dietę dowolnych zwierząt zgodnie ze swoją wolą.

Pytanie: W Księdze Izajasza 11:11 – kiedy Bóg „po raz drugi” wynagrodzi resztkę?

O: Po tym, jak zarówno Asyryjczycy, jak i Babilończycy podbili Judę, Bóg i tak przywrócił Żydów po wygnaniu w tamtym czasie. Podobnie Bóg ponownie zgromadzi swój lud w czasie Tysiąclecia. Na marginesie, Patros to górny (południowy) Egipt, rozciągający się od Memfis na południe aż do Asuanu. Zatem Egipt w tym miejscu prawdopodobnie odnosi się do dolnego (północnego) Egiptu. „Wyspy morskie” to Cypr, Kreta, Sycylia, Sardynia, Korsyka i liczne wyspy greckie. W czasach Izajasza Żydzi nie byli wygnani na te wyspy. Jednak około 200 r. p.n.e. Żydzi już tam przebywali.

Pytanie: Dlaczego w Iz 11:12 Biblia wspomina o czterech krańcach ziemi?

Odp.: Jest to po prostu wyrażenie, którego używamy do dziś, oznaczające strony świata.

P: Kiedy, zgodnie z Iz 11:13-14, zgromadzeni Izraelici „rzucą się na zbocza Filistynów”, „położą rękę na Edomie i Moabie” oraz sprawią, że Ammonici „będą im poddani”?

Odp.: Czasowniki użyte w tym miejscu sugerują zwycięstwo militarne. Istnieją co najmniej dwie możliwości.

Zanim Mesjasz obejmie rządy, Żydzi podbiją te ziemie. Filistyna obejmuje tereny współczesnego Strefy Gazy. Edom i Moab znajdują się na terenie dzisiejszej Jordanii, a Ammonici zamieszkiwali tereny znane obecnie jako Jordania i Syria.

Po objęciu panowania przez Mesjasza dojdzie do tego podboju. Może to nastąpić pod koniec Tysiąclecia, kiedy szatan podburzy narody przeciwko Izraelowi.

Niezależnie od tego jest to obietnica, że rzeczy, których się teraz obawiają i które są dla nich źródłem stresu, nie będą już powodem do zmartwień. To samo obiecuje Księga Obadiasza 19–20.

Pytanie: Czym jest „Morze Egipskie” z Księgi Izajasza 11:15?

Odp.: Nie jest to Morze Śródziemne, lecz Morze Czerwone. „Zatoka Morza Egipskiego” (dosłownie „język”) wynika prawdopodobnie z tego, że Morze Czerwone przypomina długi i dość wąski język wystający w głąb Oceanu Indyjskiego. Ponadto w Objawieniu 16:12 wspomniane jest również wyschnięcie rzeki Eufrat.

P: Dlaczego w Księdze Izajasza 11:16 zostanie wytyczona droga dla resztki ludu Bożego?

O: Nie jest tam napisane, że ludzie zbudowali ją dla ludu Bożego, ale raczej, że Bóg wykorzystał ją jako trasę dla swojego ludu. W czasach rzymskich jedną z głównych przyczyn szybkiego rozprzestrzeniania się chrześcijaństwa były doskonałe rzymskie drogi, które umożliwiały dalekie i szybkie podróże.

Należy pamiętać, że w czasach Izajasza istniało niewiele długich dróg. Po tym, jak perski król Cyrus podbił Babilon, zbudował drogę z Babilonu do Egiptu. Jedyne dwie inne drogi łączyły Sardes i inne miasta Azji Mniejszej z Babilonem, Susą i innymi miastami perskimi.

Alternatywny pogląd głosi, że jest to ta sama droga, o której mowa w Księdze Izajasza 35:8-10, przeznaczona dla odkupionych, prawdopodobnie w okresie Tysiąclecia, o którym mowa w Apokalipsie 20:1-7.

Pytanie: Jaka będzie reakcja chrześcijan w Księdze Izajasza 12:1, gdy nadejdzie Tysiąclecie?

Odp.: Będzie to wielka pieśń uwielbienia, co wydaje się również odpowiednim zakończeniem tej części Księgi Izajasza. Pieśń ta jest jednak nie tylko świętowaniem przeszłego zwycięstwa Boga, ale także świadectwem o Bogu, które ma dotrzeć do całej ziemi. Ta przyszła przepowiednia i pieśń z rozdziałów 11–12 Księgi Izajasza odnoszą się zarówno do czasów Izajasza, jak i do naszych, pokazując nam, że nie powinniśmy żyć w strachu, lecz w nadziei. Spójrzmy poza rozczarowania teraźniejszości i oczekujmy z niecierpliwością tych ekscytujących czasów, kiedy Bóg będzie działał na ziemi.

Pytanie: Jaka jest struktura tej pieśni w Iz 12:1-6?

Odp.: Jest to pieśń starannie skomponowana, czego w języku angielskim nie da się w pełni dostrzec.

a1 Iz 12:1a Mężczyzna

- a2 Iz 12:1b Będzie świadczył, że gniew Boży obrócił się w pocieszenie

- - a3 Iz 12:2 Będzie śpiewał pieśń dziękczynną

b1 Wspólnota zbawionych

- b2 Iz 12:4b-5 Będą wielbić Boga i głosić narodom

- - b3 Będą śpiewać z powodu wspaniałych dzieł Pana i Jego mądrości na całej ziemi

c1 Kobieta

- c2 Będzie wołać i krzyczeć

- - c3 Ponieważ Święty jest wielki i przebywa pośród nas

Pytanie: Dlaczego w Iz 12:6 w języku hebrajskim jest to osoba płci żeńskiej?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia, ale możemy dostrzec kilka powodów. W Księdze Izajasza 12:1 mowa jest o osobie męskiej, a poprzez te dwa wersety, które stanowią ramę tej pieśni, Bóg podkreśla, że jest ona przeznaczona zarówno dla mężczyzn, jak i dla kobiet. Ponadto rozdziały te nawiązują do „motywu Księgi Wyjścia”, zawierając opisy wielkich dzieł Boga, wody, „siły i pieśni” z Księgi Wyjścia 15:2 itp. Miriam, siostra Mojżesza, znana była z tego, że wołała, wielbiąc Pana. W Torze nie wspomniano o żadnym mężczyźnie pełniącym rolę współprzewodniczącego uwielbienia; była to wyłącznie Miriam. Zarówno mężczyźni, jak i kobiety stanowili integralną część indywidualnego i zbiorowego uwielbienia Boga.

Pytanie: Jakie są korzyści płynące z zbawienia, o których mowa w Księdze Izajasza 12:2?

Odp.: Oto struktura tego fragmentu.

We wstępie Bóg jest naszym zbawieniem.

Dlatego będę ufał i nie będę się bał, bo Pan jest moją siłą i moją pieśnią.

W podsumowaniu: Bóg stał się moim zbawieniem.

Pytanie: W Iz 12:3, w jaki sposób radośni czerpią wodę ze studni zbawienia?

A: Bóg nie tylko nas zbawił, ale także podtrzymuje naszego ducha. Możemy przychodzić do Niego po pocieszenie, miłość, zarówno w chwilach radości, jak i w smutku. Jezus mówi, że daje wodę żywą w Ewangelii św. Jana 4,10-14.

Pytanie: Czy Iz 12,3 potwierdza katolicką koncepcję zapasów łaski?

Odp.: Nie. Tak jak Bóg podtrzymywał Izraelitów podczas Wyjścia, tak samo wystarcza, by podtrzymywać nas ze Swoich nieskończonych, nigdy nie wysychających studni zbawienia. Nie zadowalajcie się płytkimi, skończonymi studniami o wątpliwej czystości, pochodzącymi od istot, które nie są Bogiem. Księga Izajasza 12,2 mówi, że Bóg jest naszym zbawieniem, a nie Maryja ani nikt inny. Szanujemy wierzących, którzy odeszli przed nami, ale nawet oni nie chcieliby, abyśmy robili rzeczy zbliżające się do oddawania im czci.

P: Jakie są dwa różne powody, dla których uwielbienie wypływa z naszego serca, wymienione w Iz 12:5-6?

Odp.: Pierwszym, w Księdze Izajasza 12:5, jest to, co Bóg uczynił i co uczynił dla nas.

Drugi, w Księdze Izajasza 12:6, wynika z tego, że Święty Bóg raczył zstąpić pośród nas.

Trzecim powodem, o którym tutaj nie wspomniano, jest to, co Bóg obiecał, że uczyni.

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 13:1, 20-22 oraz 14:14 opisane trwałe zniszczenie Babilonu spełniło się przed przyjściem Chrystusa, czy też spełni się w przyszłości?

Odp.: Chrześcijanie przedstawili pięć interpretacji.

Rok 689 p.n.e. – fakty historyczne: Asyryjczycy splądrowali Babilon w 689 r. p.n.e., za życia Izajasza i przed powstaniem imperium babilońskiego.

612 r. p.n.e. Dawne spełnienie w odniesieniu do Asyrii: „New International Bible Commentary” (str. 731) sugeruje, podobnie jak „The NIV Study Bible” (str. 1037) oraz „The Bible Knowledge Commentary”: „Old Testament”, str. 1060, oraz książka S. Erlandssona „The Burden of Babylon” twierdzą, że odnosi się to do Asyrii, ponieważ „król Babilonu” był jednym z oficjalnych tytułów króla Asyrii po 689 r. p.n.e., po czasach króla Tiglat-Pilesera III. Jeśli jednak rzeczywiście chodziło o Asyrię, która w tamtym czasie kontrolowała Babilon, to dlaczego zaraz po tym pojawia się osobny fragment poświęcony Asyrii? Interpretacja ta jest więc wysoce nieprawdopodobna. Więcej informacji na temat tego, dlaczego nie odnosi się to do Asyrii, można znaleźć w „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 6, str. 98–100.

464 r. p.n.e. Dawne spełnienie proroctwa przeciwko Babilonowi: Babilon został zdobyty przez Persów i Medów w 539 r. p.n.e., choć miasto nie poniosło znacznych zniszczeń. Babilon stał się nawet jedną ze stolic Imperium Perskiego. Jednak Babilon kilkakrotnie się buntował – w latach 522, 521 i 464 p.n.e. Wydaje się, że po 484 r. p.n.e. Babilon został zniszczony, ponieważ archiwa babilońskie nagle się urwały. Istnieją pewne archiwa z późniejszego okresu, ale pochodzą one wyłącznie od perskich namiestników i urzędników.

Przyszłe spełnienie: Chociaż Babilon nie jest obecnie zamieszkany, proroctwo to nie zostało jeszcze spełnione. Babilon zostanie odbudowany, a następnie zniszczony w czasach ostatecznych, o których mowa w Księdze Objawienia 17–19.

Podwójne spełnienie: To proroctwo już się spełniło. Miasto Babilon zostało już zniszczone i nigdy więcej nie będzie zamieszkane. Babilon w Apokalipsie symbolizuje fałszywy system religijny, którego centrum znajduje się w mieście położonym na siedmiu wzgórzach (takim jak Rzym). Zostanie on zniszczony w czasach ostatecznych.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 13:2 Babilon nazywany jest tutaj „bramami dostojników”?

Odp.: Jest to gra słów. Bab i „Elyon”, czyli Babilon, dosłownie oznacza „bramę bogów”. Izajasz nazwał ją natomiast „bramami dostojników”.

P: Czy w Iz 13,9 Bóg jest okrutny?

Odp.: Nie ma wątpliwości, że Dzień Pański jest okrutny. Bóg ma wielki gniew, ale jest też sprawiedliwy.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 13:17 napisano, że Medowie nie dbali o srebro ani złoto?

Odp.: Scytowie, lud spokrewniony z Medami, zgromadzili ogromne skarby złota. Natomiast Medowie i Persowie nie plądrowali w poszukiwaniu łupów tak jak Scytowie. Medowie i Persowie dążyli do pokonania imperiów lidyjskiego i babilońskiego oraz do stworzenia własnego imperium. Zamiast grabić całe bogactwo podbitych ludów, jak czynili to Asyryjczycy, Medowie i Persowie dbali o lojalność poddanych, choć nakładali na nich podatki.

Pytanie: Czy proroctwo dotyczące Jakuba zawarte w Księdze Izajasza 14:1-17 już się wypełniło?

Odp.: Nie, Żydzi nigdy nie uczynili swoich oprawców sługami na taką skalę, o jakiej mówi Izajasz. Prawdopodobnie nastąpi to podczas Tysiąclecia, o którym mowa w Apokalipsie 20:1-7.

P: Czy w Iz 14:4 powinno być napisane „złote miasto”?

O: To hebrajskie słowo jest trudne do przetłumaczenia, a niektórzy zinterpretowali je jako „złote miasto” ze względu na aramejskie (a nie hebrajskie) słowo oznaczające złoto. Jednak zwoje znad Morza Martwego 1QIsa wskazują, że tłumacze prawdopodobnie pomylili litery d i r, i właśnie dlatego w Septuagincie i w tekście syryjskim odczytano to jako „złote miasto”. W rzeczywistości powinno to brzmieć: „arogancja/bezczelność ustała”.

P: Kto jest tutaj „gwiazdą poranną, synem jutrzenki” w Iz 14,11–15?

Odp.: Istnieją trzy poglądy.

Szatan: Jest to „podwójna metafora”. Dosłownie gwiazda poranna to obiekt, który tuż przed świtem wydawał się jasną gwiazdą na horyzoncie. Dzisiaj znamy tę „gwiazdę” jako planetę Wenus. Wygląda na jasną, ale nagle znika z pola widzenia, gdy tylko wschodzi słońce.

W Księdze Izajasza 14:1-11 planeta Wenus jest tutaj metaforą złego ludzkiego króla Babilonu, człowieka, który – podobnie jak Asyryjczycy – bezlitośnie podbijał i wysyłał jeńców na wygnanie, zamiast pozwolić im wrócić do domu.

Jednak w Księdze Izajasza 14:12-15 nie może to być zwykły człowiek. Król Babilonu jest raczej metaforą prawdziwego władcy stojącego za królem Babilonu, zwanego Lucyferem, Szatanem i Diabłem. Z Księgi Izajasza 14:13-14 dowiadujemy się, że prawdziwym „grzechem pierworodnym”, tj. grzechem Lucyfera, było pragnienie wstąpienia do nieba i upodobnienia się do Najwyższego Boga.

Do zwolenników tego poglądu należą:

Tertulian, „Pięć ksiąg przeciwko Marcionowi” (207–208 r. n.e.), księga 5, rozdz. 17, s. 466

Komentarz do Ewangelii św. Jana Orygenesa (ok. 227–ok. 240 r. n.e.), rozdz. 13, str. 304

„Wykazanie Ewangelii” Euzebiusza z Cezarei (318–325 r. n.e.), księga 4, rozdz. 9

Listy Grzegorza Wielkiego (ok. 540–604 r. n.e.), księga 5, list 22, str. 172

Biblia studyjna Charlesa Ryriego, str. 1054.

Komentarz biblijny „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 6, str. 105

Komentarz biblijny „The Believer’s Bible Commentary”, str. 950

Komentarz biblijny Tony’ego Evansa, str. 645

Kananejskie bóstwo (Isztar według W.F. Albrighta): Inny współczesny pogląd głosi, że nie odnosi się to do szatana, lecz raczej do kananejskiego bóstwa związanego z gwiazdą poranną, które mieszkało wraz z innymi kananejskimi bogami na górze Zafon (Zafon oznacza „północ”, jak w Księdze Izajasza 14:13). Góra Zaphon była dla Kananejczyków tym, czym góra Olimp była dla Greków. W północnokananejskim tekście z Ras Shamra Gwiazda Poranna próbuje wspiąć się wyżej niż inne ciała niebieskie, by rzucić wyzwanie El ‘Elyonowi, królowi bogów.

Jednakże, ponieważ wersety te zawierają określenia „syn” i „człowiek”, jest mało prawdopodobne, by odnosiły się one do bogini. Ponadto patronem Babilonu był bóg Marduk, a nie bogini Isztar. W każdym razie do zwolenników tej teorii należą:

J. Alec Motyer, „The Prophecy of Isaiah”, str. 144–145

„The New International Bible Commentary”, str. 732.

Duch człowieka bez Boga: Do zwolenników tego poglądu należą między innymi:

„The Evangelical Commentary on the Bible”, str. 484–485

„Komentarz biblijny Expositor”, tom 6, str. 100

Zarówno drugi, jak i trzeci pogląd: Barry G. Webb, „Przesłanie Izajasza”, str. 81, 83–84

Pytanie: Co mówi fragment Iz 14:9–11 o zmarłych?

Odp.: Ten metaforyczny język sugeruje, że bezbożni zmarli czekali, aż król Babilonu na stałe do nich dołączy.

Pytanie: Dlaczego w Iz 14:12-16 pojawia się wzmianka o Lucyferze?

Odp.: Hebrajski termin to „ten, który świeci”, a imię Lucyfer oznacza „ten, który świeci”, więc Hieronim, tłumacząc Wulgatę, umieścił tu imię Lucyfer. Septuaginta podaje „ten, który przynosi świt”, a syryjska Peshitta podaje imię „Aylel”.

P: Czy fragment Iz 14,12-16 odnosi się do szatana (Lucyfera), czy też do ziemskiego króla Babilonu?

O: Niemal na pewno odnosi się to do szatana, zwanego również Lucyferem. Pochwa i okrucieństwo, o których tu mowa, nie pasują do żadnego króla Babilonu od czasów Izajasza. Oto królowie Babilonu:

627–605 p.n.e. Nabopolassar (Nabu-apal-usur)

605–sierpień/wrzesień 562 r. p.n.e. Nabuchodonozor II (Nabu-kudurri-usur) Był potężny, ale w porównaniu z Asyryjczykami nie był zbyt okrutny.

562–560 p.n.e. Evil-Merodach (Amel-Marduk)

Syn Nabuchodonozora

560–556 p.n.e. Neriglissar (Nergal-Sharezer)

Zięć Nabuchodonozora

556 r. p.n.e. (2 miesiące) Labashi-Marduk – Od tego czasu Babilon czuł się bardzo zagrożony przez rosnącą potęgę Medów i Persów

556–539 p.n.e. Nabonid (Nabu-na’ia)

553–10/539 p.n.e. Belšazar (Bel-šar-usur) (współwładca)

539 r. p.n.e. Persowie zdobywają Babilon. Gubaru, perski generał, zostaje ogłoszony królem Babilonu. Gubaru był w rzeczywistości byłym babilońskim namiestnikiem, który przeszedł na stronę Persów i podstępem udawał, że wraca do Babilonu, by go zdradzić.

522 r. p.n.e. Babilon buntuje się przeciwko Persom.

521 r. p.n.e. Babilon ponownie buntuje się przeciwko Persom.

518 r. p.n.e. Dariusz Histaspes atakuje Babilon

464 r. p.n.e. Babilon po raz trzeci buntuje się przeciwko Persom i od tego czasu nie słyszymy już nic o Babilończykach, a jedynie o Persach, którzy rządzili tym regionem.

Wreszcie, w Ewangelii Łukasza 10:18 Jezus nawiązuje do Księgi Izajasza 14:12, z tą różnicą, że zamiast „zwiastuna świtu” (Heosphoros) pojawia się „błyskawica”, więc Jezus zidentyfikował tę postać jako Lucyfera.

Pytanie: Jakie wyrażenie dominuje w Księdze Izajasza 14:13-14?

Odp.: Jest to wyrażenie „Ja będę”. Jak ktoś kiedyś powiedział, „ja” znajduje się w samym środku grzechu. Jednak wersety te są „otoczone” wersetami 14:12, gdzie Bóg ogłasza: „Ty masz”, oraz 14:15, gdzie Bóg oświadcza: „ty będziesz”.

P: Co oznacza w Iz 14,13 wyrażenie „na krańcach północy”?

Odp.: Hebrajskie słowo oznaczające „północ” i „Zafon” było to samo. Góra Zaphon była górą w Syrii poświęconą Baalowi. Wyznawcy wierzyli, że ich bogowie mieszkają na górze Zaphon, podobnie jak Grecy wierzyli, że ich bogowie mieszkają na górze Olimp. Chociaż Izajasz 14:13 mógł po prostu oznaczać północ, to zamiast tego może on w sposób dorozumiany sugerować, że prawdziwy Bóg jest większy od wszystkich bogów, o których mówi się, że mieszkają na górze Zaphon.

P: Dlaczego w Iz 14:21 dzieci umierają za grzechy ojców, skoro w Ez 18:2, 19-20 jest napisane, że nie powinny?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę cztery kwestie.

1. Nie stwierdzono, że dzieci ponoszą winę za grzechy swoich ojców. Gdyby jednak brały udział w tych samych grzechach, ponosiłyby taką samą winę.

2. Bóg ich nie zabijał. W tym życiu źli ludzie często zabijają innych złych ludzi i ich dzieci.

3. Księga Ezechiela 18 mówi o tym, że Bóg nie zabija syna z powodu winy wynikającej z grzechu jego ojca.

4. Wiele razy w tym życiu ludzie giną niesprawiedliwie z powodu grzesznych czynów innych, jak pokazuje Księga Ezechiela 13:19.

Pytanie: Jakie zwierzę jest wspomniane w Księdze Izajasza 14:23?

Odp.: Prawdopodobnie jest to „bittern”, rodzaj ptaka. Nie ma pewności co do tego, jakie zwierzę miało na myśli hebrajskie słowo. Może to być sowa, jeż, kolczatek, szakal lub ogólnie rzecz biorąc, zwierzęta pustynne.

P: Czym jest „miotła zniszczenia” z Iz 14,23?

Odp.: Podobnie jak sprzątacz lub ekipa sprzątająca, werset ten mówi, że Bóg zamierza zamieść śmieci; nie po to, by je poddać recyklingowi lub ponownie wykorzystać, ale raczej po to, by je zniszczyć.

P: Co w Iz 14:28 oznacza tutaj słowo „brzemię”?

O: Było to określenie na proroctwo. Można nieść ciężar za kogoś innego, a prorok niósł ciężki ciężar (przesłanie) od Boga, które po prostu musiał ogłosić.

P: Dlaczego w Iz 14:29-32 wspomniano o Filistynach?

O: Być może dlatego, że po śmierci króla asyryjskiego Filistyni, Moabici i Edomici zbuntowali się przeciwko Asyrii w 715 r. p.n.e. Zwrócili się również do Judy z prośbą o pomoc. Wcześniej król Judy, Uzjasz, walczył z Filistynami (2 Kronik 26:6-7). Ówczesny król Judy, Achaz, był przychylny Filistynom, ale jego następca, Ezechiasz, już nie.

Pięć miast filistyńskich – Gat, Aszdod, Aszkelon, Ekron i Gaza – stanowiło solą w oku Asyrii. W 734 r. p.n.e. Gaza odmówiła płacenia daniny i została splądrowana. W 720 r. p.n.e. miasta filistyńskie zawarły sojusz z Egiptem przeciwko Asyrii. Król Sargon II przybył i pokonał Egipt pod Gazą, a następnie podbił Gat i Aszkelon. Asyryjczycy zdobyli Ekron w 712 r. p.n.e., a Aszdod w 711 r. Padi, władca Ekronu, pozostawał lojalny wobec Asyrii, dopóki miasto nie pozbawiło go tronu i nie wysłało go do Ezechiasza, gdzie został uwięziony. Aszkelon zbuntował się w 705 r. p.n.e., a w końcu Asyryjczycy pod dowództwem samego króla Sennacheryba przybyli do tej krainy i podbili wszystkie miasta filistyńskie w 701 r. p.n.e., zmuszając Ezechiasza do uwolnienia Padiego.

Pytanie: Jakie znaczenie ma miasto Sela i brody rzeki Arnon w Księdze Izajasza 16:1-2?

Odp.: Sela była stolicą Edomu, a nie Moabu, i znajdowała się 50 mil na południe od granicy między Moabem a Edomem. Najwyraźniej wielu Moabitów uciekło na południe z Moabu do Edomu. Moabici wysłali do Jerozolimy dar w postaci jagniąt (tak jak uczynili to w 2 Król. 3:4), prosząc, czy oni również mogliby uciec do Jerozolimy. Biorąc pod uwagę wcześniejszą arogancję Moabitów, o której mowa w Księdze Izajasza 16:6-8, wręczenie daru w celu uzyskania schronienia dla swoich uchodźców byłoby dla nich szczególnie upokarzające. Pycha NIE poprzedza upadku, jeśli od początku nie miało się tej pychy.

Inny pogląd, przedstawiony w „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 6, str. 113, głosi, że Sela, zwykle należąca do Edomu, mogła w tym czasie znajdować się w rękach Moabitów. Nie mamy jednak na to żadnych innych dowodów.

Brodem nazywano niskie miejsce, w którym można było przekroczyć rzekę, w tym przypadku rzekę Arnon w Moabie. Uchodźcy uciekający przed armiami asyryjskimi musieli o tym wiedzieć.

Pytanie: Do jakiego okresu odnosi się Iz 16:2 i Iz 16:14?

Odp.: W Izajasza 16:13 jest napisane, że wcześniejsze wersety rozdziału 16 zostały wypowiedziane w innym czasie. Z historii wiemy, że Tiglat-Pileser III najechał Moab w 732 r. p.n.e., w tym samym roku, w którym splądrował Damaszek. Później, w 701 r. p.n.e., Moab zaatakował również król asyryjski Sennacheryb. Chociaż nie znamy więc roku pierwszej przepowiedni dotyczącej Moabu, druga przepowiednia pochodzi prawdopodobnie z około 704 r. p.n.e.

Prawie 80 lat po tym wydarzeniu Jeremiasz powtarza tę samą myśl w Księdze Jeremiasza 48:29-38.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 16:5 Juda odrzuciła ofertę pomocy innemu narodowi w potrzebie?

Odp.: Być może król Ezechiasz dostrzegł, że ich propozycje przyjaźni i gotowość do podporządkowania się jego władzy nie były szczere. Czy byłbyś skłonny dać gotówkę bezdomnemu, który twierdzi, że naprawdę jej potrzebuje – stojącemu niedaleko sklepu monopolowego? Rozdawaj mądrze, a czasami lepiej jest dać jedzenie lub coś innego zamiast gotówki.

Pytanie: Co jest interesującego w podanej tutaj liście miast moabskich w Iz 16:7-9?

Odp.: Chociaż nie wiemy, gdzie znajdowało się kilka z tych miast, wydaje się, że lista przebiega z północy na południe. Byłby to kierunek, w którym uchodźcy moabiccy udawaliby się do Edomu, uciekając przed Asyryjczykami.

P: Co jest istotnego w uczuciach wyrażonych w wersetach Iz 16:9,11?

Odp.: Jest to proroctwo Izajasza, więc tym, który płacze, może być Izajasz lub Pan, ale najprawdopodobniej odnosi się to do uczuć obu. Jak stwierdza „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 6, str. 112: „…czytelnikowi nie zabrania się opłakiwać konsekwencji grzechów ludu. I ku swojemu całkowitemu zdumieniu odkrywa, że natchniona strona jest również zmoczona łzami samego proroka! Jeremiasz płakał nad Judą (Jr 9,1), a Izajasz nad Moabem!”

Istnieje opowieść, bardziej przypominająca przypowieść, o dwóch starych chrześcijańskich przyjaciółkach, które obecnie mieszkały w różnych miastach i pewnego dnia spotkały się. Pierwsza z kobiet zapytała drugą, kto jest pastorem w kościele, do którego kiedyś razem chodziły. Druga odpowiedziała: „Och, zwolniliśmy go”. Pierwsza zapytała, dlaczego. Druga odparła: „Ponieważ głosił, że każdy, kto odrzuca Jezusa jako swojego Pana i Zbawiciela, pójdzie do piekła”. Pierwsza była całkowicie zszokowana tym zwolnieniem i zapytała: „No cóż, a co mówi wasz obecny pastor?”. Druga odpowiedziała: „Och, on naucza, że każdy, kto odrzuca Jezusa jako swojego Pana i Zbawiciela, również pójdzie do piekła”. Pierwsza zapytała wtedy: „Więc jaka jest różnica?”. Druga odpowiedziała: „Ten pierwszy mówił to z radością w głosie; ten drugi mówi to ze łzami w oczach”.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 16:14 wspomniano o „najemnym pracowniku”?

Odp.: Najemny sługa otrzymywałby wynagrodzenie na podstawie umowy zawartej na określony czas. Oczywiście najemni robotnicy kierują się nie tyle miłością do rodziny pana, lojalnością czy przymusem, co raczej chęcią zysku. Moab jest wyraźnie określony jako zwykły najemny robotnik. Będą oni opowiadać się po tej stronie, która ich zdaniem najlepiej służy ich własnym korzyściom.

Moabici wysłali do Jerozolimy dużą liczbę jagniąt jako dar, aby przekonać Izraelitów do udzielenia schronienia ich uchodźcom. Czy wynikało to z ich miłości i podziwu dla Judy? Nie, biorąc pod uwagę ich wielowiekową walkę przeciwko Izraelowi i Judzie. Ezechiasz potrafił to przejrzeć.

Pytanie: Co dokładnie stało się z Damaszkiem i miastami Syrii, o czym mowa w Iz 17:1-3?

Odp.: Izajasz żył długo, a fragment ten mógł powstać przed 733 r. p.n.e. lub przed 720 r. p.n.e. Oto krótki rys historii do tego czasu.

W latach 1200–1050 p.n.e. nie ma żadnych informacji na temat Damaszku i Syrii poza wzmiankami biblijnymi.

W latach 841 i 838 p.n.e. asyryjski król Salmanasar najechał znaczną część królestwa Aramu pod rządami Hazaela (współczesna Syria), ale nie zdołał podbić Damaszku.

807–806 r. p.n.e. Podczas gdy Asyryjczycy byli zajęci walką z Mannajczykami/Ormianami, Damaszek zaatakował Izrael (2 Król. 10:32).

805–802 p.n.e. Król asyryjski Adad-nirariIII oblega Damaszek.

796 r. p.n.e. Asyryjczycy oblegają Damaszek i wycofują się po tym, jak miasto uiszcza wysokie danie.

ok. 735 r. p.n.e. Damaszek, Tyru i Izrael łączą siły przeciwko Asyryjczykom i próbują zmusić Judę do przyłączenia się do nich.

733–732 r. p.n.e. Tiglat-PileserIII niszczy wszystkie miasta w Syrii i zdobywa (ale nie niszczy) Damaszek, zabijając jego króla Radyana. Według kronik asyryjskich było to 591 miast w 16 okręgach.

720 r. p.n.e. Damaszek i kilka innych miast dołącza do Hamatu, który nigdy nie został podbity przez Asyryjczyków, w buncie. Sargon II stłumia bunt pod Qarqar.

717 lub 711 r. p.n.e. Podobnie jak Sargon przesiedlał inne ludy w Izraelu, tak samo osadził on w Damaszku wygnańców z miast Papa, Lullukna i innych miejsc.

O Damaszku nie słyszymy nic aż do około 333 r. p.n.e., poza tym, że w 694 r. p.n.e. i ok. 650 r. p.n.e. mieli tam asyryjskich namiestników.

333 r. p.n.e. Damaszek został przekazany Parmenionowi, generałowi Aleksandra Wielkiego, bez stoczenia bitwy.

W 1401 r. n.e. Damaszek został całkowicie spalony przez pożar

Pytanie: Co jest istotnego w Dolinie Refaim, o której mowa w Księdze Izajasza 17:5-6?

O: Dolina ta była rozległa, żyzna i położona na południowy zachód od Jerozolimy, w kierunku Betlejem. Dawid dwukrotnie pokonał tam Filistynów (2 Samuela 5:17-25). Dolina Refaim stanowiła główne źródło zboża dla Jerozolimy. Wyobraź sobie, co czuli mieszkańcy Jerozolimy, gdy wrogowie opanowali ich główne źródło pożywienia.

P: Dlaczego w Księdze Izajasza 17:10-11 wspomniano o „sadzonkach egzotycznych winorośli”?

Odp.: Jest to prawdopodobnie aluzja do kultu aramejskiego/syryjskiego/babilońskiego boga Adonisa, który kojarzony był z wiosną i nowym wzrostem.

P: Jakie są, według Iz 17,10, powody, dla których ludzie zapominają o swoim Zbawicielu?

Odp.: Ludzie mają czasem krótką pamięć, jeśli chodzi o wdzięczność. Mogą zapomnieć o swoim Zbawicielu przynajmniej na pięć sposobów.

Duma może sprawić, że ludzie zapomną, iż potrzebują zbawienia.

Ważne jest, by poświęcić czas Bogu.

Zmartwienia tego świata zagłuszają ich oddanie Bogu.

Grzech uniemożliwia im czerpanie radości z bliskości Boga.

Strach przed prześladowaniami, utratą pracy lub prestiżu.

W Księdze Izajasza 17:10-11 czytamy, że skoro zapomnieli o Bogu, swoim Zbawicielu, Bóg „pamięta”, by nie obdarzać ich błogosławieństwami. Księga Aggeusza 1:2-11 również wspomina o tym, jak ludzie budowali swoje własne, wyłożone boazerią domy, zapominając o domu Bożym, a Bóg „pomógł im przypomnieć sobie” o tym, odbierając im dobrobyt.

Pytanie: Jak powinniśmy zareagować, gdy dobre rzeczy zostaną utracone na zawsze, o czym mowa w Iz 17:11?

Odp.: Coś może zostać utracone z wielu powodów, ale w tym przypadku utracono szanse na pokój i dobrobyt z powodu zapomnienia o Bogu zbawienia. Zamiast tracić czas (w zasadzie) na opłakiwanie tego, co mogło być, pokutuj (jeśli to konieczne), dowiedz się, czego Bóg od ciebie teraz oczekuje, a następnie bądź Mu posłuszny. Twoje ziemskie bogactwa i twoje życie na ziemi prędzej czy później przeminą; nie jest to kwestia „czy”, ale „kiedy”. Dlatego kochaj, bądź posłuszny i wielbij Boga tak bardzo, jak tylko możesz, w okolicznościach i na etapie życia, w którym się znajdujesz.

Pytanie: Co w Iz 18:1-2 ma znaczenie w odniesieniu do Etiopii?

Odp.: Hebrajskie słowo to „Kusz”, a królestwo etiopskie w tym czasie obejmowało nie tylko Etiopię, ale także ziemie podbite w Sudanie i Somalii. Etiopia nie jest często wspominana w Biblii, ale w tym okresie odgrywa znaczącą rolę, ponieważ panowała nad większością Egiptu i wysłała posłów do Ezechiasza. Szarańcza przybywała na północ z Etiopii, dlatego nazywano ją „krainą szumiących skrzydeł”. Podobnie jak szarańcza, armia etiopskiego qore’a (= króla) Piye’a/Piankhi podbiła w 715 r. p.n.e. południowy Egipt aż do delty Nilu. Jego następca, etiopski qore Shabaka/Sabako, wysłał w 705 r. p.n.e. posłów do Judy, prosząc Ezechiasza o pomoc w walce z Asyryjczykami. Etiopia była solą w oku Asyrii za panowania qore Tirhaki/Teharqi, który rządził w latach 690–664 p.n.e. i był znany historykom Manetho, Strabonowi i Megasthenesowi.

Istnieje jeszcze jedna kraina [co może wprowadzać w błąd] zwana Kusz, położona na wschód od Babilonu, ale wyrażenie „której ziemię dzielą rzeki” jest jednoznacznym odniesieniem do Etiopii, a nie do Kusz na wschód od Babilonu.

Pytanie: Czy w Iz 18,5 powinno być tutaj „niedojrzałe winogrono”, czy „kwiat”?

Odp.: Problem polega na tym, że uczeni nie są pewni znaczenia tego rzadko używanego hebrajskiego słowa. Niezależnie od tego, ponieważ proces przebiega od kwiatu przez niedojrzały winogron do dojrzałego, przesłanie pozostaje takie samo: Pan jest żniwiarzem, który zbiera winogrona i pozostawia je ptakom oraz innym zwierzętom. Żniwa, na które rolnicy tak ciężko pracowali, zostaną zniszczone, zanim zdążą się urzeczywistnić.

Czasami, gdy ludzie buntujący się przeciwko Bogu próbują osiągnąć coś o własnych siłach, Bóg pozwala im odnosić sukcesy przez pewien czas, ale ostatecznie odbiera im ten sukces i korzyści. Smutnym przykładem jest sytuacja, gdy Muhammad Ali, gdy zaczął chorować na chorobę Parkinsona, powiedział, że wszystkie jego trofea bokserskie nic już dla niego nie znaczą. Drugim smutnym przykładem jest sytuacja, w której po tym, jak Bernie Madoff zarobił miliony dzięki piramidzie finansowej, oszukując ludzi ze świata finansów, jeden z jego synów popełnił samobójstwo, a sam Bernie zmarł w więzieniu w 2021 roku. Jestem przekonany, patrząc z perspektywy czasu, że jego wolność i życie syna nie były warte ceny, jaką zapłacił za swoje nieuczciwie zdobyte zyski.

Pytanie: Kiedy miała miejsce ta wojna domowa wśród Egipcjan, o której mowa w Księdze Izajasza 19:2-3?

Odp.: Libijczycy z XXII dynastii (945–712 p.n.e.) walczyli zarówno przeciwko Nubijczykom/Etiopczykom z XXV dynastii (770–712 p.n.e.), z rdzennymi egipskimi Saitami z XXIV dynastii (724–712 p.n.e.), jak i z różnymi władcami z tak zwanej XXIII dynastii (ok. 828–712 p.n.e.). Etiopczycy podbili południowy Egipt w 715 r. p.n.e.

Pytanie: Kiedy, zgodnie z Iz 19:4–10, wyschną Nil i inne rzeki?

Odp.: Egipt był uzależniony od Nilu, a fragment ten mówi, że wyschnie samo źródło życia Egiptu. Jest to prawdą przynajmniej z trzech powodów.

Co roku potężny Nil zasilany jest przez deszcze w środkowej Afryce Wschodniej, które zasilają Jezioro Wiktorii. Mniejsza ilość opadów w środkowo-wschodniej Afryce oznaczałaby dla Egiptu rok głodu.

W dłuższej perspektywie ziemie Egiptu i Sahary stały się bardziej suche.

W sensie metaforycznym potęga polityczna Egiptu znacznie by się zmniejszyła.

P: Dlaczego w Iz 19:16-17 Egipt ma zostać tutaj „zawstydzony”?

Odp.: Po pierwsze, zadajmy inne pytanie, które będzie z tym związane. Czy powiedziałbyś, że Egipt jest „starożytny”? Egipt jako państwo istniał już za czasów faraona Zosera/Dhozera, około 3000 r. p.n.e. Skoro Egipt był już starożytny w czasach Mojżesza (1447 r. p.n.e.), jak nazwałbyś go teraz? – Być może powiedzielibyście „bardzo, bardzo starożytny”, albo lepszym terminem byłoby „archaiczny”, tj. starożytny w czasach starożytnych. Rzadko zdarzały się przerwy w linii faraonów, ale zmieniło się to w czasach Izajasza, kiedy znajdowali się pod obcą dominacją, co można uznać za hańbę.

Jednak powodem, dla którego Egipt odgrywa tak ważną rolę w Księdze Izajasza – do tego stopnia, że poświęcono mu tutaj dwa rozdziały – jest fakt, że faraon z Egiptu (który w rzeczywistości był królem/Qore Etiopii) wysłał posłów do Ezechiasza w celu zawarcia sojuszu przeciwko Asyryjczykom. Wydawało się to wielką szansą dla Judy, ale jak sugeruje Izajasz, w rzeczywistości byłaby to głupia pułapka. Miały miejsce dwa powstania przeciwko Asyryjczykom, a Egipt obiecał wsparcie w obu przypadkach. Pierwsze z nich miało miejsce w latach 713–711 p.n.e. w okolicach Aszdodu, a drugie w latach 705–701 p.n.e. W obu przypadkach Egipt złamał obietnicę pomocy. W rzeczywistości, gdy król Jamani z Aszdodu uciekł z Aszdodu do Egiptu w 711 r. p.n.e., Asyryjczycy grozili Egiptowi, jeśli nie wydadzą im Jamaniego, więc Egipt uległ i to uczynił.

Kiedy Asyryjczycy oblegli Jerozolimę, Egipcjanie wysłali armię, by pomóc Judzie w walce przeciwko Sennacherybowi. Jednak Asyryjczycy rozprawili się z armią egipską pod Elteką, na północ od Aszdodu.

Pytanie: W Księdze Izajasza 19:17 – kiedy i w jaki sposób ziemia Judy „wzbudziła przerażenie w Egipcie”?

Odp.: Asyryjczycy, Babilończycy, Persowie, Aleksander Macedoński, Seleucydzi, muzułmanie i Turcy – wszyscy oni podbili Egipt, przechodząc przez Palestynę. Naród izraelski również walczył z Egiptem, choć go nie podbił.

Pytanie: W Księdze Izajasza 19:18, kiedy pięć miast Egiptu zaczęło mówić językiem Kanaanu?

Odp.: Po pierwsze, nie jest tam napisane, że będą mówić „kananejskim”, ale raczej językiem, którym mówi się w Kanaanie. Asyryjczyk Esarhaddon podbił Dolny [północny] Egipt, w tym Memfis, w 671/670 r. p.n.e. Asyryjczyk Aszurbanipal podbił Teby w Górnym Egipcie w 663 r. p.n.e.

Po upadku Jerozolimy wielu Żydów uciekło do Egiptu. W rzeczywistości za panowania Persów główna forteca na Elefantynie/Yeb w południowym Egipcie była obsadzona przez żydowskich najemników. Sceptyczny „Przewodnik po Biblii” Asimova (str. 579) również wspomina o żydowskiej kolonii na wyspie Elefantyna.

Ponadto duże skupiska ludności żydowskiej występowały w Aleksandrii, Tahpanhes, Memfis (Nof), Pathros i Migdol.

Tradycja głosi, że w czasach wczesnego Kościoła Marek był jednym z pierwszych, którzy głosili Ewangelię w Egipcie. On i inni chrześcijanie odnieśli tak wielki sukces, że Aleksandria w Egipcie stała się jednym z czterech głównych ośrodków chrześcijaństwa, co najmniej tak ważnym jak Jerozolima.

Pytanie: W Księdze Izajasza 19:18, które miasto nazwano miastem zniszczenia?

Odp.: Niektóre rękopisy hebrajskie, Zwoje znad Morza Martwego 1QIsa, Targum i Wulgata podają słowo „słońce”. Jednak większość rękopisów hebrajskich podaje słowo „zniszczenie” (haheres). Oba słowa w języku hebrajskim są identyczne, z wyjątkiem tego, że słowo „słońce” ma kropkę pod literą h. Najprawdopodobniej miasto, o którym tu mowa, to egipskie Heliopolis, czyli miasto słońca, ponieważ pierwotnie było poświęcone egipskiemu bogu słońca Ra. Egipcjanie nazywali to miasto zarówno „Anu/On”, jak i „Pe-ra” lub „domem Ra”. Oczywiście może to być również gra słów, uwzględniająca oba znaczenia. Miasto On/Heliopolis zostało zniszczone przez Persów, jak podaje grecki historyk Strabon.

W większości greckich rękopisów Septuaginty pojawia się sformułowanie „miasto Asadek”. Byłaby to nazwa nieznana, gdyby nie fakt, że słowo „hassedeq” oznacza w języku hebrajskim „sprawiedliwość”. W czasach Ptolemeusza Filometora, w 160 r. p.n.e., czyli w okresie, w którym powstawała Septuaginta, w Heliopolis Oniasz IV, syn żydowskiego wygnańca Oniasza III, zbudował świątynię sprawiedliwości. Ta żydowska świątynia funkcjonowała do czasu, gdy cesarz rzymski Wespazjan nakazał jej zamknięcie w 71 r. n.e.

Pytanie: Kiedy, zgodnie z Iz 19,19, istniał „ołtarz dla Pana w samym środku ziemi egipskiej”?

Odp.: Ten werset przepowiada jedną lub obie z poniższych rzeczy:

Przed przyjściem Jezusa wielu Żydów przeniosło się do Egiptu i tam praktykowało judaizm, w tym niektórzy Żydzi, którzy przetłumaczyli Biblię na język grecki.

Po zmartwychwstaniu Jezusa Egipt, Jerozolima i Antiochia w Syrii były przez pewien czas trzema głównymi ośrodkami chrześcijaństwa.

Kiedy Oniasz IV uciekł z Jerozolimy około 160 r. p.n.e., otrzymał pozwolenie na zbudowanie ołtarza dla Boga w Leontopolis w Egipcie. Żydowski historyk Józef Flawiusz nawiązuje do tego wersetu, mówiąc: „Głównym powodem, dla którego [syn arcykapłana Oniasza] pragnął tego dokonać, było to, że opierał się na proroku Izajaszu, który żył ponad sześćset lat wcześniej i przepowiedział, że z pewnością w Egipcie zostanie zbudowana świątynia dla Boga Wszechmogącego przez człowieka, który był Żydem”. „Starożytności żydowskie”, księga 13, rozdz. 3.1, str. 269. (Również dalej w rozdz. 3.1 na str. 269)

Pytanie: W Iz 19,20 w jaki sposób wielki zbawiciel ocalił Egipt?

Odp.: Można to interpretować na wiele sposobów.

W sensie duchowym, po czasach Chrystusa Egipt stał się ośrodkiem chrześcijaństwa. Atanazy z Aleksandrii w dziele „O Wcieleniu” uważał, że proroctwo to spełniło się w jego czasach, kiedy to Aleksandria stała się jednym z czterech najważniejszych miast chrześcijaństwa po wydaniu edyktu mediolańskiego w 313 r. n.e.

Z politycznego punktu widzenia – egipski przywódca. Egipt był podzielony na pięć królestw, które walczyły między sobą. Ostatecznie zostały one ponownie zjednoczone pod rządami Psammetycha około 670 r. p.n.e., tuż po wojnie domowej. Komentarz biblijny „The Believer’s Bible Commentary” (str. 953) popiera ten pogląd, a także dalsze spełnienie tej przepowiedni w Tysiącleciu. (Psammetych I musiał jednak nadal uznawać zwierzchnictwo Asyrii).

Z politycznego punktu widzenia, jako przywódca obcy, Egipcjanie z radością powitali Aleksandra Macedońskiego. Postrzegali go jako przyjaznego wyzwoliciela, który uwolnił Egipcjan spod panowania perskiego.

Pytanie: W Iz 19,22 – kiedy Pan uderzył na Egipt i kiedy Bóg go uzdrowił?

Odp.: W przeszłości Egiptem rządzili obcy (Hiksosi, Libijczycy, Nubijczycy itp.). Jednak Egipt zawsze był niezależnym państwem, a nie narodem podległym. Zmieniło się to, gdy Nabuchodonozor podbił Egipt. Również Persowie podbili Egipt, choć pod ich panowaniem Egipt wielokrotnie się buntował.

P: W Iz 19:23 – kiedy zbudowano drogę między Egiptem a Asyrią?

Odp.: W czasach Izajasza wydawałoby się niewiarygodne, by Egipcjanie chcieli pokojowo podróżować do Asyrii i odwrotnie. Zarówno Egipt, jak i Asyria znajdowały się pod panowaniem Imperium Perskiego, choć Egipt często się buntował. Oba kraje znalazły się pod panowaniem Aleksandra Macedońskiego, a w czasach rzymskich istniały bardzo dobre drogi łączące znaczną część starożytnego Bliskiego Wschodu.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 20:2-3 Bóg nakazał Izajaszowi chodzić nago? (Kwestię tę poruszył muzułmanin Ahmad Deedat.)

Odp.: Po pierwsze, Izajasz żył w swojej własnej kulturze, a nie w naszej. Po drugie, „Słownik biblijny Wycliffe’a” (str. 477) podaje, że hebrajskie słowo użyte w tym miejscu często odnosiło się do mężczyzn ubranych jedynie w tunikę wewnętrzną, a nie całkowicie nagich.

Pytanie: Jaka jest struktura tej przepowiedni z Księgi Izajasza 21:1-10?

Odp.: Jest to chiasmus, powszechna forma poezji hebrajskiej.

21:1b-2a Otrzymana wizja

- 21:2b Wizja końca

- - 21:3-4 Widok grozy

- - 21:5 Obraz uczty

- 21:6-9 Nadejście końca

21:10 Opis wizji

Pytanie: Czym jest „pustynia nad morzem” z Iz 21:1, skoro w pobliżu Babilonu nie ma oceanu?

Odp.: W pobliżu Babilonu, oddalonego o 300 mil od Zatoki Perskiej, nie ma morza ani naturalnie rosnących drzew. Była to asyryjska nazwa Babilonii, ponieważ od Babilonu (w środkowym Iraku) aż do oceanu, na terenie Iraku i Kuwejtu, rozciągałaby się płaska, pozbawiona drzew pustynia, gdyby nie nawadnianie.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 21:5 tarcze były wówczas „natłuszczane”?

Odp.: Chodzi o smarowanie tarczy olejem, aby zapobiec jej rdzewieniu. Sprawiało to również, że tarcza wyglądała lepiej, ponieważ olej nadawał jej połysk.

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 21:7 jeźdźcy na „osłach” (w liczbie mnogiej) to Jezus, a jeźdźcy na „wielbłądach” (w liczbie mnogiej) to Mahomet, jak twierdzą niektórzy muzułmanie?

Odp.: Nie. W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę trzy kwestie.

1. Byli to ówcześni posłańcy, którzy przybyli, by zwiastować upadek Babilonu. Jedyne szczególne znaczenie polega na tym, że jeźdźcy na wielbłądach mogli być zwiadowcami, jeźdźcy na osłach – cywilami, a woźnicy rydwanów – żołnierzami.

2. Zli Midianici również jeździli na wielbłądach, ale to jest tak samo nieistotne, jak mówienie tutaj o Mahomecie.

3. Wreszcie, było tam wielu jeźdźców na wielbłądach (w liczbie mnogiej), więc nawet gdyby jednym z nich był Mahomet, oznaczałoby to, że za nim przybywałby kolejny jeździec na wielbłądzie.

Nie ma sensu próbować „wyłapywać komara, a połykać wielbłąda”, wykorzystując ten werset do wykazania zgodności z islamem, skoro w Biblii jest tak wiele elementów sprzecznych z islamem, takich jak ojcostwo Boga, Trójca Święta, zbawienie z łaski, Duch Święty itp.

Pytanie: Dlaczego w Iz 21,11 to słowo tłumaczy się albo jako „Dumah”, albo jako „Edom”?

Odp.: Rękopisy masoreckie podają „Dumah”, co jest nazwą miasta w Edomie, a w języku hebrajskim oznacza również „ciszę”. Septuaginta podaje „Edom”. Ponadto „Udumu/Udumai” to akadyjskie słowo oznaczające Edom.

Niezależnie od tego termin „Seir” we wszystkich rękopisach oznacza ziemię Edomu. Sprawę komplikuje fakt, że w Arabii istniała również oaza o nazwie Dumah el Jandal. Jednak Dumah z Księgi Izajasza 21:11 znajduje się w Seirze/Edomie, które są tożsame, zgodnie z Księgą Rodzaju 32:3. Później Edomici przenieśli się na zachód, do południowej Judy; region ten nazywano Idumeą.

Pytanie: Gdzie znajdowały się Dedan, Tema i Kedar, o których mowa w Księdze Izajasza 21:13, 16–17?

Odp.: Wszystkie trzy miejsca znajdują się w północno-zachodniej części współczesnej Arabii Saudyjskiej, w pobliżu Edomu. Tema (współczesne Teyman) to oaza położona pomiędzy Dedanitami na północy a Kedaritami, słynącymi z łuczników, na południu. Sargon II z Asyrii pokonał wiele plemion arabskich w 715 r. p.n.e. Jego następca, Sennacheryb, został nazwany „królem Arabów i Asyryjczyków” w dziele Herodota „Historia” 2.141. Zob. również dzieło Józefa Flawiusza „Starożytności żydowskie” 10.1.4.

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 21:13 wyrażenie „proroctwo przeciwko Arabii” oznacza, że „Bóg nałożył na Arabów obowiązek przekazania Jego Przesłania ludzkości”, jak twierdzi muzułmanin Ahmad Deedat?

Odp.: Wygląda na to, że Deedat twierdzi, iż Biblia mówi o ciężarze spoczywającym na Arabii, którego nie ponoszą inni. Przyjrzyjmy się temu. Izajasz wspomina o

o „proroctwie przeciwko Babilonowi” (Izajasz 13:1)

„proroctwo przeciwko Moabowi” (Izajasz 15:1)

„proroctwo przeciwko Damaszkowi” (Izajasz 17:1)

„proroctwo przeciwko Egiptowi” (Izajasz 19:1)

„proroctwo przeciwko Pustyni nad Morzem” (Izajasz 21:1)

„proroctwo przeciwko Dumie” [w Edomie] (Izajasz21:11 )

„proroctwo przeciwko Arabii” (Izajasz21:13 )

„proroctwo przeciwko Dolinie Widzenia” [dotyczące Jerozolimy] (Księga Izajasza 22:1)

„proroctwo przeciwko Tyrowi” (Izajasz 23:1)

Hebrajskie słowo oznaczające „proroctwo” było synonimem proroctwa, kiedy Izajasz prorokował o tych miejscach. Wydaje się „niezwykłe”, delikatnie mówiąc, że Deedat tak bardzo podkreśla fragment Izajasza21:13 , a nawet nie wspomina o wszystkich tych innych wersetach.

Pytanie: Co oznacza w Iz 21:16 wyrażenie „w ciągu jednego roku, tak jak liczy to najemny robotnik”?

Odp.: Ponieważ robotnik zatrudniony na rok nie pracowałby ani jednego dnia dłużej (za darmo), proroctwo to spełni się przed upływem pełnego roku.

P: Czy Iz 21:13-17 i Iz 42:10-11 odnoszą się do bitwy pod Badr, w której garstka [rzekomo] słabo uzbrojonych muzułmanów w cudowny sposób pokonała potężnych mężów z Kedar [rzekomo] (Kuraisz) z Mekki?

Odp.: To pobożne życzenie dotyczące Biblii. W bitwie pod Badr w 624 r. n.e. (2 r. H.) 300 lub 328 muzułmanów zabiło 70 Mekkańczyków i pojmało kolejnych 70, tracąc przy tym 14 swoich ludzi. Było to zwycięstwo, ale nie cud na miarę Jozuego czy Mojżesza rozdzielającego Morze Czerwone. Nie wiem, skąd wziął pomysł, że napastnicy z Medyny, polujący na wielbłądy, byli słabo uzbrojeni. Zob. Sahih Muslim, tom 3, nr 4394 (str. 975–976), Sahih Muslim, tom 3, nr 4341, str. 951; tom 3, nr 4360, str. 960–961 (17 ramadanu, 2 roku hidżry); Bukhari, tom 5, księga 59, nr 462 (str. 323); Bukhari, tom 4:324, str. 206; Bukhari, tom 5, księga 59, nr 292, str. 201.

Spójrzmy teraz ponownie na Księgę Izajasza21:16 , 17; jest tam napisane, że w ciągu jednego roku ocalali łucznicy, wojownicy z Kedar, będą nieliczni. Rok po bitwie pod Badr mieszkańcy Mekki nie zostali podbici, a tym bardziej unicestwieni. Odnosi się to raczej do Asyryjczyków z czasów Izajasza, którzy w 715 r. p.n.e. zaatakowali plemiona północnej Arabii.

Pytanie: Kiedy spełniła się ta przepowiednia dotycząca Kedaru z Księgi Izajasza 21:16-17?

Odp.: Kedar był dobrze znanym plemieniem w Arabii na północ od Mekki, a Asyryjczycy i Babilończycy również próbowali przejąć kontrolę nad Arabią. Kedar płacił daninę Asyrii już w 738 r. p.n.e. Sargon II przeprowadził kampanię wojenną przeciwko plemionom północnej Arabii w 715 r. p.n.e.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 22:1-3,13 Bóg karze Jerozolimę?

Odp.: Chodzi tu o inny grzech niż ten, o którym wspomniano wcześniej. Pomimo wszystkich nieszczęść, jakie dotknęły inne narody, mieszkańcy Jerozolimy bezdusznie troszczyli się jedynie o to, by sami się uratować. Kiedy po tych wszystkich nieszczęściach powinni byli myśleć o pokucie, zamiast tego urządzali huczne uroczystości. Niektórzy sądzą, że mogli również świętować zawarcie sojuszu z Babilonem.

William Booth (zm. w 1912 r.), który wraz z żoną Catherine założył Armię Zbawienia, pewnej nocy miał sen. Śniło mu się morze wzburzone burzą i tonący w nim ludzie, podnoszący ręce i wołający o pomoc. Śniła mu się też duża, płaska łódź na morzu, na której ludzie bawili się i tańczyli. Od czasu do czasu ktoś na łodzi wyciągał z wody jakąś osobę, ale ogólnie rzecz biorąc, po prostu kontynuowali zabawę, podczas gdy ludzie wokół nich tonęli. Podobnie William Booth proroczo powiedział: „Głównymi zagrożeniami, przed którymi stanie nadchodzące stulecie, będą: religia bez Ducha Świętego, chrześcijaństwo bez Chrystusa, przebaczenie bez pokuty, zbawienie bez odrodzenia, polityka bez Boga oraz niebo bez piekła”.

Pytanie: O jakim mieście mowa w Iz 22:2?

Odp.: Jest to Jerozolima, ponieważ w Księdze Izajasza 22:9 nazywana jest miastem Dawida.

P: Czym jest „dolina widzenia” z Iz 22,5?

Odp.: Jest to gra słów, ponieważ Dolina Hinnom, zwana również Gehenną, położona na południowy zachód od Jerozolimy, była miejscem, gdzie wyrzucano śmieci.

Pytanie: Jaki jest kontekst stwierdzenia „Jedzmy i pijmy, bo jutro umrzemy!” z Iz 22,13?

Odp.: Oznaczało to, że przekroczyli granicę rozpaczy. Kiedy zdali sobie sprawę, że ich zagłada jest nieunikniona, postanowili żyć na pełnych obrotach, skoro i tak wkrótce wszyscy umrą.

P: Co złego zrobił Szebna w Iz 22:15-19, że został wymieniony z imienia?

Odp.: Szebna był tu urzędnikiem podlegającym Ezechiaszowi, odpowiedzialnym za rodzinę królewską. Najwyraźniej był jedną z głównych osób namawiających Ezechiasza do buntu przeciwko Asyrii. Później Szebna i Eliakim wraz z Joachem byli trójką osób wysłanych do negocjacji z Sennacherybem (2 Krl 18:18, 26, 37; 19:2; Izajasz 36:3, 11, 22; 37:2. W Izajasz 22:15-19 Szebna piastuje wysokie stanowisko zarządcy dworu królewskiego. Jednak w Izajasz 36:3, 22, napisanym prawdopodobnie dwa lata później, Szebna był jedynie skrybą, a zarządcą dworu królewskiego był Eliakim.

Pytanie: Co było złego w tym, że Szebna budował sobie grobowiec, o czym mowa w Iz 22:16?

Odp.: Było w tym wiele złego, jeśli wykorzystywał do tego pieniądze ze skarbu publicznego. Pomysł, by ktoś tak ciężko pracował nad stworzeniem dla siebie wielkiego grobowca, może wydawać się dziwny dla współczesnego odbiorcy, ale na Bliskim Wschodzie było to powszechne — wystarczy zapytać dowolnego faraona. Podobnie papież rzymskokatolicki Juliusz II zbudował dla siebie wielki grobowiec.

Pytanie: Jakie są, według Iz 22,16, sposoby, w jakie współcześni wierzący mogą budować dla siebie dziedzictwo, podczas gdy powinni raczej zbierać plony i wychowywać uczniów dla królestwa?

Odp.: Czasami ludzie bardziej troszczą się o własny sukces materialny niż o Królestwo Boże. Dobrze jest pozostawić spadek swoim dzieciom i wnukom (Przysłów 13:22), ale ktoś może być tak pochłonięty dążeniem do pozostawienia jak największego spadku, że traci z oczu Królestwo Boże. Czasami tak bardzo martwią się o własne zdrowie lub zdrowie bliskich, że tracą z oczu to, by ludzie przychodzili do Pana. Ojcze, modlimy się, abyś pomógł nam dostrzec, kiedy tak postępujemy, i abyś dał nam serce pełne skruchy.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 22:20-25 Eliakim miał zostać odcięty?

Odp.: Uczeni nie są zgodni; istnieją dwa poglądy.

a) Izajasz 22:24 sugeruje niektórym, że Eliakim praktykował nepotyzm, obsadzając stanowiska pod swoim dowództwem członkami swojej rodziny.

b) Nie jest tam powiedziane, że Eliakim zrobił coś szczególnie złego. Jest to jedynie proroctwo, że podczas wojen z Asyryjczykami i Babilończykami jemu i jego rodzinie zostanie wyrządzona krzywda.

P: Do czego odnosi się Iz22:25 ?

Odp.: „Kołek” to Eliakim, syn Hilkijasza, zgodnie z Izajasza 22:20. On „będzie tronem chwały dla domu swego ojca”. Jednak Izajasz22:25 przepowiada, że kołek „ustąpi; zostanie odcięty i upadnie, a ciężar na nim spoczywający zostanie zrzucony”. Eliakim dał się zwieść nepotyzmowi, czyli wykorzystywaniu swojej pozycji jako „systemu wsparcia” przede wszystkim na rzecz swojej rodziny i przyjaciół.

Alternatywnie, odcięty kołek mógłby odnosić się do utraty pozycji przez ród Eliakima, kiedy to większość ludu została uprowadzona na wygnanie.

Albo jedno i drugie.

Pytanie: Jaka jest struktura rozdziału Iz 23:1-13?

Odp.: Są to dwa bardzo podobne chiazmy.

Iz 23:1-7 Lament nad zniszczeniem

. Iz 23:1-3 Lamentuj, a potem zamilcz, Tyro, wraz z Tarszisz i Cyprem

. . Iz 23:4-5 Wstydź się, Sydonie

. Iz 23:6-7 Uciekajcie do Tarsis i na wybrzeże Tyru

Iz 23:8-13 Boże nakazy stojące za tymi słowami

. Iz 23:8-9 Pan postanowił co do Tyru

. . Iz 23:10-12b Wylew: Pan postanowił co do córki Sydonu

. Iz 23:12c-13 Oto: twój lud uda się na Cypr, do Chaldei [Babilonu], Asyrii i Tarsis

Iz 23:14-18 Pozostała część tego rozdziału to proza, a nie poezja.

Pytanie: Dlaczego w Iz 23:1-18 miasto Tyru jest szczególnie wyróżnione?

Odp.: Pozostałe proroctwa dotyczą krajów, takich jak Moab i Aram. Jednak Babilon i Tyru były pierwotnie po prostu miastami, które miały wielką siłę i stworzyły imperia. Imperium wojskowe chciałoby walczyć z innymi imperiami wojskowymi. Natomiast imperium handlowe byłoby bardziej skłonne do prowadzenia handlu z innymi imperiami niż do walki.

Tyru było starożytnym miastem; archeolodzy twierdzą, że zostało założone około 2750/2700 r. p.n.e., zgodnie z Herodotem, przez osadników z Sydonu. Abraham żył około 2000 r. p.n.e.

Tyru i Izrael stały się później dobrymi przyjaciółmi i partnerami handlowymi. Król Hiram z Tyru sprzedał Salomonowi drewno na budowę świątyni (1 Król. 5:1, 7–12) oraz zapewnił marynarzy do floty Salomona (1 Król. 9:26–27).

Podobnie jak później Rzym, Wenecja i Genua, fenickie miasto Tyru wywarło ogromny wpływ na historię świata. Tyru było „miastem-córką” Sydonu (Sydon był synem Kanaana – Księga Rodzaju 10:15), ale Asyryjczycy niemal całkowicie zniszczyli Sydon. Tyru zostało zbudowane na wyspie u wybrzeży dzisiejszego Libanu. Kiedy Asyryjczycy i Babilończycy bezskutecznie oblegali Tyru, znaczna część jego ludności po prostu „zniknęła”. Obecnie wiemy, że wyemigrowali oni na wyspę Cypr (Kittim w Księdze Rodzaju 10:4) oraz na obszar zwany „Wybrzeżem Elissy”, od imienia królowej. W obu przypadkach wtopili się w lokalną społeczność. Wybrzeże Elissy to obecnie Tunezja i północna Algieria. Tam założyli miasto Kartaginę oraz Imperium Kartagińskie. Stało się ono imperium i choć było to przede wszystkim imperium handlowe, to pod względem militarnym wyparło Greków z Hiszpanii i Sycylii oraz niemal pokonało Rzym w wojnach punickich. Chociaż nie możemy tego stwierdzić z całą pewnością, „Elishah” z Księgi Rodzaju 10:4 mogło oznaczać Wybrzeże Elissy.

Tarsisz (wspomniany w Księdze Rodzaju 10:4 i Księdze Jeremiasza 10:9; prawdopodobnie Tartessus w południowo-zachodniej Hiszpanii) był ważnym miastem wydobywczym srebra w Hiszpanii, znajdującym się pod kontrolą Fenicjan/Kartagińczyków. Leży ono na dalekim zachodzie obszaru śródziemnomorskiego i prawdopodobnie właśnie tam Jonasz próbował uciec.

Pytanie: Czym różnią się Fenicjanie od innych narodów wymienionych wcześniej w Księdze Izajasza 23:1-18?

Odp.: Pozostałe narody zostały zganione za niegodziwość, w tym za brutalne podboje. Fenicjanie, którzy bardziej skupiali się na wzbogacaniu się poprzez handel niż na podbojach, zostali zganieni za swoją niegodziwość i dumę z bogactwa. W ich religii praktykowano ofiary z ludzi, ale praktyka ta mogła nie być tak powszechna jak u Kananejczyków.

Pytanie: W jaki sposób, zgodnie z Księgą Izajasza 23:1, 6, 10, 14, Tarsisz jest powiązany z Tyrem?

Odp.: Fenicjanie założyli Tarsisz w odległej Hiszpanii, na zachód od Gibraltaru, w IX lub X wieku p.n.e.

Pytanie: Dlaczego w Iz 23:2, 4 wspomniano o Sydonie [Zidon] w związku z Tyrem?

Odp.: Miasta Tyru i Sydonu dzieliło zaledwie około 25 mil, a to właśnie mieszkańcy Sydonu założyli miasto Tyru.

P: Co w Księdze Izajasza 23:8 oznacza „miasto koronujące” lub „ten, który nadaje korony”?

Odp.: Poszczególne miasta „Imperium Fenickiego” były w rzeczywistości niezależne i miały własnych królów, ale najwyraźniej Tyru przysługiwał znaczny wpływ na wybór króla.

P: W Księdze Izajasza23:15 –17, kiedy miała miejsce ta siedemdziesięcioletnia niewola Tyru?

Odp.: Począwszy od 729 r. p.n.e. Tyryjczycy zgodzili się, by Asyryjczycy mianowali namiestnika, a Tyru musiało płacić Asyrii 150 talentów złota rocznie. Bogate miasto Tyru prosperowało dzięki handlowi, a Asyryjczycy nie pozwalali mu prowadzić żadnej działalności gospodarczej od około 701 r. p.n.e., kiedy to zdobyli Usse w pobliżu Tyru. Sytuacja ta zakończyła się wraz z upadkiem asyryjskiej kontroli nad Lewantem, około 630 r. p.n.e. Byłoby to 71 lat kalendarzowych lub 72 lata prorocze (po 360 dni).

Jednak mieszkańcy Tyru nie pozostawali bezczynni ani nie popadli w ruinę. Kartagina została założona w latach 815/814 p.n.e., a mieszkańcy Tyru mogli po prostu udać się tam, na Cypr, do Tarszisz lub do innych miast fenickich/kartagińskich, aby prowadzić handel.

Pytanie: Jaka jest struktura Iz 24:1-23?

Odp.: Rozdział ten można postrzegać jako chiasm.

Izajasz 24:1-7a opisuje, co zamierza uczynić Bóg

. Izajasz 24:7b-13 opisuje reakcję i lament tych, którzy niegdyś byli „radosni”

. . Izajasz 24:14-16a opisuje reakcję czcicieli Boga

. Księga Izajasza 24:16b-18d opisuje panikę niegodziwych

Księga Izajasza 24:18e-23 opisuje nieuniknione zniszczenie wynikające z Bożego sądu

Pytanie: W Iz 24:1-4, kiedy ziemia (lub kraj) zostanie opustoszona?

Odp.: Księga Izajasza 24:1-7 pokazuje, że odnosi się to do czegoś znacznie, znacznie większego niż regionalne wojny i katastrofy jego czasów. Rozdziały 24–27 Księgi Izajasza nazywane są „Małą Apokalipsą” lub „Apokalipsą Izajasza”, ponieważ te trzy rozdziały dotyczą czasów ostatecznych. W końcu Bóg sprowadzi zniszczenie na całą powierzchnię ziemi.

P: Czy w Iz 24:5, skoro ludzie zmienili przepisy, oznacza to, że Stary Testament został zniekształcony?

Odp.: Nie. Słowo Boże trwa niezachwianie w niebiosach (Psalm 119:89, 91, 144, 160; 1 List Piotra1:25 ) i nigdy nie odejdzie z ust ludu Bożego na ziemi (Izajasz 59:21). Słowo Boże nie wraca do Niego bezowocne (Izajasz 55:11).

Jednak w Księdze Jozuego 1:8 Bóg nakazał Jozuemu, by nie pozwolił, aby słowa Prawa Bożego odeszły z jego ust. Dlatego też, choć Bóg gwarantuje, że Jego słowo nie odejdzie z ust wszystkich ludzi, Jozue (i każda osoba) ma obowiązek nie pozwolić, by słowo Boże odeszło z jego własnych ust.

Bóg zadba o swoje słowo na ziemi. Jednak niektórzy ludzie mogą ignorować Boże prawa i ustanawiać własne, sprzeczne z Bogiem. Fakt, że ktoś ustanawia nowe prawa, nie oznacza, że stare prawa przepadły.

Pytanie: W Iz 24:10, które miasto jest „miastem chaosu”?

Odp.: Wyrażenie to tłumaczy się jako „miasto zamieszania” (KJV), „miasto zrujnowane” (NIV) lub „miasto chaosu” (BSB). Nie jest to nazwa miasta, lecz jego opis. Jednak według książki J. Aleca Motyera *The Prophecy of Isaiah* (s. 201) nie ma ono prostego tłumaczenia na język angielski. Najlepszym tłumaczeniem jest „miasto bezkształtności”. To samo hebrajskie słowo, tōhû (nie tofu!), pojawia się w Księdze Jeremiasza 4:23 w odniesieniu do bezkształtnej ziemi i niebios. Obraz ten przypomina coś sprowadzonego do postaci mokrej gliny.

O jakie miasto chodzi? Biorąc pod uwagę podobieństwa do Apokalipsy św. Jana 18 oraz fakt, że oba fragmenty mówią o czasach ostatecznych, miasto to jest prawdopodobnie Babilonem z Apokalipsy.

Pytanie: Jak w Księdze Izajasza 24:14-16a mamy wielbić Boga w samym środku burzy?

Odp.: Księga Izajasza 24:1-13 mówi o straszliwym zniszczeniu, ale nawet w samym środku Bożego sądu możemy wołać: „Przyjdź, Panie Jezu!”. Możemy być wdzięczni, że uniknęliśmy gniewu Bożego. Nawet w mniej poważnych sytuacjach, takich jak ta, gdy Paweł i Sylas zostali pobici i wrzuceni do więzienia w Filippi (Dz 16:22-34), nadal śpiewali Bogu o północy. List do Rzymian 8:28 obiecuje, że wszystko współdziała na dobre dla tych, którzy kochają Boga. Tak więc bez względu na wszystko możemy śpiewać i wielbić, podziwiając, jak Bóg wykorzysta złe rzeczy, a nawet katastrofy, dla swojej chwały.

Pytanie: Jakie są dzisiaj, według Iz 24,16b-20, sytuacje, w których ludzie nie mają nadziei?

Odp.: Niektórzy uczniowie nie mają nadziei na dobrą karierę zawodową.

Inni nie mają nadziei na zmianę lub wyjście z nieszczęśliwej sytuacji.

Inni nie mają nadziei na poprawę sytuacji.

Inni nie mają nadziei; są przekonani, że sytuacja tego, co cenią najbardziej, ulegnie pogorszeniu.

Inni nie mają nadziei na naprawienie szkód fizycznych, jakie wyrządzili sobie zażywając narkotyki, alkohol i nikotynę.

Jedną wspólną cechą wszystkich tych osób jest to, że patrzą na swoją sytuację, a nie w górę.

Pytanie: Jak, w świetle fragmentu z Księgi Izajasza 24:16b-20, można głosić ewangelię ludziom, takim jak wielu więźniów, którzy nie mają nadziei?

Odp.: Muszą oni zwrócić się ku Jezusowi, zostać zbawieni i dostrzec pewną, nieprzemijającą nadzieję, jaką mają w niebie.

Pytanie: Czym są „okna niebios” z Księgi Izajasza 24:18?

Odp.: To samo wyrażenie pojawia się w Księdze Rodzaju 7:11 i 8:2, kiedy rozpoczęła się potop Noego. Starożytni Hebrajczycy prawdopodobnie dostrzegliby to podobieństwo.

P: W Księdze Izajasza 24:21-22 – kiedy zostanie ukarana „armia niebios”?

Odp.: Odnosi się to do czasów ostatecznych i może nawiązywać do podobnego fragmentu w Apokalipsie 12:7-12. Może to nastąpić pod koniec Wielkiego Ucisku / na początku Tysiąclecia. Więcej informacji na temat powiązania tego fragmentu Księgi Izajasza z Tysiącleciem, o którym mowa w Apokalipsie 20:1-7, można znaleźć w książce „Trudne powiedzenia Biblii” na stronach 303-304.

P: W Iz 24:23, w jaki sposób słońce i księżyc zostaną zawstydzone?

Odp.: Jest to język figuratywny oznaczający, że staną się one przygaszone, tak jakby były zawstydzone. Stanie się to podczas Wielkiego Ucisku, kiedy ludzie będą mieli powód, by spuścić głowy ze wstydu, ponieważ dostrzegą rękę Boga w sposób bardziej bezpośredni niż kiedykolwiek wcześniej, a mimo to nadal będą Go odrzucać.

P: Jakie są cztery „echa” tej pieśni świętowania w Iz 25:1-27:6?

Odp.: Oto cztery echa, czyli zwrotki pieśni.

Księga Izajasza 25:1-9 – Zbawienie dla ludu po zniszczeniu twierdzy

Księga Izajasza 25:9-12 – Moab zostanie upokorzony. (Werset 9 stanowi przejście.)

Księga Izajasza 26 – Lud Judy zostanie ponownie podniesiony

Księga Izajasza 27 – Pan chroni swoją winnicę

Sam rozdział 25 przypomina obraz artysty utrzymany w żywych barwach.

Księga Izajasza 25:1-5 to mroczne, ponure tło burzy niosącej straszliwe zniszczenie.

Księga Izajasza 25:6-9 to jasny dzień po burzy, z ucztą, na którą zaproszeni są wszyscy odkupieni, a nawet zmarli przybędą na tę ucztę.

Księga Izajasza 25:9-12 to usunięcie tych, którzy walczą przeciwko Bogu i Jego ludowi.

Pytanie: W jaki sposób zniszczenie opisane w Iz 25:1-2 jest jednym z „cudów”, których dokonał Bóg?

Odp.: To prawda, że zniszczenie nigdy nie wydaje się cudowne dla tego, kto jest niszczony; zapytajcie dowolnego przestępcę, który ma zostać stracony. Jednak jeśli wróg, który ma was zabić, zostanie powstrzymany, jest to dla was cudowna rzecz. To zniszczenie jest w rzeczywistości cudowne z dwóch powodów.

Zniszczenie wrogów Judy jest cudowne dla Judy, ponieważ może ona żyć w pokoju, gdy ci, którzy chcą ją najechać, zostaną zniszczeni.

Wymierzenie sprawiedliwości jest czymś cudownym, ponieważ wszystkie wielkie niesprawiedliwości, które miały miejsce na ziemi, zostaną w końcu naprawione.

P: Czym jest w Iz 25,6 „wino dobrze leżakowane” (dosłownie „wino na osadzie”)?

Odp.: Oznacza to wino dojrzałe, które najwyraźniej smakuje lepiej niż „wino młode”, które nie zostało poddane procesowi dojrzewania. Zazwyczaj było ono najpierw poddawane fermentacji, a następnie przechowywane przez długi czas. Przed spożyciem było filtrowane, dzięki czemu było zarówno mocniejsze, jak i klarowne.

P: Co w Iz 25:7b-8a oznacza „pokrowiec nad wszystkimi narodami”?

Odp.: Bardziej trafnym terminem jest „całun”, czyli przykrycie zwłok. Obraz ten jest uderzający: Bóg zdejmie całun śmierci okrywający ludzi, a oni znów będą żyli.

Jeden z komentarzy (Keil-Delitzsch, część 1, str. 440) twierdzi, że całun w Księdze Izajasza 25:7 oznacza duchową ślepotę, podczas gdy w Księdze Izajasza 25:8 oznacza śmierć. Jednak w całym rozdziale 25 Księgi Izajasza nie ma żadnej innej wzmianki o ślepocie, ani fizycznej, ani duchowej. Ludzie nie noszą całunu dlatego, że są ślepi. Zatem Izajasz 25:7 odnosi się do całunu śmierci, co jest zgodne z Izajaszem 25:8.

Pytanie: Kto jest tym „pływakiem” w metaforze z Księgi Izajasza 25:11a?

Odp.: Z gramatycznego punktu widzenia istnieją trzy możliwości.

a) Pływakiem jest Moab / niegodziwi.

b) Pływakiem jest Bóg.

c) W tekście hebrajskim nie jest to sprecyzowane.

Jednak pływak pływa w stercie lub kałuży śmieci, więc wydaje się, że chodzi o złego Moaba, a nie o Boga.

P: W jaki sposób metafora z Iz 25:11a odnosi się do niektórych współczesnych ludzi?

Odp.: Jeśli ktoś ma nieczyste usta, prowadzi nieczyste życie i ma „zakażenia duszy”, potraktuj to tak, jakby ta osoba próbowała pływać w gnojowicy. Jednak bez względu na to, jak obrzydliwa jest dana osoba, Bóg może do niej wyciągnąć rękę i nadal kochać ją tak bardzo, że przyciąga ją do siebie i obdarza zbawieniem. Ale Bóg nie poprzestaje na tym. On również ją obmywa i oczyszcza poprzez uświęcenie.

P: Dlaczego w Iz 25,11 i Iz 26,5 Bóg tak bardzo pragnie upokorzyć pysznych?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia, ale można wskazać co najmniej trzy uzupełniające się powody.

Chwała Boża: Bóg pragnie, by wszyscy Go wielbili, a upadły człowiek ma skłonność do wielbienia siebie zamiast Boga.

Dla ich dobra: Czasami człowiek musi zostać upokorzony i powalony na plecy, zanim spojrzy w górę.

Dla dobra innych: Czasami, gdy ktoś zostaje upokorzony lub ukarany, inni to zauważają i wyciągają wnioski z kary, jaka spotkała tę osobę.

P: Co ogólnie rzecz biorąc mówi ten pieśń o naszym uwielbieniu w Księdze Izajasza 26:1-21?

Odp.: W Księdze Izajasza 25:1 występuje pierwsza osoba liczby pojedynczej „ja”, natomiast w Księdze Izajasza 26:1 – pierwsza osoba liczby mnogiej „my”. Chociaż jest to przede wszystkim pieśń uwielbienia, a w drugiej kolejności pieśń dziękczynienia Bogu i zachęty dla innych, to pod każdym z tych trzech aspektów jest to pieśń świętowania. Nasze nabożeństwa i służby można by nazwać „nabożeństwami świętowania”. Chociaż jest czas na żałobę, wyznanie grzechów i prośbę o Boże wstawiennictwo, to jednak świętowanie powinno stanowić główny punkt kultu.

Pytanie: W Księdze Izajasza 26:3, w jaki sposób Bóg zapewnia ludziom doskonały pokój, gdy ich umysł jest niezachwiany?

Odp.: Bóg nie eliminuje naszych trudności, ale daje nam pocieszenie, siłę i pomoc, byśmy mogli przez nie przejść. Brzmi to podobnie do Listu do Filipian 4:6-7, gdzie czytamy, że nie powinniśmy się o nic martwić, ale jeśli przedstawimy Bogu nasze prośby, wówczas Boży pokój, który przewyższa wszelki rozum, będzie strzegł naszych serc i umysłów.

P: W Iz 26,7-8, w jaki sposób drogi sprawiedliwych są równe i gładkie?

O: Jednym ze sposobów zrozumienia tych wersetów jest skupienie się na samej ścieżce. Dobra ścieżka jest równa, dzięki czemu nikt się o nią nie potknie, nie kręci w kółko ani nie prowadzi w złym kierunku.

Innym sposobem zrozumienia tych wersetów jest skupienie się na ludziach, którzy odnajdują ścieżkę, którą mają podążać. Wiemy, dokąd zmierzamy i znamy Drogę, która tam prowadzi. Podążając drogą Bożą, nie musimy się ukrywać ani żyć w wstydzie z powodu tego, co robimy lub czego nie zrobiliśmy.

P: Jak, zgodnie z Iz 26,8-9, możemy pielęgnować w sobie pragnienie Boga?

Odp.: Oto kilka sposobów na pogłębienie naszej miłości do Boga.

Poświęcaj czas na modlitwę, rozkoszując się Bogiem i wielbiąc Go. Modlitwa wynikająca z poczucia obowiązku i samodyscypliny jest dobra, ale modlitwa z radości jest jeszcze lepsza.

Nauczmy się czekać na Boże prowadzenie, zamiast sami kierować sobą i mieć nadzieję, że Bóg pójdzie za nami.

Wielbijmy Boga na ziemi poprzez nasze życie, zarówno w posłuszeństwie, jak i w służbie.

Głoście i nauczajcie, aby imię Boże było czczone na ziemi.

Troszczcie się o materialne potrzeby innych, a także o ich potrzeby duchowe.

Kochaj Boga ponad wszystko, a bliźniego jak siebie samego.

Pamiętaj o Bożych obietnicach życia wiecznego, a pokusy i cierpienia na tym świecie wydadzą się ci niczym. (1 Piotra 1:6-9; 1 Koryntian 2:9)

Pytanie: Czy w Iz 26:10 niegodziwi „nie dostrzegają majestatu Pana”, czy też wszyscy ujrzą chwałę Bożą, jak mówi Iz 40:5?

Odp.: Objawienie 1:7; List do Filipian 2:10; Izajasz 40:5 oraz Izajasz 45:23-24 pokazują, że w końcu wszyscy ujrzą Boga. Izajasz 26:10 mówi, że bezbożny „nie dostrzega majestatu Pana”. Hebrajskie słowo oznaczające „widzieć/patrzeć” to chazah. Według Konkordancji Stronga oznacza ono „wpatrywać się, postrzegać umysłem, kontemplować (z przyjemnością); w szczególności: mieć wizję”. Istnieją dwie uzupełniające się odpowiedzi.

1. Niegodziwi nie kontemplują ani nie patrzą na Pana, ale ostatecznie wszyscy ujrzą Pana, niezależnie od tego, czy tego chcą, czy nie.

2. Niegodziwi nie rozpoznają teraz Pana, ale w końcu wszyscy Go ujrzą.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 26:13-14 jest napisane, że niegodziwi, którzy umarli, nie powstaną, a pamięć o nich zniknie?

Odp.: Izajasz 26:13-14 mówi, że nie będą już żyć; to prawda, znajdą się w piekle, a ostatecznie w jeziorze ognia, czyli poniosą drugą śmierć.

Nie będą pamiętani ani na ziemi, ani w niebie.

Mimo że nie powstaną, nadal staną przed Chrystusem podczas Sądu przed Wielkim Białym Tronem, o którym mowa w Objawieniu 20:12-13. Niezależnie od tego jednak zostaną wrzuceni do jeziora ognia, a nie powstaną, jak opisano w Objawieniu 20:15.

Pytanie: Co mówi Izajasz 26:19 o zmartwychwstaniu?

Odp.: Jest to jeden z wersetów, które pokazują – wbrew temu, co twierdzą krytycy – że już przed wygnaniem wierzyli w życie pozagrobowe. Zobacz także Izajasz 25:7b-8a. Inne wersety, które również to pokazują, to Ozeasz 13:14; Księga Przysłów 14:32; Księga Hioba3:13 –17 oraz Księga Hioba19:26 –27. Oczywiście nie dotyczy to Księgi Daniela ani Księgi Ezechiela, które zostały napisane po wygnaniu.

Pytanie: Dlaczego w Iz 27:1-3 wąż Lewiatan zostaje ukarany?

Odp.: Odpowiedź jest prosta, jeśli zrozumie się, co symbolizuje Lewiatan. W Księdze Izajasza istnieją cztery poglądy na temat Lewiatana.

1. Dinozaur. Starożytni ludzie prawdopodobnie od czasu do czasu natrafiali na kości dinozaurów.

2. Duże zwierzę wodne, takie jak hipopotam, krokodyl lub wieloryb.

3. Symbolizuje naród egipski.

4. Alegorycznie – Szatana. Wynika to z paralelizmu między Księgą Izajasza 26:17–27:2 a Apokalipsą św. Jana 12:1–13.

Najbardziej prawdopodobną odpowiedzią w tym poetyckim fragmencie jest połączenie punktów 2, 3 i 4.

Pytanie: Czy w Iz 27:13 mowa jest o trąbie z 1 Tes4:17 ?

Odp.: Chociaż Pismo Święte tego nie mówi, prawdopodobnie może to być ta sama trąba, ponieważ obie zgromadzą lud Boży z odległych krain. W Księdze Izajasza 27:13 przybędą oni do „Syjonu”, który w tym kontekście może faktycznie oznaczać Niebo.

Pytanie: Jakie znaczenie ma w Iz 28:1,4 wyrażenie „więdnący kwiat jego chwalebnego blasku, osadzony na szczycie nad żyzną doliną”?

Odp.: Był to najwyraźniej powszechny motyw, za pomocą którego Bóg mówił im, że nie należy się szczycić. Chociaż nie jesteśmy pewni znaczenia tych słów w odniesieniu do bezbożnych Izraelitów, może to odnosić się do wciąż obecnej, ale blaknącej chwały ich przeszłości.

Pytanie: Co w Iz 28:4 oznacza „dojrzała figa przed letnimi żniwami”?

Odp.: Jest to pierwszy owoc, który pojawia się i dojrzewa przed głównymi żniwami.

P: Co w Iz 28:5 oznacza „diadem”?

Odp.: Diadem to korona, często wysadzana diamentami lub innymi klejnotami.

P: Czy Iz 28,10-13 odnosi się do języka arabskiego, skoro mowa jest o ludziach z jąkającym się językiem?

Odp.: To znowu pobożne życzenie. Język grecki jest bardziej odległy od hebrajskiego niż język arabski. Jednak Izajasz 28:13 mówi, że słowo Pana było dla nich jedynie zbiorem zasad, a wiele osób postrzega sunnicki islam w ten sam sposób – jako zbiór zasad, których należy przestrzegać, bez osobistej relacji z Bogiem.

P: Jakie znaczenie mają w Iz 28:11 „języki jąkające się” i „inny język”?

Odp.: Żydzi znali prawdziwego Boga od wieków. Niemniej jednak w przyszłości ludzie z nowo powstałych narodów, mówiący innymi językami, będą nauczali Żydów o prawdziwym Bogu.

P: Co oznacza fragment z Iz 28:13?

Odp.: Istnieją dwa poglądy.

Zasada za zasadą: Słowo Boże stało się dla tego ludu niczym więcej niż tylko zbiorem zasad, których należy przestrzegać. Stracili pragnienie zbliżania się do Boga.

Nonsens: Było to wyśmiewanie pijackiego bełkotu niektórych słuchaczy Izajasza. Książka „Hard Sayings of the Bible” (str. 305) podziela ten pogląd i wyjaśnia, że chodzi tu o powtórzenie dwóch liter alfabetu hebrajskiego, co przypomina nieco slangowe wyrażenie w języku angielskim „watch your p’s and q’s”. Dodaje również ciekawą uwagę, że wyrażenie „watch your p’s and q’s” w języku angielskim pierwotnie oznaczało pilnowanie swoich pintów i kwart.

Pytanie: W jaki sposób kamień węgielny z Iz 28:16 odnosi się do Chrystusa?

Odp.: Chrystus jest kamieniem węgielnym naszej relacji z Bogiem, jak pokazuje 1 List Piotra 2:6.

P: Czym jest w Księdze Izajasza 28:21 „dziwne dzieło” lub „niepokojące zadanie” Boga?

Odp.: Odnosi się to do działania dobrego, łaskawego i kochającego Boga, który niszczy ludzi z powodu wymogów sprawiedliwości i świętości. Bóg nie pragnie, aby ktokolwiek zginął (2 List Piotra 3:9; Ezechiel 18), ale ponieważ sprawuje sprawiedliwość, będzie sądził ludzi.

P: Dlaczego w Iz 29:1-2,7 Jerozolima nazywana jest tutaj „Ariel”?

Odp.: Izajasz odnosił się do Jerozolimy, używając symbolicznej nazwy „Ariel”. W języku hebrajskim Ariel może oznaczać „lew Boży”, a także „ognisko ołtarza”. Komentarz biblijny „The Believer’s Bible Commentary” (str. 959) wskazuje, że Izajasz sugeruje, iż miasto, które niegdyś było lwem Bożym, stanie się jak płonący ołtarz, a jego mieszkańcy – jego ofiarami.

P: Jakie jest znaczenie wersetu z Księgi Izajasza 29:1?

Odp.: Ten werset przedstawia kontekst. Jerozolima była centrum trzech corocznych świąt, na które mieli przybywać wszyscy Izraelici, a ponadto odbywały się tam uroczyste obchody innych świąt oraz składano ofiary. Cykl obrzędów religijnych niemal sam się podtrzymywał i nie było nawet potrzeby, by brać pod uwagę Boga. Jednak mimo że nadal obchodzili wszystkie te święta, które nakazał Bóg, nazwanie miasta inną nazwą sugerowało, że Bóg niemal nie uznawał tego miasta z powodu braku w nim duchowego zapału, nawet pośród całego tego religijnego zapału. Chodzi o to, że „ognisko ołtarza”, zamiast spalać jedynie zwierzęta ofiarne, rozprzestrzeni się, ogarniając całe miasto.

Werset 1 przygotowuje grunt pod werset 2, w którym Bóg zamierza przełamać ich postawę polegającą na ciągłym, mechanicznym wykonywaniu tych samych czynności. Czy więc dzisiaj chodzisz co tydzień do kościoła? To świetnie! Ale czy przygotowujesz swoje serce, by słuchać Boga w kościele?

Pytanie: Jakie czynności, powtarzane w kółko przez współczesnych ludzi, opisane są w Iz 29,1-2, i w jakich sytuacjach Bóg musi „przerwać rutynę”, aby skłonić ich do rozważania spraw o większym znaczeniu?

O: Każdy ma swoje nawyki, a nawyki mogą być dobre lub złe. Niektóre złe nawyki, takie jak cotygodniowe upijanie się lub odurzanie, oglądanie pornografii czy palenie papierosów, należy porzucić. Inne nawyki, takie jak chodzenie do kościoła, modlitwa i studiowanie Biblii, są dobre, ale można je praktykować albo z głębi serca, albo mechanicznie, bez zaangażowania. Potrzebujemy czasu, aby po prostu usiąść sam na sam z Bogiem i zastanowić się nad naszym życiem, relacjami oraz służbą dla Boga. W przeciwnym razie możemy czcić Boga ustami, podczas gdy nasze serca są daleko od Niego (Izajasz 29:13).

Pytanie: Co jest niezwykłego w doborze słów w Iz 29:2?

Odp.: Hebrajskie słowo „palenisko ołtarza” w tym wersecie stanowi grę słów (kalambur) w odniesieniu do hebrajskiego słowa „Ariel” z wersetów 1 i 2, które odnosi się do Jerozolimy. Oznacza ono również „palenisko ołtarza” w Księdze Ezechiela 43:15–16.

P: Czy w Iz 29:4 może to odnosić się do Księgi Mormona, jak twierdzą niektórzy mormoni?

Odp.: Głos „jak duch z ziemi” (w niektórych tłumaczeniach „duch opiekuńczy”) odnosi się do duchów okultystycznych. O ile mormoni nie chcą przyznać się do powiązania między mormonizmem a okultyzmem, albo do tego, że mieszkańcy Jerozolimy grzeszyli, korzystając z usług medium, by próbować komunikować się ze zmarłymi, nie ma tu żadnego związku.

Jednak Joseph Smith Jr., założyciel mormonizmu, został skazany za wykroczenie polegające na wróżeniu ze szkła, co było praktyką okultystyczną. Być może mormoni mają tu jednak rację, łącząc to z mormonizmem.

P: Co oznacza fragment z Iz 29:4?

Odp.: Odnosi się to do złych mieszkańców Jerozolimy. Ci, którzy utrzymywali kontakt z medium, sami staną się ludźmi martwymi. Zostaną poniżeni jak proch i przeminą jak duchy, z którymi próbowali się komunikować.

P: Kiedy, zgodnie z Iz 29:7-8, nastąpi to cudowne wybawienie Jerozolimy?

Odp.: Może to odnosić się albo do:

a) zarazy, która dotknęła armię asyryjską oblegającą Jerozolimę, albo

b) zniszczeniem w czasach ostatecznych pod koniec Tysiąclecia,

c) albo do obu tych wydarzeń i nie tylko.

Odpowiedź znajduje się na samym końcu wersetu 8. Dotyczy to wszystkich, którzy walczą przeciwko Górze Syjon (Jerozolimie). Chociaż Asyryjczycy mogli mieć w swoich szeregach kilku żołnierzy z innych krajów, w czasach asyryjskich przeciwko Jerozolimie nie wystąpiła tak naprawdę rzesza narodów. Być może więc nie chodzi tu o konkretny moment, ale raczej o każdy moment, w którym armia wystąpi przeciwko ludowi Bożemu w Jerozolimie. Oczywiście Babilończycy dwukrotnie podbili Jerozolimę, ponieważ Bóg ich posłał. Rzymianie zdobyli Jerozolimę po oblężeniach w 70 r. n.e., a później w 135 r. n.e., co wskazuje, że Boża ochrona nad nimi przestała obowiązywać po tym, jak ukrzyżowali swojego Mesjasza.

Ciekawe i smutne jest jednocześnie to, że zaufanie ludu do Bożej ochrony Jerozolimy trwało dłużej niż faktyczna Boża opieka nad nimi w 70 r. n.e. Podobnie dzisiaj, jeśli nasz kraj nie podąża za Bogiem, być może nasze zaufanie, że Bóg będzie chronił nasz kraj, przetrwa dłużej niż faktyczna Boża opieka nad nim.

Pytanie: Co oznacza w Księdze Izajasza 29:10-13 „nieumiejętność czytania tej księgi”?

Odp.: Przez 400 lat przed Chrystusem panowała cisza prorocza ze strony Boga. Niektórzy nie podążali za Mesjaszem, ponieważ nie czytali Słowa Bożego. Inni, tacy jak faryzeusze, czytali Słowo Boże, ale nie chcieli uznać Mesjasza, gdy ten przyszedł.

P: Jak to jest, że w Księdze Izajasza 29:13 usta kogoś mogą zbliżać się do Boga, a serce jego jest daleko?

Odp.: Ludzie mogą przyłączać się do religii z najróżniejszych powodów. Pewien człowiek powiedział mi, że wstąpił do Kościoła Mormonów, ponieważ mógł mieć więcej niż jedną żonę. Powiedział mi również, że odszedł, gdy dowiedział się, że jest to możliwe tylko w niebie, a nie na ziemi. Słyszałem o pewnym fundamentalistycznym muzułmaninie, który w rzeczywistości był ateistą. Powiedział mojemu przyjacielowi, że uważał to za dobry sposób na życie.

Inni przystępują do religii – a częściej pozostają w niej – ze względu na zwyczaj, rodzinę lub brak chęci poszukiwania prawdy.

P: W Iz 29,16 i Ez 16,34 – w jaki sposób niektórzy ludzie dzisiaj mają rzeczy „do góry nogami” lub „odwrócone”?

Odp.: Tym barwnym, a jednocześnie zwięzłym hebrajskim słowem jest „hepek”. Garnek nie mówił garncarzowi, co ma robić, i nie może powiedzieć: „On mnie nie stworzył”. Podobnie niektórzy ludzie dzisiaj chcą mówić Bogu, co ma robić, jak ma postępować, z powodu swojej niewypowiedzianej postawy: uważają, że wiedzą lepiej niż Bóg. Kiedy myślisz, że Bóg potrzebuje rady lub pomocy, albo że sam w sobie nie jest wystarczający, musisz się zatrzymać i sprawdzić swoje nastawienie wobec Boga. Bóg ma dla nas wiele pracy do wykonania, a Jego lud nie zawsze wykazuje się w tym zakresie starannością. Czasami wynika to z lenistwa, a innym razem z tego, że są zajęci, odchodzą i pilnie zajmują się innymi sprawami.

Pytanie: Czy w Iz 29:22 mowa jest o konkretnej osobie, Jakubie, czy o Izraelitach wywodzących się od Jakuba?

Odp.: Chociaż odnosi się to również do Jakuba w Niebie, głównym znaczeniem tego fragmentu są jego potomkowie, Izraelici. Boże obietnice skierowane do poszczególnych osób – Abrahama, Izaaka i Jakuba – miały aspekty, które rozciągały się nawet na ich potomków.

P: Jak ludzie reagują w Księdze Izajasza 29:22-24, gdy ledwo unikają katastrofy?

O: Miało to miejsce, gdy Asyryjczycy oblegali Jerozolimę, ale po tym, jak w cudowny sposób zginęło 185 000 Asyryjczyków, wycofali się.

Mieszkańcy Jerozolimy, podobnie jak większość ludzi, szybko przeszli od ogromnego stresu do odetchnięcia z ulgą. Być może zaczęli traktować Świątynię bardziej poważnie. Dzisiaj ludzie mogliby częściej chodzić do kościoła. Jednak często wielu z nich powraca do swoich starych nawyków. Kiedy ktoś, kto nie żyje w zgodzie z Bogiem, o włos uniknął katastrofy, można to postrzegać jako karę, jako wybawienie i jako powód do wdzięczności wobec Boga. Istnieje jednak również inne spojrzenie na tę sprawę: Bóg po prostu dał im szansę. Ta katastrofa przerwała cykl i rytm, które nieustannie się powtarzały, jak opisano w Księdze Izajasza 29:1, i zmusiła ich do zatrzymania się i zastanowienia się nad swoją sytuacją. W tym momencie człowiek może naprawdę zastanowić się, na jakim etapie znajduje się jego relacja z Bogiem, zbliżyć się do Niego i prosić Go o przemianę, aby mógł porzucić grzech.

Pytanie: Gdzie w Księdze Izajasza 30:4 znajduje się miasto „Hanes”?

Odp.: Hanes było miastem w Egipcie, położonym około 55 mil (88 kilometrów) na południe od Memfis, na zachodnim brzegu Nilu, zgodnie z informacją zawartą w „Wycliffe Bible Dictionary” (str. 751). Jednakże podaje się tam również, że na podstawie targumu aramejskiego (syryjskiego) niektórzy uczeni utożsamiają Hanes z Tahpanhes, fortecą we wschodniej części Egiptu.

W „Bible Knowledge Commentary: Old Testament” (str. 1080) napisano, że lokalizacja Hanes w Egipcie nie jest znana, ale prawdopodobnie znajdowało się ono w pobliżu Zoanu. Zoan leży w pobliżu północno-wschodniej granicy Egiptu.

Pytanie: Jak to możliwe, że w Księdze Izajasza 30:10 ludzie prosili proroków tylko o to, by mówili im to, co chcą usłyszeć?

Odp.: Ludzie czasami chcą czuć się dobrze sami ze sobą i odczuwać bliskość Boga, nie ponosząc jednak odpowiedzialności za posłuszeństwo Bogu. Bóg nie chce tylko twojego czasu, pieniędzy i zdolności – Bóg chce ciebie.

2 List do Tymoteusza 4:2-5 również ostrzega nas, że w dniach ostatecznych ludzie będą gromadzić wokół siebie nauczycieli, którzy nauczają tego, co chcą usłyszeć. Zaskakujące jest to, że ludzie, którzy tak postępują, zazwyczaj nie przyznają się do tego świadomie, nawet przed samym sobą.

Jak mamy rozpoznać, czy tak właśnie postępujemy? Paweł nakazuje nam w 2 Liście do Koryntian 13:5, abyśmy badali samych siebie. Gdyby Prawdziwy Bóg nakazał nam zrobić coś, czego w innym przypadku nie chcielibyśmy zrobić, czy zrobilibyśmy to?

Pytanie: Kiedy spełni się proroctwo z Księgi Izajasza 30:15-17 dotyczące ucieczki na koniach?

Odp.: Spełniło się to, gdy Asyryjczycy, a później Babilończycy najechali Palestynę.

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 30:21 mowa jest o Duchu Świętym danym chrześcijanom?

Odp.: Prawdopodobnie tak. Od czasu Pięćdziesiątnicy Duch Święty mieszka we wszystkich wierzących (Rz 8,9-16), ale przed Pięćdziesiątnicą tak nie było. Duch Święty przebywał jedynie w niektórych wierzących, takich jak prorocy, i mógł ich opuścić, tak jak Duch Pański opuścił Saula (1 Sm 16,14), a Pan opuścił Samsona (Sdz16:20 ).

P: Czy zgodnie z Iz 30:22; 42:17 powinniśmy zbezcześcić i zniszczyć wszystkie wizerunki bożków?

Odp.: Ten werset mówi, że wierzący powinni zbezcześcić i zniszczyć każdy ze swoich bożków. Nie odnosi się on do bożków innych osób, które są niewierzącymi, a Izraelici nigdy nie najeżdżali Egiptu ani innych krajów wyłącznie w celu zniszczenia bożków. Hebrajskie słowo „pesel” oznacza wizerunek osoby lub zwierzęcia przeznaczony do oddawania czci. Jedną z kluczowych różnic między kultem pogańskim a izraelskim kultem prawdziwego Boga był brak wizerunków.

P: Dlaczego w Iz 30:22 tak ważne jest, aby nie mieć w domu wizerunków bożków?

Odp.: Jest to ważne z co najmniej trzech powodów.

1. Bóg nie lubi bożków i zabronił nam posiadania wizerunków innych bogów. Księga Wyjścia 20:4-5 wspomina o bożkach, nawet niezależnie od zakazu posiadania innych bogów. Już to samo w sobie stanowi wystarczający powód.

2. Stwarza to pozory zła. W 1 Liście do Tesaloniczan5:22 czytamy, że należy unikać wszelkich pozorów zła. W 1 Liście do Tesaloniczan 5:22 greckie słowo oznaczające „pozory” to „eidos”. Nawet jeśli nigdy nie oddajesz czci bożkowi, samo wystawienie jego wizerunku w domu bagatelizuje grzech bałwochwalstwa poprzez obecność tego wizerunku w twoim domu.

3. Księga Izajasza 30:22 mówi, że gdy Izraelici zbezczeszczą swoje rzeźbione posągi, Bóg obdarzy ich błogosławieństwem.

Więcej informacji znajdziesz w omówieniu Ezechiela 5:11.

Pytanie: Czy w przyszłości, zgodnie z Iz 30:26, jasność słońca i księżyca wzrośnie, czy też zmniejszy się, jak mówi Iz 24:23?

Odp.: I to, i to. Podczas ukrzyżowania Chrystusa słońce pociemniało, a księżyc zmienił się w krew. Stanie się to ponownie w Objawieniu 6:12-13, a także w Objawieniu 8:12. Później słońce będzie paliło ludzi ogniem, jak opisano w Objawieniu 16:8. Następnie królestwo bestii pogrąży się w ciemności, zgodnie z Objawieniem 16:10. Wreszcie, zgodnie z Objawieniem 22:5, w czasach nowego nieba i nowej ziemi słońce nie będzie już potrzebne.

P: Gdzie w Księdze Izajasza 30:33 znajduje się „Topheth”?

Odp.: Tophet znajdował się w Dolinie Hinnom na południe od Jerozolimy. To właśnie tam znajdowała się Gehenna, która była również używana jako metafora piekła.

P: W Iz 31:8 – kiedy spełniło się to proroctwo dotyczące armii asyryjskiej?

Odp.: Stało się to, gdy armia asyryjska oblegała Jerozolimę (2 Król. 19:35).

P: Jak w Księdze Izajasza 32:6-8 niektórzy „pozostawiają głodnych z pustymi żołądkami” i „odbierają pragnącym napój”?

Odp.: Zasadniczo utrzymują oni ubogich w poddaństwie, tak aby nie mieli oni żadnej możliwości ucieczki. Może to odbywać się poprzez wysokie opłaty, monopolistyczne ustalanie czynszów na wysokim poziomie, pożyczki o wysokim oprocentowaniu oraz zmuszanie ich do kupowania towarów wyłącznie po wyższych cenach.

Pytanie: Co jest interesującego w strukturze tego wiersza z Księgi Izajasza 32:6-8?

Odp.: Struktura ta jest naprawdę wyjątkowa. Pierwsza strofa, w wersecie 6, dotycząca mowy i czynów, składa się z sześciu wersów. Druga strofa, w wersecie 7, dotycząca złych intryg, składa się z czterech wersów. Trzecia i ostatnia strofa, w wersecie 8, dotycząca hojnych, składa się z dwóch wersów.

P: Dlaczego w Iz 32:9-10; Am 6:3-7 samozadowolenie, czyli spokój i beztroska, mogą być czymś złym?

Odp.: Samozadowolenie oznacza tu beztroskę. Kiedy dochodzi do ucisku, Bóg nie chce, aby ludzie byli obojętni wobec innych i żyli w spokoju.

P: Jak to, co jest opisane w Iz 32:14, może zostać zniszczone na zawsze, skoro w Iz 32:15 jest napisane, że powróci?

Odp.: Hebrajskie słowo „ad-‘olam” może oznaczać „na zawsze”, ale może też po prostu oznaczać „bardzo długi czas”. W wersecie 14 najwyraźniej nie oznacza ono „na zawsze”, co wynika z wersetu 15.

Pytanie: Kiedy to nastąpi, o czym mowa w Iz 32:15-20?

Odp.: Okres ten nie jest określony, ale z pewnością spełni się to podczas tysiącletniego panowania Chrystusa. Czy spełni się to w niektórych częściach ziemi przed Tysiącleciem, pozostaje kwestią otwartą.

Pytanie: Jak w Iz 32:16 „sprawiedliwość… zamieszka na pustyni”, a „prawość… zamieszka na żyznej ziemi”?

Odp.: Kontekstem było wygnanie Izraela i zbliżające się wygnanie Judy. Sąd i sprawiedliwość miały pozostać w tej ziemi. Po wygnaniu ci, którzy pragnęli Bożego sądu i sprawiedliwości, powrócą do tej ziemi.

P: W Iz 33:4, w jaki sposób łupy są „zbierane jak przez szarańczę”?

Odp.: Niektóre tłumaczenia podają tu słowo „gąsienica”. Nie były to jednak gąsienice motyli czy ćmy, lecz gąsienice budzące strach. Były to gąsienice szarańczy, które niszczyły pola uprawne, pozostawiając po sobie głód.

P: Kto w Iz 33,8 złamał tutaj przymierze?

Odp.: W 2 Król. 18:13-18 Sennacheryb zgodził się pozostawić Jerozolimę w spokoju po otrzymaniu żądanego przez siebie daniny w wysokości 300 talentów srebra i 30 talentów złota. Ezechiasz musiał nawet zdjąć złoto z drzwi świątyni, aby zebrać wystarczającą ilość złota na spłatę daniny. Potem Sennacheryb złamał umowę i mimo wszystko zaatakował Jerozolimę. Ludzie przestali ufać Egiptowi i zaczęli polegać na swoich bogactwach (oraz na słowie Sennacheryba), ale żadne z tych rozwiązań nie przyniosło im korzyści.

Pytanie: Jakie znaczenie ma wzmianka o Libanie, Szaronie, Baszanie i (górze) Karmelu w Księdze Izajasza 33:9?

Odp.: Te cztery miejsca należały do najpiękniejszych zakątków Izraela, Syrii i Libanu. Liban słynął z lasów; Szaron i Baszan były bardzo żyznymi obszarami, a góra Karmel była najwyższą górą w okolicy.

P: Kiedy, zgodnie z Iz 34:4, niebo zostanie zwinięte jak zwój?

Odp.: Stanie się to podczas Wielkiego Ucisku, kiedy zostanie otwarta szósta pieczęć, zgodnie z Objawieniem 6:14.

P: Jak w Iz 34:5 miecz Boży zostanie skąpany/nasączony w niebie?

Odp.: Oznacza to po prostu, że Bóg zadba o to, by większość Edomitów zginęła od miecza. Idiom „upojenia miecza” lub „zanurzenia miecza” oznacza użycie go do zabicia tak wielu ludzi, że zostanie on „zanurzony” we krwi.

W języku hebrajskim dosłownie brzmi to: „Mój miecz jest przesiąknięty w niebiosach”.

W Septuagincie czytamy: „mój miecz został upojony w niebie”.

P: Dlaczego w Iz 34:5,6 oraz Ez 35:15; 36:5 pojawia się wzmianka o Idumei?

Odp.: Idumea to późniejsza nazwa ziemi Edom. Po raz pierwszy nazwano ją Idumeą około IV wieku p.n.e., prawie 200 lat po napisaniu Księgi Izajasza. Sceptyczny „Przewodnik po Biblii” Asimova (str. 545) słusznie wspomina, że była to nazwa używana w czasach greckich i rzymskich oraz że w tłumaczeniu RSV zastosowano termin „Edom”. Asimov nie wspomina jednak, że we wszystkich czterech wersetach tekst hebrajski zawiera słowo „Edom”. Jedynie w Biblii Króla Jakuba użyto anachronicznej nazwy Idumea. Oczywiście Septuaginta, napisana w języku greckim, również używa nazwy Idumea.

Pytanie: W Iz 34:5-6 przeciwko komu skierowany będzie miecz Pański?

Odp.: W Księdze Izajasza 34:5 jest on skierowany przeciwko istotom „w niebiosach”, a w Księdze Izajasza 34:6 akcja przenosi się na ziemię. Ta wielka rzeź na ziemi rozpoczyna się w Edomie i jest to to samo, co ma miejsce podczas powtórnego przyjścia Chrystusa w Objawieniu 19:15, zgodnie z „New Geneva Study Bible”, str. 1081.

Jeśli chodzi o znaczenie walki w niebie, istnieją dwa poglądy i oba mogą być prawdziwe.

Panteony bożków: Miecz Boży zniszczy kult tych fałszywych bogów. „New Geneva Study Bible”, str. 1081

Wojna w niebie, o której mowa w Objawieniu 12:7-9.

Bóstwa i zniszczenie niebios i ziemi: Pierwszym spełnieniem jest zniszczenie bóstw edomickich, ale ostatecznym spełnieniem jest zniszczenie niebios i ziemi w Apokalipsie 21 (New International Bible Commentary, str. 744).

Pytanie: W Iz 34:10 oraz Iz2:10 –21 – kiedy nadejdzie ten Dzień Pański?

Odp.: Jest to Dzień Pański w czasach ostatecznych, o którym mowa w Księdze Objawienia.

P: W Iz 34:10 – kiedy dym Edomu będzie się unosił na wieki wieków?

Odp.: Może to odnosić się do dymu z Babilonu, który unosi się na wieki wieków w Apokalipsie 19:3. Ogólnie rzecz biorąc, zniszczenie bezbożnych jest wieczne.

P: W Iz 34:13-15, czym są te zwierzęta?

Odp.: Żydowski Tanach i inne tłumaczenia podają, że większości z tych zwierząt nie da się z całą pewnością zidentyfikować.

Chociaż dzisiaj nie możemy być pewni niektórych z tych nazw, to również ktoś na pustyni nie może być pewien, skąd pochodzą te niesamowite dźwięki, które słyszy w nocy. Ten opuszczony, nawiedzający obraz opuszczonych miast Edomu jest żywym obrazem końca narodu, który był tak blisko spokrewniony z Izraelitami, a jednak nie chciał mieć nic wspólnego z Bogiem Izraela.

Pytanie: Czy fragment z Księgi Izajasza 35:1,2 mógłby odnosić się do Bahá’u’lláha z ruchu bahaitów, ponieważ mowa tam o radości spustoszonej ziemi oraz o Libanie i Karmelu, gdzie Bahá’u’lláh spędził ostatnie lata swojego życia?

O: Nie. Jezus również przebywał w tej okolicy, więc samo wspomnienie o tych miejscach nie oznacza, że Bahá’u’lláh ma pierwszeństwo przed Jezusem. W przeciwieństwie do proroctwa z Księgi Izajasza 35:1,2, niewiele osób w Libanie czy Izraelu radowało się „z radością i śpiewem” z powodu obecności Bahá’u’lláha w tym miejscu. Kiedy po I wojnie światowej Brytyjczycy przejęli kontrolę nad tym regionem, muzułmanie w zasadzie nadal zajmowali się swoimi sprawami, druzy również nie zmienili swojego trybu życia, Żydzi wkroczyli później do Izraela i doszło do zaciętych wojen (a nie radości) między tymi dwiema grupami, a od czasu przybycia Bahá’u’lláha do tego regionu nie słyszałem o wielu przejawach radości w tych stronach. Nie oznacza to w żadnym wypadku, że Bahá’u’lláh spowodował wszystkie tamtejsze konflikty i cierpienia; chodzi raczej o to, że jeśli chodzi o radość lub cierpienie na górze Karmel, Bahá’u’lláh nie miał z tym nic wspólnego.

P: W Księdze Izajasza 35:5-10 – kiedy nastąpi to zakwitnięcie pustyni?

Odp.: Wiele pustynnych obszarów w Izraelu dosłownie kwitnie dzisiaj, i to pomimo faktu, że obecnie ziemia ta jest bardziej sucha niż w czasach biblijnych. Przyczyną tego paradoksu jest nawadnianie.

P: W Iz 35:8, czym jest „Droga Świętości”?

Odp.: W Księdze Izajasza 35:8-10 na tej drodze będą podążać wyłącznie odkupieni, a nie ludzie niegodziwi. Najprawdopodobniej nastąpi to w Tysiącleciu.

P: Czy w Księdze Izajasza 35:8 powinno być napisane: „bezbożni głupcy nie będą po niej chodzić”, czy też „prostacy nie zboczą z niej”?

Odp.: Nie jest to różnica w rękopisie, lecz raczej dwa sposoby interpretacji tych słów. Czy wyrażenie „głupcy nie zbłądzą na niej” oznacza, że zbłąkani głupcy nie będą na niej, czy też że „nawet głupcy na niej nie zbłądzą”?

P: W Iz 36:1, który to był rok panowania Ezechiasza?

Odp.: Jest to nieco problematyczne i istnieją dwie wzajemnie wykluczające się odpowiedzi.

Współpanowanie: Królowie często panowali wspólnie ze swoimi synami. Ezechiasz rozpoczął swoje panowanie, współrządząc z Achazem, w trzecim roku panowania króla Hoszei (ok. 729 r. p.n.e.), zgodnie z 2 Król. 18:1. Ezechiasz stał się jedynym królem w 716 r. p.n.e. Wiemy, że atak Sennacheryba został odwołany w 701 r. p.n.e., a załóżmy, że oblegał Jerozolimę przez dwa lata, skoro Babilończycy potrzebowali na to 18 miesięcy (2 Król. 25:1-4). Byłoby to około 14 lat od momentu, gdy Ezechiasz zaczął panować samodzielnie.

Błąd kopisty: Może to być błąd kopisty dotyczący jednej cyfry i powinno być 24 lata, a nie 14. W języku hebrajskim oznaczałoby to zmianę z „arba aserim” na „arba ‘esreh”, zgodnie z książką J. Aleca Motyera „The Prophecy of Isaiah” (Przepowiednia Izajasza), str. 276–277.

Pytanie: Jak fragment Iz 36,1–39,8 wpisuje się w tę księgę?

Odp.: Fragment Księgi Izajasza 36–39, czasami nazywany „Księgą Ezechiasza”, stanowi odpowiednik 2 Królów 20:12–19. Księga Izajasza 36–39 stanowi przejście między rozdziałami 1–35 a 40–66. Jest ona zarówno punktem kulminacyjnym rozdziałów 1–35, jak i wstępem do rozdziałów 40–66. Rozdziały 36–39 Księgi Izajasza są również niemal identyczne z fragmentem 2 Królów 18:13–20:19. Dwa wyjątki to fakt, że Księga Izajasza 38:9-20, psalm lamentacyjny Ezechiasza, nie występuje w 2 Księdze Królewskiej, oraz to, że 2 Księga Królewska 18:14-16 informuje nas, iż Ezechiasz płacił daninę Asyrii, podczas gdy Księga Izajasza pomija tę informację. Albo 2 Księga Królewska czerpała z Księgi Izajasza jako źródła, albo Księga Izajasza czerpała z 2 Księgi Królewskiej.

Księga Izajasza 1–35 w całości dotyczyła zaufania Bogu i podążania za Nim. Jednak pytanie zadane przez Rabszakę w Księdze Izajasza 36:5: „W kim teraz pokładacie ufność?”, stanowi centralny punkt tej części. Począwszy od 36 rozdziału Księgi Izajasza, Ezechiasz został poddany próbie: po tych wszystkich słowach, co teraz zamierzasz zrobić? Dzisiaj możemy mówić o Bogu i podążaniu za Nim, ale w naszym życiu często stajemy przed próbą: komu zaufamy w kwestii naszych finansów, bezpieczeństwa i obaw, rodziny, szczęścia i radości, zdrowia, przyszłości i nadziei.

Pytanie: Co jest istotnego w miejscu, w którym Rabszake (dowódca polowy) czekał na nich w Księdze Izajasza 36:2 i następnych wersetach?

Odp.: Rabszake i Tartan to stanowiska, a nie imiona własne. Rabszake dosłownie oznacza „głównego nalewacza wina” (pamiętajcie o Nehemiaszu), ale w rzeczywistości było to ważne stanowisko. Jednak to miejsce, „akwedukt górnego basenu”, jest tym samym miejscem, w którym 15–20 lat wcześniej poprzedni król, Achaz, złożył przysięgę wierności Asyrii.

P: Jak na podstawie Iz 36,4-5 możemy stwierdzić, czy w naszym życiu polegamy na Bogu, jeśli chodzi o zwycięstwo?

Odp.: Ciekawe jest to, że to właśnie pogański dowódca zapytał ich, czy polegają na Panu, czy nie. Nam, gdy czasy są dobre, często trudno jest stwierdzić, na kim polegamy. Ale kiedy czasy są trudne i istnieje łatwiejszy sposób, polegający na niepoleganiu na Bogu, wtedy to widzimy. Kiedy istnieje łatwiejszy sposób na zrobienie czegoś, ale wiąże się to z etycznymi skrótami, jest to również moment, w którym wszyscy mogą dostrzec, na kim polegasz. Rabszake prawdopodobnie został poinformowany o służbie Izajasza, co najprawdopodobniej było powodem, dla którego wspomniał, że to Bóg posłał Asyryjczyków.

Pytanie: Dlaczego w Iz 36,7 Rabszake powiedział, że Ezechiasz zburzył wyżyny poświęcone Bogu?

Odp.: Rabszake był mistrzem retoryki, a wiele z tego, co mówił, było prawdą i brzmiało przekonująco. Jednak stwierdzenie, że Ezechiasz usunął wyżyny Boże, było albo kłamstwem, albo wynikało z niewiedzy. Ezechiasz usunął kananejskie wyżyny religijne i ołtarze zgodnie z poleceniem Boga. Można by pomyśleć, że Rabszake po prostu się pomylił. Jednak w wersecie 10 Rabszake powiedział, że Bóg nakazał mu zniszczyć Judę, podczas gdy on sam nawet nie wierzył w Boga Izraela, więc wiadomo, że w tym miejscu kłamał.

Pytanie: Czy w Iz 36:11,13 lud Boży nie był nazywany Żydami dopiero w czasie wygnania i po nim?

Odp.: Nie. Termin „Żyd” odnosił się do kogoś z południowego królestwa w 2 Król. 16:6;18:26 ,28; 25:25; 2 Kron. 32:18; Iz 36:11,13; Jeremiasza 32:12; 34:9; 38:19; 40:11, 12, 15; 41:3; 44:1; 52:28, 30. W Księdze Estery i Księdze Daniela, podczas wygnania, nazywano ich Żydami.

Pytanie: Czy w Iz 36:12 i 2 Krl 18:27 absurdalne jest, że Biblia mówi o ludziach jedzących i pijących ludzkie odchody? (Muzułmanin Ahmad Deedat kategorycznie tak twierdził, używając innych słów).

Odp.: Weźmy pod uwagę osobę wypowiadającą te słowa. Są to słowa złego asyryjskiego generała, który szydził z Izraelitów i jedynego prawdziwego Boga. Nie wiem, dlaczego uczciwy uczony mógłby przeoczyć fakt, że słowa te padły z ust bałwochwalcy szydzącego z Boga i Jego ludu, a nie z ust samego Boga. Nie wiem, jaki odsetek muzułmanów uznałby argumenty Deedata za uczciwe.

P: W Księdze Izajasza 36:16, w jaki sposób pokusa szepcze nam dziś do ucha: „ułatw sobie życie i poddaj się”?

Odp.: Gdy łatwa droga wiąże się z nielegalną działalnością, moralnym kompromisem, etycznymi skrótami lub nielojalnością wobec kogoś, kto ci ufa. Gdy wiąże się z opuszczeniem małżonka, który zachorował, stał się niepełnosprawny lub okaleczony, albo z wycofaniem się ze słowa danego lub obietnic. Może to być poddanie się pożądliwości lub chciwości, a w tym przypadku – poddanie się strachowi. Asyryjczyk zasadniczo mówił: „Żaden bóg nigdy nas nie powstrzymał, a wasz też tego nie zrobi”.

P: Gdzie znajdowało się Sefarwaim, o którym mowa w Iz 36,19 i 2 Krl 17,31?

Odp.: Dzisiaj nie wiemy, gdzie się znajdowało. Najprawdopodobniej leżało w pobliżu Hamatu i Arpadu w północnej Syrii. Grecki geograf Ptolemeusz (Historia, księga 5, rozdz. 18, 7) wspomina o Sipharra jako o najbardziej na południe wysuniętym mieście Mezopotamii. Prawdopodobnie jest to to samo miasto, co sumeryjskie Sippara.

P: Gdzie jeszcze w Księdze Izajasza 36–37 odnotowano ten wielki cud, jakim była klęska armii asyryjskiej?

Odp.: Grecki historyk Herodot pisze, że armia asyryjska została pokonana przez armię myszy (lub szczurów). Szczury nie tylko zjadły cięciwy łuków i skórzane paski na tarczach, ale także sprowadziły zarazę.

Herodot w „Dziejach” (księga 2, rozdział 141, str. 79) podaje, że miało to miejsce w Peluzjum, podczas gdy Biblia nie podaje dokładnej lokalizacji, poza tym, że armia asyryjska oblegała Jerozolimę. Herodot, który nie mieszkał w Judzie, mógł się pomylić co do tego szczegółu. Z drugiej strony Herodot mógł mieć rację, jeśli podczas gdy część armii asyryjskiej otaczała Jerozolimę, inna część przemieszczała się z oblężenia silnej fortecy Lachisz do miasta Libna, ponieważ dotarła do nich wiadomość o zbliżającej się armii egipsko-etiopskiej pod dowództwem Tirhaki. Podobną wzmiankę można znaleźć w dziele Józefa Flawiusza „Starożytności żydowskie”, księga 10, rozdział 1.5.

Herodot z Halikarnasu tworzył w latach ok. 447–ok. 425 p.n.e. W swojej „Historii”, tom 2, rozdział 141, strona 79, pisze: „Kolejnym królem [egipskim/etiopskim] [po ślepym królu Anysisie], jak mi powiedziano, był kapłan Wulkana o imieniu Sethôs. Monarcha ten gardził i zaniedbywał klasę wojowników egipskich, jakby nie potrzebował ich usług. Wśród innych zniewag, jakie im zadał, odebrał im ziemie, które posiadali za panowania wszystkich poprzednich królów, a które składały się z dwunastu akrów najlepszej ziemi dla każdego wojownika. Dlatego też później, gdy Sanacharib [Sennacheryb], król Arabów i Asyryjczyków, wkroczył ze swoją ogromną armią do Egiptu, wojownicy bez wyjątku odmówili udzielenia mu pomocy. W tej sytuacji monarcha, głęboko zasmucony, udał się do wewnętrznego sanktuarium i przed wizerunkiem boga opłakiwał los, jaki go czekał. Płacząc, zasnął i śnił, że bóg przyszedł i stanął u jego boku, nakazując mu zachować dobre morale i śmiało wyruszyć na spotkanie z arabską armią, która nie wyrządzi mu krzywdy, gdyż on sam wyśle tych, którzy mu pomogą. Sethôs, opierając się więc na tym śnie, zebrał tych Egipcjan, którzy byli gotowi pójść za nim; nie byli to wojownicy, lecz kupcy, rzemieślnicy i ludzie z targowisk; i wraz z nimi wyruszył do Peluzjum, które strzeże wejścia do Egiptu, i tam rozbił obóz. Gdy obie armie stały tu naprzeciw siebie, w nocy pojawiło się mnóstwo myszy polnych [myszy lub szczurów], które pożarły wszystkie kołczany i cięciwy łuków wroga, a także zjadły rzemienie, za pomocą których trzymali oni swoje tarcze. Następnego ranka rozpoczęła się walka i poległo wielu, ponieważ nie mieli broni, którą mogliby się bronić. Do dziś w świątyni Wulkana stoi kamienny posąg Setosa z myszą w dłoni i napisem o następującej treści: „Spójrz na mnie i naucz się czcić bogów”.

Tekst ten pochodzi z książki „Great Books of the Western World”, tom 6, Herodot – Tukidydes. Wydanej w 1952 r. Tekst pochodzi z serii „Everyman’s Library” w tłumaczeniu George’a Rawlinsona (1812–1902).

Więcej informacji na temat Herodota można znaleźć również w „Encyclopaedia Britannica” (1956), tom 11, str. 512–513.

Berosus był wpływowym astronomem i historykiem pochodzącym z Babilonu, który tworzył w latach ok. 290–ok. 278 p.n.e. Ponieważ pisał około 150 lat później niż Herodot, możemy nazywać go „nowym”. Józef Flawiusz w dziele „Starożytności żydowskie”, księga 10, rozdział 4, str. 214, podsumował relację Herodota, wspominając o jednym błędzie, który popełnił Herodot, i kończąc słowami: „I rzeczywiście, Herodot przekazuje nam tę historię, a nawet a Berosus, który pisał o sprawach Chaldei, wspomina o tym królu Sennacherybie, o tym, że panował nad Asyryjczykami oraz że wyprawił się przeciwko całej Azji i Egiptowi; i mówi tak: –”. Następnie w rozdziale 5, str. 213 cytuje Berosusa: „Gdy Sennacheryb wracał z wojny egipskiej do Jerozolimy, zastał swoją armię pod dowództwem Rabszakeha, swojego generała, w niebezpieczeństwie [z powodu zarazy], gdyż Bóg zesłał na jego wojsko zjadliwą chorobę; i już pierwszej nocy oblężenia zginęło sto osiemdziesiąt pięć tysięcy ludzi wraz z ich dowódcami i generałami. Król ogarnął więc wielki strach i straszliwa agonia z powodu tej klęski; a obawiając się o los całej swojej armii, uciekł wraz z resztą sił do swojego królestwa, do miasta Niniwy; a gdy przebywał tam przez krótki czas, został podstępnie zaatakowany i zginął z rąk swoich starszych synów, Adrammelecha i Serasera, i został zabity we własnej świątyni zwanej Araske. Jego synowie zostali jednak wygnani przez mieszkańców miasta z powodu zabójstwa ojca i udali się do Armenii, podczas gdy Assarachoddas [Esarhaddon] przejął królestwo Sennacheryba. I tak zakończyła się ta asyryjska wyprawa przeciwko mieszkańcom Jerozolimy”.

Pytanie: Dlaczego w Iz 37:1-3 król Ezechiasz rozdarł swoje szaty?

Odp.: Rozdzieranie (a tym samym niszczenie) szat było wówczas powszechną praktyką wyrażania głębokiej żałoby, wstydu lub oburzenia. Była to również reakcja na bluźnierstwo. Jak pokazuje Izajasz 37:3, Ezechiasz rozdarł swoje szaty zarówno z powodu losu swojego i swojego ludu, jak i z powodu hańby, jaką Asyryjczycy – wyśmiewając Boga, a następnie podbijając Jerozolimę – sprowadzili na Boga.

Ezekiasz mógł uznać, że był to kryzys, który sami na siebie sprowadzili. Wcześniej Asyria walczyła z Egiptem, przechodząc przez Judeę bez niepokojenia jej mieszkańców, ponieważ Judea była wasalem Asyrii. Izajasz radził Achazowi zachować neutralność i nie sprzymierzać się ani z Egiptem, ani z Samarią i Damaszkiem. Achaz jednak nie posłuchał. Jednak nawet gdy to my lub nasi rodzice jesteśmy przyczyną naszych problemów, Bóg nadal chętnie ratuje swoich skruszonych, pokornych i posłusznych sług.

Pytanie: Dlaczego w Iz 37:9 Tirhaka nazwano królem Etiopii?

Odp.: Etiopczycy, zwani również Kuszytami, rządzili Egiptem w tym czasie, w 701 r. p.n.e. Tirhaka był w rzeczywistości dowódcą armii i królem został dopiero w 690 r. p.n.e. To tak, jakbyśmy opowiadając o życiu prezydenta George’a Washingtona, uwzględniali wydarzenia sprzed jego objęcia urzędu.

W Medinet-Habu znaleziono płaskorzeźbę przedstawiającą Tirhakę.

P: Gdzie znajdują się Gozan, Haran i Rezeph, o których mowa w Iz 37:12?

Odp.: Wszystkie te miejsca znajdują się w północnym Iraku lub we wschodniej Syrii.

Gozan to najprawdopodobniej to samo miejsce co Zuzan, położone w zewnętrznej Armenii nad rzeką Chaboras (Khabur) w północno-wschodniej Syrii. Podobnie geograf Ptolemeusz znał miejscowość Guzanitis w tym samym rejonie.

Haran to miejsce, w którym zatrzymał się Abraham, we wschodniej Syrii.

Rezef to najprawdopodobniej współczesne Rusafe, około 85 mil na południe od Haranu.

P: Jakie znaczenie ma w Iz 37:21 wyrażenie „ponieważ się modliłeś”?

Odp.: Ponieważ modlił się Ezechiasz, Bóg wkroczył i zmienił bieg historii. Bóg nie tylko słyszy nasze modlitwy, ale także widzi nasze łzy (Iz 38,5). Oczywiście nadejdzie czas, kiedy Bóg otrze wszystkie nasze łzy (Iz 25,8; Ap 21,4).

Czy modlitwa zmieniła bieg wydarzeń, ponieważ Bóg nie wiedział, potrzebował mocy modlitwy Ezechiasza, czy też nie postanowił tego? Nie, w żadnym z tych przypadków. Raczej dzięki doktrynie „zgodności” modlitwa Ezechiasza pokrywała się z suwerenną, ustaloną wolą Boga, tak jak Bóg już wcześniej wiedział, że tak się stanie.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 37:29 Bóg mówił o wbiciu swego haka w nos króla asyryjskiego?

Odp.: Asyryjczycy byli znani z wbijania haków w nosy jeńców. Jeśli ktoś ma hak w nosie, jest bolesnie zmuszony podążać w dowolnym kierunku, w którym prowadzi go osoba trzymająca linę. Podobnie Sennacheryb, król Asyrii, zostanie zmuszony, wbrew swojej woli, do wycofania się, gdy Bóg pociągnie za „hak” Sennacheryba. Wkrótce potem, w 701 r. p.n.e., Sennacheryb musiał się wycofać, by już nigdy nie powrócić. Dwadzieścia lat później, w 681 r. p.n.e., został zamordowany przez dwóch swoich synów: Adrammelecha i Serasera. Zgodnie z przypisem w książce Williama Whistona „Antiquities of the Jews” Józefa Flawiusza, tom 10, rozdział 1, przypis na stronie 213, ci dwaj synowie stali się głowami dwóch znanych rodzin w Armenii. Kronika babilońska również odnotowuje, że Sennacheryb został zamordowany przez swoich dwóch synów.

Pytanie: Kiedy miały miejsce wydarzenia opisane w Księdze Izajasza 38:1–39:8?

Odp.: Okres ten sięga wstecz do „w tamtych dniach”. Izajasz 38:6 wskazuje, że miało to miejsce przed wydarzeniami opisanymi w Izajasz 37, ponieważ mowa tam jest o tym, że Jerozolima zostanie ocalona przed królem Asyrii. Zapisy historyczne spoza Biblii również wskazują, że wizyta Merodacha Baladana musiała mieć miejsce przed ponownym podbojem Babilonu przez Asyryjczyków, a następnie przed ich atakiem na Judę i Jerozolimę. Ezechiasz sprzymierzył się z Merodachem Baladanem, aby obaj wspólnie zbuntowali się przeciwko Asyrii. Asyryjczycy stłumili bunt Merodacha Baladana, a następnie Sennacheryb przybył do Judy.

Merodach-Baladan rządził Babilonem przed tym wydarzeniem w latach 721–710 p.n.e. (uciekając do Elamu), a następnie ponownie przez dziewięć miesięcy od czasu, gdy pokonał Asyryjczyków pod Kisz w 703 r. p.n.e., aż do momentu, gdy został wyeliminowany w połowie 702 r. p.n.e. Choroba Ezechiasza miała miejsce około 701 r. p.n.e., a oblężenie Jerozolimy przez Sennacheryba również w 701 r. p.n.e.

Księga Izajasza 38:1-8 odpowiada 2 Księdze Królewskiej 20:1-11, a Księga Izajasza 39 odpowiada 2 Księdze Królewskiej 20:12-19.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 38:4-5 Bóg zmienił tę przepowiednię?

Odp.: Kiedy Ezechiasz modlił się, Bóg dał mu jeszcze 15 lat życia. Podobna sytuacja miała miejsce w przypadku proroka Natana i Dawida w 2 Księdze Samuela 7:3-6. Podobna sytuacja miała miejsce w Księdze Jonasza 4:2-3, choć Jonasz nie był z tego zadowolony.

P: Dlaczego w Iz 38:2 Ezechiasz odwrócił twarz ku ścianie?

Odp.: Istnieją dwa poglądy i być może oba mogą być prawdziwe.

Rozpacz: Ezechiasz pogrążony był w rozpaczy i nie chciał nikogo widzieć, a co ważniejsze – nie chciał, by ktokolwiek widział go w tak przygnębionym stanie. Więcej na ten temat można znaleźć w książce Aleca Motyera „The Prophecy of Isaiah” (Przepowiednia Izajasza), str. 297.

W celu modlitwy: Ezechiasz zamierzał z całych sił modlić się do Boga i nie chciał, aby ktokolwiek go widział lub rozpraszał. Więcej na ten temat można znaleźć w „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 6, str. 236.

Pytanie: Czy Iz 38,3 wskazuje, że w czasach Starego Testamentu zbawienie osiągało się dzięki dobrym uczynkom?

O: Nie, nawet w czasach Starego Testamentu. Ezechiasz przywołał przed Bogiem swoje dobre uczynki nie po to, by prosić o zbawienie, lecz by prosić o przedłużenie życia. Nie dowodzi to jednak, że dobre uczynki Ezechiasza skłoniłyby Boga do obdarzenia go dłuższym życiem. Dowodzi to jedynie, że Ezechiasz sądził, iż tak mogłoby być.

P: Jakie znaczenie ma w Księdze Izajasza 38:8 ten cud cofnięcia się słońca?

O: Bardzo łatwo byłoby „sprawić”, by słońce posunęło się do przodu: wystarczyłoby tylko chwilę poczekać. Ale skoro Bóg mógł sprawić, że cień słoneczny cofnął się, mógł również cofnąć zegar życia Ezechiasza. Nie był to okrągły zegar słoneczny, jaki można zobaczyć w ogrodzie, lecz raczej obelisk, który zbudował Achaz wraz ze schodami, a który okazał się służyć temu samemu celowi. Ironią losu jest to, że znak ten miał miejsce na schodach zbudowanych przez Achaza, podczas gdy sam Achaz nie był skłonny prosić Boga o znak, o czym mowa w Księdze Izajasza 7:11-12.

Ten znak był szczególnie trafny w przypadku Ezechiasza. Skoro Bóg mógł cofnąć czas wskazywany przez stopnie, to znaczy, że zresetował życie Ezechiasza, dając mu piętnaście dodatkowych lat.

Niektórzy ludzie pragną, by Bóg cofnął zegar ich życia w inny sposób. Chcieliby cofnąć się w czasie i nie robić niektórych rzeczy, które zrobili, ani nie mówić tego, co powiedzieli. Chociaż Bóg nie cofa ludziom wydarzeń w ten sposób, może „zresetować zegar”, dając im nowe życie w Chrystusie i przebaczając im grzechy. Czasami, jak mogą wam powiedzieć nasi bracia i siostry, którzy nawrócili się w więzieniu, Bóg udziela przebaczenia, ale oni nadal muszą ponosić konsekwencje swoich przeszłych czynów.

P: Jaki jest sens tych dwóch ilustracji z Iz 38,12?

O: Namiot może wydawać się czymś trwałym, ponieważ można w nim mieszkać w tym samym miejscu przez wiele lat. Ale kiedy wyciągniesz kołki i zdemontujesz namiot, ten stały element krajobrazu nagle znika. Podobnie, gdy odetniesz tkaninę z krosna po zakończeniu pracy tkacza, jest to nieodwracalne; nie można jej ponownie nałożyć.

W naszym życiu wiele wydarzeń, takich jak śmierć, ma charakter nieodwracalny.

P: Czego możemy się nauczyć z poetyckiej modlitwy Ezechiasza zawartej w Księdze Izajasza 38:9-22?

Odp.: Po pierwsze, dobrze jest ułożyć modlitwę w formie poezji, by modlić się do Boga. Po drugie, gdy Bóg powiedział Ezechiaszowi, że wkrótce umrze, ten bardzo nie mógł pogodzić się z Bożą wolą. Ezechiasz zwrócił się do Pana i modlił się z goryczą, prosząc Boga, by to zmienił i pozwolił mu żyć dłużej.

Powinniśmy przedstawiać Bogu wszystkie nasze prośby, ale powinniśmy akceptować Jego wolę. W tym dodatkowym czasie urodził się Manasses, który był najgorszym królem, jakiego kiedykolwiek miała Juda.

Pytanie: W jaki sposób, zgodnie z Iz 38,21 i 2 Krl 20,7, okład z fig na wrzód pomógł Ezechiaszowi wyzdrowieć?

Odp.: Po pierwsze, wrzód spowodowany zakażeniem gronkowcem może być śmiertelny, zwłaszcza bez antybiotyków. Albo okład był środkiem, którego Bóg użył do dokonania cudu, albo był to po prostu zabieg medyczny. Była to powszechna metoda leczenia w tamtych czasach, a okład mógł pomóc na cztery sposoby.

1. Okład z fig zawiera cukier, a ten składnik odżywczy pomagał komórkom organizmu w lepszej regeneracji.

2. Jeśli okład miał wysoką zawartość cukru, jak dżem lub galaretka, to faktycznie zabijałby szybko rozmnażające się bakterie. Dzisiejsza galaretka w temperaturze pokojowej nie jest tak podatna na psucie się przez bakterie, jak mogłoby się wydawać. Bakterie w środowisku o wysokiej zawartości cukru wchłaniają go tak szybko poprzez osmozę, że ich ściany komórkowe pękają i giną.

3. Ponadto inne związki zawarte w plastrze mogłyby spowolnić wzrost bakterii i wyrównać pH.

4. Wreszcie, gdyby najpierw oczyszczono ranę, a dopiero potem nałożono okład, chroniłby on ranę przed brudem i bakteriami przenoszonymi w powietrzu.

Okłady stosowano na czyraki (zakażenia gronkowcowe) w dziele Pliniusza 23:63 oraz u Dioskoridesa 1:184, zgodnie z książką Barry’ego G. Webba „The Message of Isaiah”, str. 156. W „Expositor’s Bible Commentary”, tom 4, str. 274 oraz tom 6, str. 238, stwierdza się, że lecznicze zastosowanie liści figowych sięga co najmniej czasów tabliczek z Ras Shamra w Ugarit, datowanych na około 1400–1300 r. p.n.e.

Pytanie: Kim jest bóg Nisroch, o którym mowa w Księdze Izajasza 37:38?

Odp.: Nazwa tego bożka nie jest znana poza Biblią. Może to być bóg nieznany z innych źródeł lub też błąd transkrypcyjny dotyczący boga Marduka. Niezależnie od tego, ironią losu jest to, że Ezechiasz udał się do świątyni, by modlić się do Boga, i zobacz, co się stało. Potężny Sennacheryb udał się do swojej świątyni, by modlić się do swojego boga, i zobacz, co się stało.

P: Jakie znaczenie miało to, że Ezechiasz pokazał babilońskim wysłannikom wszystko, o czym mowa w Księdze Izajasza 39:2-4?

Odp.: Posłańcy przybyli, aby zawrzeć sojusz wojskowy przeciwko Asyryjczykom. Ezechiasz mógł być zadowolony, ponieważ mu schlebiali, ale bardziej prawdopodobne jest, że pragnął zawrzeć sojusz z potężnym państwem, aby pokonać zagrożenie ze strony Asyrii. Delegacja babilońska z pewnością chciała poznać zasoby wojskowe i finansowe Ezechiasza. Ezechiasz najwyraźniej chciał wywrzeć na nich wrażenie i pokazał im zgromadzone przez siebie bogactwa. Babilończycy bez wątpienia zapamiętali to i później zapragnęli podbić Judę.

Zauważmy, że nigdzie nie jest napisane, że Ezechiasz modlił się do Boga o wskazówki dotyczące tego, co powinien pokazać tym niewierzącym. Nawet jeśli wierzący posłusznie podąża za Bogiem, nie oznacza to, że nie może popełniać nierozsądnych czynów, gdy nie prosi Boga o przewodnictwo. Ezechiasz pokazywał przyszłym wrogom Judy to, co będą mogli zabrać.

Na marginesie, Księga Izajasza 39 stanowi odpowiednik 2 Księgi Królewskiej 20:12-19 i jest podobna do 2 Księgi Kronik 32:24-31.

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 39:6-7 Babilończycy najechali później, ponieważ Ezechiasz pokazał im wszystko?

Odp.: Chociaż nie możemy tego stwierdzić, z pewnością mogło to być jednym z czynników. Z jednej strony mogli oni ostatecznie najechać Judę niezależnie od tego, co pokazał im Ezechiasz. Z drugiej strony prawdopodobnie byli bardziej chętni do najechania Judy, ponieważ wiedzieli, że ziemia ta była na tyle bogata, by zgromadzić taki skarb.

Jezus powiedział, żeby nie rzucać swoich pereł przed świnie, bo mogą je zdeptać, a potem odwrócić się i rozszarpać cię (Mt 7:6). Chociaż Ezechiasz nie znał słów Jezusa, możemy wyciągnąć z tego wnioski. Uważajcie, by nie pokazywać swoich cennych rzeczy i prywatnych informacji tym, którzy później mogą się odwrócić i wykorzystać je przeciwko wam. Ezechiasz zaufał tutaj (przed przybyciem Sennacheryba) swojemu bogactwu i broni, pochwalił się nimi przed Babilończykami, a Bóg powiedział: „Dobrze, w takim razie pozwolimy, by trafiły one w ręce Babilończyków”.

Pytanie: Czy to, co powiedział Ezechiasz w Iz 39:8, było czymś dobrym, czy złym?

Odp.: Pokazuje to serce Ezechiasza i niestety ukazuje zarówno jego złe, jak i dobre strony. Ezechiasz troszczył się o swoją osobistą relację z Bogiem oraz o swoją rolę jako króla. Ezechiasz poddał się woli Bożej i był wdzięczny, że Bóg nie rozprawił się osobiście z jego grzechem, jednak niestety nie wydawał się zbytnio przejmować swoją spuścizną ani tym, co stanie się po jego odejściu.

Niestety, współcześni chrześcijanie również bywają krótkowzroczni. Oprócz naszej indywidualnej relacji z Bogiem powinniśmy troszczyć się o nasze dzieci i o to, co po nas pozostanie.

Pytanie: W Księdze Izajasza 40:1–44:28 w wielu miejscach podkreśla się, że istnieje tylko jeden prawdziwy Bóg. Jak więc Trójca Święta może być prawdziwa?

Odp.: Nikt nie powiedziałby, że jest to sprzeczne z koncepcją Trójcy Świętej, chyba że nie zrozumiałby tego, co Biblia objawia na temat Trójcy. Jednym z kluczowych aspektów Trójcy Świętej jest to, że istnieje tylko Jeden Prawdziwy Bóg, ale w trzech odrębnych Osobach. Ojciec, Syn i Duch Święty są Bogiem, ale stanowią jednego, niepodzielnego Boga. Jeden, niepodzielny Bóg nie jest sprzeczny z trzema odrębnymi Osobami, tak samo jak jedna góra nie może mieć trzech szczytów. Chrześcijanie często powołują się na Księgę Izajasza 40–44, aby udowodnić, że Trójca Święta opiera się na zasadzie „jednego Boga”. Więcej informacji na temat Trójcy Świętej można znaleźć w omówieniu Ewangelii Mateusza 28:19.

P: Czy rozdziały 40–66 Księgi Izajasza to druga księga napisana przez innego, późniejszego autora, który mieszkał w Babilonie?

Odp.: Nie, zobacz omówienie na końcu Księgi Izajasza, gdzie znajdziesz wyczerpujące odpowiedzi na temat teorii dwóch i trzech Izajaszy.

P: Co jest interesującego w strukturze Księgi Izajasza 40?

O: Księga Izajasza 1–39 składa się z siedmiu części, z których każda zawiera dziewięć przemówień. Księga Izajasza 40–66 składa się z trzech części, z których każda zawiera dziewięć przemówień. Ósmą częścią jest zatem rozdział 40–48. Podział ten jest tak wyraźny, że wielu liberalnych uczonych, którzy zaprzeczają możliwości nadprzyrodzonych proroctw, twierdzi, iż autorem rozdziałów 40–66 jest ktoś inny.

Ponadto rozdziały 1–39 Księgi Izajasza dotyczą głównie wydarzeń, które miały miejsce przed końcem życia Izajasza, natomiast ostatnie 27 rozdziałów, od 40 do 66, są bardziej zorientowane na przyszłość. Stary Testament składa się z 39 ksiąg, a Nowy Testament z 27.

Pytanie: Czy Iz 40,1–5a może odnosić się częściowo do Jana Chrzciciela i Chrystusa, a częściowo do Baba i Bahá’u’lláha, jak nauczają bahá’í w książce „Bahá’u’lláh i Nowa Era”, str. 263–264?

O: Nie. Ich wyjaśnienie jest interesujące. Twierdzą, że nie może to odnosić się wyłącznie do Jana Chrzciciela i Chrystusa, ponieważ walka Jerozolimy nie została jeszcze zakończona, a w Iz 40:2b mowa jest o tym, że „jej ciężka służba dobiegła końca”. Jednak jej walka nie została zakończona również za czasów Bahá’u’lláha. Bez tego nic w tym fragmencie nie wskazuje na Bába i Bahá’u’lláha. Co więcej, gdzież to Báb kiedykolwiek powiedział: „Przygotujcie drogę dla Pana”? Nauczał on, że jest manifestacją Boga i że kolejna manifestacja pojawi się dopiero za kolejne 1000 lat.

Bahaitowie twierdzą, że Bahá’u’lláh oznacza po arabsku „chwałę Boga”, a w Księdze Izajasza 40:5 użyto wyrażenia „chwała Pana”, ale jest tam mowa o tym, że cała ludzkość ujrzy ją/Go. Bahaitowie twierdzą, że tytuł ten odnosi się do osoby, a nie do jej praw czy organizacji. Jednak gdy Bahá’u’lláh zmarł, zaledwie bardzo niewielki odsetek światowej populacji kiedykolwiek o nim słyszał. O ile nie zamierzali wystawić jego zwłok na widok wszystkich, cały świat nie ujrzy tego, kogo nazywają „chwałą Boga”.

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 40:2 grzech Jerozolimy został odpokutowany niezależnie od dzieła Chrystusa na krzyżu?

Odp.: Nie, ponieważ Bóg nie sprecyzował tutaj, w jaki sposób grzechy zostały przebaczone. Powracający z wygnania mieli pokutować za bałwochwalstwo swoich przodków, a Bóg miał im przebaczyć. Mechanizm, polegający na tym, że Jezus umarł na krzyżu za wszystkie nasze grzechy, nie został im jeszcze objawiony.

Hebrajskie słowo „saba’”, przetłumaczone tutaj jako „ciężka służba”, może oznaczać trudne czasy lub sytuację pod przymusem, ale te trudne czasy mają swój cel. Może ono również oznaczać działania wojskowe, jak tłumaczy to NASB 2020 i jak pojawia się w Księdze Sędziów 8:6.

Pytanie: Jaki obraz wyrównywania terenu pojawia się w Księdze Izajasza 40:3-4?

Odp.: Zanim król z Bliskiego Wschodu odwiedzał miasto, najpierw udawała się tam „ekipa przygotowawcza”, która naprawiała drogi i wyrównywała teren tak bardzo, jak to tylko możliwe. Współczesnym odpowiednikiem tego zwrotu jest „rozłożenie czerwonego dywanu”. Kiedy Bóg przyjdzie z wizytą (jako Jezus Chrystus), droga zostanie przygotowana.

Czy dzisiaj staramy się „przygotować drogę”, aby niewierzący mogli naprawdę wsłuchać się w ewangelię? Może to obejmować rozmowy z nimi, a także szkolenie innych wierzących w zakresie rozmów z niechrześcijanami.

Pytanie: Skąd ludzie w Księdze Izajasza 40:3-4 mieli wiedzieć, że chodzi tam o Jana Chrzciciela?

Odp.: Ludzie nie znali imienia poprzednika, ale z Księgi Izajasza wynikało, że poprzednik wezwie ludzi do przygotowania się na przyjście samego Boga.

Pytanie: O jakich trzech rzeczach mowa w Iz 40:6-8?

Odp.: Można spojrzeć na ten werset na trzy sposoby.

Ludzkość w ogóle jest jak kwiat, który przez chwilę wygląda na nowy i świeży, ale potem więdnie i usycha.

Każdy z nas żyje na ziemi tylko przez krótki czas; nasze dzisiejsze życie jest jedynie krótkim wstępem do życia wiecznego.

W porównaniu z ludźmi Słowo Boże trwa na wieki.

P: Co jest interesującego w słowie „baranek” w Iz 40:11?

O: Słowa mogą mieć znaczenie standardowe i znaczenie slangowe. To konkretne słowo oznaczające „baranka”, użyte wyłącznie w Księdze Izajasza 40:11; 65:25 oraz 1 Księdze Samuela 7:9, oznacza po prostu „baranka”. Jednak jego aramejski odpowiednik, który również oznacza „baranek”, ma potoczne znaczenie „młody chłopiec”. Jezus użył żeńskiej formy tego słowa, gdy wskrzesił dwunastoletnią dziewczynkę w Ewangelii Marka 5:41.

P: Czy w Księdze Izajasza 40:12 Bóg ma ludzkie wymiary, jak twierdzą niektórzy nauczyciele ruchu „Słowo-wiara”?

Odp.: Oczywiście Jezus Chrystus ma ludzkie wymiary, ponieważ nie tylko był człowiekiem, ale nadal nim jest. Jednak Bóg nie jest ograniczony do wymiarów fizycznych. Wyrażenie „mierzył wody w zagłębieniu swojej dłoni” nie oznacza, że Bóg jest niezdarnym skrzypkiem, ponieważ ma zbyt duże dłonie. To poetyckie wyrażenie pokazuje raczej ogrom Bożej mocy. Psalm 139:7-10 i Jeremiasz 23:24 pokazują, że ręka Boga jest wszędzie, ponieważ On wypełnia niebo i ziemię. Nie byłoby to możliwe, gdyby Bóg był ograniczony wyłącznie do ludzkich wymiarów. Uzupełniającą odpowiedź można znaleźć w książce „When Cultists Ask” na stronie 80.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 40:12-14 podkreśla się, że Bóg nie potrzebował żadnej pomocy ani rady?

Odp.: W przeciwieństwie do tego w mitologii babilońskiej Marduk stworzył świat, ale nie mógł tego uczynić, dopóki nie skonsultował się z bogiem Ea, wszechwiedzącym. Zarówno mitologia babilońska, jak i kananejski wierzą, że stwórca musiał walczyć z inną istotą, zanim mógł stworzyć świat.

Również w przeciwieństwie do tego, w mitologii sumeryjskiej po potopie bogowie byli bardzo głodni; innymi słowy, byli zależni od ofiar, aby się wyżywić. Ale Bóg nie potrzebuje żadnych ofiar; w rzeczywistości, gdyby musiał jeść, ofiary te byłyby dla Niego zbyt małe.

Pytanie: W Księdze Izajasza 40:12-14 Bóg nie potrzebował pomocy przy stworzeniu świata, ale w jaki sposób ludzie próbują dzisiaj „pomóc Bogu”?

Odp.: W rzeczywistości Bóg DAŁ nam przywilej „pomagania Mu”, nie dlatego, że potrzebuje pomocy, ale dlatego, że zaprosił nas – a właściwie nakazał nam – pracować nad przyprowadzaniem ludzi do Chrystusa, formowaniem innych w wierze oraz ogólnie kochaniem i pomaganiem ludziom. Nie powinniśmy jednak nigdy myśleć, że Bóg musi nas wykorzystywać. Powinniśmy też wykonywać służbę, którą Bóg nam powierzył, a nie zajmować się innymi sprawami, sądząc, że w ten sposób pomagamy Bogu.

P: Czy fragment z Księgi Izajasza 40:13-14 wskazuje, że Bóg ma doradcę?

Odp.: Wskazuje to na coś zupełnie przeciwnego. Tak jak nikt inny nie jest w stanie zmierzyć wody w zagłębieniu dłoni ani wyznaczyć granic niebios, tak nikt w pełni nie pojął zamysłu Boga ani nie udzielił Mu wskazówek. Również w Księdze Izajasza 41:28-29 zadano retoryczne pytanie o to, gdzie są doradcy Boga, w szyderczym i ironicznym tonie.

P: Czy w Iz 40:18,25 mamy porównywać Boga z kimkolwiek lub z jakimś obrazem?

Odp.: Ten werset pośrednio sugeruje, że nie, ponieważ nie ma niczego, z czym można by Go porównać. Jedynym powodem porównywania Go do bożków jest pokazanie, jak bezwartościowe są one. Dwuwymiarowego obrazu nie można mylić z osobą, ale istnieje między nimi podobieństwo. Zostaliśmy stworzeni na obraz Boży, choć upadliśmy, i istnieją podobieństwa między Bogiem a nami. Zobacz książkę „When Critics Ask” (str. 270), gdzie znajdziesz inną, ale uzupełniającą odpowiedź.

P: Czym jest „okrąg ziemi” z Iz 40,22?

Odp.: Hebrajskie słowo „khug” może tu oznaczać zarówno okrąg, jak i kulę. Chociaż Biblia jest zgodna z poglądem, że Ziemia jest kulą, nie należy wykorzystywać tego wersetu do udowodnienia, że starożytni wiedzieli, iż Ziemia jest kulą.

Nie jest jednak wcale naciągane przypuszczenie, że starożytni ludzie uważali Ziemię za kulę. Pitagoras (ok. 580/572–492/490 p.n.e.) i jego uczeń Filolaos (ok. 500 p.n.e.) uważali, że Ziemia jest obracającą się kulą. Więcej informacji można znaleźć na stronie http://www.skyscript.co.uk/copernicus.html. Herakleides (ok. 388/380–ok. 310 p.n.e.) uważał, że Słońce i wszystkie planety z wyjątkiem Merkurego i Wenus krążą wokół obracającej się Ziemi. Według Archimedesa Arystarch z Samos (ok. 310–230 p.n.e.) twierdził, że to Ziemia krąży wokół Słońca. Arystarch zajmował się astronomią w Aleksandrii. Nazywany jest Kopernikiem starożytnej astronomii, ponieważ nauczał, że Słońce znajduje się 20 razy dalej od Ziemi niż Księżyc, a zatem musi być znacznie większe. [W rzeczywistości Słońce znajduje się około 400 razy dalej od Ziemi niż Księżyc.]. Seleukos (150 r. p.n.e.) również podzielał pogląd Arystarchosa.

Gdyby jednak Ziemia się obracała, musiałaby poruszać się bardzo szybko; jednak starożytni uważali, że mogą obalić tę teorię, ponieważ w przeciwnym razie wszystko po prostu by odleciało. Można by powiedzieć, że starożytni nie potraktowali tej teorii z wystarczającą powagą. Więcej informacji można znaleźć na stronie http://www.perseus.tufts.edu/GreekScience/Students/Kristen/Aristarchus.html.

P: W jaki sposób w Księdze Izajasza 40:22 ludzie są porównywani do koników polnych w stosunku do Boga?

Odp.: Postrzegamy koniki polne jako krótkotrwałe, brudne i niezbyt inteligentne stworzenia, a wszystko to ma zastosowanie w porównaniu nas z Bogiem. Jesteśmy jak koniki polne w porównaniu z Bogiem z co najmniej siedmiu powodów.

1. Moc Boga

2. Wszechobecność Boga

3. Mądrość Boga

4. Boże spojrzenie na świat

5. Nasze krótkie życie na ziemi

6. Bóg potrafi przetrwać wszystkie pory roku

7. Nie ma nikogo podobnego do Niego

Być może przyjdą ci do głowy jeszcze inne powody.

Pytanie: Co w Księdze Izajasza 40:31 oznacza „czekać na Pana”?

Odp.: Ma to trzy różne znaczenia.

Rozpoznaj: Zanim rzucisz się na oślep w coś, poczekaj najpierw, aby sprawdzić, czy Bóg naprawdę chce, abyś to zrobił, czy nie. Więcej na temat tego znaczenia znajdziesz w książce „Now That’s A Good Question” na stronach 256–257.

Bądź cierpliwy: Nawet w sprawach, o których wiesz, że Bóg ich pragnie, czasami musimy cierpliwie czekać na Boży czas, zamiast próbować coś wymusić przedwcześnie.

Podążaj: Nawet w sprawach, o których wiemy, że Bóg ich teraz pragnie, powinniśmy podążać za Bożym przewodnictwem, zamiast liczyć na to, że Pan pobłogosławi i podąży za naszym przewodnictwem. Chiński pisarz chrześcijański Watchman Nee ubolewał nad tym, że wierzący o tym zapominają.

Na marginesie, chrześcijański lekkoatleta olimpijski Eric Liddell lubił czytać Księgę Izajasza 40:30-31.

Pytanie: W jaki dokładnie sposób, zgodnie z Iz 40,31, czekanie na Pana odnawia nasze siły?

Odp.: Zanim odpowiemy na to pytanie, musimy zadać sobie pytanie, czym właściwie jest siła. Istnieją cztery rodzaje siły, a ten werset może odnosić się do wszystkich czterech.

Wola: Siła to hart ducha lub siła woli. Obejmuje ona zarówno odwagę, by zrobić to, czego Bóg od ciebie oczekuje, jak i wytrwałość, by kontynuować to pomimo rozczarowań, sprzeciwu czy cierpienia. Siła woli to również samokontrola, by czegoś nie robić lub zaprzestać robienia tego, czego Bóg od ciebie nie oczekuje. Ludzie często czerpią siłę woli od otaczających ich osób, od ruchu, w którym działają, itp. Jednak te okoliczności mogą ulec zmianie. Ten werset mówi, że mamy czerpać siłę od Pana. Niektórzy ciężarowcy są w stanie podnieść ciężar tylko kilka razy, ale maratończycy mają siłę, która pozwala im wytrwać.

Serce: Siłę zyskuje się również poprzez zbliżanie się do Boga i strzeżenie swojego serca w Panu. Daje to zdolność do uniknięcia wypalenia, do cieszenia się obecnością Boga i służenia Mu, nawet w trudnych czasach.

Wiedza i mądrość: Siła wiedzy polega na poznaniu prawdy i rozróżnieniu fałszywych dróg. Mądrość to stosowanie tej wiedzy w własnym życiu lub udzielanie rad innym. Można posiadać siłę wiedzy bez pozostałych elementów, ale nie jest to Boża wola względem nas. Powinniśmy być zrównoważeni i silni w Panu również w innych aspektach. Osoba, której lewa noga jest silna jak u biegacza olimpijskiego, a prawa jak u kanapowca, nie biegłaby zbyt szybko.

Zdrowie fizyczne: Martwienie się o coś jest nie tylko niebiblijne (Flp 4,6), ale także szkodliwe dla zdrowia fizycznego. Mamy czekać na Pana i powierzać sprawy w Jego ręce. Po drugie (i to jest oczywiste), jeśli kroczymy z Panem, nasza siła fizyczna będzie większa, ponieważ nie będziemy się upijać ani zażywać narkotyków, a także rzucimy palenie lub w ogóle nie zaczniemy. Wreszcie jednak wielu z tych, którzy podążali za Bogiem, doznało fizycznych cierpień w wyniku tortur, jakie znosili dla Chrystusa. Tak więc, choć na ziemi niegodziwi ludzie mogą pogarszać stan naszych ciał, ostatecznie w nowym niebie i na nowej ziemi będziemy mieli nowe, uwielbione ciała.

Pytanie: Dlaczego w Iz 41:1,5; 42:4,10,12 wyspy mają tutaj znaczenie?

Odp.: Wyspy są bardziej oddalone i nieco trudniej do nich dotrzeć niż do innych miejsc. Jednak powierzchnia wysp Morza Śródziemnego jest znacznie większa niż powierzchnia Izraela i Libanu łącznie. Dla porównania: dzisiejszy Izrael ma powierzchnię 1,09 razy większą niż amerykański stan New Jersey. Oto szczegółowe dane.

Pytanie: Kto jest tym „z wschodu” z Księgi Izajasza 41:2 oraz 41:25-28 i w jaki sposób mógł on przybyć zarówno ze wschodu, jak i z północy?

Odp.: Jest to zdobywca, wysłany przez Boga, aby wyzwolić Jego wygnany lud, tak aby mógł powrócić. Jest to król Cyrus z Persji, wymieniony z imienia w Księdze Izajasza 44:28 i 45:1. Cyrus był synem Kambyzesa z perskiego klanu Achemenidów (Hakhamanis) z plemienia Pasargadów oraz królem Anszanu w Persji. Cyrus pochodził również z Medii; jego matką była prawdopodobnie medzka księżniczka Mandane.

W Księdze Izajasza 41:2 i 41:25b jest napisane, że przyjdzie on ze wschodu, czyli od strony wschodzącego słońca. W Księdze Izajasza 41:25a jest napisane, że przyjdzie on z północy. Zdobywca nie poprowadziłby swojej armii na wschód od Izraela, ponieważ tam rozciąga się pustynia. Armia raczej udałaby się na północ przez Mezopotamię, a następnie z okolic Damaszku wkroczyłaby do Izraela od północy, by stamtąd ruszyć dalej do Egiptu. Cyrus przybył ze wschodu, by podbić Babilon, następnie udał się na północ i zachód, by podbić Lidię, a potem przybył z północy do Izraela.

Talmud, Jan Kalwin i niektórzy inni uważali, że odnosi się to w czasie przeszłym do Abrahama. Jednak Abrahamowi nie zostały dane narody przed nim i nie panował on nad królami.

Pytanie: Jak w Iz 41,5 mogą się bać wyspy, które są nieożywione?

Odp.: Ta personifikacja odnosi się do strachu ludzi mieszkających na wyspach. Niektóre wyspy to bardziej odległe miejsca, w których mieszkają ludzie.

Pytanie: Dlaczego w tej części Księgi Izajasza (Iz 41,5-7) wspomina się o daremności tworzenia bożków?

Odp.: Ten fragment idealnie pasuje właśnie tutaj, ponieważ inne pogańskie narody boją się, że Cyrus przybędzie, by je podbić. Mogły jednak nadal zachować odwagę, ponieważ były przekonane, że dokładnie wiedzą, jak pokonać Cyrusa – stworzą więcej bożków, do których będą się modlić! W końcu skoro to zadziałało w przypadku Jerozolimy przeciwko Asyryjczykom, powinno zadziałać również w przypadku ich bożków. Jednak skoro Cyrus podbił każdy skrawek ziemi na Bliskim Wschodzie na północ od pustyni arabskiej, to jak dobrze im to wyszło?

Pytanie: Jaki jest sens wspomnienia o przybijaniu bożka do podłoża w Iz 41,7 i następnych wersetach?

Odp.: Izajasz ucieka się tu do ironii i odrobiny humoru. Modlą się oni do bogów, którzy mają tak wielką moc, że ludzie nie mogą zapomnieć o przybiciu bożka gwoździami, aby nie przewrócił się, gdy modlą się o jego potężną pomoc.

Ktoś mógłby zaprotestować, że modlili się do niewidzialnych bóstw, a posągi były jedynie ich wizerunkami. Jednak ludzie mieli dwojakie podejście do swoich pogańskich bożków. Wierzyli, że przebywają one na górze Olimp, jeżdżą rydwanem po niebie, mieszkają w Hadesie lub gdziekolwiek indziej, ale jednocześnie – co jest niespójne – wierzyli, że należy czcić sam metal lub drewno, z którego wykonano posąg. Można to dziś zaobserwować w hinduizmie, gdzie ktoś może ustawić małą figurkę hinduskiego boga w swojej szafie i złożyć ghee (masło klarowane) lub inne ofiary przed tym kawałkiem metalu lub drewna.

Pytanie: Czy w Iz 41:9-14 to hebrajskie słowo odnosi się do „ciebie” w liczbie pojedynczej czy mnogiej?

Odp.: Chociaż nie jest to łatwe do ustalenia we współczesnych angielskich tłumaczeniach, wersja Króla Jakuba i wersja chińska są zgodne z hebrajskim oryginałem. W języku hebrajskim jest to liczba pojedyncza.

P: Dlaczego w Iz 41:14 Bóg nazwał tu Jakuba robakiem?

A: Być może mieszkańcy Judy i Izraela czuli się tu jak robak wśród narodów, ogarnięci strachem, że Asyria ich zdeptuje. Wszyscy jesteśmy bardzo słabi w porównaniu z Bogiem i Jego mocą. Jednak sednem fragmentu z Księgi Izajasza 41:14-16 nie jest to, że Jakub stał się nieznaczącym robakiem, ale raczej to, że z tego nieznaczącego robaka wyłoni się Odkupiciel, który będzie dominującą potęgą. Robak jest „młocarzem” gleby. Jednak Księga Izajasza 41:15 mówi, że z tego robaka wyłoni się młocarze gór i wzgórz.

Pytanie: Jakie rodzaje drzew są wymienione w Księdze Izajasza 41:19: cedr, szitta, mirt, drzewo oliwne, jodła, sosna i bukszpan?

Odp.: Zakładając, że drzewo „oliwne” to drzewo, z którego pozyskuje się oliwę z oliwek, współcześni tłumacze zgadzają się, że pierwsze cztery drzewa to „cedr, akacja, mirt i oliwka”. Tłumacze nie są pewni co do niektórych z trzech ostatnich drzew. Wieki przed Chrystusem Septuaginta wymieniała jedynie pięć drzew: „cedr, bukszpan, mirt, cyprys, topola biała”. Prawdopodobnie nie próbowali tłumaczyć nazw drzew, których nie znali.

Chodzi jednak o to, że drzewa te byłyby drzewami naturalnymi, zapewniającymi obfity cień. Żadne z nich nie jest drzewem owocowym, takim, jakie można by zasadzić na pustyni i nawadniać ze względu na owoce.

Pytanie: Jaki jest sens fragmentu z Księgi Izajasza 41:22-24?

Odp.: Wcześniej, w Księdze Izajasza 41:7, Izajasz podkreślił, że moc bożków jest w teraźniejszości niczym. Te wersety zmieniają ton i podkreślają, że ich moc przewidywania przyszłości również jest niczym. Według „New International Bible Commentary” (str. 747) starożytne dokumenty zawierają wiele przepowiedni pogańskich proroków. „Próbą ognia” miałoby być niezwykle ważne wydarzenie, jakim było przejęcie Imperium Babilońskiego przez Cyrusa.

Niektórzy ludzie wierzą dziś w „siłę wyższą” zwaną „szczęściem”, której moc polega wyłącznie na przepowiadaniu przyszłości. Jednak wiara w to nie czyni cię mądrzejszym od tych ludzi, którzy wierzyli, że ich bożki potrafią przepowiadać przyszłość.

Pytanie: Co oznacza w Księdze Izajasza 41:25 stwierdzenie, że ktoś przyjdzie z północy?

Odp.: Najpierw dwie rzeczy, które nie są odpowiedzią, a potem sama odpowiedź.

Persja była uważana za leżącą na północy (Izajasz 41:25; Jeremiasz 50:3; 51:48). W rzeczywistości znajduje się ona na północnym wschodzie, ale aby dostać się do Persji z Izraela, należałoby najpierw udać się prosto na północ.

Asyria i Babilon również były uważane za leżące na północy, jak wynika z Jeremiasza 1:14-15; 4:6; 6:1; 25:9; 46:10.

Narody te pochodziły nie tylko z północy, ale także ze wschodu, i prawdopodobnie dlatego mówi się również, że przybyły one ze strony „wschodzącego słońca”.

Odpowiedź jest taka, że odnosi się to do Drugiego Przyjścia Chrystusa, ponieważ ten, który przychodzi z północy i ze wschodu, jest tym, który wzywa imienia Bożego. Sam Jezus cytował Księgę Izajasza 42, więc uznał tę część Izajasza za mesjańską.

Na marginesie, słowo oznaczające tutaj książąt/władców, seganim, występuje w Biblii tylko w tym miejscu oraz w Księdze Jeremiasza 51:23,28 i Księdze Nehemiasza 2:16. Jest to zapożyczenie z języka akadyjskiego oznaczające „gubernatora prowincji”.

Pytanie: Kim jest w Księdze Izajasza 42:1-17 ten sługa, w którym Bóg ma upodobanie?

Odp.: Jest to pierwsza z pieśni o słudze. Ten sługa, Wybraniec Boży, jest Mesjaszem, jak pokazuje Ewangelia Mateusza 12:17-21.

Sługa nie może być po prostu grupą ludzi, taką jak Izrael, ze względu na wszystkie wymienione indywidualne cechy sługi. Nie może to być sam Izajasz, ponieważ Izajasz nigdy nie uczynił tych rzeczy. Drugim sługą, który jest ślepy i głuchy w Księdze Izajasza 42:19, jest Izrael, więc niektórzy sądzili, że sługą z 42:1-7 jest również Izrael. Jednak Ewangelia Mateusza 12:17-21 pokazuje, że jest to Mesjasz. Ponadto Jezus w Ewangelii Mateusza 4:13-16 wspomniał o Księdze Izajasza 42:7 jako odnoszącej się do Niego samego. Również żydowski Targum stwierdza, że Księga Izajasza 42:1-17 odnosi się do przyszłego Mesjasza.

Pytanie: Skoro w Księdze Izajasza 42:1-4 i w Ewangelii Mateusza 12:18-21 jest napisane, że Mesjasz „nie będzie krzyczał ani podnosił głosu, ani nie da o sobie znać na ulicach” … dopóki nie ustanowi sprawiedliwości na ziemi, dlaczego więc Jezus głośno ogłaszał, że faryzeusze, uczeni w Piśmie i prawnicy są hipokrytami, ślepymi przewodnikami, pobielanymi grobowcami itp. w Mt 23 i Łk 11:39-52?

Odp.: Można by próbować interpretować to tak, jakby Jezus nie mógł wypowiedzieć ani jednego słowa, gdy szedł ulicą, ale to niedorzeczne. Oczywiście Jezus mógł przemawiać na ulicach i mógł przemawiać do tłumów, jak to opisano w Ewangelii Mateusza 23. Raczej, w przeciwieństwie do oczekiwań Żydów, Jezus nie podburzał ludzi ani do atakowania innych, ani nawet do bronienia samego siebie. Jezus przemawiał i upominał z autorytetem, ale nie wydawał okrzyków bojowych, nawet gdyby było to kuszące w momencie Jego aresztowania.

Pierwsze z trzech głównych hebrajskich słów w Księdze Izajasza 42:2 – „nacah” – ma szeroki zakres znaczeń, ale kolejne słowo w Konkordancji Stronga, „nesa”, wywodzi się od „nacah” i oznacza „zabierać”, „wywoływać powstanie” lub „brać”. Pozostałe dwa słowa to „tsa’aq”, które oznacza „głosić” lub „wołać”, oraz „shama”, które ma podobnie szerokie znaczenie. W tym kontekście oczywiście nie oznacza to po prostu „głosić”, ponieważ sam Izajasz mówi, że Mesjasz będzie głosił różne rzeczy. Trzeba spojrzeć na te słowa łącznie.

Pytanie: W Iz 42:8-13, 18-24 w jaki sposób Izrael był ślepym i głuchym sługą?

Odp.: Jak bardzo przydatny jest sługa, który jest zarówno ślepy, jak i głuchy? Izrael stał się taki, ponieważ pomimo wszystkiego, co otrzymał, miał utrwalony zwyczaj nieodpowiadania Bogu. Był teraz głuchy na słowa Boga i ślepy na Jego wolę. Nie był już w stanie przyjmować słów i przykazań Pana.

Pytanie: W jaki sposób fragment z Księgi Izajasza 42:9 podważa lub znacząco zmienia liberalną teorię o dwóch Izajaszach?

Odp.: Teoria o dwóch Izajaszach głosi, że wcześniejszy autor, przed wygnaniem, napisał Księgę Izajasza 1–39, a drugi, późniejszy autor, po zakończeniu wygnania ponad 150 lat później, napisał Księgę Izajasza 40–66. Jednak Izajasz 42:9 wyraźnie stwierdza, że proroctwo to zostało dane, zanim te rzeczy się wydarzyły, więc drugi Izajasz (gdyby taki istniał) byłby świadomym kłamcą.

P: Czy w Iz 42:11 wyrażenie „wioski, w których mieszka Kedar” odnosi się do potomstwa Ismaela, jak twierdzi muzułmanin Ahmad Deedat?

Odp.: Chociaż dla chrześcijan ta kwestia nie ma większego znaczenia, w tym przypadku Deedat ma rację. Według 1 Kronik 1:29 Kedar był jednym z dwunastu synów Ismaela. Jednak wielu muzułmanów popełnia błąd, sądząc, że wszyscy Arabowie wywodzą się od Ismaela. W rzeczywistości Arabia nie była wcale pusta, gdy urodził się Izmael. Saba (współczesny Jemen) nie wywodziła się od Izmaela. Z archeologicznych dowodów wynika, że na Bahrajnie mieszkali ludzie, których pismo było podobne do pisma Kananejczyków. Oprócz Izmaelitów w Arabii mieszkali również sześcioro dzieci Abrahama i jego konkubiny Ketury. Jednak jeszcze przed Abrahamem istnieli niektórzy Semici, o których mowa w Księdze Rodzaju 10:21-32.

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 42:13 Bóg jest człowiekiem, skoro Pan wychodzi „jak mąż potężny” i „jak wojownik”?

Odp.: Nie. Oznacza to po prostu, że Bóg jest wojownikiem i bohaterem.

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 42:13 i Księdze Jeremiasza 25:30 nie jest nie na miejscu, że Bóg „ryczy”, jak twierdzi muzułmanin Ahmad Deedat?

Odp.: Nie, kim jesteśmy, by mówić Bogu, co może, a czego nie może robić? „Ryk” w obu wersetach to okrzyk bojowy. Kiedy Jezus powróci w chwale, pokona wrogów Boga.

P: W jaki sposób styl wypowiedzi w Iz 42:14-17 wzmacnia znaczenie tego tekstu?

Odp.: Fragment ten porównuje ból Boga i Jego rychłe, nagłe wyzwolenie do kobiety rodzącej. Komentarz biblijny „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 6, str. 256, stwierdza: „Ta obfitość głosek gardłowych i aspirowanych może wydawać się brzydka, ale stanowi niezwykle skuteczną formę komunikacji ustnej. Długi okres ciąży – być może symbolizujący wygnanie babilońskie – dobiegł końca; a Bóg, który wydawał się bierny, będzie się wysilał, by wyprowadzić swój lud”.

P: Dlaczego w Iz 42,19 Bóg mówi, że Jego sługa jest ślepy i głuchy?

Odp.: Podobne przesłanie zawiera Księga Jeremiasza 5:20-21. Sługą Bożym jest tu Izrael, a Bóg gani swojego sługę w Księdze Izajasza 42:20. Stwierdzenie, że są ślepi i głusi, oznacza, że nie zwracają uwagi. Również niektórzy chrześcijanie mogą być ślepi i głusi w oczach Boga, gdy oddalają się od pragnienia pozostawania blisko Niego i posłuszeństwa Mu. Możemy być tak przepełnieni innymi sprawami, że nie pozostaje nam już miejsce dla Jezusa.

Pytanie: W Iz 42,19; Ez 12,1-2; Lm4:14 , w jaki sposób ludzie mogą być ślepi i głusi?

Odp.: Fizycznie ludzie mogą być niewidomi z wielu powodów: z powodu problemów z mózgiem, nerwem wzrokowym, rogówką, zbytniego zaciemnienia itp. Podobnie jest ze słuchem. Ludzie mogą być również głusi, ponieważ hałas w tle jest zbyt głośny.

Podobnie ludzie mogą być duchowo ślepi i głusi. Jeśli Duch Święty nie działa w czyimś życiu, nie ma nadziei, że osoba ta odnajdzie Boga. (J 16,8–10 pokazuje, jak Duch Święty działa w świecie.) Tak jak troski i obawy mogą odciągać ludzi od Ewangelii w przypowieści o czterech rodzajach gleby, tak samo mogą one zagłuszać Boże przesłanie. Nawet religia może zagłuszyć słuchanie Boga przez daną osobę, jak pokazuje niezwykle smutna historia faryzeuszy z Ewangelii św. Jana 9. Jezus powiedział do faryzeuszy w Ewangelii św. Jana 8:37b: „Nie macie miejsca na moje słowo”. Oby nasze życie nigdy nie było tak przepełnione, że nie ma w nim miejsca na Słowo Boże. Jeśli tak jest, powinniśmy postarać się nieco je opróżnić.

Pytanie: Jaka jest różnica między tym, że Bóg po prostu nas wzywa, a tym, że wzywa nas po imieniu, o czym mowa w Księdze Izajasza 43:1?

Odp.: Bóg nie skierował jedynie ogólnego wezwania (kto chce, niech przyjdzie), ale konkretne wezwanie do Jakuba, a co za tym idzie – do jego potomków, narodu izraelskiego. Nas Bóg wzywa konkretnie; zna każdy dzień naszego życia jeszcze zanim się urodziliśmy, zgodnie z Psalmem 139:16.

P: W jaki sposób strach dominuje w życiu niektórych ludzi dzisiaj, jak opisano w Iz 43:1-2?

Odp.: Strach mrozi nasze serca i ucisza nasze świadectwo. Powstrzymuje nas przed robieniem tego, co powinniśmy, i sprawia, że ludzie robią różne szalone rzeczy, których nie zrobiliby, gdyby myśleli bardziej racjonalnie i spokojnie. Strach może zdominować życie innych ludzi, a także nasze własne, jeśli na to pozwolimy.

Pytanie: Co powinniśmy zrobić, gdy odczuwamy strach, zgodnie z Izajaszem 43:1-2?

Odp.: Po pierwsze, Izajasz 43:4a uczy nas, że powinniśmy zdać sobie sprawę, iż jesteśmy cenni w oczach Boga.

Po drugie, Izajasz 43:4b mówi, że Bóg nas kocha.

Po trzecie, módl się, aby Bóg został uwielbiony w tej sytuacji. Może On zostać uwielbiony poprzez ochronę ciebie, a może poprzez zabranie cię do siebie.

Wreszcie, uświadom sobie, że istnieje niebezpieczna skłonność do „działania w panice”. Ucieknij z bezpośredniego niebezpieczeństwa, jeśli ty lub inni się w nim znajdujecie, ale potem rozważ spokojnie, jakie działanie będzie najlepsze.

Pytanie: Gdzie znajduje się Seba w Księdze Izajasza 43:3?

Odp.: Jest to to samo miasto co Saba, położone we współczesnym Jemenie lub po drugiej stronie cieśniny, w Etiopii. O Sebie/Saba wspomina się również w Księdze Izajasza 60:6; Księdze Hioba 6:19; 1 Księdze Królewskiej 10:1-13; Księdze Hioba 1:15; Księdze Izajasza 45:14; Księdze Ezechiela 23:42 oraz Księdze Joela 3:8.

P: W jaki sposób, zgodnie z Iz 43:3, Bóg dał Egipt, Etiopię i Saba jako okup za Izrael?

Odp.: Imperium Perskie stało się największym imperium na Bliskim Wschodzie i w Europie w tamtych czasach. Bóg przekazał terytorium Egiptu Persji oraz handel z Etiopią i Saba w zamian za życzliwość Persów wobec Izraela. Według Herodota (Historia, księga 1, rozdz. 153, str. 35) Cyrus planował podbój Egiptu, a podbój ten nastąpił za panowania jego następcy, Kambyzesa.

P: Kiedy spełni się proroctwo z Iz 43:5-6?

Odp.: Po raz pierwszy spełniło się to, gdy wygnańcy powrócili pod przewodnictwem Zorobabela w latach 539–538 p.n.e. Spełni się to również w czasach ostatecznych, gdy powróci cały Izrael. Niektórzy postrzegają powstanie współczesnego państwa Izrael jako początek spełnienia się tej przepowiedni.

Pytanie: Dlaczego, jak czytamy w Iz 43,7, Bóg stworzył człowieka?

Odp.: Twój krótki temat zawiera wielkie pytanie. To bardzo dziwne, że kilka dni przed przeczytaniem twojego pytania prowadziłem lekcję w szkółce niedzielnej dla chłopców z piątej klasy właśnie na ten temat.

Ponieważ Bóg wie wszystko, zanim to się stanie (Psalm 139:16,17; Izajasz 44:7; 46:10; 1 List Jana3:20 ; itp.), Bóg widział, że Adam i Ewa upadną, widział, że zgrzeszymy przeciwko Niemu, i widział bolesną ofiarę, jaką złoży Jezus. Można by pomyśleć, że Bóg powiedziałby: „To zbyt wielki kłopot; nie zamierzam zadawać sobie trudu tworzenia tych ludzi”. Myślę, że Bóg miałby pełne prawo tak postąpić. Jednak nie to uczynił; z jakiegoś powodu Bóg dostrzegł, pomimo całego cierpienia i bólu, że będzie to tego warte. Ale dlaczego, na ziemi (a raczej w niebie), uznałby to za warte zachodu?

Z Biblii wynika wiele powodów.

Mężczyźni i kobiety zostali stworzeni na obraz Boży (Rdz 1,26–27). Obraz na ziemi postrzegamy jako dwuwymiarowe, częściowe odwzorowanie trójwymiarowego obiektu. Podobnie my jesteśmy częściowym, skończonym odzwierciedleniem części charakteru Boga. Jednym z aspektów bycia na obraz Boży jest to, że możemy Go kochać, być istotami moralnymi, posiadać wolną wolę (właściwie zdefiniowaną) oraz doceniać piękno i prawdę w sposób, w jaki nie potrafią tego robić zwierzęta. Istnieje jeszcze drugi aspekt bycia na obraz Boży, który odłożę na później, aż do omówienia 1 Listu Jana.

Zostaliśmy stworzeni, aby wielbić Boga (Izajasz 43:7; 62:3).

Zostaliśmy stworzeni, aby żyć z Bogiem (2 List do Koryntian 5:4-5). Będziemy królować z Chrystusem w Niebie (List do Efezjan 2:6).

Bóg pragnie nas mieć, aby okazać nam niesamowite miłosierdzie i łaskę (Efezjan 2:7).

Zostaliśmy stworzeni, aby wykonywać dobre uczynki (na ziemi, ale być może także w niebie), które Bóg z góry przygotował dla nas (Efezjan 2:10).

Abyśmy byli święci i bez zarzutu w Jego oczach (Efezjan 1:4)

Abyśmy zostali przyjęci jako Jego synowie (Efezjan 1:5)

Zostaliśmy stworzeni dla Bożej przyjemności. (List do Hebrajczyków 11:6 i inne wersety mówią o tym, że sprawiamy Mu przyjemność.)

W Dziejach Apostolskich 17:28a czytamy, że żyjemy, poruszamy się i istniejemy w Bogu. Podobnie List do Kolosan 3:3 mówi, że życie wierzących jest teraz ukryte wraz z Chrystusem w Bogu.

Istnieje jednak jeszcze jeden ważny aspekt. 1 List Jana 4:12-16 pokazuje nie tylko, że żyjemy w Bogu, ale także, że Bóg żyje w nas. Zostaliśmy stworzeni w taki sposób, aby Duch Boży mógł faktycznie zamieszkać w nas. Są pewne rzeczy, o których można by pomyśleć, że Wszechmogący Bóg nie jest w stanie ich uczynić. Możecie sądzić, że Bóg nie jest w stanie odczuwać bólu, być zraniony, cierpieć itp. Oczywiście Wszechmogący Bóg doświadczył tego, gdy Jezus przyszedł na ziemię, by umrzeć za nasze grzechy. Ale jak Wszechmogący Bóg może osobiście doświadczać naszych radości i zmagań, a także naszej miłości? On potrafi nawet to. Dla tych, którzy zaprosili Jezusa do swojego serca, Bóg poprzez Ducha Świętego przychodzi do nas i zamieszkuje w nas (J14:23 –27).

W Ewangelii św. Jana 15:1-8 Jezus porównał tę dwustronną relację – nas w Bogu i Boga w nas – do tego, że On jest winoroślą, a my latoroślami. Tak więc jako wierzący, kiedy rano otwieram oczy, to nie tylko „ja” patrzę przez nie; patrzy również „On”. Jednak służba Bogu to doskonała wolność; wciąż mam wybór i odpowiedzialność, by zdecydować się na życie w sposób miły Mu i pełen miłości do innych, albo na życie, które Go hańbi i służy wyłącznie moim interesom. Podążanie za Nim przynosi radość, ale wiąże się też z walką, gdy świecimy dla Niego w tym splamionym grzechem świecie.

Nie powinniśmy jednak popadać w pychę. W żadnym wypadku nie jesteśmy boscy; jesteśmy po prostu naczyniami. Jako naczynia nie różnimy się niczym i nie jesteśmy lepsi od wszystkich innych niechrześcijan wokół nas; po prostu zostaliśmy wybrani dzięki łasce Bożej i otrzymaliśmy w sobie coś innego. Zostało nam powierzone zadanie ofiarowania tego ogromnego daru innym, a Bóg chętnie napełni wszystkich, którzy Go o to proszą, ponieważ Bóg kocha człowieka bardziej, niż można sobie wyobrazić, nawet bardziej niż ta osoba potrafi kochać samą siebie.

Poza tym Bóg ma też indywidualne plany dla różnych ludzi. Czasami Bóg może dać im znać coś o ich indywidualnym przeznaczeniu; a czasami dowiadują się o tym dopiero po śmierci. W ciemnych czasach Bóg powiedział ludowi Judy przez Jeremiasza: „Bo znam plany, jakie mam wobec was – mówi Pan – plany, by wam zapewnić pomyślność, a nie krzywdę, by dać wam przyszłość i nadzieję. Wtedy będziecie Mnie wzywać, przyjdziecie i będziecie się do Mnie modlić, a Ja was wysłucham. Będziecie Mnie szukać i znajdziecie Mnie, gdy będziecie Mnie szukać całym swoim sercem. Dam się wam znaleźć – mówi Pan” (Jeremiasz 29:11-14a)

Jeśli nie jesteś chrześcijaninem, mam szczerą nadzieję, że będziesz szukać Pana. Jeśli jesteś chrześcijaninem, mam nadzieję, że będziesz nadal szukać Pana, aby lepiej wiedzieć, jak Mu się podobać, a następnie to czynić.

Pytanie: Jaka jest główna myśl zawarta w Iz 43:8-13?

O: W tym momencie rozdział przechodzi od atmosfery pocieszenia do atmosfery wyzwania, jakim jest sala sądowa. Jednak w odróżnieniu od innych alegorycznych procesów sądowych w Księdze Izajasza Izrael nie jest oskarżonym, lecz świadkiem. Poganie twierdzą, że różni bogowie są godni czci, ale ich bogowie im nie pomagają. Izrael ma być świadkiem tego, że był, jest i na wieki będzie tylko Jeden Bóg, a On jest ich Zbawicielem. Jeśli nazywamy się chrześcijanami, a jednocześnie zajmujemy się wiarą w innych bogów, na przykład myśląc, że w bogach hinduizmu lub innych religiach pogańskich też jest prawda, to nie jesteśmy już tego świadkami.

Pytanie: W Iz 43:14; 48:14,20, jaka dokładnie jest różnica między Babilończykiem a Chaldejczykiem?

Odp.: W tamtych czasach były to synonimy. Babilończycy pochodzenia amoryckiego podbili starożytną Sumerię i wymieszali się z Sumerami na przestrzeni około 1000 lat przed czasami Izajasza.

P: Dlaczego w Iz 43:14 mowa jest o statku Chaldejczyków, skoro Babilon był miastem położonym w głębi lądu?

Odp.: Najpierw to, co nie jest odpowiedzią, a potem sama odpowiedź.

To nie jest odpowiedź: Ponieważ Chaldejczycy posiadali wszystkie ziemie od Babilonu aż po Zatokę Perską, mogli rozładować statek w pobliżu Zatoki Perskiej i przetransportować towary lądem do swojej stolicy, Babilonu.

Odpowiedź: Babilon leżał nad potężną rzeką Eufrat. Grecki historyk Herodot (w dziele „Historia”, księga 1, rozdz. 194, str. 44) pisze, że Chaldejczycy posiadali małe okrągłe statki wykonane ze skór na wierzbie, które pływały w górę i w dół rzeki Eufrat oraz po Zatoce Perskiej. Największe z nich mogły pomieścić pięć tysięcy talentów ładunku. Te „statki rzeczne” mogły dostarczać ładunki z większych statków oceanicznych, które przypływały z Egiptu, Afryki, południowej Arabii, Persji lub Indii. Babilończycy posiadali również okręty wojenne, które kupowali od Fenicjan.

Pytanie: Co Izajasz porównuje w Iz 43:14-21?

Odp.: Nie mówiąc tego wprost, Izajasz porównuje powrót z wygnania do wyjścia z Egiptu. W Izajasza 43:16-17 Bóg przypomina im, że to On sprawił, iż Izraelici przeszli przez Morze Czerwone, a egipskie rydwany i konie utonęły. Bóg troszczył się o nich na pustyni i Bóg zadba również o nich podczas podróży z Babilonu z powrotem do Izraela, liczącej od 600 do 900 mil.

P: Czym są „ścieżki mórz” w Iz 43,16 i Ps 8,8?

Odp.: Zobaczmy, która z trzech możliwości jest prawidłowa.

(nieprawidłowa) Prądy oceaniczne: Morze Śródziemne i Morze Czerwone nie mają prądów, więc mogłoby to odnosić się jedynie do prądów w oceanach.

(nieprawidłowe) Trasa podróży statku lub ryby do miejsca docelowego.

(prawidłowe) Sucha droga przez Morze Czerwone.

Aby ustalić, która z opcji jest poprawna, zwróć uwagę na następujące kwestie:

Werset 16 odnosi się do tego, co Bóg uczynił w przeszłości, tworząc „drogę w morzu”.

Werset 17 dodaje, że On wyciągnął rydwany i konie z armii i zniszczył je.

Werset 19 mówi, że tak jak w przeszłości wiedzieli, iż Bóg utorował im drogę przez potężne morze, tak w przyszłości Bóg utoruje im drogę przez pustynię, aby mogli powrócić z niewoli. Dlatego pierwsze dwie interpretacje są błędne, a poprawna jest tylko trzecia.

Na marginesie warto dodać, że co najmniej dwie Biblie studyjne i cztery komentarze również podają tę trzecią interpretację.

Pytanie: Jak w Iz 43,22-28 można zachęcić innych, by nie zniechęcali się do Boga?

Odp.: Ta część rozdziału przybiera formę oskarżenia, podobnie jak w sądzie, że tak właśnie postąpili. Im częściej ktoś wykonuje zewnętrzne rytuały bez wewnętrznego znaczenia, tym bardziej odczuwa zmęczenie. Im bardziej czci Boga hipokrytycznie, a nie z serca, tym bardziej może to stać się męczące. Jednak nie oddają już czci Bogu nawet poprzez składanie ofiar. Ludzie mogą okazywać swoje zmęczenie Bogiem na różne sposoby. Dzisiaj wielu, którzy wciąż wierzą w Boga i nie popełniają rażących grzechów, przestało chodzić do kościoła i wspierać finansowo Bożą służbę. Prawdopodobnie nie wynika to z tego, że celowo uznali, iż mają lepsze rzeczy do roboty niż podążanie za Bogiem, ale raczej z tego, że czas przeznaczony dla Boga został nieumyślnie „wyparty” przez czas poświęcony innym sprawom. Podczas gdy szatan walczy z chrześcijanami za pomocą gróźb i pokus, czyni to również poprzez rozpraszacze, które pochłaniają nasz czas. Nie wolno nam nie zdawać sobie sprawy z jego podstępów (2 Kor 2,11).

Pytanie: Jak to się dzieje, że w Księdze Izajasza 43:25 wszechwiedzący Bóg nie pamięta naszych grzechów?

Odp.: Nie chodzi o to, że Bóg nie potrafi pamiętać o naszych grzechach, ale o to, że Bóg postanowił o nich nie pamiętać. Nie tylko nie będzie nam ich przypominał, ale sam nawet nie będzie o nich więcej myślał. Komentarz biblijny MacArthura (str. 812) wspomina, że jest to jeden z najwybitniejszych przejawów łaski w Starym Testamencie.

Na marginesie, pierwszy przodek, który zgrzeszył w Księdze Izajasza 43:27, prawdopodobnie odnosi się do Jakuba wymienionego w 43:28, wspólnego przodka wyłącznie Izraela, a nie Midianitów czy Izmaelitów.

Podobnie, gdy współwyznawca zgrzeszył, okazał skruchę i został przywrócony do wspólnoty, a także zadośćuczynił za grzech, jeśli było to możliwe, nie musimy przypominać mu o tym grzechu ani nikomu innemu.

Pytanie: Jaki jest główny punkt rozdziału Izajasza 44:1-28?

Odp.: Wiele rozdziałów przekazuje nam doktrynę i wiedzę o Bogu, ale ten rozdział dodatkowo obnaża Boże serce; równoczesne, ale różne uczucia, jakie Bóg żywi wobec Izraela.

P: Jakie znaczenie ma imię Jesurun lub Jeshurun w Księdze Izajasza 44:2?

O: Niektórzy ludzie używają pseudonimów, a Bóg również używa pseudonimu w odniesieniu do Izraela. Jeshurun oznacza po hebrajsku „prawy”. Nie było to pojęcie nieznane Izraelitom, ponieważ pojawia się ono również w Księdze Powtórzonego Prawa 32:15; 33:5,26. Ma ono lepsze znaczenie rdzeniowe niż imię Jakub, które oznacza „oszust”.

P: O jakich drzewach mowa w Iz 44:4?

Odp.: Uważano, że hebrajskie słowo to odnosi się do topoli, ale obecnie uznaje się, że chodzi o „drzewo ben”, znane nam jako moringa. Drzewa moringa, pochodzące z północnych Indii, a później rozprzestrzeniły się w całej południowej Azji, mają jasnozielone liście, szybko rosną, są odporne na suszę, a ich nasiona mogą pomóc w oczyszczaniu wody. Drzewo moringa nazywane jest również drzewem życia. Piękny wygląd, szybki wzrost, odporność na suszę i pomoc w oczyszczaniu – to wszystko są cechy, które dobrze pasują również do życia duchowego wierzącego!

P: Czego mormon może się nauczyć z wersetu z Księgi Izajasza 44:8 i następnych?

Odp.: Istnieje wiele wersetów mówiących, że istnieje tylko jeden Prawdziwy Bóg, ale ten werset wyraża to w szczególny sposób. Wierzymy, że Bóg jest wszechwiedzący, ale nawet gdybyś się z tym nie zgadzał, musiałbyś przyznać, że Bóg jest przynajmniej całkiem mądry, prawda? A gdyby Bóg był choć trochę inteligentny, wiedziałby, czy ma brata lub siostrę-Boga, prawda? Cóż, w Księdze Izajasza 44:8 Bóg retorycznie pyta, czy istnieje jakiś inny Bóg poza Nim; następnie odpowiada, że nie, nie zna żadnego.

P: Dlaczego w Iz 44:9, 11, 15–20 kładzie się tu nacisk na wstyd?

Odp.: Kultura zachodnia kładzie wielki nacisk na dobro i zło, ale inne kultury, w tym bliskowschodnie, przywiązują co najmniej równie dużą wagę do honoru i wstydu. Czy wolałbyś przebywać w towarzystwie kogoś, kto ma „rację”, ale nie przejmuje się tym, że robi rzeczy haniebne, czy też kogoś, kto myli się w wielu sprawach, ale stara się być osobą honorową?

To ironiczne, że poganie uważają czczenie swoich bogów za zaszczyt, ale Izajasz mówi tutaj, że a) w rzeczywistości przynosi im to wstyd oraz b) w głębi duszy sami łatwo mogą to zrozumieć. W rzeczywistości półbóg Herkules znany był z dwunastu heroicznych wyczynów. Jednak Diagoras z Melos, uczeń Demokryta, wrzucił drewniany posąg Herkulesa do ognia i rzekł: „No dalej, Herkulesie, wykonaj swój trzynasty wyczyn i pomóż mi ugotować rzepę” (zaczerpnięte z Komentarza Keila-Delitzscha do Starego Testamentu, tom 7, część 5, str. 211).

Księga Izajasza 44:10,12 podkreśla hańbę związaną z tworzeniem lub czczeniem bożka; Księga Izajasza 44:15-20 przedstawia smutną satyrę na temat tego, jak człowiek powinien się wstydzić swojej głupoty podczas tworzenia bożka. Satyrę tę stanowi jednak obiektywny opis faktów, a nie ton wypowiedzi. Można to postrzegać nie jako szyderczy sarkazm, ale jako sarkazm bez wyrazu.

Izajasz nie był jedynym, który to zauważył. Słynny rzymski poeta Horacy (65–27 p.n.e.) mówi coś nieco podobnego: „Kiedyś byłem drzewem figowym, bezużytecznym kawałkiem drewna. Jednak rzemieślnik… uznał, że powinienem stać się bogiem…”

Pytanie: Co Iz 44,12-17 mówi o pracy ludzi?

Odp.: Bóg przyznaje, że ludzie potrafią bardzo ciężko pracować, wykorzystując siły, które posiadają. Może to jednak być ciężka praca na rzecz daremnych bożków, które ani nie dbają o nich, ani nie mogą im pomóc, ani sprawić, by ta praca miała sens. Księga Izajasza 44:12 podkreśla, że siły rzemieślników słabną, ponieważ odczuwają głód i zmęczenie podczas tworzenia bożka z metalu lub drewna. Jeśli zmęczą się tworzeniem bożka, bożek ten jest jeszcze mniej potężny niż oni sami. Jednak ci, którzy czekają na Pana, odzyskują siły, zgodnie z Księgą Izajasza 40:28-31.

W dziwny sposób Bóg sprawuje władzę nawet nad tym, co nie istnieje. Bogowie-bożki tak naprawdę nie istnieją, a jednak wciąż mają moc; ich moc tkwi w ludziach, którzy wierzą w ich oszustwo. W Księdze Izajasza 44:14 czytamy, że drewniany bożek powstał dzięki siekierze rzemieślnika, która uderzyła w drewno wyrosłe z drzewa, a to z kolei wyrosło dzięki deszczowi. Innymi słowy, istnienie tego rzekomo potężnego bożka zależało wyłącznie od tego, czy padał deszcz, czy nie!

Pytanie: W jaki sposób duchowe odkupienie opisane w Iz 43:22–44:23 różni się od odkupienia narodowego, o którym mowa w Iz 42:18–43:31?

Odp.: Izajasz najpierw mówi o odkupieniu narodowym, a następnie o odkupieniu duchowym. Oto porównanie zaczerpnięte z książki J. Aleca Motyera „The Prophecy of Isaiah” (Proroctwo Izajasza), str. 326.

Pytanie: Jak, zgodnie z Iz 44:25, możemy chronić siebie, a zwłaszcza innych, przed nadmierną ilością tak zwanej fałszywej wiedzy, która jest powszechnie dostępna?

Odp.: Wydaje się, że w świecie jest coraz więcej fałszywych informacji. Należy im przeciwdziałać prawdziwymi informacjami, ale samo to nie wydaje się wystarczające. Trzeba również „bronić stada” i pokazywać, że fałszywe informacje są błędne. Trzecim sposobem, łączącym dwa pierwsze, jest zadawanie im pytań dotyczących ich fałszywych przekonań, tak jak pokazuje nam to Izajasz w tym fragmencie.

P: Jakie znaczenie ma wyschnięcie rzek w Iz 44,27?

O: Należy tu zwrócić uwagę na trzy rzeczy.

W przeszłości Bóg wysuszył Morze Czerwone dla Mojżesza, a rzekę Jordan dla Jozuego.

W niedalekiej przyszłości perski król Cyrus mógł podbić miasto Babilon, przekierowując rzekę do basenu Sefarwaim, pozostawiając w rzece wodę o głębokości zaledwie około jednej stopy. Następnie, zgodnie z relacją Herodota, armia perska bez trudu maszerowała po korycie rzeki pod murami Babilonu. Jednak wbrew temu twierdzeniu Young zauważa, że tabliczki klinowe znalezione w Babilonie wskazują, iż opis Herodota prawdopodobnie nie miał miejsca. Więcej na ten temat można znaleźć w książce J. Aleca Motyera „The Prophecy of Isaiah” (Przepowiednia Izajasza), str. 355.

W odległej przyszłości rzeka Eufrat wyschnie dla królów ze wschodu, jak opisano w Apokalipsie 16:12.

Pytanie: Dlaczego w Iz 44:28–45:3,13 wspomniano o Cyrusie?

Odp.: Księga Izajasza 44–45 stanowiła proroctwo, w którym wymieniono imię Cyrusa. Bóg znał imię wybawiciela Żydów już ponad 150–200 lat przed narodzinami Cyrusa. Liberałowie i sceptycy zakładali, że prawdziwe proroctwo dotyczące przyszłości jest niemożliwe, dlatego od dawna wykorzystywali to odniesienie do Cyrusa, aby „udowodnić”, że druga część Księgi Izajasza została napisana po tym, jak Cyrus został królem. Kiros wydał dekret zezwalający Żydom na powrót w 538 r. p.n.e., rok po podboju Babilonu. Świątynia została ostatecznie odbudowana w 516 r. p.n.e.

O Cyrusie wspomniano, choć nie z imienia, w Księdze Izajasza 41:2,25. Jednak, jak stwierdza „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 6, str. 270, „imię Cyrusa zostało zachowane na tę wielką chwilę poetycko-proroczej kulminacji”.

Pytanie: Dlaczego wersety z Księgi Izajasza 45:4-6, 18, 21-22 oraz 46:9 są odpowiednie do dzielenia się nimi z mormonami?

Odp.: Zamiast wierzyć w kłamstwo, że istnieją inni bogowie, tacy jak ich, panujący nad innymi planetami, Księga Izajasza 46:9 mówi, że nie ma nikogo innego takiego jak nasz Bóg. Nasz Bóg jest jedyny w całym wszechświecie.

Pytanie: Jeśli chodzi o Iz 45:7; Iz 14:7, wysłuchałem prezentacji Larry’ego Wesselsa na YouTube zatytułowanej „Niepopularne doktryny biblijne” i uznałem ją za na tyle interesującą, że postanowiłem zajrzeć na tę stronę internetową. Przejrzałem i przeczytałem część treści na waszej stronie internetowej oraz przejrzałem pytania dotyczące tego, czy Bóg stworzył zło. Przeszukałem dyskusję na temat Księgi Rodzaju na waszej stronie – dotyczącą stworzenia zła – i NIE znalazłem tego wersetu: Izajasz 45:7 (wersja Króla Jakuba): Ja tworzę światło i stwarzam ciemność, Ja ustanawiam pokój i stwarzam zło; Ja, Pan, czynię to wszystko. Ja również poszukuję prawdy, co oznacza, że jestem chrześcijaninem, który naprawdę pragnie wiedzieć, co mówi Biblia, nawet jeśli są to treści niepopularne. Interesuje mnie zatem Państwa komentarz dotyczący Iz 45:7.

Odp.: To hebrajskie słowo, ra’, występuje około 640 razy w Starym Testamencie. W niektórych miejscach oznacza zło moralne, ale w 275 miejscach oznacza „kłopoty” lub „nieszczęście”. Książka „Now That’s A Good Question” (str. 267–268) wskazuje, że istnieje siedem różnych hebrajskich słów, które w języku angielskim tłumaczy się jako „zło”. Nawet angielskie słowo „evil” ma dwa znaczenia: zło moralne i katastrofę fizyczną. Oznacza to, że Bóg czasami sprowadza katastrofy fizyczne. Oczywiście w naszym upadłym świecie Bóg pozwala, by miały miejsce katastrofy fizyczne; jednak ten werset faktycznie mówi, że to Bóg sprowadza katastrofy fizyczne. Kiedy pomyślisz o zniszczeniu Sodomy i Gomory, o potopie Noego czy o wielkiej uczcie z Księgi Objawienia, widzisz, że Bóg może sprowadzać zarówno śmierć, jak i życie. Lubimy myśleć o Bogu jako o najbardziej kochającej istocie we wszechświecie – i Bóg właśnie taki jest. Ale Bóg jest również najbardziej gniewną istotą we wszechświecie i musimy o tym pamiętać.

Tertulian, pisząc w latach 207/208 n.e., również poruszył tutaj temat tych dwóch rodzajów zła. W swoim dziele „Pięć ksiąg przeciwko Marcionowi”, księga 2, rozdział 14, str. 308, rozróżnił zło grzeszne (culpae) od zła karnego lub kary (poenae).

Pytanie: W Iz 45,7 i Iz 14,7, w jaki sposób dobry Bóg „ustanowił pokój i stworzył zło”?

Odp.: W książce „Now That’s A Good Question” (str. 267–268) wskazano, że istnieje siedem hebrajskich słów, które w Biblii Króla Jakuba często tłumaczy się na angielskie słowo „evil”. Odpowiedź brzmi: to słowo oznaczające zło często odnosi się do katastrofy fizycznej, a nie tylko do zła moralnego.

Heretyk Marcion, który posługiwał się językiem greckim, a nie hebrajskim, próbował wykorzystać ten fragment, by udowodnić, że Bóg Starego Testamentu był zły i był innym Bogiem niż ten z Nowego Testamentu. Walentynianie i inni gnostycy odrzucali wersety z Księgi Izajasza, w których mówi się, że nie ma innego boga, uznając je za kłamstwo złego boga-demiurga ze Starego Testamentu.

Tertulian (piszący w latach 207/208 n.e.) odpowiedział na to pytanie zasadniczo w ten sam sposób, rozróżniając między złem grzesznym (culpae) a złem karnym lub karą (poenae) w dziele „Pięć ksiąg przeciwko Marcionowi”, księga 2, rozdz. 14, str. 308.

Pytanie: W Iz 45,9 w jaki sposób niektórzy ludzie są podobni do odłamków naczyń?

Odp.: Małe, potłuczone kawałki naczyń są prawie całkowicie bezużyteczne, mogą ranić innych, ale kiedyś mogły być przydatne. Niektórzy ludzie są jak odłamki naczyń – kiedyś wydawali się obiecujący, zdolni do przyjścia do Chrystusa i służenia Bogu, ale teraz wydają się całkowicie bezużyteczni. Pamiętaj jednak, że Bóg może odtworzyć naczynia. Zobacz także omówienie Lamentacji 4:2.

Pytanie: Co Bóg mówi w Iz 45,9-11 poprzez te metafory dotyczące garncarza i rodziców?

Odp.: Nikt nie był w stanie zapytać swojego ojca lub matki: „Dlaczego mnie stworzyliście?”. Podobnie naczynie nie może krytykować garncarza za to, że je ulepił. W podobny sposób Bóg może nas ukształtować tak, jak zechce, a my musimy się z tym pogodzić. Bezpośrednim przykładem tego jest król Cyrus. Z punktu widzenia Cyrusa był on pewien swojego celu w życiu: rozszerzyć imperium medo-perskie i w ten sposób wzbogacić siebie oraz Persów. Jednak Bóg miał zupełnie inne zdanie. Kiros został stworzony przede wszystkim po to, by wydać dekret zezwalający Żydom na powrót do ojczyzny. Nawet gdyby był w stanie to dostrzec (a nie był), Kiros nie miałby prawa kwestionować Bożych zamierzeń. Podobnie Żydzi – i my – nie możemy kwestionować tego, dlaczego Bóg stworzył nas w określonych celach.

Pytanie: Jak w Iz 45,13 Cyrus pozwolił Żydom powrócić „bez zapłaty i bez wynagrodzenia”, skoro Iz 43,3-4 wskazuje, że Egipt, Kusz i Seba zostały oddane w zamian za Izrael?

Odp.: Chociaż ziemia została podbita, Cyrus nie był zobowiązany do uwolnienia żydowskich wygnańców i nie widział w tym żadnej nagrody (poza lojalnymi poddanymi). Żydzi nie musieli nic płacić; wręcz przeciwnie, Persowie zapewnili im zaopatrzenie. Jednak Bóg w zamian nagrodził Persów ziemiami Egiptu, Kusz i Seby, choć Cyrus się tego nie spodziewał.

Pytanie: Jakie cztery role Boga podkreślono w Księdze Izajasza 45:18-25?

Odp.: Fragment ten zarówno podkreśla, jak i łączy ze sobą rolę Boga w stworzeniu (45:18), objawieniu (45:19), zbawieniu (45:20-22) oraz obiecanym sądzie (45:23-25).

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 45:19 Bóg kiedykolwiek pozwala ludziom szukać Go na próżno?

Odp.: Bóg nie pozwala, by ludzie szczerze szukali Go na próżno. Oto pięć punktów, które warto rozważyć.

1. Jezus obiecał w Ewangelii Mateusza 7:7-8, że ci, którzy proszą i szukają, otrzymają i znajdą.

2. Jednak nikt nie szuka Boga (Rz3:10 –11, gdzie cytowany jest Psalm 53:1–3).

3. Paradoksalnie jednak Dawid, który napisał Psalm 53, mówi, że szukał Boga.

4. Mamy obowiązek szukać Boga (Izajasz9:13 itp.)

5. Rozwiązaniem punktów 2, 3 i 4 jest to, że nikt nie szuka Boga z własnej inicjatywy. To raczej Bóg przyciąga ludzi do siebie (nawet w czasach Starego Testamentu). Gdyby Ojciec nie przyciągał ludzi, nikt nie przyszedłby do Jezusa (J6:44 ).

Pytanie: Kim są w Iz 45:20 ci uciekinierzy/ocaleni/zbiegowie z narodów?

Odp.: Istnieją dwa poglądy. Pierwszy z nich głosi, że są to Izraelici, którzy zostali wygnani z Izraela i Judy oraz rozproszeni po narodach przez Asyrię, a później przez Babilon. Odnosiłoby się to zarówno do Żydów, którzy nadal podążali za Bogiem, jak i do tych, którzy zaczęli czcić bożki. Drugi pogląd głosi, że skoro Asyria wygnała również inne ludy z innych narodów (które Cyrus pozwolił powrócić do domu), chodzi tu o wszystkich wygnańców, zarówno Żydów, jak i pogan. Poza Jedynym Prawdziwym Bogiem ich jedyną siłą są martwe, drewniane bożki, do których modlą się na próżno.

Pytanie: Jaka jest różnica między tym, co ogłasza Bóg, a tym, co ogłaszają bożki, o czym mowa w Iz 45,21?

Odp.: Podczas gdy Bóg ogłosił imię Cyrusa około 150 lat przed tym wydarzeniem, pogańskie bożki niczego nie przepowiedziały. W rzeczywistości na Cylindrze Cyrusa napisano, że Marduk nakazał zdobycie Babilonu (przez Cyrusa) jako karę dla Nabonida i Babilończyków. Jednak zostało to zapisane dopiero po tym, jak wydarzenie miało miejsce; wcześniej nie było żadnych dowodów na to, że Nabonid nie był wystarczająco religijny ani że Marduk był niezadowolony z Babilonu.

P: Kim są Bel i Nebo z Iz 46,1?

Odp.: Bel był innym imieniem Marduka, zwanego również Bel-Merodach, głównego boga Babilonu. O Belu wspomina się również w Księdze Jeremiasza 51:44. Babiloński władca Belszazar został nazwany na cześć Bela. W imionach babilońskich władców Nabuchodonozora (Nabu-kudurri-usur), Nabonida (Nabu-na’ia) i Nabopolassara (Nabu-apal-usur) występuje słowo „Nebo”. Wiele komentarzy biblijnych twierdzi, że ten bożek różnił się od kananejskiego bożka zwanego Baalem, jednak „The MacArthur Bible Commentary” (str. 816) oraz „The NIV Study Bible” (str. 1084) uznają, że Bel był inną nazwą kananejskiego bożka Baala. Uzupełniając ten obraz, babilońska bogini Isztar była tożsama z kananejską boginią Asztartą. Nebo był synem Marduka i bogiem pisma.

Co roku obaj bogowie byli niesieni w procesji z okazji babilońskiego Nowego Roku, który przypadał w dniu równonocy wiosennej. Nebo miał zapisać losy wszystkich ludzi na nadchodzący rok.

Herodot wspomina, że w Babilonie znajdowały się dwa złote posągi Bela/Marduka.

Istotą tych wersetów jest to, że ludzie musieli zdecydować, czy wierzyć w martwą religię Bela i Nebo, czy w Żywego Boga. Musieli wybrać, czy zaufać Belowi, Nebo i Babilończykom, czy też Prawdziwemu Bogu.

Pytanie: Kiedy, zgodnie z Iz 46,2, Babilończycy próbowali przenieść swoje bożki w bezpieczne miejsce?

Odp.: Nie miało to miejsca, gdy Cyrus zdobył Babilon. Zamiast tego, gdy król asyryjski zaatakował i ponownie podbił Babilon w 703 r. p.n.e., babiloński król-buntownik Merodach-Baladan kazał ewakuować babilońskich bogów. Chodziło tu o wymuszenie decyzji; Żyd musiał zdecydować, czy zaufać pogańskim bożkom, takim jak Bel (Marduk) i Nebo, czy też Jedynego Prawdziwego Boga. Niestety, sami Babilończycy byli niemal tak samo głusi na to przesłanie, jak ich bogowie.

Pytanie: Jaki jest zarys treści w Iz 46:1-13?

Odp.: Oto jeden z możliwych zarysów.

Iz 46:1-2 Proroctwo o ratowaniu bożków

Iz 46:3-4 Bóg nas ratuje, niosąc nas jako swoje brzemię

Iz 46:5-7 Martwe brzemiona, które wymagają ratunku, nie mają mocy zbawczej

Iz 46:8-11 Bóg nas stworzył

Iz 46:12 Bóg nas zbawił

Pytanie: Jaki kontrast pojawia się w Iz 46:3?

Odp.: Izajasz przedstawia kontrasty, pomijając oczywistą część, o której się nie wspomina. Bel i Nebo, dwaj główni bogowie Babilonu, są noszeni przez zwierzęta juczne. Natomiast Bóg niesie swój lud. Zwierzęta męczą się i wyczerpują. Bóg – nie. Chociaż Cylinder Cyrusa próbował później przedstawić to w pozytywnym świetle, było oczywiste, że babilońscy bogowie nie byli w stanie ocalić swojego miasta przed klęską. Kłaniają się przed swoimi bożkami, ale to właśnie bożki pochylają się, gdy są niesione.

Babilończycy niosą swoje dwa główne bożki, aby się ewakuować; może to skłonić kogoś do zastanowienia się, jak potężne są te bożki. Ale to Bóg niósł Izraelitów przez całą historię. Czy czujesz, że to ty nosisz Boga, być może jak ciężar, czy też że to Bóg nosi ciebie?

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 47:1 Babilon nazywany jest dziewiczą córką?

Odp.: Może to być sarkazm. Kiedyś Babilończycy mieli zwyczaj, zgodnie z którym niezamężne dziewczęta musiały sprzedawać swoje ciała w świątyni przed zawarciem małżeństwa. Niektórzy twierdzą, że wynika to z faktu, iż Babilon nie został podbity. Nie jest to jednak prawdą, ponieważ Merodach-Baladan zbuntował się przeciwko Asyrii, a Asyryjczycy ponownie podbili Babilon zarówno w 710 r. p.n.e. (za panowania Sargona II), jak i w 702 r. p.n.e. (za panowania Sennacheryba).

Pytanie: Kim jest „królowa królestw” z Księgi Izajasza 47:5,7?

Odp.: W sensie metaforycznym jest to dumna córka Babilończyków, czyli miasto Babilon. W tamtych czasach Babilon był prawdopodobnie najpotężniejszym miastem na świecie.

Pytanie: Jak w Księdze Izajasza 47:8-15 można przekonać kogoś, by zaufał Bogu, skoro ta osoba pokłada wielką ufność w czymś innym?

Odp.: Trudno im usłyszeć, że Bóg ma odpowiedź na ich życie, ponieważ uważają, że już ją znają. Trzeba się za nich modlić i dzielić się z nimi. Dzielenie się z nimi ma dwa aspekty: teraz i później.

Teraz: Oprócz tego, że należy im przekazać, iż Jezus jest odpowiedzią i Jedynym Prawdziwym Zbawicielem, muszą oni dostrzec, że to, w czym pokładają ufność, jest fałszywe. To prawie tak, jakby trzeba było odkleić ich od jednej ściany, zanim będą mogli przykleić się do innej.

Później: Znaczna część osób należących do sekt ostatecznie z nich odchodzi. Słyszałem kiedyś, że w przypadku Świadków Jehowy odsetek ten wynosi około 50%. Czytałem, że około jedna piąta osób w Stanach Zjednoczonych, które urodziły się jako muzułmanie, nie jest już muzułmanami. Nawet jeśli więc nie zmienią poglądów w najbliższej przyszłości, później mogą przypomnieć sobie te słowa, a kiedy rozczarują się swoją religią i dostrzegą, że jest ona fałszywa, rozważą Chrystusa, zamiast po prostu popaść w cynizm i agnostycyzm lub ateizm.

P: Co jest istotnego w mądrości i wiedzy Babilończyków, o których mowa w Iz 47:10?

Odp.: Większość zachodniej astrologii i wiele form bałwochwalstwa wywodzi się z Babilonu. Byli dumni ze swojej mądrości, astrologii i magii.

Z drugiej strony, wiele osiągnięć matematycznych również pochodziło z Babilonu. Stosowali oni pewne elementy algebry, w tym rozwiązywanie równań kwadratowych i sześciennych. Nie dysponowali jednak prawdziwym zapisem algebraicznym. Babilończycy byli również biegli w trygonometrii. Ich system liczbowy opierał się na podstawie 60. Powodem, dla którego dzielimy okrąg na 360 stopni, jest to, że właśnie w ten sposób Babilończycy postrzegali niebiański okrąg.

Ostatecznie jednak, zgodnie z Księgą Habakuka 1:11, siłą samych Babilończyków [zarówno militarną, jak i intelektualną] był ich bóg.

P: O jakiej poetyckiej sprawiedliwości mowa w Iz 47:10a, 11?

Odp.: To samo hebrajskie słowo oznacza zło moralne w Księdze Izajasza 47:10a, a katastrofę w Księdze Izajasza 47:11a. Jeśli czynisz straszne rzeczy, straszne rzeczy cię spotkają.

Pytanie: Jaka była różnica między niewierzącym pogaństwem Babilonu a pogaństwem Izraela, o której mowa w Księdze Izajasza 48:1-9?

O: Obie narody były złe, ale istnieje różnica między zwykłym złem a złem wynikającym z hipokryzji. Babilończycy szczycili się swoimi bożkami, podczas gdy Izraelici szczycili się Bogiem, którego jednak nie czcili wyłącznościowo. Posługując się metaforą małżeństwa, królestwo północne porzuciło swojego małżonka, podczas gdy królestwo południowe zdradzało swojego małżonka.

P: Jak to się dzieje, że w Księdze Izajasza 48:1-9 upór (lub, powiedzmy, silna wola) może być w oczach Boga tak wielkim grzechem?

Odp.: Załóżmy, że jesteś bramkarzem w meczu piłki nożnej. Łapiesz piłkę i rzucasz ją do własnej bramki. Co by się stało, poza tym, że drużyna przeciwna zdobyłaby punkt? Cóż, może twój trener pomyślałby, że piłka ci wyślizgnęła się z rąk, a może byłeś zdezorientowany. Ale załóżmy, że za każdym razem, gdy dostawałeś piłkę, rzucałeś ją do własnej bramki. Twój trener wycofałby cię z meczu i prawdopodobnie wyrzuciłby cię z drużyny, ponieważ pokazałeś, że tak naprawdę nigdy nie byłeś jej częścią. Twoi koledzy z drużyny, którzy tak bardzo się starali dla dobra drużyny, byliby tobą bardzo, bardzo rozczarowani. W rzeczywistości byliby na ciebie źli, a nie na zawodników drużyny przeciwnej, ponieważ przynajmniej ci ostatni postępowali uczciwie co do swoich intencji. Czyż nie tak właśnie postępują wierzący nazywający siebie chrześcijanami, gdy uparcie robią rzeczy sprzeczne z wolą Boga?

W Księdze Izajasza 48:1,2 Bóg tak naprawdę nie zwraca się do Izraela; w rzeczywistości zwraca się do tych, którzy nazywają siebie Izraelem.

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 48:1-2; 49:14; Lamentacjach 1:7-8; 2:1-2,13 dobrze czy źle jest traktować swój dom jako swoją tożsamość?

Odp.: To zależy od tego, gdzie upatrujesz swój dom. Można z tym przesadzić, utożsamiając swoją tożsamość wyłącznie z byciem Amerykaninem, Teksańczykiem lub pochodzeniem z Japonii, Chin, Francji, Niemiec czy Wielkiej Brytanii. Jeśli jednak uznasz, że twoim prawdziwym domem jest niebo, to jest to rzecz dobra. Nic nie będzie do końca w porządku, dopóki nie wrócimy do domu. Jeśli nie tęsknisz za domem, to coś jest nie tak w twojej relacji z Bogiem.

Z drugiej strony, Księga Izajasza 48:1-2 pokazuje ludzi, którzy utożsamiali się z „domem Jakuba” i „imieniem Izraela”, nazywając się imieniem świętego miasta, ale nie w prawdzie ani w sprawiedliwości.

Pytanie: W Księdze Izajasza 48:1-2; 49:14, z praktycznego punktu widzenia, co składa się na tożsamość człowieka, przynajmniej w jego własnych oczach?

Odp.: O czym dana osoba mówi cały czas? Co ją najbardziej ekscytuje? Czy jest to jej drużyna sportowa? Czy jest to jej kraj i jego polityka? Czy jest to jej partia polityczna? Czy są to jej inwestycje? Czy są to jej relacje z innymi? Rozmawianie o tych wszystkich sprawach jest w porządku, ale gdy jedna z nich dominuje, może to być oznaką, że to, jak dana osoba postrzega swoją tożsamość, jest zbyt mocno z tym związane.

Paweł, dawniej Saul z Tarsu, przedstawił bardzo interesujące spojrzenie na tę kwestię w Liście do Filipian 3:5-11. Saul był pewny siebie i miał wysoką samoocenę, ponieważ dokładnie wiedział, kim jest – a Bóg pozbawił go tego wszystkiego.

Pytanie: Co, według Iz 48,1-2; 49,14, stanowi o naszej tożsamości w oczach Boga?

Odp.: Jeśli nie jesteśmy dziećmi Bożymi, zmierzającymi do nieba, to nic innego nie ma znaczenia. Jeśli Bóg pomaga nam zerwać ze złymi nawykami, uzdrawia nas, obdarza sukcesem finansowym oraz wspaniałymi przyjaciółmi i rodziną, ale nigdy nie oddamy naszego życia Chrystusowi, to jesteśmy przegranymi, a nasze „zwycięstwa” są bez znaczenia. Jeśli jednak przyjmiemy Jezusa jako naszego Pana i Zbawiciela, to nawet jeśli dotkną nas choroby i ubóstwo, a przyjaciele i rodzina nas opuszczą, ostatecznie jesteśmy zwycięzcami. Dobrze jest modlić się za tych wokół ciebie o te małe zwycięstwa, ale jakie to ma znaczenie, jeśli nie osiągną oni również tego wielkiego zwycięstwa?

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 48:1-4 Izrael powinien był spojrzeć na wyrok wydany na Babilon, dostrzec w nim cząstkę siebie i wyciągnąć z tego wnioski?

Odp.: Izajasz wskazuje tu na wiele podobieństw. Powinni byli wyciągnąć wnioski z proroczego wyroku i jego spełnienia wobec Babilonu, ale najwyraźniej większość Izraelitów tego nie dostrzegła. Być może Izraelici byli tak pochłonięci własną tożsamością jako „Domu Jakuba”, że nie uważali, iż muszą się czegoś uczyć.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 48:1, 12, 16, 17-18 kładzie się tu nacisk na słuchanie?

Odp.: Sposobem na rozpoznanie, czy dany lud jest ludem Bożym, jest to, czy słucha Boga i z miłością jest Mu posłuszny. Nie chodzi tu tak bardzo o to, co robisz lub co mówisz, ale o to, czy słuchasz i czy jesteś posłuszny?

Jeśli zapytasz większość muzułmanów, kim jest Jezus, odpowiedzą, że był prorokiem, zrodzonym z dziewicy Marii, który nigdy nie zgrzeszył. (Z wyjątkiem muzułmanów ahmadijskich.) Ale co daje prorok, jeśli ludzie nie zwracają uwagi na jego słowa? Zapytaj muzułmanina, czy chciałby usłyszeć słowa proroka Jezusa.

Pytanie: Jakie są dzisiaj, zgodnie z Iz 48:1, 12, 16, 17–18, przeszkody, które uniemożliwiają nam słuchanie Boga?

Odp.: Oczywiście metalowe i drewniane bożki nie słuchają Boga, a im bardziej ludzie czcili te metalowe i drewniane bożki, tym bardziej tracili zdolność (i chęć) do słuchania Boga. My również możemy mieć przedmioty z metalu i plastiku, takie jak telewizory, komputery, iPady i telefony, których szatan używa w naszym życiu, by odwrócić nas od Boga. Możemy mieć bożki w postaci pieniędzy, wpływów, przyjaciół, miłości, a nawet rodziny, które sprawiają, że trudno nam słuchać Boga. Jeśli coś lub ktoś stanowi przeszkodę w słuchaniu Boga i podążaniu za Nim, to w miarę możliwości usuń to ze swojego życia.

P: Czym są „żelazne ścięgna” w Iz 48,4?

Odp.: Ścięgna to więzadła łączące mięśnie. W sensie metaforycznym żelazne ścięgna nie zerwałyby się i zapewniałyby ogromną siłę, gdyby były połączone z żelaznymi mięśniami. Brzmi to świetnie, z wyjątkiem tego, że… ile elastyczności i swobody ruchu by one miały? Uparcie może być jak twarde, nieugięte żelazne ścięgno, które nigdy się nie ugnie ani nie poruszy, nawet gdy powinno.

P: W Księdze Izajasza 48:8, kiedy lepiej jest, aby ktoś NIE słyszał, nie rozumiał i nie znał prawdy?

Odp.: Gdy nie jest on zdecydowany jej przestrzegać. Im mniej będzie wiedział w dniu sądu, tym lepiej dla niego. 2 List Piotra 2:20-22 mówi, że dla niektórych byłoby lepiej nie znać drogi sprawiedliwości, niż ją poznać i odwrócić się od niej.

P: W Iz 48:12-13, jaka jest różnica między tym, że Bóg jest wszechmocny, a tym, że jest suwerenny?

Odp.: Wszechmoc oznacza, że Bóg jest w stanie zrobić wszystko, przynajmniej wszystko, co jest rzeczywiście „rzeczą”, a nie logiczną sprzecznością. Suwerenność oznacza, że Bóg ma prawo własności do wszystkiego.

P: Co Bóg objawia tutaj o swoim sercu w Iz 48:17-19?

O: Wyobraź sobie nauczyciela na ziemi, który wkłada całe swoje serce w nauczanie tego, co jest bardzo ważne dla jego uczniów, a uczniowie praktycznie niczego się nie uczą, ponieważ nie zależy im na nauce, bo uważają, że nie ma to wartości. Jakie to musiałoby być frustrujące dla nauczyciela! Bóg jest tutaj naszym nauczycielem i wyraża swoją frustrację wobec tych, którzy określają się jako Jego lud, a jednak odmawiają słuchania.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 48:20-22 lud miał „uciekać z Babilonu” i opuszczać znane sobie miejsce, a czasami dlaczego my również powinniśmy to zrobić?

Odp.: Zostali oni uprowadzeni do Babilonii i Asyrii jako niewolnicy. Jednak po upływie 70 lat Babilonia stała się miejscem, w którym radzili sobie finansowo, a niektórzy nawet prosperowali. Nie mieli tam jednak zbyt wiele wolności i mogli wrócić do swoich domów, gdzie było ich miejsce. Co ważniejsze, Babilon niósł ze sobą pokusę, by za ważne uznawać to, co za ważne uważali Babilończycy, w tym kult bożków i astrologię. Czasami stajemy przed wyborem: czy kontynuować to, co znamy, nawet jeśli stopniowo oddala nas to od Boga, czy też wyruszyć w nieznane, podążając za Bogiem. Zawsze zwracaj uwagę na polecenie, które w tym rozdziale jest nieustannie powtarzane: słuchaj Boga!

Bóg kończy w końcu dwuznaczną przepowiednią. Mogą iść naprzód z radością, prowadzeni przez Boga (Izajasz 48:20), albo nie będzie pokoju dla niegodziwych (Izajasz 48:22).

Pytanie: Jaki jest zarys treści w Iz 49:1–66:24?

Odp.: Księga Izajasza 49–57 nazywana jest Księgą Cierpiącego Sługi. Z jednej strony styl pisarski Izajasza wydaje się emocjonalny i spontaniczny. Z drugiej jednak strony, gdy przyjrzymy się temu bliżej, okazuje się on również bardzo uporządkowany. Oto zarys całej tej sekcji.

Księga Izajasza 49:1-6 Sługa dla Izraela i świata

. Izajasz 49:7-13 Potwierdzenie zadania wobec Izraela i świata

. . Księga Izajasza 49:14–50:3 Syjon zapomniał, ale przypomni sobie

Księga Izajasza 50:4-9 Sługa odpowiada posłusznie, ale będzie cierpieć

. Izajasz 50:10-11 Posłuszny kontra uparty

. . Księga Izajasza 51:1-52:12 Syjon otrzymuje polecenie, by odpowiedzieć

Księga Izajasza 52:13–53:12 Sługa triumfuje, ponosząc nasze grzechy

. Izajasz 54:1–55:13 Izrael i świat są zaproszone do zbawienia

. . Izajasz 56:1-66:24 Syjon odpowie

Co ciekawe, ostatni punkt jest znacznie rozbudowany i zajmuje więcej miejsca niż pozostałe części razem wzięte. Ten sam schemat dostrzegamy również w Apokalipsie: najpierw siedem pieczęci, potem siedem trąb, a następnie siedem czasz gniewu Bożego.

Pytanie: O czym mówi Izajasz w rozdziale 49?

Odp.: Czasami ojciec musi porozmawiać ze swoimi dziećmi i przypomnieć im, kto jest rodzicem, a kto sprawuje władzę. Podobnie Bóg przypomina nam, że to On ostatecznie kieruje historią, która doprowadzi do spełnienia Jego zamierzeń.

P: Jakie znaczenie mają wyspy w Iz 49,1; 41,1?

Odp.: Chociaż Żydzi mieli zostać rozproszeni po całym świecie, to najprawdopodobniej odnosi się to do narodów pogańskich. W „Bible Knowledge Commentary: Stary Testament” (str. 1094) napisano, że wyspy symbolizują najbardziej odległe zakątki świata.

P: Kim jest tutaj sługa „Izrael” z Iz 49:3?

A: Księga Izajasza 49:1-3 jest napisana w taki sposób, aby wzbudzić w czytelniku napięcie i skłonić go do zadania pytania: „Kim on jest?”. W Izajasza 49:3 sługa jest nazwany Izraelem, jednak Izajasza 49:5 mówi, że sługa ten miał misję sprowadzenia Jakuba/Izraela z powrotem do Boga. Nie chodzi więc o naród izraelski, ale o tego, który sprowadzi Izrael z powrotem do Boga. Tym kimś jest więc Mesjasz, Jezus Chrystus.

P: Iz 49:4 wskazuje, że sługa Boży, przynajmniej na początku, zobaczy bardzo niewiele owoców swojej pracy. Jak zachować otuchę, gdy pracujemy dla Pana i widzimy bardzo niewiele owoców?

Odp.: Jezus również widział niewiele owoców, gdy przyszedł i został ukrzyżowany. Pod koniec swojej służby nie gromadziły się już wokół Niego tłumy w Galilei, przywódcy religijni knuli spisek, by Go zabić, a nawet Jego własni uczniowie Go opuścili. Jednak po tym, jak Jezus zmartwychwstał, wielu uwierzyło w Niego, jak pokazuje Dzieje Apostolskie 2:41. Oczywiście w czasach ostatecznych każde kolano ugnije się przed Jezusem, jak mówi List do Filipian 2:10-11.

Dla nas prawdziwe owoce polegają na oddawaniu chwały Bogu i byciu żniwiarzami, czyli przyprowadzaniu ludzi do Chrystusa. Obejmują one również obronę i pasterzowanie trzody. Czasami misjonarze w nowym miejscu spędzają siedem lat lub więcej, nie widząc więcej niż garstkę wierzących.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 49:6 Bóg wybrał Żydów, a nie inną rasę?

Odp.: Bóg mógł wybrać dowolną rasę, ale tak naprawdę nie wybrał rasy, lecz człowieka – Abrahama – i jego wnuka, Jakuba. Ten werset przypomina, że Sługa, Mesjasz, był przeznaczony nie tylko dla Żydów, ale także dla wszystkich nie-Żydów.

Więcej informacji znajdziesz w omówieniu Księgi Rodzaju 12:1; 28:10-15; 32:22-32.

P: Gdzie znajduje się Sinim, o którym mowa w Iz 49:12?

Odp.: Istnieją dwa poglądy. Jeden z nich głosi, że jest to Asuan, miasto położone na samym południu Egiptu. Drugi pogląd mówi, że jest to „Sin”, czyli starożytna nazwa Chin. Tak czy inaczej, jest to miejsce odległe.

P: Jakie przesłanie zawiera Iz 49:15?

Odp.: Niewiele jest na ziemi więzi silniejszych niż zależność dziecka od matki. Rodzice są dla niego praktycznie całym życiem. Jest to obraz naszej zależności od Boga. Ale nawet gdyby matka zapomniała o swoim dziecku i je porzuciła, Bóg nigdy nas nie zapomni.

P: W jaki sposób, zgodnie z Iz 49,16, dzieci Boże są wyryte na dłoniach Boga?

Odp.: Jeśli coś jest zapisane na dłoni, widzisz to za każdym razem, gdy na nią spoglądasz. Podobnie my nigdy nie znikamy z pola widzenia Boga, z Jego myśli ani z Jego opieki. Ponadto Chrystus został przybity do krzyża, a gwoździe przebiły to, co nazywano „rękami” (a właściwie nadgarstkami).

P: Co jest interesującego w hebrajskim tekście z Iz 49,19-21?

Odp.: Nie jest to płynny hebrajski. Składa się z urywanych zdań, tak jakby Izajasz mówił o jednej rzeczy, a potem podekscytowany przerywał sam sobie, by rozwinąć jakąś kwestię. Ciekawe jest to, że Księga Izajasza jest tak logicznie uporządkowana, a jednocześnie tak pełna emocji.

P: O czym mowa w Iz 49:20-21 w odniesieniu do dzieci?

Odp.: Jest to dość szokująca metafora dotycząca pogrążonej w żałobie, samotnej kobiety otoczonej przez wszystkie swoje dzieci – o których istnieniu nie miała pojęcia. Te dzieci to wszyscy ludzie z różnych narodów, którzy wysłuchali Bożego przesłania i przyłączyli się do niej.

P: Jakie są dzisiaj sposoby, w jakie osoba, lud lub naród mogą działać na swoją zgubę, o czym mowa w Iz 49,26?

O: Czasami człowiek może czerpać perwersyjną radość z narażania się na zagładę. Albo naprawdę pragnie zginąć, albo nie, ale zamiast tego szuka dreszczyku emocji związanego z uniknięciem zagłady. Albo może w jakiś sposób pragnąć tego strachu przed zagładą. Uważano, że Nixon miał skłonności autodestrukcyjne. Dlaczego miałby nagrywać wszystko, co robił? Niektórzy nastolatkowie mogą chcieć przejść się po moście kolejowym lub wykonać jakiś niebezpieczny wyczyn, nie dlatego, że chcą popełnić samobójstwo – choć czasami tak się zdarza – ale dla dreszczyku emocji związanego z przeżyciem.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 50:1-2a Bóg pyta o akt rozwodu, o swoich wierzycieli i o to, że Jego ramię jest zbyt krótkie, by ocalić?

Odp.: Bóg nie zwraca się do „Syjonu”, lecz do jego dzieci. Bóg wypowiada się tu ironicznie. Ramię Boga nie jest zbyt krótkie, by ocalić, Bóg nie ma wierzycieli i nie sporządził aktu rozwodowego. Chodzi o to, że skoro te rzeczy nie są prawdą, to dlaczego cały lud Boży nie był przy Nim? Ponieważ Bóg nie rozwiódł się z Izraelem, odesłanie go było jedynie tymczasowe, a nie trwałe.

Te dwa wersety ani nie zadają, ani nie odpowiadają na pytanie: „Gdzie był Bóg, gdy zostali pojmani i wygnani?”. Raczej Bóg pyta: „Gdzie byli ludzie, którzy mieli być przy Nim? Dlaczego nikt nawet nie zapytał, gdzie był Bóg i dlaczego to się działo?”. Ostatnia część wersetu 50:1 pokazuje, że ludzie już to wiedzieli; odwrócili się ku nieprawości.

Pytanie: Czego uczy nas fragment Iz 50:5-9 o Słudze Bożym?

Odp.: Jeszcze zanim przejdziemy do Izajasza 53, ten fragment pokazuje, że wierny Sługa Boży zostanie uderzony, a broda zostanie mu wyrwana z policzków. Uczy on również, że ostatecznie zostanie On uniewinniony.

P: Co język użyty w Iz 50:8 wskazuje na temat cierpiącego sługi Bożego?

Odp.: Jest to język sądowy, co wskazuje, że cierpiący sługa Boży, Mesjasz, zostanie fałszywie oskarżony.

P: Co wyróżnia te dwa rozdziały: Iz 51:1–52:15?

O: Poprzedzające je rozdziały opisują sługę. Rozdziały te zawierają wiele imperatywów, czyli poleceń skierowanych do czytelników, by coś uczynili. Znajduje się w nich pięć poleceń, by „słuchać”, trzy, by „obudzić się”, oraz dwa, by „spojrzeć”.

Powinniśmy zwracać uwagę na to, czego nauczył nas Bóg. Ponadto, modląc się za innych, powinniśmy również prosić Boga, aby przyciągnął ich uwagę, a nie tylko o to, by poznali prawdę.

P: W Iz 51:1-2, kim była skała, z której zostali wycięci?

Odp.: W Księdze Izajasza 51:2 jest napisane, że powinni zwrócić uwagę na duchowe dziedzictwo swoich przodków, Abrahama i Sary.

Pytanie: Jakie są dzisiaj, w kontekście Iz 51:1–52:15, przykłady sytuacji, w których ludzie słyszą, ale nie zwracają uwagi ani nie uczą się tego, czego powinni?

Odp.: Oto kilka przykładów.

Niektórzy mogą zachowywać się tak, jakby nie słyszeli.

Niektórzy mogą czytać lub słuchać, ale zawsze twierdzą, że nie ma wystarczających dowodów, by wyciągnąć choćby wstępny wniosek — bez względu na to, ile dowodów zostanie przedstawionych.

Niektórzy mogą wymagać niepodważalnych dowodów, by opowiedzieć się za jedną opcją, a najsłabszych dowodów, by zdecydować się na drugą.

P: W Iz 51:9 kim są Rahab i smok?

O: Rahab to imię groźnego, długiego potwora wodnego; dzisiaj kojarzylibyśmy go z krokodylem. W sensie przenośnym Rahab symbolizuje długą, wąską „krainę krokodyli”, czyli Egipt. Księga Izajasza 30:7 wskazuje, że było to powszechne slangowe określenie Egiptu. Ten werset przypomina przeszłość, kiedy to Bóg wyzwolił Izraelitów z „Rahaba” poprzez Morze Czerwone. Jednak za tym wszystkim kryje się smok: szatan.

P: Kto został tutaj uwolniony w Iz 51:14?

Odp.: W języku hebrajskim dosłownie brzmi to „ten w kajdanach” lub „ten skulony”.

P: Dlaczego Iz 51:15 i Jr 31:35 i nast. zawierają te same słowa?

Odp.: Możliwe, że Jeremiasz, późniejszy prorok, powtórzył słowa Izajasza. Jednak J. Alec Motyer w książce „The Prophecy of Isaiah” (s. 412) uważa za prawdopodobne, że wspólnym źródłem dla obu fragmentów był starożytny hymn. Często rzeczy powtarzane w Biblii są ważniejsze niż te, które są jedynie zasugerowane.

P: Czym jest praktyka „przechodzenia po kimś”, o której mowa w Iz 51,23?

O: Była to okrutna praktyka, polegająca na tym, że pokonani ludzie, tacy jak królowie, szlachta i żołnierze, byli zmuszani do położenia się na ziemi, a zwycięzcy – przywódcy i żołnierze – przechodzili po nich. Oczywiście, jeśli przechodziło po nich wystarczająco dużo osób, nie przeżywali. Szczególnie często stosowali to Asyryjczycy.

P: Co oznacza wyrażenie „strząśnij z siebie proch” z Księgi Izajasza 52:2?

Odp.: Posypywanie siebie i włosów prochem było znakiem żałoby, jak pokazuje Księga Hioba 2:12.

P: Jak dzisiaj, zgodnie z Iz 52:2, możemy otrząsnąć się z żałoby?

O: Po pierwsze, gdy umiera ktoś bliski lub zdarza się jakaś tragedia, żałoba jest czymś naturalnym. W rzeczywistości w Biblii znajduje się wiele fragmentów, w których Izraelici, Nehemiasz, Daniel i inni opłakują zarówno swoje grzechy, jak i grzechy innych. Można być dobrym chrześcijaninem i mimo to czasami czuć się przygnębionym, tak jak Paweł w 2 Liście do Koryntian 1:3-11.

Jednak pozostawanie w stanie depresji przez cały czas nie jest zgodne z zamysłem Boga i nie jest zdrowe. Po upływie odpowiedniego czasu żałoby należy spojrzeć w szerszej perspektywie, podnosząc wzrok ku Bogu. Bóg ma wszystko pod kontrolą, a List do Rzymian 8:28 obiecuje, że Bóg sprawi, że wszystko będzie współdziałało na dobre dla tych, którzy Go miłują i są powołani zgodnie z Jego zamysłem. Bądź wdzięczny za to, co miałeś, za to, co nadal masz, oraz za to, co będziesz posiadał w Niebie.

Pytanie: W jaki sposób, zgodnie z Izajasza 52:5, ludzie nieustannie bluźnią imieniu Bożemu?

Odp.: Niektórzy bluźnią imieniu Boga, szarpiąc je w oczach innych na wiele sposobów.

Używając złych słów, ludzie bezczeszczą imię Pana. Nie jest to jednak główne znaczenie tego wersetu.

Pogarda: Niewierzący, którzy mają pewną świadomość Jego istnienia lub przynajmniej tego, że inni Go czczą, a traktują tę wiedzę bez szacunku lub lekceważą ją, bluźnią Bogu. W tym wersecie Babilończycy, którzy panowali nad Izraelitami, uważali Go po prostu za kolejnego boga plemiennego.

Nieświęte życie: Jeśli ludzie, niezależnie od tego, czy są wierzącymi, czy nie, nazywani są imieniem Bożym (tj. chrześcijanami), a postępują i żyją niegodziwie, to w oczach innych ludzi hańbią imię Boże. Wierzący mogą zhańbić imię Boże, prowadząc nieświęte życie, które może skłonić demony do szydzenia z Bożego dzieła.

Znane fałszywe nauki: Wierzący i niewierzący mogą nauczać rzeczy, o których wiedzą, że są sprzeczne z Bożą prawdą, a tym samym zniesławiać słowo Pana. List Jakuba 3:1 ostrzega, że niewielu z nas powinno stawać się nauczycielami, ponieważ nauczyciele będą sądzeni surowiej.

Nauczanie innych pogardy wobec Boga jest kolejnym sposobem bluźnierstwa przeciwko imieniu Bożemu. Nauczanie innych, by nie ufali Bogu lub by kwestionowali Jego miłość czy sprawiedliwość, to sposoby na odciąganie ludzi od Boga.

Oczywiście bluźnierstwo przeciwko Jezusowi lub przeciwko Bogu w tym sensie różni się od bluźnierstwa przeciwko Duchowi Świętemu. Bluźnierstwo przeciwko Duchowi Świętemu ma miejsce wtedy, gdy niewierzący, widząc działanie Ducha Bożego, twierdzi, że pochodzi ono od szatana i nie chce mieć z tym nic wspólnego. Przyjaciele, jeśli zawsze odmawiacie Duchowi Świętemu udziału w waszym zbawieniu, nie zostaniecie zbawieni.

Pytanie: Kiedy Izajasz napisał słowa z Iz 52:11-12?

Odp.: W Iz 52,11 jest mowa o „tam”, co oznacza, że autor przebywa w Judzie. Co więcej, cały tekst jest napisany w czasie przyszłym. Izajasz zmarł, zanim Żydzi zostali wygnani do Babilonu. Natomiast Jeremiasz żył już po rozpoczęciu wygnania.

P: W Iz 52,11 – kiedy miało miejsce to wygnanie?

Odp.: To interesujące połączenie rozkazu i obietnicy miało miejsce w czasie wygnania. Ci, którzy mieli wynieść święte naczynia z Jerozolimy, mieli zachować czystość.

W rzeczywistości, gdy armia babilońska zdobyła Jerozolimę, zabrała zarówno Żydów, jak i wszystkie cenne przedmioty do Babilonu, prawdopodobnie zmuszając Żydów do ich przenoszenia.

Dzisiaj, nawet jeśli chrześcijanin jest prześladowany przez innych lub podlega karze Bożej, nawet wtedy nie powinien dotykać niczego nieczystego. Kiedy Hiob był dotknięty nieszczęściem, pozostał niezachwiany i nie widział powodu, by prowadzić mniej prawe życie – i my również nie powinniśmy.

Pytanie: Co w Iz 52:14 oznacza słowo „zbulwersowani”?

Odp.: To hebrajskie słowo, asamam, jest mocnym wyrażeniem, które może oznaczać zdumienie, zachwyt, szok lub załamanie, ale w tym kontekście „przerażeni” jest bardzo dobrym tłumaczeniem. Ludzie będą zdumieni tym, co Syn Boży znosił dla naszego dobra – obyśmy i my zawsze byli tym zdumieni.

P: W Iz 52:15, w jaki sposób cierpiący sługa „pokropi wiele narodów”?

Odp.: Pokropienie to czynność, którą kapłan wykonywał częścią krwi po ofierze ze zwierzęcia. Jednak Mesjasz pokropi narody, a krew ta jest Jego własną.

P: Czy fragment z Iz 53,1 nie może być proroctwem, skoro jest napisany w czasie przeszłym?

Odp.: Jest to proroctwo z trzech powodów.

1) Gdyby było to wydarzenie z przeszłości, do kogo mogłoby się odnosić?

2) Inne proroctwa również są sformułowane w czasie przeszłym, a najdłuższe z nich to te skierowane do Jana w większości Księgi Objawienia.

3) Nawet niektórzy Żydzi uznali to za proroctwo mesjańskie w Targumie Jonatana. Dziwne jest, że ludzie XXI wieku mówią Żydom, którzy napisali i studiowali Targum Jonatana, że ich rozumienie języka hebrajskiego oraz „proroczej przeszłości” (zwanej również „proroczym czasu przeszłego doskonałego”) jest całkowicie błędne.

Jednak znaczenie Izajasza 53:1 polega na tym, że niewielu ludzi uwierzy Słudze, gdy ten przyjdzie, a ci, którzy zgłaszają ten zarzut, należą do grona tych, którzy sprawiają, że ta przepowiednia się spełnia.

Pytanie: Skąd wiemy, że fragment z Iz 53 odnosi się do Mesjasza?

Odp.: Istnieją trzy cechy charakterystyczne dla bohatera tego rozdziału.

Osoba: Mesjasz był mężem boleści (53:3), o wyglądzie (53:2) i bez potomstwa (53:8).

Wziął na siebie grzechy innych jako ofiarę przebłagalną (53:10), wziął na siebie nasze słabości i cierpienia (53:4), znosił zniewagi, jakby uderzony przez Boga (53:4), został przebity i zmiażdżony za nasze grzechy (53:5).

Umarł, a jednak ujrzymy jego potomstwo: przydzielono mu grób wśród bezbożnych i bogatych (53:9), a jednak ujrzymy jego potomstwo (53:10)

W przeciwieństwie do tego naród żydowski nigdy nie twierdził, że jest ofiarą przebłagalną (53:10), wstawia się za grzechami innych (53:12) ani że ponosi nasze słabości i cierpienia (53:4). Naród żydowski nie powiedziałby o sobie: „Kara, która przyniosła nam pokój, spadła na Niego, a Jego ranami jesteśmy uzdrowieni” (53:5 i nast.).

Historycznie rzecz biorąc, Żydzi uznawali, że Izajasz 53 odnosi się do Mesjasza. Oto wyjaśnienie Izajasza 53 w Targumie Jonatana: „ale Pan zechciał przebaczyć grzechy nas wszystkich ze względu na Niego. … ujrzą królestwo swego Pomazańca (lub Mesjasza), będą mieli wielu synów i córek… a buntownikowi zostanie przebaczone ze względu na Niego”.

Pytanie: Co Izajasz wyznaje w Iz 53:2-3 na temat tego ludu?

Odp.: Izajasz wyznaje w imieniu ludzi, że w swoich oczach przywiązywali niewielką wagę do czegoś, co w oczach Boga miało wielką wartość. Jest to powszechny grzech, którego ludzie rzadko dostrzegają i wyznają. Naturalna ślepota nie jest grzechem, ale ta ślepota jest narzucona przez samych siebie.

Pytanie: Czy w Iz 53,3; 41,9; 42,4; 49,4; 49,6 autor mógł mówić o sobie samym, jak twierdzi sceptyczny „Przewodnik po Biblii” Asimova (str. 550–551)?

Odp.: Nie, nie ma żadnych dowodów na to, że Izajasz uważał, iż ustanawia sprawiedliwość na ziemi (Iz 42,4), ani że czuł, iż jego wysiłki poszły na marne (Iz 49,4), ani że sam został dany jako światło dla pogan (Iz 49,6), ani że osobiście wypełnił proroctwo z Iz 53.

P: Czy w Iz 53:3 Jezus był pogardzany przez ludzi, czy też „rosnął w łasce u Boga i u ludzi”, jak mówi Łk2:52 ?

Odp.: I to, i to. Na początku swojej służby Jezus cieszył się „łaską”. Kiedy ogłosił, że jest Mesjaszem, wielu Żydów Go odrzuciło. Jednak nawet podczas procesu i ukrzyżowania Piłat stwierdził, że nie znalazł w Jezusie żadnej winy (J18:38 ), a rzymscy żołnierze okazywali Jezusowi pewien szacunek (Łk23:47 ). Niemniej jednak Jezus był pogardzany przez przywódców religijnych i politycznych oraz znieważany, gdy wraz z Barabaszem stanął przed tłumem.

Pytanie: Jaki jest czasownik w języku hebrajskim w Iz 53:3?

Odp.: Tekst masorecki, zawierający znaki samogłoskowe, brzmi: „jest zaznajomiony z”. Wielki Zwoj Izajasza spośród zwojów znad Morza Martwego nie zawiera znaków samogłoskowych. W związku z tym można to przetłumaczyć jako „był zaznajomiony z” lub „zostanie poznany/ogłoszony”. Niezależnie od tego znaczenie pozostaje takie samo.

P: Czy w Iz 53,4-5 słusznie, czy niesłusznie zakładano, że Sługa został powalony i upokorzony przez Boga?

Odp.: W Księdze Izajasza 53:1-3 czytamy, że popełnili wielki błąd, gardząc tym, co Bóg cenił. Jednak tutaj, w Księdze Izajasza 53:4-5, mieli jednocześnie całkowitą rację i popełnili straszny błąd! Mieli rację, postrzegając cierpienia i upokorzenie wybranego sługi jako karę od Boga. Jednak zupełnie nie dostrzegali faktu, że kara ta nie była za Jego grzechy, ale za nasze. Byłaby to trudna koncepcja do zrozumienia dla kogoś, kto zetknął się z nią po raz pierwszy. Dlatego Bóg dał im 1450 lat na „ćwiczenie się” w tej koncepcji poprzez ofiary ze zwierząt.

P: Czy w Iz 53:4-5 cierpienie Jezusa odnosi się do naszego fizycznego uzdrowienia?

Odp.: Dla tych, którzy uznają Biblię za Słowo Boże, Nowy Testament interpretuje słowa „Jego ranami jesteśmy uzdrowieni” na dwa uzupełniające się sposoby.

Duchowe pojednanie z Bogiem: Bóg nie tylko nam przebacza, ale także nas oczyszcza, uświęca i przygotowuje do nieba, jak pokazuje 1 List Piotra2:24 .

Uzdrowienie fizyczne jest również spełnieniem tego, o czym wspomniano, gdy Jezus uzdrowił teściową Piotra i innych w Ewangelii Mateusza 8:14-17. Nie gwarantuje to jednak fizycznego uzdrowienia dla wszystkich, tak jak nie miało to miejsca w przypadku Pawła w Liście do Galatów 4:13-14 ani Tymoteusza w 1 Liście do Tymoteusza 5:23. Jednak to proroctwo częściowo się spełniło, gdy Jezus fizycznie uzdrawiał ludzi.

Pytanie: W jaki sposób Jezus został zraniony, o czym mowa w Księdze Izajasza 53:5?
Odp.: Zgodnie z medycyną istnieje pięć rodzajów ran. Stłuczenia (ciosy), rany szarpane (biczowanie), rany penetrujące (korona cierniowa), rany przebijające na wylot (gwoździe), rany cięte (włócznia). Jezus doznał ich wszystkich.

P: Czy w Iz 53,5 jest mowa o „biczowaniach” czy o „biczowaniu” (w liczbie pojedynczej)?

Odp.: Powinno być „rana”, ponieważ hebrajskie słowo chabburah ma końcówkę liczby pojedynczej, a nie mnogiej.

P: Co jest interesującego w doborze hebrajskich słów w Iz 53,7?

Odp.: W Iz 53,7 słowo oznaczające owcę – „rachel” – jest również imieniem ulubionej żony Jakuba. Słowo oznaczające strzygaczy to „gozazeah”, które jest spokrewnione ze słowem „gazah”, oznaczającym odcięcie lub oddzielenie. Słowo „gozazeah” może odnosić się do niemowląt i małych dzieci, które zostały „odcięte” od karmienia piersią. Zatem zgodnie z książką „Messianic Prophecies from a Dead Sea Scroll” (str. 23) fragment Iz 53,7 można interpretować jako: „Rachel milczała przed swoimi oddzielonymi dziećmi”.

Pytanie: W Iz 53,7 w jaki sposób Jezus nie otworzył ust?

Odp.: Nie oznacza to, że Jezus miał milczeć przez całe swoje życie. Chodzi raczej o to, że Jezus milczał przed swoimi oskarżycielami, jak mówią Ewangelię Mateusza 27:13-14; Ewangelię Marka 14:60-61; 15:4-5; oraz Ewangelię Łukasza 23:8-9. Zwierzę idzie posłusznie i bez narzekania na swoją rzeź z powodu niewiedzy. Jezus jednak szedł na swoją śmierć z pełną świadomością.

P: Czy w Iz 53:9 Jezus umarł na krzyżu zarówno duchowo, jak i fizycznie?

Odp.: Nie. Jezus nie stracił przytomności ani nie przestał istnieć. W rzeczywistości po śmierci, a przed zmartwychwstaniem, świadomie głosił, jak wskazują 1 List Piotra3:19 , oraz 4:6.

P: Jak w Iz 53:9 Jezusowi przydzielono grób wśród bezbożnych?

Odp.: Iz 53:9 mówi: „Przydzielono Mu grób wśród bezbożnych, a w śmierci Jego – wśród bogatych”. Gdzie zazwyczaj chowano ubogich i przestępców? Sanhedryn wykorzystał później pieniądze zwrócone przez Judasza, aby kupić inną działkę w tym celu. Jezus prawdopodobnie zostałby pochowany tam, gdzie chowano wszystkich innych zmarłych, gdyby nikt nie zgłosił się po ciało, gdyby nie to, że Józef z Arymatei, człowiek zamożny, poprosił o ciało Jezusa.

P: Jak to się stało, że w Iz 53,10 Bogu upodobało się zrazić niewinną osobę?

Odp.: Bóg Ojciec nie czerpał przyjemności z cierpienia Syna Bożego. Ojciec włączył to raczej do swojego planu, aby sprawiedliwie zapłacić karę za nasze grzechy.

Pytanie: Czy w Iz 53,10 powinno być napisane „przebił Go” czy „przez chorobę”?

Odp.: Tekst masorecki mówi: „przez chorobę”, ale Wielki Zwoj Izajasza mówi: „przebił Go”, co oznacza poważne lub śmiertelne przebicie. Grecka Septuaginta mówi o „udarze”. 1 List Klemensa (96–98 r. n.e.), rozdział 16, obszernie cytuje Izajasza 53 i używa słowa „zmiażdżony”, co jest bliższe znaczeniu „przebity” niż „choroba”. Większość różnic między tekstem masoreckim a Wielkim Zwojem Izajasza w rozdziale 53 Księgi Izajasza dotyczy czasów gramatycznych lub bardzo niewielkich różnic ortograficznych. Jednak w książce „Messianic Prophecies from a Dead Sea Scroll” (str. 25) napisano, że w tym przypadku „Co dziwne, słowa te w ogóle nie są do siebie podobne. Można się zastanawiać, jak doszło do tej zmiany”. Oczywiście tekst masorecki odzwierciedla dorobek naukowy żydowskich uczonych po powstaniu chrześcijaństwa.

Pytanie: Skoro w Iz 53,10 jest napisane: „Ujrzy swoje potomstwo”, czy oznacza to, że Jezus był żonaty i miał dzieci, jak twierdzą niektórzy mormoni?

Odp.: Nie. W języku hebrajskim nie ma słowa „jego”, a termin „potomstwo” oznacza tutaj potomstwo duchowe, a nie biologiczne. Na przykład wszyscy wierzący mogą uważać Abrahama za swojego ojca. Konkretnym przykładem jest to, że zarówno w Liście do Rzymian 4:16, jak i w Liście do Galatów 3:7 czytamy, iż Abraham jest ojcem wszystkich wierzących, a my możemy uważać się za jego potomstwo. Jan Chrzciciel w Ewangelii Mateusza 3:9 i Łukasza 3:8 powiedział, że Bóg może wzbudzić potomstwo Abrahama nawet z kamieni.

Pytanie: W Księdze Izajasza 53:11, w jaki sposób cierpiący sługa „swoją wiedzą” usprawiedliwia wielu i ponosi ich nieprawości?

Odp.: Można to interpretować na dwa sposoby.

Zdanie obiektywne w połączeniu z następującym po nim zdaniem: „przez poznanie Go” – tak właśnie „[żydowska] akcentacja masorecka, odzwierciedlająca oczywiście tradycyjne żydowskie rozumienie, łączy to zdanie ze słowami, które po nim następują”. Komentarz biblijny „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 6, str. 304, podaje to jako jedną z opcji. Zatem to nasza wiedza o cierpiącym słudze i/lub poznanie go zapewnia usprawiedliwienie.

Zdanie podmiotowe w połączeniu z poprzedzającym je zdaniem: „przez Jego wiedzę”. Wiedza w języku hebrajskim nie ograniczała się jedynie do znajomości faktów, ale obejmowała również wiedzę moralną. Gdyby grzeszny człowiek umarł za nasze grzechy, nie przyniosłoby to żadnej korzyści.

Oczywiście, jeśli oba znaczenia są prawdziwe, a hebrajski można rozumieć w obu sposób, to być może oba są poprawne.

Pytanie: Czy w Iz 53,12, gdzie tekst mówi, że Jezus „wylał swoje życie aż do śmierci”, słowo oznaczające życie (lub duszę) odnosi się tutaj do jakiejś abstrakcyjnej, mistycznej istoty, czy też do Jego zwykłego życia fizycznego?

Odp.: Hebrajskie słowo oznaczające duszę, „nephesh”, może oznaczać zarówno duszę, jak i życie. Mówi ono, że ciało Jezusa fizycznie umarło, a Jezus trafił do grobu. Aby dokładniej zrozumieć, co dokładnie się wydarzyło i co Jezus uczynił po swojej śmierci, a przed zmartwychwstaniem, należy odwołać się do innych wersetów Biblii, takich jak 1 List Piotra 3:19-20.

P: Jaki jest związek między Iz 54,1–55,13 a Izajaszem 53?

Odp.: Pokazują one radosne skutki cierpienia Sługi z Księgi Izajasza 53. Księga Izajasza 54 opowiada o powiększaniu namiotów, a Księga Izajasza 55 mówi o tym, kto tam będzie. Księga Izajasza 54 mówi o rodzinie (54:1-5), małżeństwie (54:6-10) i mieście (54:11-17).

P: Kim są „opuszczeni” i „opuszczone miasta” w Iz 54,1 i nast., 3 i nast.?

Odp.: Przypomina to bezpłodną Sarę w momencie narodzin Izaaka. Kiedy Żydzi powrócili z wygnania, wiele wsi było opuszczonych lub miało zaledwie kilku mieszkańców. Będą się radować, ponieważ znów się zaludnią.

Pytanie: Jak i dlaczego w Iz 54:7 wszechwiedzący, bardzo kochający Bóg na krótką chwilę zapomniał o Izraelu i go opuścił?

Odp.: Bóg nie zapomniał o nich w tym sensie, że nie wiedział o ich istnieniu. Raczej zrezygnował z ochrony ich przed gniewem Asyryjczyków i Babilończyków.

Bóg jest bardzo cierpliwy, ale Jego cierpliwość ma swoje granice (1 Tesaloniczan 2:16; Księga Rodzaju 15:16; Objawienie 10:6; Psalm 2:5,12; List do Rzymian 2:5). Kiedy grzech i bunt trwają nieustannie, nadchodzi czas, w którym Bóg się tym zajmie.

Pytanie: W jaki sposób obietnica zawarta w Księdze Izajasza 54:9 przypominała tę z czasów Noego?

Odp.: Tak jak Bóg obiecał, że woda nigdy więcej nie zaleje całej ziemi, tak samo Bóg nie będzie już więcej karcił Żydów po wygnaniu. Ma to duże znaczenie, ponieważ po powrocie z wygnania Bóg pozostawił ich samym sobie na 400 lat przerwy w proroctwach, aż do czasu tuż przed przyjściem Chrystusa. Po Chrystusie Żydzi nigdy więcej nie mieli proroka ani nie otrzymali upomnienia od Boga. Nawet liczne prześladowania i Holokaust nigdy nie zostały uznane za karę od Boga za jakieś ich nieposłuszeństwa.

Pytanie: Kiedy, zgodnie z Iz 54:9, Bóg już nigdy nie będzie się gniewał ani nie będzie upominał Izraela?

Odp.: To, o czym mowa w Izajasza 54:9-17, nastąpi podczas Tysiąclecia.

Pytanie: Dlaczego w Iz 54:16-17 Bóg wspomina tutaj o kowalu i niszczycielu?

Odp.: Pierwszy z nich wytwarzał broń wojenną przeciwko Izraelowi, a drugi używał jej przeciwko Izraelowi. Sąd Boży nie dotyczy tylko tego drugiego, ale również tego pierwszego.

P: Czy fragment Iz 54:17a jest podobny do mitu o bogach Wikingów – Lokim i Balderze?

Odp.: Nie, to bzdura. Nawet gdyby tak było, to w historii mit wikingów powstał prawdopodobnie długo po napisaniu Księgi Izajasza, około 700 r. p.n.e. Różni się to znacznie od legendy wikingów, która głosiła, że wszystkie rośliny i drzewa (z wyjątkiem słabego jemioły) zgodziły się nigdy nie skrzywdzić Baldera ze względu na jego dobroć. Pozostali bogowie świętowali dobroć i niepokonaność Baldera, rzucając w niego włóczniami, a każda z nich zbaczała z kursu i mijała cel. Jednak zbuntowany bóg Loki sprawił, że pewna jemioła wyrosła na tyle długa i mocna, by posłużyć za włócznię, którą następnie wykonał. Loki przekazał ją innemu bogu, a ta zabiła Baldera. Nie ma zbytniego podobieństwa między tym dziwnym zachowaniem wobec osoby a Bożą obietnicą, że broń wojenna nie zwycięży nad ludem.

Pytanie: Jakiego rodzaju dziedzictwo otrzymaliśmy w Księdze Izajasza 54:17c i jakie dziedzictwo możemy pozostawić?

Odp.: Hebrajskie słowo nie odnosi się do czegoś przyszłego, co można by otrzymać w spadku, ale raczej do tego, co już się posiada. Otrzymaliśmy dziedzictwo w postaci pobożnego kraju, sprawiedliwych praw, a niektórzy z nas – rodziców, którzy dobrze nas wychowali. Możemy przekazać pobożne nauki i pobożny przykład: „Róbcie to, co mówię, i to, co robię”. Możemy pomóc naszym dzieciom w podejmowaniu mądrych decyzji.

P: W jaki sposób to „wielkie zaproszenie” z Iz 55:1 jest przekazywane dzisiaj?

Odp.: Jest to kosztowna uczta, choć dla wszystkich zaproszonych jest bezpłatna. Nasze zbawienie było bardzo kosztowne, opłacone krwią Jezusa Chrystusa, ale dla nas jest bezpłatne. Werset 2 mówi, że zamiast wydawać pieniądze na to, co nie daje zaspokojenia, powinniśmy bezpłatnie przyjść do tego, co je daje.

P: Czym są w Iz 55,3 pewne miłosierdzie Dawida?

Odp.: Izajasz 55:3 ukazuje Boże obietnice, które Bóg miłosiernie złożył Dawidowi, niezależnie od jego grzechu.

Pytanie: Co jest złego w niegodziwych myślach, o których mowa w Iz 55:7, jeśli nie realizujemy ich w czynach?

Odp.: Jest w nich wiele złego, ponieważ List Jakuba 1:14-15 mówi, że pożądanie, gdy się zrodzi, rodzi grzech. W Księdze Hioba 31:1 Hiob zawarł przymierze ze swoimi oczami, by nie patrzeć pożądliwie na dziewczynę. Jezus powiedział w Ewangelii Mateusza 5:28, że jeśli mężczyzna patrzy na kobietę z pożądaniem, to już popełnił cudzołóstwo w swoim sercu.

P: W Księdze Izajasza 55:8-9 czytamy, że drogi Boże są o wiele większe od naszych, a my jesteśmy jak koniki polne w porównaniu z Bogiem (Iz 40:22). Jak więc możemy cokolwiek wiedzieć o Bogu?

Odp.: Bóg jest o wiele mądrzejszy i potężniejszy od nas. Potrafimy porozumiewać się między sobą, więc nie zakładajmy, że Bóg nie jest wystarczająco mądry lub potężny, by móc się z nami komunikować. Jeśli ktoś nie przeczytał całej Biblii, a mimo to twierdzi, że nie możemy nic wiedzieć o Bogu, być może problem nie leży w przekazie, ale w odbiorze.

P: Jak powinno wpłynąć na nasze myślenie uświadomienie sobie, że drogi Boga są wyższe od naszych, o czym mowa w Iz 55:8-9?

Odp.: Jak powiedział pewien dobry nauczyciel Biblii, nie powinniśmy „obrażać się na to, co niewyjaśnione”. Bóg nie wyjaśnił nam, dlaczego czyni wszystko, co czyni – i nie musi tego robić. Czasami możemy przypuszczać, że dostrzegamy powód, dla którego coś się dzieje, ale czasami nie jesteśmy w stanie tego zrobić. Naszym obowiązkiem jest kochać Go i podążać za Nim, a nie kwestionować Jego decyzje.

P: Jak w Iz 55:11 słowo Boże trwa na wieki, skoro w 2 Krl 22 czytamy, że Księga Prawa zaginęła, a następnie została odnaleziona za panowania Jozjasza?

Odp.: Najpierw dwie rzeczy, które nie są odpowiedzią, a potem sama odpowiedź.

Chociaż słowo Boże rzeczywiście trwa w niebiosach (Psalm 119:89) i od czasów Izajasza 59:21 lud Boży zawsze będzie miał Jego słowo, to w tym miejscu chodzi o coś więcej.

Odpowiedź: Jeszcze zanim pierwsza Biblia pojawiła się na ziemi, a nawet zanim ziemia została stworzona, Słowo Boże już działało, aby wypełnić Jego wolę w tym wszechświecie. Bóg działa poprzez Biblię, ale bynajmniej nie ogranicza się do działania wyłącznie poprzez nią – wystarczy zapytać Abrahama i Henocha. Lud Boży zawsze będzie miał potrzebne mu wskazówki i słowa od Boga. Powinniśmy skupiać się raczej na naszej chęci słuchania, a nie martwić się o to, czy Bóg chce się z nami komunikować.

Inne wersety, które pokazują, że Słowo Boże będzie trwać na wieki, to Izajasz 40:8; 1 List Piotra 1:23-25; Psalm 119:91, 144, 160. Mamy pokładać nadzieję w Słowie Bożym, jak mówi Psalm 119:74, 81.

Słowo Boże skierowane tutaj do ludu z pewnością się spełni. Księga Izajasza 40–55 wydaje się stanowić kompletną część, a Izajasz 55:10–11 na końcu powtarza treść Izajasza 40:6–8, że Słowo Boże trwa na wieki i zostanie wypełnione.

Pytanie: Czy nauczanie zawarte w Księdze Izajasza 56:3-7 dotyczące obcych i eunuchów jest sprzeczne z Księgą Wyjścia 12:43 oraz Księgą Powtórzonego Prawa 23:1,3,7,8?

Odp.: Nie, ponieważ zarówno czasy, jak i przywileje są inne. W okresie Wyjścia oraz w czasach świątyni i Starego Przymierza Księga Powtórzonego Prawa 23:1 mówi, że mężczyzna wykastrowany nie może wchodzić do zgromadzenia. Księga Izajasza 56:3-7 mówi o przyszłym czasie, w którym to się zmieni – albo podczas Tysiąclecia, albo w Niebie. Oczywiście w czasach Nowego Testamentu wszyscy, którzy podążają za Jezusem jako Panem, są mile widziani jako wierzący, niezależnie od ich stanu fizycznego.

Jeśli sprzeciwiłeś się Bożemu zamysłowi dotyczącemu twojego życia, ale okazałeś skruchę i przyszedłeś do Chrystusa, to jest to dla ciebie szczególne powitanie. Musisz jednak zdać sobie sprawę, że nie jesteś sam. Każdy z nas, w jakiś sposób i w pewnym momencie, sprzeciwił się temu, czego Bóg pragnął dla naszego życia, ale jeśli oddamy Mu nasze życie, Bóg i tak może wykorzystać czas, który nam pozostał.

P: Czy Iz 56,3 wskazuje, że homoseksualizm będzie akceptowany w królestwie Bożym?

Odp.: W żadnym wypadku. Homoseksualiści nie są eunuchami, a Izajasz 56:3 wspomina o eunuchach, a nie o homoseksualistach. Eunuchami są mężczyźni, którym usunięto narządy płciowe, natomiast homoseksualiści posiadają narządy płciowe, z których jednak niewłaściwie korzystają.

P: Dlaczego w Iz 56,9 Bóg zaprasza dzikie zwierzęta, by ich pożarły?

Odp.: Wiesz, że praktyka religijna jest zła, gdy Bóg wzywa bestie, by przyszły i ich pożarły. Jest to metafora tego, że Bóg nie tylko pozwala innym krajom i duchowym „bestiiom” na ich zniszczenie, ale także pośrednio je wysyła jako akt sądu.

P: Dlaczego w Iz 56,10 strażnicy są upominani?

O: Praca ślepego lub śpiącego strażnika nie różni się od pracy czujnego strażnika, gdy nie ma zagrożenia. Jednak czujność jednej osoby może decydować o różnicy między bezpieczeństwem a katastrofą, gdy pojawia się niebezpieczeństwo. Bóg użył tutaj tej metafory w odniesieniu do duchowych strażników, których zadaniem było rozróżnianie tego, co dobre, od tego, co stanowi duchowe zagrożenie. Duchowi strażnicy (kapłani, lewici i ogólnie przywódcy religijni) mieli zostać osądzeni za to, że nie ostrzegali przed niebezpieczeństwem, gdy ono istniało. Dzisiaj, gdy pojawiają się herezje, niektórzy tak zwani przywódcy ograniczają się jedynie do stwierdzenia, że są one „dyskusyjne” lub „kontrowersyjne”, być może tylko po to, by zachować dobre stosunki ze wszystkimi.

Psy są tu wspomniane w pozytywnym kontekście. Psy były bardzo cennymi zwierzętami, ponieważ mają lekki sen i potrafią szczekać, gdy zbliżają się obcy. Z drugiej jednak strony niemy pies nie był zbyt przydatny. Przywódcy są niemymi psami, jeśli dbają tylko o siebie i nie ostrzegają innych.

Należy zauważyć, że nie polityka przywódców jest tu przedmiotem nagany, ale raczej ich charakter. Czy wybierając dziś przywódców, zwracamy uwagę wyłącznie na ich program, a zaniedbujemy kwestię ich charakteru? Izajasz 56:11-12 wskazuje, że Bóg również zwraca uwagę na ich charakter.

Pytanie: Co w Iz 56,12 mówi się o winie i napojach odurzających?

Odp.: Po pierwsze, uśpi to obawy, jakie możesz mieć o innych. Po drugie, osłabi twoją czujność, przez co nie będziesz dostrzegać zagrożeń.

P: Dlaczego w Iz 57:1 sprawiedliwy Bóg pozwala zginąć sprawiedliwym?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę cztery kwestie.

1. Bóg czasami dopuszcza, by sprawiedliwi zostali zabici, jak pokazują Ezechiel 13:19; List do Rzymian8:36 oraz Psalm 44:22. Nawet jeśli Bóg dopuści, byśmy zostali zabici, nadal mamy być Mu wierni (Księga Daniela3:18 ; Apokalipsa2:10 ).

2. Bóg nadal czuwa nad nami. Psalm 116:15 mówi: „Cenna jest w oczach Pana śmierć Jego świętych”.

3. Księga Izajasza 57:1 odpowiada na to, mówiąc, że czasami Bóg „ratuje” sprawiedliwych, pozwalając, by zostali zabici, aby uchronić ich przed złem. Złem tym może być strach, ból i udręka spowodowana straszną sytuacją. Złem tym może być również pokusa przekraczająca ich siły, która odciągnęłaby ich od Boga.

4. 1 List Piotra 1:4-7 przypomina nam, że krótkotrwałe próby, których doświadczamy na ziemi, są niczym w porównaniu z wiecznym bogactwem Nieba. Amen!

Pytanie: Co oni robili źle w Księdze Izajasza 57:4?

Odp.: Nie tylko oddawali cześć pogańskim bogom, praktykując złe obyczaje, ale Izajasz 57:4 mówi, że wyśmiewali wierzących, którzy czcili prawdziwego Boga. Wystawiali język na ludzi, zupełnie jak niegrzeczni ludzie dzisiaj.

Pytanie: Czy w Księdze Izajasza 57:5 naprawdę zabijali dzieci w dolinach?

Odp.: Niestety, bezbożni Żydzi naprawdę dopuszczali się tej nikczemnej zbrodni. Nauczyli się tej nikczemnej praktyki od Moabitów i Kananejczyków, którym nierozsądnie pozwolono pozostać w tej ziemi.

P: Co było złego w rozkładaniu łóżka na górze, o czym mowa w Iz 57:7?

O: Drugą najbardziej odrażającą praktyką religijną Kananejczyków była rytualna prostytucja. Imię bożka Molech (molek) oznaczało „króla” (melek), więc pójście do króla oznaczało w tym przypadku pójście do Molecha. J. Alec Motyer w książce „The Prophecy of Isaiah” (str. 474) ma jednak inne zdanie na temat tego słowa „król” w tym kontekście.

P: Czym jest „kamień potknięcia” w Iz 57,14?

Odp.: Kiedy ktoś pragnie zbliżyć się do Boga, przeszkodą jest wszystko, co mu w tym utrudnia lub uniemożliwia. Chociaż główną przeszkodą w tamtych czasach było oddawanie czci pogańskim bogom, przeszkodą może być wszystko, co oddala człowieka od Boga.

P: Czy w Iz 57,15 Bóg mieszka na wysokościach w wieczności, czy też mieszka wśród wierzących, jak mówi Ap 21,3?

Odp.: I to, i to. Wielu chrześcijan uważa, że Bóg jest zarówno poza czasem, jak i w czasie. Jezus chodził po tej ziemi w czasie, więc nie stanowi to dla Boga problemu, by znajdować się w czasie. Jednak Bóg obiecał swojemu ludowi życie wieczne jeszcze przed początkiem czasu (Tyt. 1:2).

P: W Księdze Izajasza 58:1 – kiedy powinniśmy głośno upominać ludzi o ich grzechach?

Odp.: Mamy głosić ewangelię, a istotną częścią głoszenia ewangelii jest mówienie ludziom o ich grzechach w ogóle. Sposób, w jaki to robimy dzisiaj, może różnić się od metod stosowanych w tamtych czasach. Jednak dźwięk trąby był jasny i jednoznaczny, i wasze głoszenie powinno być podobne.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Izajasza 58:3-9 Bóg nie zwrócił uwagi na ich post?

Odp.: Najpierw to, co nie jest odpowiedzią, a potem sama odpowiedź.

Nie jest to odpowiedź: Jeden z komentarzy twierdzi, że Bóg nie słuchał, ponieważ wyznawali religię kananejską zamiast religii Jedynego Prawdziwego Boga. Jest to jednak nieprawda, ponieważ w Księdze Izajasza 58:2 nadal szukali Prawdziwego Boga i prosili Go o radę. Można by argumentować, że byli synkretystami, próbującymi wyznawać zarówno religię kananejską, jak i wierzyć w Prawdziwego Boga, ale spośród wielu, wielu rozdziałów, w których Izajasz ostrzega ich przed czczeniem fałszywych bogów, rozdział 58 nie jest jednym z nich.

Odpowiedź: Hipokrytycznie próbowali podążać za Prawdziwym Bogiem. Izajasz powtarza wołanie ludzi, którzy zastanawiali się, dlaczego Bóg dopuścił do takiej katastrofy, skoro w rzeczywistości Go szukali. Ale jeśli pościsz, prosząc Boga o pomoc, a jednocześnie odmawiasz posłuszeństwa Bogu, dlaczego miałbyś oczekiwać jakichkolwiek rezultatów swojego postu?

Ich obrzędy religijne i posty nie zmieniły ich złych relacji z innymi. Jezus powiedział w Ewangelii Mateusza 5:23-24, że jeśli zamierzają złożyć ofiarę i przypomną sobie, że istnieje problem między nimi a ich bratem, powinni na razie odłożyć swoją ofiarę i najpierw pogodzić się z bratem.

Pytanie: Co Bóg sądzi o poście i innych praktykach religijnych, które nie uwzględniają uciśnionych i ubogich (Iz 58,5-8)?

Odp.: Bóg mówi, że nie jest to post, którego On pragnie. List Jakuba 1:27 również mówi, że czysta religia przed Bogiem polega na opiece nad sierotami i wdowami w ich utrapieniu oraz na zachowaniu się od zanieczyszczenia przez świat. Możemy oddawać cześć Bogu na swój własny sposób, tak jak nam się podoba. Albo możemy oddawać cześć Bogu tak, jak On tego pragnie, a On chce, abyśmy troszczyli się również o uciśnionych i potrzebujących.

P: Na czym kładzie się nacisk w Iz 58:8-10?

O: Podobnie jak w wielu innych miejscach, Izajasz 58:8-10 mówi o Bożym wybawieniu i przywróceniu błogosławieństwa. Jednak Izajasz 58:8-10 podkreśla, jak szybko to nastąpi, gdy ci obłudni ludzie przestaną być obłudnikami i będą praktykować „prawdziwą religię” z Listu Jakuba 1:27 oraz pomagać innym.

P: Jak powinniśmy dziś domagać się sprawiedliwości, o czym mowa w Iz 59:4?

Odp.: Chrześcijanie powinni pragnąć sprawiedliwości nie tylko dla siebie, ale dla wszystkich. Biblia bardzo jasno stwierdza, że mamy obowiązek domagać się sprawiedliwości dla uciśnionych (Jeremiasz 7:6;22:16 ; Izajasz1:17 ). Ponadto powinniśmy modlić się „Przyjdź królestwo Twoje”, tak jak uczynił to Jezus w Modlitwie Pańskiej, aby nadeszła ostateczna sprawiedliwość Boża.

P: Jakie są etapy prawdziwej skruchy opisane w Iz 59:12-15?

Odp.: Czy to jest prawdziwa skrucha? Zrozumienie i przyznanie się do tego, co zrobiliśmy, oraz szczere żal za konsekwencje, jakie nasze czyny pociągnęły za sobą dla nas samych i dla innych?

Nie, to nie wszystko, co składa się na prawdziwą skruchę, a jedynie jej część. Obejmuje ona również wyznanie, że zgrzeszyliśmy przeciwko Bogu, który jest święty, jak uznał Dawid w Psalmie 51:4a. Obejmuje ona również zobowiązanie, by więcej tego nie robić. Obejmuje ona również zadośćuczynienie, o ile jest to możliwe. Na przykład, jeśli coś ukradłeś, możesz szczerze żałować, wyznać to Bogu i nigdy więcej tego nie robić, ale musisz też to zwrócić.

Pytanie: Co w wersetach Iz 59:18 i 66:6 oznacza „spłata” lub „odpłata”?

Odp.: W obu wersetach chodzi o to, że Bóg w pełni odpłaca niepokutującym złoczyńcom za zło, które popełnili.

P: Czy fragment Iz 60:1-10 odnosi się do odrodzonej Jerozolimy w Tysiącleciu, czy też do Kościoła?

Odp.: Dyspensacjonaliści i inni premilenialistyczni twierdzą, że jest to oczywiste odniesienie do Izraelitów w Tysiącleciu. Jednak zwolennicy teologii przymierza i inni amilenialistyczni nie widzą żadnej roli dla Izraela po zmartwychwstaniu Jezusa, więc twierdzą, że chodzi o Kościół tuż przed, w trakcie lub po powrocie Chrystusa. (Wielu amilenialistów nie wierzy w pochwycenie).

Wszystkie te szczegóły – bogactwa morza, wielbłądy, Midian, Efa, Saba (w Jemenie), stada z Kedar (w Arabii Saudyjskiej), Tarsisz (prawdopodobnie południowo-zachodnia Hiszpania) itp. – wydają się nieco przesadzone w odniesieniu do czegoś, co nie ma żadnego związku z rzeczywistością fizyczną, zgodnie z punktem widzenia zwolenników teologii przymierza. Nawiasem mówiąc, Efa była odgałęzieniem Midianu zgodnie z Księgą Rodzaju 25:4; 1 Kronik 1:33.

Czy jako poganin i współczesny chrześcijanin bardziej oczekujesz obfitości wielbłądów z Midianu, czy też obfitości wielbłądów ze Saby? Czy uczyłeś swoje dzieci konkretnie o znaczeniu baranów z Nebajota (prawdopodobnie Nabatei w północnej Arabii)? A może, jako osoba wierząca w teologię przymierza, twoje udawane zainteresowanie tymi szczegółami jest tylko pozorem?

Zgodnie z poglądem przedtysiącletnim podczas Tysiąclecia Bóg odnowi świątynię żydowską, będą składane ofiary na pamiątkę, a także zostanie pokazane, jak powinien wyglądać naród izraelski oraz jakie powinny być relacje innych narodów z Izraelitami. Narody, które uciskały Izrael, nadal będą tu istniały i skorzystają z okazji, by błogosławić i służyć Izraelowi, który wcześniej uciskały.

Jednak niektóre fragmenty tej przepowiedni, takie jak brak słońca i księżyca jako źródeł światła w Księdze Izajasza 60:20, odnoszą się do czasów Nowego Jeruzalem oraz nowego nieba i nowej ziemi.

Pytanie: Dlaczego w Iz 60,6 jest napisane, że obcokrajowcy przyniosą złoto i kadzidło, skoro Trzej Królowie przynieśli Jezusowi mirrę, a także złoto i kadzidło?

Odp.: Podczas pierwszego przyjścia Chrystusa przynieśli oni te dary wraz z mirrą. Jednak Izajasz 60:6 odnosi się do czasu po drugim przyjściu Chrystusa w chwale, a o mirrze już nie ma mowy. Komentarz biblijny „The Believer’s Bible Commentary” (str. 985, 1207) sugeruje, że mirra była również symbolem cierpienia Chrystusa, ponieważ używano jej do owijania zwłok.

P: Dlaczego w Iz 60:9 wspomniano o Tarszisz?

Odp.: Prawdopodobnie chodzi tu o Tarsisz (Tartessus) w odległej Hiszpanii, a nie o Tarsisz (Tarsus) w Azji Mniejszej. Ten Tarsisz, położony na zachód od Gibraltaru, był najdalej na zachód położonym miastem, jakie znali.

P: Jakie znaczenie mają otwarte bramy w Iz 60,11?

A: Bramy wyglądają ładnie i dają poczucie bezpieczeństwa, ponieważ można je zamykać lub otwierać. Jednak te bramy są zawsze otwarte – zarówno dlatego, że nie ma już żadnego zagrożenia, jak i z powodu nieustannego napływu darów.

P: Jaki jest temat fragmentu z Księgi Izajasza 61:1-9?

O: Księga Izajasza 61:1-9 jest ilustracją życia wierzącego. Jest to fragment zawierający dobrą nowinę dla ubogich, w którym znajduje się 15 kontrastów. Oto trzy rodzaje kontrastów oraz wersety, w których się one pojawiają.

Dwie strony charakteru Boga:

2a. Rok łaski Pana i dzień pomsty naszego Boga

8a. Bóg miłuje sprawiedliwość, ale nienawidzi grabieży i nieprawości

Czas na odbudowę:

4a. Odbudujmy dawne ruiny

4b. Odnowić miejsca od dawna spustoszone

4c. Odnowić zrujnowane miasta, spustoszone od pokoleń

Jak Bóg nas zmienia:

1a. Uleczy złamanych na duchu

1b. Głosi wolność jeńcom

1c. Głosi wolność więźniom

2b. Pociesza wszystkich, którzy płaczą

3. Pociesza tych, którzy opłakują w Syjonie

4. Korona piękna zamiast popiołów

5. Olej radości zamiast żałoby

6. Szata chwały zamiast ducha rozpaczy

7a. Od wstydu do podwójnej części pierworodnego

7b. Od upokorzenia do radości

Zauważmy, że te trzy rodzaje kontrastów przeplatają się ze sobą. Kiedy Bóg nas przemienia (werset 1), rozpoznajemy Jego działanie i charakter (werset 2), ale dopiero po tym, jak dojrzejemy i odbudujemy wszystko dla Boga, możemy jeszcze głębiej poznać Jego charakter (werset 8). Nie chodzi o to, że najpierw musimy pracować nad odbudową, a dopiero potem Bóg nas uświęca, ani o to, że Bóg najpierw nas uświęca, a potem my odbudowujemy – oba te procesy przebiegają równolegle.

Pytanie: Kiedy spełniło się proroctwo z Iz 61:1-11?

Odp.: Mówcą jest tu Mesjasz. Częściowo spełniło się to, gdy Jezus przyszedł po raz pierwszy, zgodnie z tym, co sam Jezus powiedział w Ewangelii Łukasza 4:16-21. Jednak Jezus nie przeczytał całego fragmentu i nie stwierdził, że się wypełnił, a jedynie jego pierwszą część. Wszystko to ostatecznie spełni się, gdy Jezus powróci.

P: Co fragmenty z Iz 61,1 oraz Iz 63,7; 9; 10-14 mówią o Trójcy Świętej?

Odp.: Nie dowodzi to istnienia Trójcy Świętej, ale ukazuje jeden z jej aspektów – trójjedność Boga oraz współdziałanie trzech Osób Trójcy Świętej. Duch (Duch Święty) Pana Boga (Ojca) spoczywa na Mnie, Namaszczonym (Mesjaszu, Jezusie). W Księdze Izajasza 63 pojawia się Ojciec, Pan w Iz 63,7, Anioł Jego Obecności (Jezus) w Iz 63,9 oraz Duch Pański w Iz 63,10,11,14.

Pytanie: Co Bóg obiecuje w Księdze Izajasza 61:2 i następnych wersetach?

Odp.: Hebrajskie słowo „naqam” ma szerszy zakres znaczeniowy niż jakiekolwiek pojedyncze słowo w języku angielskim. Oznacza ono połączenie przywrócenia, zadośćuczynienia i zemsty. Jest to połączenie przywracania dobrych rzeczy tym, którzy powinni je otrzymać, oraz złych rzeczy tym, którzy powinni je otrzymać. Jednak znaczenie tego słowa w tym kontekście zdecydowanie obejmuje również zemstę, ponieważ następny rozdział szczegółowo o tym mówi.

P: Jak, zgodnie z Iz 61:2, chrześcijanin może żyć w roku łaski Pańskiej, a jak nie?

Odp.: Po pierwsze, rok łaski Pańskiej już nadszedł; sam Jezus go zaprowadził; żyjemy w epoce łaski (a nie Prawa). Nie musisz więc nic robić, aby zaprowadzić rok łaski Pańskiej; Jezus już wszystko uczynił. Jednak to, czy zdecydujemy się to przyjąć i żyć zgodnie z tym, co nam zostało dane, leży w naszej odpowiedzialności. W czasach Starego Testamentu, kiedy skończyło się wygnanie, dla większości Żydów nie miało to żadnego znaczenia; oni i ich potomkowie nigdy nie powrócili do Ziemi Obiecanej. Podobnie my też musimy zdecydować się żyć zgodnie z Bożymi obietnicami. Czy żyjemy, ufając Bogu, polegając na Nim, kochając Go i wreszcie czerpiąc radość z Jego obecności, czy też jesteśmy „gdzie indziej”, gorączkowo poszukując w innych miejscach naszej radości, celu i spełnienia? Nie bądź chrześcijaninem, który jest „gdzie indziej”.

Pytanie: Czym jest „olej radości” z Iz 61,3?

Odp.: To wyrażenie pojawia się w Piśmie Świętym tylko w dwóch innych miejscach: w Psalmie 45:7 oraz w Liście do Hebrajczyków 1:9, który cytuje Psalm 45:7. We wszystkich tych przypadkach odnosi się ono do daru pochodzącego od Mesjasza.

P: Dlaczego w Iz 61,7 Izrael miałby otrzymać podwójną porcję błogosławieństwa?

Odp.: Jedynym innym przypadkiem, w którym pojawia się pojęcie „podwójnej części”, jest sytuacja dotycząca pierworodnego syna. Zgodnie z Księgą Powtórzonego Prawa 21:17 miał on otrzymać podwójną część, czyli dwa razy więcej niż pozostali synowie. Syjon/Izrael był uważany za pierworodnego syna w Księdze Wyjścia 4:22-23. Oczywiście, gdy odwrócili się od Boga, otrzymali podwójną karę, o czym mowa w Księdze Izajasza 40:2.

P: Dlaczego w Księdze Izajasza 62:1-2 Bóg tak bardzo troszczy się o to, czy jesteśmy sprawiedliwi, czy nie?

Odp.: Chociaż Pismo Święte prawdopodobnie nie podaje wszystkich powodów, jakie Bóg miał na myśli, możemy dostrzec co najmniej trzy:

Bóg stworzył nas dla swojej chwały, a my wielbimy Go, wychwalając Go słowami, czynami i naszym życiem. Z tym wiąże się fakt, że nasze sprawiedliwe świadectwo o Bogu zawstydza szatana.

Dla naszego własnego dobra, zarówno w tym życiu, jak i w przygotowaniu do życia wiecznego.

Dla dobra innych ludzi, aby być dla nich dobrym świadkiem. Nasze życie jest „listem od Chrystusa” skierowanym do innych ludzi (2 Kor 3,2-3) i powinniśmy być święci, ponieważ mamy „świecić jak światła na świecie”, „głosząc słowo życia” (Flp2:15 -16).

P: Jakie znaczenie ma nowe imię w Iz 62,2?

Odp.: Imię lub tytuł w znacznym stopniu kształtują to, jak postrzegają cię inni, a to, jak postrzegasz swoją tożsamość, w znacznym stopniu kształtuje twój charakter. Lud Boży otrzyma zupełnie nowe imię, które nie zostało tutaj podane. Dzisiaj nosimy Imię Chrystusa i nazywamy się chrześcijanami. Chwała Bogu, że nosimy to imię, ale upewnijcie się, że nosicie je godnie, z czcią, a nie z hańbą. Każdy chrześcijanin jest świadkiem Chrystusa. Mam szczerą nadzieję, że jesteście dobrymi świadkami, a nie złymi, ale każdy chrześcijanin jest świadkiem Chrystusa.

Pytanie: Dlaczego w Iz 62,4-5 Bóg ma w nas upodobanie?

Odp.: Imię podane tutaj, Hephzibah, oznacza „Moja radość jest w niej”. To pokazuje, że możemy mieć w pełni odnowioną relację z Bogiem. Pismo Święte nie mówi wprost, dlaczego Bóg czerpie radość z nas, kruchych, ubogich i grzesznych stworzeń, ale daje nam wiele wskazówek. Zostaliśmy stworzeni, aby wielbić Boga. 1 List Jana 4 pokazuje, że Bóg faktycznie mieszka w nas. Można przypuszczać, że Duch Święty może doświadczać naszego życia razem z nami. Wreszcie, Bóg jest naszym Ojcem i tak jak dobry ziemski ojciec czerpie radość ze swoich dzieci, tak Bóg czerpie z nas jeszcze większą radość.

Pytanie: Na co powinni dziś czuwać Boży strażnicy, o czym mowa w Księdze Izajasza 62:6-8?

Odp.: W sensie dosłownym strażnicy mieli wypatrywać niebezpieczeństw i wrogów zbliżających się do miasta, które mieli chronić. W sensie przenośnym mamy wypatrywać dwóch rzeczy negatywnych i jednej pozytywnej. Mamy czuwać i ostrzegać innych przed zagrożeniami dla ludu Bożego oraz przed nadchodzącymi wrogami. Z drugiej strony, w sensie pozytywnym, mamy czuwać na Boga i obserwować Jego działanie. Wszyscy jako wierzący powinniśmy czuwać i modlić się. Powinniśmy wypatrywać spełnienia Bożych obietnic.

P: Jakie dwa pytania zostaną zadane w Iz 63:1-2?

Odp.: Są to: „Kto to jest?” oraz „Dlaczego Twoje szaty są czerwone?”. To sam Bóg. Jego szaty są czerwone od Bożego gniewu; czerwone jako zapowiedź krwi tych, którzy nienawidzą Boga. Bozra, współczesna Buseirah w Jordanii, była stolicą Edomu.

P: Dlaczego w Iz 63:1 wspomniano tutaj o Edomie?

Odp.: Istnieje tu znaczenie bezpośrednie i znaczenie ogólne.

W sensie bezpośrednim lud Edomu był potomstwem Ezawa, brata Jakuba. Chociaż byli oni biologicznie blisko ludu Bożego, nienawidzili go. Edom oznacza „czerwony”, co jest trafne, ponieważ będzie tam krew tych, którzy nienawidzą ludu Bożego.

W sensie ogólnym Edom jest tutaj metaforą każdej osoby, a zwłaszcza każdego narodu lub organizacji, które wystąpiły przeciwko Bogu i Jego ludowi.

Pytanie: W Iz 63,1-3, gdzie jeszcze pojawia się ten obraz Boga lub Mesjasza w szacie skropionej krwią?

Odp.: W Starym Testamencie wzmianka o tym znajduje się również w Księdze Joela 3:13. W Nowym Testamencie o winogronach gniewu i tłoczni do winogron mowa jest w Apokalipsie św. Jana 14:17-20. To Jezus jest tym, który depcze tłocznię gniewu Bożego w Apokalipsie św. Jana 19:13-16.

Poza Biblią żydowski komentarz Targum Palestina do Księgi Rodzaju 49:11 mówi: „Jakże piękny jest Król Mesjasz! Opasując biodra i wyruszając na wojnę przeciwko tym, którzy go nienawidzą, zabije królów wraz z książętami i sprawi, że rzeki zabarwią się na czerwono krwią ich poległych, a jego wzgórza staną się białe od tłuszczu ich potężnych; jego szaty będą zanurzone w krwi, a on sam będzie jak sok z tłoczni wina”.

Pytanie: Co symbolizuje Mesjasz tłoczący winiarnię w Księdze Izajasza 63:3-4?

Odp.: Odnosi się to do przyjścia Chrystusa i sprowadzenia gniewu Bożego, jak pokazano w Apokalipsie 14:19-20; 19:11-16.

Pytanie: Czy w Iz 63:3 nikt nie będzie towarzyszył Jezusowi, gdy powróci w chwale, czy też zastępy niebieskie będą z Nim wRev 19:14 ?

Odp.: Jedno i drugie, ponieważ nie jest to jedno wydarzenie, lecz dwa wydarzenia następujące jedno po drugim. Izajasz 63:3 nie odnosi się do pojawienia się Chrystusa w chwale, ale raczej do Chrystusa, który sam, tuż przed tym wydarzeniem, depcze tłocznię gniewu Bożego. Nikt nie tłoczył tłoczni wraz z Chrystusem i nikt z narodów nie udzielił Mu wsparcia. Kiedy Jezus przyjdzie, jak opisano w Objawieniu 19:14, armie niebieskie będą podążać za Nim. Pragniemy być obywatelami nieba, a nie narodów, które zbierają się przeciwko Bogu.

Pytanie: Dlaczego w Iz 63:6 i Jr 51:57 Bóg ma upajać ludzi, skoro pijaństwo jest złe zgodnie z Ef5:18 , a pośrednio także w Iz5:22 ?

Odp.: Nie powinniśmy się upijać, czy to winem, innym alkoholem, czy czymkolwiek innym. Jednak Bóg upoi ich swoim gniewem, a Bóg może to uczynić tak, jak tylko zechce. Nie ma tu mowy o alkoholu.

Być może rzeczywiście będą odurzeni, czy to z powodu niedotlenienia mózgu, czy z innych przyczyn. Jednak ten werset może być po prostu metaforą: będą się chwiać, jakby byli pijani, z powodu wielkiego cierpienia.

P: Co pokazują fragmenty z Iz 63,16 (dwukrotnie); Iz 64,8 oraz Mal 2,10 na temat tego, że Bóg jest naszym Ojcem?

Odp.: Te cztery fragmenty Starego Testamentu nauczają, że Bóg jest Ojcem dla wierzących. Nie oznacza to relacji seksualnej, ale metaforycznie to, że On nas stworzył i troszczy się o nas. Jednak ta bliskość z Bogiem jako naszym Ojcem pojawia się tylko w czterech miejscach, więc nie była to główna tematyka Starego Testamentu. W Nowym Testamencie jest ona jednak znacznie bardziej widoczna.

P: Co ten fragment z Iz 63,9-11 mówi o Bogu?

Odp.: Werset ten wspomina o Bogu, o „Aniele Jego Obecności”, który ich wybawił, oraz o Duchu Świętym Boga. W rzeczywistości odnosi się to do Trójcy Świętej.

Kiedy Bóg prowadził lud przez pustynię, nawet wtedy stanowili oni „zróżnicowaną grupę”. Słowo „zróżnicowana” oznacza „różnorodną”, w tym sensie, że niektórzy są dobrzy, inni przeciętni, a jeszcze inni źli. Łatwo jest dostrzec, w jaki sposób Bóg może okazywać łaskę posłusznym i karać nieposłusznych. Trudniej jest jednak zrozumieć, w jaki sposób Bóg postępuje z grupą złożoną z różnorodnych osób.

Pytanie: W jaki sposób Bóg odczuwa cierpienie w Księdze Izajasza 63:9?

Odp.: Bóg nie odczuwa bezpośrednio cierpienia ani udręki. Ale kiedy Jezus cierpiał, umierając na krzyżu za nasze grzechy, z pewnością odczuwał udrękę. On dokładnie wie, jak to jest cierpieć i dźwigać na sobie ciężar naszej winy. Bóg może w pełni wczuć się w nasze kłopoty i ciężar grzechu.

P: W Iz 63,10 i Ef 4,30 – w jaki sposób ludzie mogą zasmucać Ducha Świętego?

Odp.: Izraelici na pustyni zasmucili Ducha Świętego, gdy zatwardzili swoje serca i zbuntowali się przeciwko Bogu. Paweł, zwracając się do chrześcijan, mówi im, by nie zasmucali Ducha Świętego, co oznacza, że chrześcijanie mogą zasmucać Ducha Świętego. Kiedy nieustannie jesteśmy nieposłuszni Bogu, zasmucamy Ducha Świętego. Oczywiście, ponieważ tylko istota osobowa posiada emocje, świadczy to o tym, że Duch Święty jest istotą osobową.

P: Jakie są kluczowe aspekty tej modlitwy zawartej w Iz 63,15–64,12?

Odp.: Niektórzy mogliby powiedzieć, że modlitwa ta zaczyna się w wersecie 7. Niezależnie od tego jest to połączenie modlitwy uwielbienia, modlitwy wyznania grzechów oraz modlitwy błagalnej o pomoc. W Księdze Izajasza 64:8 przyznaje się, że są bezradni, że Bóg jest ponad wszystkim i że w tej modlitwie nie stawia się Bogu żadnych warunków. Chociaż modlitwa rozpoczyna się uwielbieniem, to w Księdze Izajasza 63:15 chwali się Boga za Jego „tęsknotę i współczucie”, a od tego momentu te trzy elementy przeplatają się ze sobą. Ostatecznie jest to modlitwa zaufania, którą powinni odmawiać ludzie świadomi, że zasługują na gniew Boży.

Modlitwa ta stanowi piękny chiasmus.

Pan spogląda z góry ze swojego domu w niebie; Jego miłosierdzie jest powstrzymane. Iz 63:15-16

- Jesteśmy Twoim ludem, Boże, choć nie zachowujemy się tak, jakbyśmy nim byli. Iz 63,17-19

- - Narody drżą, gdy objawiasz swoje oblicze, Boże. Iz 64,1-3

- - - Nikt nie jest podobny do Boga. Pomaga tym, którzy w Nim pokładają nadzieję, ale nie ignoruj Jego gniewu. Iz 64,4-5

- - My jednak więdniemy z powodu naszych grzechów, a Ty, Boże, ukryłeś swoje oblicze. Iz 64,6-7

- Ale Ty nadal jesteś naszym Ojcem, więc spójrz na swój lud. Iz 64,8-9

Dom Pański na Syjonie leży w ruinach; czy nadal będziesz się wstrzymywać? Iz 64:10-12

Pytanie: Czy w Iz 63,17 można powiedzieć, że Bóg sprawił, iż zboczyli z Jego dróg i zatwardził ich serca?

Odp.: Nie, Bóg nie uczynił tego bezpośrednio, ale celowo dopuścił do okoliczności, które poddały ich próbie, a oni tej próbie nie sprostali. Mimo że ponieśli porażkę, Izajasz prosi tu Boga o miłosierdzie.

Bóg zatwardza serca tych, którzy najpierw sami je zatwardzają, tak jak w przypadku faraona. Bóg może sprawić, że serce człowieka stanie się niezwykle twarde, jak w Liście do Rzymian 1:21-32. W tym wersecie Izajasz ubolewa, że Bóg sprawił, iż Jego własny lud zbłądził, i zatwardził ich serca. W przypadku osoby lub ludu, który waha się między posłuszeństwem a grzechem, jeśli po prostu pozostają po stronie grzechu, Bóg może z nimi postąpić. W Apokalipsie 3:15-16 Jezus powiedział kościołowi w Laodycei, że wolałby, aby byli albo zimni, albo gorący, ale ponieważ byli letni, zamierzał ich wypluć ze swoich ust.

Więcej informacji znajdziesz w omówieniu Księgi Wyjścia 7:22.

Pytanie: Jakie dwie różne rzeczy ten werset z Księgi Izajasza 64:3 uczy o Bogu?

Odp.: Bardziej oczywistą częścią jest to, że Bóg jest potężny i potrafi dokonywać wielkich rzeczy. Druga część dotyczy tego, że Bóg często czyni rzeczy nieoczekiwane.

P: W jaki sposób, zgodnie z Iz 64:4 i Iz 63:11, wspominanie dawnych dni wzmacnia naszą relację z Bogiem?

Odp.: Kiedy wspominamy wielkie rzeczy, które uczynił Bóg, daje nam to wytrwałość i siłę, by ufać Jego mocy i wierności. Daje nam to nadzieję na przyszłość. Jednak na głębszym poziomie przypominamy sobie również wszystko, czego nauczyliśmy się o charakterze Tego, któremu służymy.

P: W Iz 64,6; Iz 1,18 oraz Zach 3,3-4 w jaki sposób życie ludzi, a nawet ich dobre uczynki, przypomina brudne, poplamione szmaty?

Odp.: Kiedy patrzysz na osobę ubraną w brudne ubrania i czujesz jej zapach, po prostu odczuwasz potrzebę, by się od niej odsunąć. Nawet gdy twoje własne niemowlę ma brudną pieluchę, chcesz ją zmienić, ale nie jest to jedno z twoich ulubionych zajęć. Kiedy Bóg patrzy na grzeszną osobę – a wszyscy jesteśmy grzeszni – Bóg odczuwa coś podobnego. Ale teraz, jako wierzący, jesteśmy obmyci chrztem Chrystusa i odziani w Chrystusa, i sprawiamy Bogu radość.

P: Dlaczego w Iz 64,7 Izajasz mówi, że nikt nie wzywa Boga, zwłaszcza że sam Izajasz wzywał Boga?

Odp.: W bezpośrednim kontekście Izajasz mówi o nieposłusznych Izraelitach. Jednak ogólnie rzecz biorąc, nikt nie wzywa Boga, chyba że Bóg go przyciąga. (Kalwiniści twierdzą, że Bóg przyciąga tylko niektórych, a niekalwiniści – że Bóg przyciąga przynajmniej w pewnym stopniu każdego).

Więcej informacji znajdziesz w omówieniu Izajasza 45:19.

Pytanie: W jaki sposób, jak stwierdzono w Księdze Izajasza 64:8, Bóg jest garncarzem?

Odp.: Bóg jest jak kosmiczny garncarz przynajmniej pod sześcioma względami.

1. Wybiera glinę, z której uformuje naczynie zgodnie ze swoimi celami.

2. Jest Stwórcą naczynia.

3. Proces przekształcania naczynia

4. Utwardzanie naczynia

5. Ma prawo używać, sprzedawać lub zniszczyć garnek według własnego uznania.

6. Tworzy wszelkiego rodzaju naczynia do wszelkiego rodzaju zastosowań.

Pytanie: Czego uczy nas fragment z Księgi Izajasza 64:10-12 na temat tego, kiedy powinniśmy wołać do Boga?

Odp.: Jest to lament nad cierpieniem i wygnaniem ludu. Bóg nie tylko pozwolił, by znaleźli się w trudnej sytuacji, ale także celowo sprawił, że znaleźli się w niej z powodu ich ciągłego grzeszenia. Księga Izajasza 64:6-7,9 pokazuje zarówno to, że na to zasłużyli, jak i to, że rozumieli i przyznawali, iż na to zasłużyli. Wiedzieli, że nie mają prawa oczekiwać niczego od Boga. Mimo to wołali do Niego. Okazywali skruchę – a przynajmniej niektórzy z nich – i jest to wołanie o miłosierdzie, a nie o to, by otrzymać to, na co zasłużyli.

Jeśli ktoś pogrąża się w spirali grzechu i (słusznie) czuje, że Bóg miałby prawo po prostu go porzucić, powinien mimo wszystko wołać o Boże miłosierdzie. Bóg nadal nas kocha i czerpie radość z naszego zbawienia. Módlcie się, aby zerwano więzy grzechu. Módlcie się, aby Bóg uwolnił ich przynajmniej od niektórych konsekwencji ich nieposłuszeństwa. Oczywiście Bóg już ocalił swoje dzieci przed najgorszymi konsekwencjami nieposłuszeństwa, nie wysyłając ich do piekła. Dobrze jest prosić Boga, aby ocalił ich przed innymi konsekwencjami nieposłuszeństwa. Jeśli Bóg to uczyni, to świetnie. Jeśli nie, potraktuj to jako karę i wytrwaj w niej z niezachwianą wytrwałością, mając na uwadze List do Rzymian 8:28. Bądź gotów świadczyć innym o tym, co zrobiłeś i jak Bóg cię od tego ocalił.

P: Czy Iz 65:1-5 odnosi się do pogan czy do Żydów?

Odp.: Do obu. Izajasz 65:1 odnosi się do objawienia się Boga tym, którzy Go nie szukali, co według Pawła w Liście do Rzymian 10:20 oznacza pogan. Stało się to jednak po tym, jak Bóg „przez cały dzień” wyciągał ręce do buntu ludu, a to odnosi się do Żydów, jak mówi Paweł w Liście do Rzymian 10:21.

P: W jaki sposób, zgodnie z Iz 65:2-7, Bóg wyciągał ręce ku „ludowi upartemu”?

Odp.: Bóg zaoferował niepokutującemu Izraelowi zbawienie i wyzwolenie oraz przemawiał do nich przez proroków, a mimo to oni nadal podążali własną drogą (Izajasz 65:2), wzbudzali gniew Boży (Izajasz 65:3-5), a Bóg im za to odpłaci (Izajasz 65:6-7). Bóg powiedział, że nie zniszczy ich wszystkich, ponieważ niektórzy szukali Boga (Iz 65,8-10), ale to do większej grupy Bóg wyciągnął rękę.

Uderza to w sedno koncepcji kalwinizmu zwanej „brakiem spraw przegranych”, omawianej przez kalwinistę Michaela Hortona i innych. Ponieważ Bóg jest wszechmocny i wszechwiedzący, twierdzą oni, że nic, co Bóg czyni, nigdy nie kończy się niepowodzeniem, a sytuacja, w której komuś oferuje się zbawienie, a ten ginie z powodu odmowy, byłaby porażką ze strony Boga. Ale przeczytaj ten rozdział, a zobaczysz Boga, który „wyciągał [Swoje] ręce” bezskutecznie w stosunku do większości ludzi, do których je wyciągał. Jak wskazuje „The MacArthur Bible Commentary” (str. 840–841), w Księdze Izajasza 65:7 Bóg będzie działał w ramach sądu, a nie zbawienia, aby ukarać grzech tych, do których wyciągał swoje ręce.

Pytanie: W Iz 65,3-5, w jaki sposób niektórzy ludzie dzisiaj próbują osiągnąć świętość własnymi siłami?

Odp.: Ludzie ci składali ofiary w ogrodach, co nie było dozwolone. Ogrody były miejscami, w których ofiary składali wyznawcy bogów płodności. Składali ofiary na cegłach, podczas gdy ołtarze powinny być budowane z kamieni. A jednak poprzez swoje czyny, sposób odżywiania się, odmowę obcowania z pewnymi osobami oraz powstrzymywanie się od pewnych czynności starają się pokazać, jak bardzo są uduchowieni. Czasami to, co niektórzy uważają za świętość, jest po prostu świętym elitaryzmem. Ale czy kiedykolwiek zapytałeś Boga: Jak chcesz, abym był święty?

Jednym z przykładów świętości wymyślonej przez samych ludzi jest sytuacja, w której ofiarowują dar, a jednocześnie chcą, by ich imiona zostały upamiętnione w związku z tym darem.

Innym przykładem jest grecki filozof Pitagoras, który dokonał postępów w matematyce i muzyce, a zabraniał swoim wyznawcom spożywania fasoli; najwyraźniej ludzie nie powinni być „muzykalni” w ten sposób. Dzisiaj wyznawcy dżinizmu nie powinni jeść po zmroku, ponieważ po zmroku nie widzi się tak dobrze i mogliby przypadkowo zjeść w swoim pożywieniu zwierzę, takie jak mucha lub robak.

Pyt.: Kim są bogowie szczęścia i losu w Księdze Izajasza 65:11 i następnych wersetach?

Odp.: Chociaż mogły to być konkretne bożki, nie znamy żadnego konkretnego bożka z tamtych czasów, który symbolizowałby szczęście i przeznaczenie. (Można je znaleźć wśród trzech sióstr z mitologii greckiej oraz al-‘Uzza, al-Lat i Manat z mitologii arabskiej, ale pojawiły się one później.) Ogólnie rzecz biorąc, ludzie czcili bożki z dwóch powodów: aby zapewnić sobie sprzyjające okoliczności w tym życiu oraz długie życie, a czasem także dobre życie pozagrobowe.

P: Jakie są dwa różne sposoby, w jakie niektórzy ludzie odwracają się od Pana, o których mowa w Iz 65,11a?

Odp.: Nie jest to rzadkością i dzieje się to przynajmniej na dwa sposoby.

W sposób wyraźny ludzie porzucają podążanie za Bogiem, ponieważ mają coś innego, czemu oddają się z całą miłością. Może to być inna religia, bogactwo, sława, wykształcenie i wiedza, związek lub niewierzący członkowie rodziny. Czasami, aby to zrekompensować, ludzie próbują wymyślić własną drogę do świętości.

W sposób ukryty ludzie mogą stopniowo, powoli oddalać się od Boga, nie znajdując czasu ani energii, by za Nim podążać. Troski tego świata, skupienie się na rzeczach innych niż Bóg, mogą po prostu wyprzeć ich oddanie Bogu.

Musimy wystrzegać się pierwszej drogi, ale jeszcze bardziej musimy wystrzegać się drugiej, która jest bardziej subtelna.

Pytanie: Co ci, których nazywa się Żydami, sądzą w Iz 65,15 i nast.; Iz 62,2 i nast. o tym, że słudzy Boży otrzymali inne imię, którym mają być nazywani?

Odp.: To dobre pytanie, które warto im zadać. Chrześcijanie wierzą, że zmiana ta nastąpiła po śmierci i zmartwychwstaniu Chrystusa.

P: W Iz 65,20, skoro premilenialistom twierdzą, że dzieje się to w Tysiącleciu, jak ludzie mogliby umierać, nawet gdyby dożywali 100 lat?

Odp.: W Tysiącleciu nadal będą miały miejsce narodziny i śmierć. Jednak ci, którzy byli wierzącymi przed Tysiącleciem, zostaną wskrzeszeni i nie umrą; będą królować z Chrystusem przez tysiąc lat. W Tysiącleciu klątwa śmierci zostanie odwrócona, ale jeszcze nie zostanie całkowicie usunięta.

P: W Iz 66,1-2; Dz 7,44-53 – jakie ostrzeżenie zawiera ten fragment w odniesieniu do posiadania świątyni?

Odp.: Te wersety nie są skierowane przeciwko odbudowie świątyni, ale raczej przeciwko poleganiu na świątyni i nie dbaniu o czystość serca. Księga Jeremiasza 7 omawia tę kwestię znacznie bardziej szczegółowo. Szczepan również poruszył tę kwestię w swoim pierwszym odnotowanym kazaniu w Dziejach Apostolskich 7:44-53. (Było to również jego ostatnie kazanie.)

P: Dlaczego w Iz 66,2 Bóg ceni tych, którzy są pokorni, skruszeni w duchu i drżą przed Jego słowem?

Odp.: Łączą się tu trzy myśli.

Pokora: Ci, którzy nie są dumni, są gotowi się uczyć, gotowi przyznać się do błędu i dać się skorygować, a także gotowi zmienić się, gdy zostaną upomniani. Jak nauczał C.S. Lewis, prawdziwie pokorna osoba to nie ta, która chodzi z myślą: „Jestem gorszy”. Prawdziwie pokorna osoba to raczej taka, która często w ogóle nie myśli o sobie.

Skruszeni w duchu: To osoba, która żałuje, gdy popełnia zło, jest gotowa to przyznać i pragnie się zmienić, aby więcej tego nie powtórzyć.

Drżąca przed Słowem Bożym: Ilu ludzi drży dziś przed Słowem Bożym? Bóg pragnie ludzi, którzy nie tylko pokornie przyznają, że nie znają odpowiedzi na pytania dotyczące życia, ale którzy zwrócą się do Boga i zrozumieją, że Jezus jest odpowiedzią na życie, zarówno na ziemi, jak i w wieczności.

We wszystkich przypadkach starajmy się być ludźmi, których Bóg ceni.

Pytanie: Jakie cechy charakteryzują dwie grupy opisane w Księdze Izajasza 66:2-4,14: tych, którzy „drżą przed Słowem”, oraz tych, którzy odmawiają słuchania Słowa?

Odp.: Obie grupy mogą obecnie wydawać się podobne w oczach ludzi. Jednak z biegiem czasu pierwsza grupa będzie wzrastać w mądrości i bliskości z Bogiem, czerpiąc radość ze słuchania Jego słowa. Druga grupa staje się coraz bardziej głupia i oddala się coraz bardziej, ponieważ nie słucha. Jeśli nie chcesz wierzyć Bogu, jesteś skłonny uwierzyć w cokolwiek.

P: Jakie rodzaje ofiar są nie do przyjęcia dla Boga, o czym mowa w Iz 66,3?

Odp.: Ofiary obejmują zwierzęta, pieniądze, inne rzeczy, a nawet czas, który ludzie poświęcają w ramach szczerej praktyki swojej religii. Dla niektórych może być zaskakujące, że niektóre ofiary są po prostu marnotrawstwem, ponieważ Bóg nie zawsze je przyjmuje. Istnieją dwa rodzaje bezbożnych ofiar, których On nie przyjmuje.

Ofiary składane bożkom są obrzydliwością, ponieważ Bóg mówi tutaj, że traktuje bałwochwalstwo równie poważnie, jak morderstwo, ponieważ zgodnie z Prawem oba te czyny podlegały karze śmierci. 1 List do Koryntian10:20 mówi, że ofiary pogan są składane demonom, a nie Bogu, i nie powinniśmy mieć udziału z demonami.

Buntownicy, którzy składają ofiary – nawet prawdziwemu Bogu – nie są akceptowani. Bóg nie chce żadnych ofiar od tego, kto wybiera własną drogę i rozkoszuje się obrzydliwościami, jak mówi ostatnia część tego wersetu. Psalm 66:18 pokazuje, że jeśli ktoś pielęgnuje grzech w swoim sercu, Pan nie wysłuchuje jego modlitwy. Jezus powiedział w Ewangelii Mateusza 5:23-24: „Jeśli więc idziesz do ołtarza, by złożyć dar, a tam przypomnisz sobie, że twój brat ma coś przeciwko tobie, najpierw pojednaj się z bratem, a potem przynieś swój dar”.

Niezależnie od tego, jakie ofiary składa dana osoba – czy to Bogu, czy bożkom – Bóg nie ma upodobania w tych ofiarach, jeśli osoba ta rozkoszuje się obrzydliwościami.

Pytanie: Kim jest tutaj dziecko płci męskiej, o którym mowa w Księdze Izajasza 66:7-9?

Odp.: Najpierw musimy ustalić, kim jest matka. Matką jest Syjon, czyli Jerozolima, zgodnie z Księgą Izajasza 66:8,10. W sensie metaforycznym mogą to więc być Żydzi lub lud Boży. Chłopiec ten jest powszechnie uważany za Mesjasza. Komentarz „Bible Knowledge Commentary: Stary Testament” (str. 1120) podaje, że matką jest Jerozolima, ale wyjaśnia, że narodziny te oznaczają krótki okres czasu i nie precyzuje, kim jest ten chłopiec, choć wskazuje, że Izajasz 66:14-18 odnosi się do Mesjasza.

Pytanie: Co jest niezwykłego w tej metaforze dotyczącej Boga w Księdze Izajasza 66:13?

Odp.: Opisy Boga w Biblii są prawie zawsze w rodzaju męskim. Dwa wyjątki to Izajasz 66:13 i Izajasz 49:15. Jezus odnosi się do siebie, używając analogii do kury w Ewangelii Mateusza 23:37 i Ewangelii Łukasza 13:34.

P: Dlaczego w Iz 66,20-21 ten fragment o kapłanach i lewitach brzmiałby tak dziwnie dla żydowskich słuchaczy?

Odp.: „Oni” w Księdze Izajasza 66:20 to narody pogańskie, którym została objawiona chwała Boża. „Oni” sprowadzą z powrotem „wszystkich waszych braci” jako ofiarę zbożową. Komentatorzy nie są zgodni co do tego, czy „bracia” oznaczają rozproszonych Izraelitów, pogan, którzy uwierzyli i stali się jednym ludem, czy też obie te grupy. Niezależnie od tego, niektórzy z tych, którzy przybędą, będą pełnić funkcje kapłanów i lewitów. Bóg zezwolił jedynie kapłanom wywodzącym się z rodu Aarona i potomkom Lewiego na pełnienie funkcji kapłańskich i świątynnych. Jednak ten werset obiecuje, że w przyszłości Bóg wyznaczy do tych zadań ludzi, którzy nie pochodzą z rodu Aarona ani Lewiego, a nawet nie są Żydami. Inne wersety mówią o plonach innych narodów, które zostaną przyniesione do Jerozolimy. Jednak Izajasz 66:20 mówi, że „żniwem” są tutaj ludzie. Przybędą oni i będą pełnić funkcje kapłańskie, a Bóg będzie z tego zadowolony.

P: Czy w Iz 66:23 szabat będzie znów przestrzegany?

Odp.: Izajasz 66:23 prorokuje o przyszłym czasie, kiedy cała ludzkość (nie tylko Żydzi) pokłoni się Bogu. Prawdopodobnie nastąpi to podczas Tysiąclecia.

P: Jakie chiazmy występują w Księdze Izajasza?

Odp.: Chiazmy są powszechną cechą poezji hebrajskiej, w której znaczenie każdego wersu jest symetryczne, na przykład:

Ocean jest zielony,

…Łódź jest brązowa

……Ludzie są mali

…W łodzi, która jest ciemna

Na szmaragdowym morzu.

Chiazmy mogą składać się z 5, 7, 9 lub większej liczby nieparzystych wersów. Istnieją również chiazmy parzyste, w których dwa środkowe wersy są identyczne.

Chiazmy w Księdze Izajasza obejmują Izajasza 15:1-16:14; 21:1-10; 22:8-11; 22:12-14; 23:1-14; 24:1-13; 26:1-21; 27:1-13; 29:9-14; 32:1-5; 37:14-20; 38:1-8; 38:10-20; 41:17-20; 42:1-4; 42:13-17; 43:1-7; 43:8-13; 43:22-24; 43:25–44:5; 44:6–8; 48:17–22; 51:1–3; 51:7–8; 51:13–15; 55:1–13; 56:9–12; 59:14–20; 61:5–9; 63:15–64:12; 65:1–66:24; 65:17–18b; 65:18c–20; 66:5–14; 66:18–24.

„Linia” chiasmu może czasami składać się z wielu wersów poetyckich, jak ma to miejsce w przypadku chiasmu z Księgi Izajasza 19:1-20:6. Pierwsza linia to Księga Izajasza 19:1-5, linia środkowa to Księga Izajasza 19:16-25, a trzecia linia to Księga Izajasza 20:1-6.

Innym przykładem jest Księga Izajasza 22:1-14. W tym przypadku w obrębie tego chiasmu znajdują się dwa inne chiasmy: 22:8-11 oraz22:12 -14.

Księga Izajasza 30:1-33 stanowi kolejny przykład chiasmu, w którym każda „linia” jest dość długa. W ramach tego chiasmu znajdują się dwa inne chiasmy: 30:18-26 oraz 30:27-33.

Symetryczne linie chiasmu mają powiązane znaczenie, ale nie zawsze jest to to samo znaczenie. Przykład z Księgi Izajasza:

22:15-16 Pan sprzeciwia się Szebnie

…22:17-19 Plany Pana wobec Szebny

…20-23a Plany Pana wobec Eliakima

23b-25 Ostrzeżenie Pana skierowane do Eliakima

Księga Izajasza 58:1-14 stanowi chiasm, ale w środkowej „linii” (58:6-12) znajdują się dwie pary równoległych linii.

Motyer nazywa fragment 35:1-10 chiasmem, ale ten jest raczej trudny do dostrzeżenia.

Księga Izajasza 25:1-12; 31:1-32:20 oraz 40:6c-8b to trzy przykłady symetrii wersów, które nie pasują do chiasmu.

Pytanie: A co z teoriami, że Księga Izajasza została napisana przez wielu autorów?

Odp.: Teoria dwóch Izajaszy oraz jej odmiany zostały wysunięte w 1789 roku przez J.C. Doederleina (1745–1792) i innych, w tym Duhma, który opowiadał się za teorią trzech Izajaszy. Teorie te stanowiły odpowiedź na następujący dylemat: „Skoro nie mogli uwierzyć, że w Biblii znajdują się prawdziwe proroctwa, to w jaki sposób Księga Izajasza mogła zawierać tak wiele proroctw dotyczących Babilończyków i Persów, które się spełniły?”

Wszystkie te teorie odrzucające zjawiska nadprzyrodzone mają wspólny element: uznają, że 6. rozdział Księgi Izajasza był częścią dzieła wczesnego Izajasza, który pisał w VIII wieku, natomiast rozdziały 40–66 nie zostały napisane przez wczesnego Izajasza. Zwoje znad Morza Martwego 1QIsa zawierają całą Księgę Izajasza; między dwiema częściami znajdowała się pusta przestrzeń, ale znajdowała się ona między rozdziałami 33 a 34.

Jednak oprócz anty-nadprzyrodzonego nastawienia istnieje niezliczona ilość problemów związanych z tymi teoriami dotyczącymi wielu autorów Księgi Izajasza. W następnym pytaniu przedstawione zostaną dowody zewnętrzne, a w kolejnym – dowody wewnętrzne.

Pytanie: Jakie są zewnętrzne dowody dotyczące liczby autorów Księgi Izajasza?

Odp.: Niektórzy sceptyczni krytycy próbowali twierdzić, że Księga Izajasza miała wielu autorów, podczas gdy ewangeliczni chrześcijanie i konserwatywni Żydzi utrzymują, że był tylko jeden. Jeśli chodzi o teorię liberalną, oto trzy punkty dowodów negatywnych, a po nich dowody pozytywne.

N1. Nieznane w starożytności. Sami Żydzi nie byli świadomi żadnej możliwości, że Księga Izajasza mogłaby być dziełem dwóch różnych autorów. Uważali oni również fragmenty po rozdziale 40 za część Księgi Izajasza, jak pokazują Nahum 1:15, Sofoniasz 2:15 oraz syn Syracha w Księdze Syracha 48:22-25. Józef Flawiusz nigdy nie wspomina o dwóch Izajaszach. Również wczesni ojcowie Kościoła nigdy nie słyszeli o teorii dwóch Ksiąg Izajasza. Gdyby istniały dwie lub więcej Ksiąg Izajasza, z pewnością ktoś w tamtych czasach by o tym słyszał.

N2. To jedynie współczesny pogląd sceptyczny/liberalny. Liberalni uczeni utrzymują, że Księga Izajasza została napisana przez dwóch lub więcej autorów. Z jednej strony sceptyczny „Przewodnik po Biblii” Asimova (str. 524, 547–550) stwierdza, że pogląd, iż Księga Izajasza została napisana przez jednego autora, nie ma dziś żadnych znaczących zwolenników. Najwyraźniej dla Asimova żaden z konserwatywnych biblistów nie ma znaczenia. W naukowym „Komentarzu biblijnym Expositor’s Bible Commentary”, tom 6, str. 6, czytamy, że przed XVIII wiekiem jedynym pisarzem sugerującym, iż Księga Izajasza została napisana przez wielu autorów, był XII-wieczny Żyd Ibn Ezra, który zacytował Mojżesza ben Samuela Ibn Gekatillę, który podzielał ten pogląd. Dopiero ponad tysiąc lat później ktoś usłyszał lub wpadł na myśl, że Księga Izajasza została napisana przez więcej niż jednego autora.

N3. Teorie liberalne nie są między sobą spójne. Gdy dochodzi się do teorii zakładającej trzech lub więcej autorów Księgi Izajasza, teoretycy nie potrafią dojść do porozumienia co do tego, które fragmenty przypisuje się poszczególnym „pseudo-Izajaszom” ani ilu takich „pseudo-Izajaszów” w ogóle istnieje. Przypomina to nieco fragment z Ewangelii według św. Marka 14:55-56, kiedy to fałszywi świadkowie próbowali oczernić Jezusa, a żaden z nich nie był w stanie dojść do porozumienia z innym.

P1. Co Jezus i autorzy Ewangelii wiedzieli o Księdze Izajasza – Jezus wspomina wersety, o których mówił, że pochodzą od Izajasza, w Ewangelii Mateusza 13:14; 15:7 oraz w Ewangelii Marka 7:6. W Ewangelii Łukasza 4:17-20 Jezusowi wręczono zwój proroka Izajasza; przeczytał z niego Izajasza 61:1-2 i powiedział: „Dzisiaj spełniło się to Pismo, któreście słyszeli”. Jezus i autorzy Nowego Testamentu obszernie cytowali obie części Księgi Izajasza, wielokrotnie przypisując je Izajaszowi, i nigdy nie słyszeli o istnieniu dwóch Izajaszy.

Jan12:38 twierdzi, że Izajasz był autorem Izajasza 53:1. Jezus, Paweł i autorzy Nowego Testamentu twierdzili, że wersety z pierwszej, środkowej i późniejszej części Księgi Izajasza zostały napisane przez Izajasza.

Jezus nie znał żadnej teorii o dwóch czy trzech Izajaszach. Jezus i autorzy Ewangelii twierdzili, że poniższe fragmenty pochodzą od proroka Izajasza:

Księga Izajasza 42:1 Ewangelia Mateusza 12:17-18

Księga Izajasza 40:3 Ewangelia Mateusza 3:3

Księga Izajasza 40:3-5 Ewangelia Łukasza 3:4

Księga Izajasza 53:7-8 Dzieje Apostolskie 8:28

Księga Izajasza 53:1; 6:9-10 Ewangelia według św. Jana 12:38-41

P2. W Dziejach Apostolskich 8:28-30 wspomniano o eunuchu etiopskim, który czytał Księgę proroka Izajasza. W Dziejach Apostolskich 28:25-26 Paweł cytuje pierwszą część Księgi Izajasza, Izajasz 6:9-10, podając, że jest to dzieło Izajasza. W Liście do Rzymian10:20 Paweł cytuje Izajasz 65:1.

P3. Co Żydzi wiedzieli o Księdze Izajasza: apokryficzna Księga Syracha 48:24, napisana w II wieku p.n.e., cytuje fragment z Księgi Izajasza 61:3, podając, że jest to dzieło Izajasza.

P4. Pierwsi chrześcijanie: Justyn Męczennik (pisał ok. 138–165 r. n.e.) był jednym z ojców Kościoła, który w swoim dziele „Dialog z Tryfonem Żydem”, w rozdziale 97, wspomina, że to Izajasz napisał te słowa.

Klemens Rzymski (96–98 r. n.e.) w „Pierwszym Liście Klemensa”, w rozdziale 16, cytuje (wraz z objaśnieniami) niemal cały rozdział 53 Księgi Izajasza.

List Barnaby (ok. 70–130 r. n.e.) również odwołuje się do wersetów z Księgi Izajasza.

Cyprian, biskup Kartaginy od 248 r. aż do swojej śmierci męczeńskiej w 258 r. n.e., cytuje „Księgę Izajasza” w Traktacie 12, trzeciej księdze, w wielu miejscach. W „wersetach” 5, 11, 20, 34, 59, 75, 100 Cyprian cytuje jako fragmenty Księgi Izajasza fragmenty Księgi Izajasza po 40:1. W „wersetach” 41, 53, 60, 113, 115, 118 Cyprian cytuje jako „Księgę Izajasza” fragmenty Księgi Izajasza przed 40:1.

Przyjmuje się, że Izajasz mógł napisać późniejsze rozdziały w późniejszym okresie swojego życia. Dlatego właśnie w późniejszych rozdziałach nie ma wzmianki o Asyrii.

Wniosek: Moglibyśmy dalej szukać kolejnych odniesień zewnętrznych, ale wniosek jest następujący: Jezus i apostołowie twierdzili, że tekst ten pochodzi od Izajasza. Współcześni ateiści i „liberalni chrześcijanie” nie mają żadnych istotnych powodów, by udowodnić, że tak nie było. Albo wierzymy w to, co Jezus i apostołowie potwierdzali bez wahania, albo zaprzeczamy temu, czego nauczali. Więcej na temat jedności Księgi Izajasza można znaleźć w „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 6, str. 8–10. W następnym pytaniu przyjrzymy się dowodom wewnętrznym.

Pytanie: Jakie są wewnętrzne dowody dotyczące liczby autorów Księgi Izajasza?

Odp.: Dowody wewnętrzne znajdują się w samej księdze. Najpierw uczciwie przedstawimy dowody wskazujące na więcej niż jednego autora, a następnie dowody wskazujące na jednego autora.

M1. Księga Izajasza stanowi jedną całość, ale tuż przed rozdziałem 40 naturalnie dzieli się na dwie części.

M2. Poszczególne rozdziały poruszają różne tematy, a na przykład rozdziały 40–45 zawierają wiele treści dotyczących charakteru Boga.

M3. Księga Izajasza wspomina o serafinach w Izajasza 6:2,6, a o ognistych wężach („saraph”) tylko w Izajasza 14:29; 30:6.

M4. Dopiero w późniejszych rozdziałach Księgi Izajasza pojawiają się proroctwa dotyczące Cyrusa lub Persji. Tylko we wcześniejszych rozdziałach, prawdopodobnie napisanych wcześniej, wspomina się o Asyrii.

M5. W Księdze Izajasza 26:10 jest napisane, że niegodziwiec „nie dostrzega majestatu Pana”, podczas gdy w Księdze Izajasza 40:5 jest napisane, że wszyscy ujrzą chwałę Bożą. Jednak hebrajskie słowo w Księdze Izajasza 26:10 oznacza „wpatrywać się w” lub „kontemplować”, więc niegodziwi nie zwracają uwagi na Pana, ale wszyscy ujrzą Pana. Niezależnie od hebrajskiego słowa, Izajasz 26:10 odnosi się do czasów obecnych, a Izajasz 40:5 – do czasów ostatecznych.

Istnieje jednak wiele argumentów przemawiających za jednością tej księgi. Najprostszym wyjaśnieniem tych pięciu punktów jest to, że Izajasz pisał różne części w różnych okresach swojego życia.

S1. „Wczesny Izajasz” również prorokuje o Babilonie

W Księdze Izajasza 39:5-8 wspomina się o wygnaniu ludu Judy przez Babilończyków. W Księdze Izajasza 6:11-12 mowa jest o tym, że ziemia zostanie w 90% opuszczona. W pierwszych 39 rozdziałach Babilon pojawia się w 63 wersetach (Księga Izajasza 13-14:23; 21:1-10; 39:1-8), podczas gdy w ostatnich 27 rozdziałach Księgi Izajasza pojawia się on w 28 wersetach (rozdziały 46 i 47).

Liberałowie i sceptycy mają jednak odpowiedź na te dowody: fragmenty „wczesnego Księgi Izajasza”, w których wspomina się o Babilonie, musiały zostać napisane później i wstawione, jak „podejrzewa” „Przewodnik po Biblii” Asimova, str. 538. Jest to w rzeczywistości argument niepodlegający falsyfikacji. Innymi słowy, ktoś mógłby użyć „argumentu o niewykrywalnych wstawkach”, aby twierdzić, że każde dzieło literackie, jakie kiedykolwiek powstało, zostało napisane przez wielu autorów.

S2. Zarówno wczesny, jak i późny Księga Izajasza prorokują o czasach ostatecznych w rozdziałach 24–27 oraz 63–66.

Jednak liberałowie i sceptycy, tacy jak autor „Przewodnika po Biblii” Asimova (str. 542), mają na to odpowiedź: twierdzą, że rozdziały 24–27 Księgi Izajasza nie zostały napisane przez Izajasza.

S3. Chiazmy w obu częściach

Cała Księga Izajasza jest pełna chiasmów. W rozdziałach 1–39 znajduje się co najmniej 18, a w rozdziałach 40–66 co najmniej 23. Czytając Księgę Izajasza, dostrzega się nieco bardziej złożone wzory, ale ich złożoność stopniowo wzrasta i nie pojawia się nagle w rozdziale 40. Należy się spodziewać, że w przypadku osoby, która żyła długo, można zaobserwować stopniową zmianę stylu pisania.

S4. Inne podobieństwa w obu częściach. Jak pokazują publikacje „The Bible Knowledge Commentary: Old Testament” (str. 1030) oraz „When Critics Ask” (str. 265–267), w obu częściach znajduje się co najmniej dziesięć podobnych fragmentów:

(1:15 i 59:3,7), (1:29 i 57:4-5), (2:3 i 51:4), (10:1-2 i 59:4-9), (28:5 i 62:3), (29:18 i 42:7), (29:23 i 60:21), (30:26 i 60:19), (33:24 i 45:25) oraz (35:6 i 41:18).

Oto niektóre podobieństwa między rozdziałami 1–39 a 40–66 Księgi Izajasza według książki „When Critics Ask”, str. 265–267.

a) W rozdziałach 1–39 wyrażenie „Święty Izraela” pojawia się 12 razy, a w rozdziałach 40–66 – 14 razy.

b) W rozdziale1:15 czytamy: „Wasze ręce są pokryte krwią”. Natomiast w rozdziale 59:3 czytamy: „Bo wasze ręce są splamione krwią”.

c) W 28:5 czytamy: „Pan Zastępów będzie koroną chwały, diademem wspaniałości dla resztki swego ludu”. Natomiast w 62:3 czytamy: „Będziesz koroną chwały w ręku Pana, królewskim diademem w dłoni swego Boga”.

d) W 35:6 czytamy: „Bo wody będą tryskać na pustyni, a strumienie na pustkowiu”. A w 41:18 czytamy: „Zamienię pustynię w jezioro, a suchą ziemię w tryskające źródła”.

S5. Izajasz wyróżnia się spośród proroków tym, że wspomina o drodze Bożej (11:16 ; 19:23; 35:8; 40:3; 62:10).

S6. Izajasz wyróżnia się również tym, że wspomina o „Świętym Izraela”. Występuje to 12 razy w Księdze Izajasza 1–39, 14 razy w Księdze Izajasza 40–66, a tylko 6 razy w pozostałej części Starego Testamentu.

S7. Ustanowienie sprawiedliwości jest charakterystyczne dla Księgi Izajasza. Występuje w wersetach 9:7; 11:4; 16:5; 28:6; 32:16; 33:5; 42:1,3-4; 51:5.

S8. Pokój jest wspomniany w Księdze Izajasza 9:7; 26:3; 26:12; 27:5; 32:17; 33:7; 36:21; 38:17; 39:8; 42:14; 45:7; 48:18,22; 52:7; 53:5; 54:10,13; 55:12; 57:2,11; 57:19,21; 59:8; 60:17; 62:1,2; 64:12; 66:12.

S9. O radości mowa jest w Księdze Izajasza 9:3,17; 12:3; 16:10; 22:13; 24:8,11; 29:19; 32:13,13; 35:2,10; 51:3,11; 52:9; 55:12; 60:15; 61:3,7; 65:14,18,19; 66:5,10.

S10. Rzadko używane hebrajskie słowo oznaczające cierniowy krzew, na’asus, pojawia się w całym Starym Testamencie jedynie w Księdze Izajasza 7:19 i 55:13.

S11. Jeśli Księga Izajasza 40–66 została napisana w czasie wygnania, dlaczego tak wyraźnie wspomina o skałach, górach, strumieniach w dolinach itp.?

S12. Można by oczekiwać, że księgi napisane w czasie wygnania lub po nim zawierałyby terminy babilońskie i aramejskie. W całej Księdze Izajasza nie ma żadnych terminów aramejskich.

Wreszcie, Słownik Biblijny Wycliffe’a wspomina również o podstawowym powodzie powstania XVIII-wiecznej teorii „Drugiego Izajasza”. Ponieważ proroctwa dotyczące Cyrusa i Babilonu są tak precyzyjne, liberalni krytycy traktują to jako „dowód” na to, że rozdziały 40–66 Księgi Izajasza powstały po tych wydarzeniach, czyli ponad sto lat po śmierci Izajasza. Jednakże, prowadząc ten argument do logicznego wniosku, precyzja proroctw mesjańskich zawartych w Księdze Izajasza 53 również „dowodziłaby”, że rozdziały 40–66 Księgi Izajasza zostały napisane po ukrzyżowaniu Jezusa. Zarówno Żydzi w ogóle, jak i w szczególności zwoje znad Morza Martwego wskazują na fałszywość tego twierdzenia.

Wniosek: Konserwatywni chrześcijanie chętnie przyznają, że różne części Księgi Izajasza mogły powstać w różnych okresach jego życia, a poszczególne rozdziały kładą nacisk na różne kwestie. Jeśli jednak ktoś szuka dowodów na to, ilu autorów miało Księga Izajasza (zakładając, że ta osoba rzeczywiście chce zobaczyć dowody), to jakich jeszcze dowodów potrzeba, by uznać, że jest to dzieło jednego autora?

Więcej informacji na temat niespójności teorii o dwóch Izajaszach można znaleźć w „Encyclopedia of Bible Difficulties” (s. 270–271), „The Bible Knowledge Commentary: Old Testament” (s. 1030–1031) oraz „Wycliffe Bible Dictionary” (s. 857–858).

P: Czy Księga Izajasza została napisana przez trzech autorów, jak twierdził krytyk Bernhard Duhm?

Odp.: Bernhard Duhm wysunął hipotezę, że rozdziały 56–66 zostały napisane przez „trzeciego Izajasza”, który żył w Palestynie lub Egipcie. Stwierdził również, że pieśni o słudze (Iz 42,1–4; 49,1–6; 50,4–9; 52,13–53,12) są dziełem drugiego Izajasza. Pierwotny Izajasz nie napisał nawet pozostałej części, ponieważ wielu twierdziło, że Izajasz nie jest autorem rozdziałów 13–14, 24–27 oraz 35–39.

Nie jest jednak jasne, czy sam Bernhard Duhm utrzymywał, że pieśni o słudze zostały napisane przez drugiego Izajasza. Być może różne fragmenty jego komentarza napisał pseudo-Bernhard, a wydawca po prostu je zebrał w jedną całość. W rzeczywistości, jeśli wybiórczo przeanalizować jego tekst, można nawet znaleźć dwóch lub więcej pseudo-Bernhardów. Oczywiście łatwo mi to powiedzieć, ponieważ Duhm pisał w 1892 roku i już nie żyje, by się bronić. Łatwo mi to również powiedzieć, o ile nie muszę przedstawiać żadnych uzasadnionych dowodów.

Mówiąc poważnie, poglądy te zakładają, że Bóg nie mógł przekazać żadnych informacji dotyczących przyszłości. Skoro Izajasz proroczo wspomniał o Babilonie, musiało to zostać napisane po podboju Judy przez Babilon. Skoro Izajasz proroczo przepowiedział Cyrusa, musiało to zostać napisane za czasów Cyrusa.

Dlatego argument, że skoro Izajasz wspomina o Babilonie i Cyrusie, to musiało to zostać napisane w czasach Babilonu i Cyrusa, a zatem nie ma charakteru proroczego, jest błędem koła.

Pytanie: Czy do Księgi Izajasza dodano dodatkowy materiał, tak że księga ta osiągnęła swoją ostateczną formę dopiero w 350 r. p.n.e., jak twierdzi sceptyczny „Przewodnik po Biblii” Asimova (str. 525–526)?

Odp.: Nie. Autor nie przedstawia żadnych dowodów na poparcie takiego twierdzenia. Pogląd ten wywodzi się z teorii wielu Ksiąg Izajasza i zadziwiające jest, do jakich wniosków mogą dojść skądinąd inteligentni ludzie, nie mając żadnych dowodów.

P: Jakie są najwcześniejsze rękopisy Księgi Izajasza, które zachowały się do dziś?

Odp.: Zwoje znad Morza Martwego: (ok. 1 r. p.n.e.) 23 odrębne kopie Księgi Izajasza. („The Dead Sea Scrolls Today”, str. 30; „The Dead Sea Scrolls in English”, wyd. 4; „The Dead Sea Scrolls Translated: The Qumran Texts in English”, wyd. 2). Jednak „Wycliffe Bible Dictionary”, str. 436–438, podaje, że było tylko 18 egzemplarzy. „The New International Dictionary of the Bible”, str. 261, podaje, że w samej jaskini nr 4 znajduje się co najmniej 12 rękopisów Księgi Izajasza. Rękopisy te to:

1QIsa(a) – zawiera cały tekst Księgi Izajasza z wyjątkiem kilku braków na dole stron. Został datowany paleograficznie na lata 125–100 p.n.e., a metodą datowania radiowęglowego na lata 207–107 p.n.e., zgodnie z publikacją „Responses to 101 Questions on the Dead Sea Scrolls”, str. 20. Datowanie radiowęglowe przy użyciu przyspieszonego spektrometru masowego przeprowadzono w rzeczywistości dwukrotnie. Laboratorium w Zurychu podało datę 201–93 p.n.e., a laboratorium w Tucson – 202–114 p.n.e., zgodnie z publikacją „The Meaning of the Dead Sea Scrolls”, str. 31. W „Wycliffe Bible Dictionary” (str. 252) znajduje się zdjęcie jednej ze stron. Została ona datowana metodą datowania radiowęglowego za pomocą spektrometru masowego na lata 202–107 p.n.e. („The Dead Sea Scrolls Today”, str. 18). Data wewnętrzna to 125–100 r. p.n.e. Zdjęcie dwóch stron tego zwoju (Izajasz 49:4–51:13 oraz 51:13–52:12) można obejrzeć w „New International Dictionary of the Bible” na str. 472 i 261.

1Q8 (=1QIsa(b)) – (100 r. p.n.e. – 100 r. n.e.) zawiera Księgę Izajasza 7:22–25; 8:1; 10:16–19; 12:3–6; 13:1–8, 16–19; 15:3–9; 19:7–17, 20–25; 20:1; 22:11–18, 24–25; 23:1–4; 24:18–23; 26:1–5; 28:15–20; 29:1–8; 30:10-14,21-26; 35:4-6; 37:8-12; 38:12-22; 39:1-8; 40:2-3; 41:3-23; 43:1-13,23-27; 44:21-28; 45:1-13; 46:3-13; 47:1-14; 48:17-22; 49:1-15; 50:7-11; 51:1-10; 52:7-15; 53:1-12; 54:1-6; 55:2-13; 56:1-12; 57:1-4, 17-21; 58:1-14; 59:1-8, 20-21; 60:1-22; 61:1-2; 62:2-12; 63:1-19; 64:1, 6-8; 65:17-25; 66:1-24 zgodnie z publikacją „The Meaning of the Dead Sea Scrolls”, str. 414-417. W książce „Responses to 101 Questions on the Dead Sea Scrolls”, str. 20-21, stwierdza się, że od rozdziału 41 tekst jest dość dobrze zachowany. Podano tam również, że jest on nawet bliższy tekstowi masoreckemu niż 1QIsa(a).

4Q55 (=4QIsa(a)) do 4Q68 (=4QIsa(o)), 4Q69a (=4QPapIsa(p)). 4Q62 (=4QIsa(h)) zawiera niewielkie fragmenty pięciu różnych rękopisów. Zawierają one fragmenty z Księgi Izajasza 1:1-6, 10-16, 18-31; 2:1-16; 3:14-22; 4:5-6; 5:1, 13-28; 6:3-8, 10-13; 7:4-20; 8:1-14; 9:3-12, 17-20; 10:1-10, 16-19, 23-33; 11:4-16; 12:1-6; 13:1-19; 14:1-13, 20-24, 28-32; 15:1-9; 16:brak; 17:8-14; 18:1, 5-7; 19:1-25; 20:1-6; 21:1-16; 22:10-25; 23:1-18; 24:1-15, 19-23; 25:1-2, 8-12; 26:1-19; 27:1,5-6,8-12; 28:6-14,16-18?,22,24? 29:1-9; 30:8-17; 31:brak, 32:brak; 33:2-8,16-23; 34:brak; 35:9-10; 36:1-2; 37:29-32; 38:brak; 39:1-8; 40:1-4,22-26; 41:8-11; 42:2-7,9-12,14-25; 43:1-4,12-15,16-24; 44:3-7, 19-28; 45:1-4, 6-8, 20-25; 46:1-3, 8-13; 47:1-6, 8-9; 48:6-8, 8-22; 49:1-15, 21-23; 50:brak; 51:1-2, 8-16; 52:2, 4-7; 53:1-3, 6-8, 8-12; 54:1-11, 7-17; 55:1-7; 56:7-8; 57:5-8, 9-21; 58:1-3, 5-7, 13-15; 59:15-16; 60:20-22; 61:1-3, 3-6; 62:brak; 63:brak; 64:5-11; 65:1; 66:20-24

4Q69b (=4QIsa(r)) Iz 30:23

5Q3 (=5QIsa) Iz 39:3? A może Iz 41:25?; 40:16,18-19

Wśród zwojów znad Morza Martwego znajdował się również komentarz do Księgi Izajasza (3Q4).

Ogólnie rzecz biorąc, w książce „A Survey of Old Testament Introduction” na stronie 25 podano, że dwa egzemplarze Księgi Izajasza znalezione w jaskini nr 1 były identyczne z standardową Biblią hebrajską w 95% tekstu. (W celu weryfikacji porównałem trzy fragmenty Księgi Izajasza i stwierdziłem zgodność każdej spółgłoski na poziomie 93,3%, 95,1% i 96%, przy ogólnej średniej wynoszącej 94,6%.)

Ogólnie rzecz biorąc, wśród zwojów znad Morza Martwego zachowały się wszystkie wersety Księgi Izajasza.

Wśród zwojów znad Morza Martwego Wielki Zwój Księgi Izajasza jest szczególnie interesujący, ponieważ zawiera jedenaście miejsc, w których obok fragmentów o charakterze mesjańskim pojawia się coś, co wygląda jak odwrócona na bok grecka litera tau (lub chi). Być może wynika to z faktu, że chi była pierwszą literą greckiego słowa oznaczającego Chrystusa. Nie dowodzi to jednak wpływu chrześcijańskiego, ponieważ słowo „Chrystus” było uznawane przez Żydów już przed czasami Jezusa jako greckie tłumaczenie słowa Mesjasz, czyli „namaszczony”. Te jedenaście fragmentów to: Izajasz 32:1 i nast.; 42:1 i nast.; 42:5 i nast.; 42:19 i nast.; 44:28; 49:5-7; 55:3-4; 56:1-2; 56:3 i nast.; 58:13 i nast.; 66:5 i nast.

Chrześcijańskie rękopisy Biblii, pochodzące z około 350 r. n.e., zawierają Stary Testament, w tym Księgę Izajasza.

Klemens Rzymski (96–98 r. n.e.) w 1 Liście Klemensa, rozdziale 16, cytuje (wraz z dodatkowym komentarzem) cały fragment Księgi Izajasza 53 w wersji Septuaginty.

Justyn Męczennik (pisał ok. 138–165 r. n.e.) cytuje Księgę Izajasza częściej niż jakąkolwiek inną księgę, z wyjątkiem Psalmów. Cytuje on w całości lub we fragmentach 209 wersetów: Izajasz 1:3, 7, 9, 16–20, 23, 27; 2:3, 5 i nast.; 3:9–16; 5:18–25; 6:8; 7:10–17; 8:4; 9:6; 11:1 i nast.; 14:1; 18:6; 19:24; 26:2, 3; 27:1; 29:13, 14; 30:1–5; 33:13–19; 35:1–7; 39:8; 40:1-17; 42:1-13,16; 43:10,15; 44:6,9-20; 49:6,8; 50:4,6; 51:4,5,10 i nast., 13-15; 53:1-12; 54:1,9; 55:3 i nast.; 57:1-12; 58:13,14; 62:10-12; 63:1-6,15-19; 64:10-12; 65:1-3,8 i nast., 9-12,17-25; 66:1,5-11,21,24

Wiele z tych cytatów (1:3; 3:9 i nast.;5:18 , 20; 19:24 i nast.; 52:2; 53; 57:1-4; 58:1-12; itp.) według niego pochodziło od Izajasza.

Manuskript Watykański (325–350 r. n.e.) zawiera całą Księgę Izajasza

Manuskript Synajski (340–350 r. n.e.) zawiera całą Księgę Izajasza. Rozpoczyna się na stronie następującej po zakończeniu 4 Księgi Machabejskiej. Kończy się na tej samej stronie, na której rozpoczyna się Księga Jeremiasza.

Manuskript Aleksandryjski (ok. 450 r. n.e.) zawiera całą Księgę Izajasza, umieszczoną po dwunastu księgach proroków mniejszych.

P: Którzy z wczesnych pisarzy odwoływali się do Księgi Izajasza?

Odp.: Pisarze sprzed soboru nicejskiego, którzy odwoływali się do wersetów z Księgi Izajasza lub na nie nawiązywali, to:

Filon z Aleksandrii (15/20 p.n.e.–50 n.e.) odwołuje się do czterech wersetów z Księgi Izajasza: 1:9; 5:7; 48:22; 54:1.

Klemens Rzymski (96–98 n.e.) cytuje Księgę Izajasza 1:16–20. 1 List Klemensa, rozdz. 8, str. 7. Cytuje również Księgę Izajasza 66:2 w rozdz. 13, str. 8

Ignacy z Antiochii (ok. 100–117 n.e.) nawiązuje do Księgi Izajasza 5:26; 49:22 w swoim Liście do Smyrneńczyków, rozdz. 1, str. 86 (krótsza wersja grecka)

List Barnaby (100–150 r. n.e.), rozdz. 4, str. 139, cytuje Księgę Izajasza 5:21 jako „Pismo Święte mówi”.

2 Klemens (120–140 r. n.e.), rozdz. 2, str. 517, cytuje Księgę Izajasza 54:1. Autor cytuje również Księgę Izajasza 29:13 jako słowa Izajasza w rozdz. 3, str. 518.

Polikarp (100–155 r. n.e.) cytuje ostatnią czwartą część Księgi Izajasza 52:5 w „Liście do Filipian”, rozdz. 10, str. 35

Justyn Męczennik (ok. 138–165 r. n.e.) cytuje całość lub fragmenty 209 wersetów z Księgi Izajasza. W „Dialogu z Tryfonem Żydem”, rozdz. 23, str. 206, cytuje Izajasza 66:1 jako słowa Izajasza. W „Dialogu z Tryfonem”, rozdz. 50, str. 220, cytuje Izajasza 49:1–17 jako jeden fragment.

Hegesippus (170 r. n.e.) wspomina o tekście z Księgi Izajasza w „Fragmentach pięciu ksiąg komentarzy do Dziejów Kościoła”, str. 763

Meleto/Melito z Sardes (170–177/180 r. n.e.) w liście do Onesimusa stwierdza, że Księga Izajasza jest jedną z ksiąg Starego Testamentu. W dziele „O Paschę”, str. 72. Fragment ten zachował się w „Historii Kościoła” Euzebiusza, tom 4, rozdział 26.

Atenagoras (177 r. n.e.) odwołuje się do Księgi Izajasza 41:4; 44:6; 43:10,11; 46:1. Mówi również o „Mojżeszu, Izajaszu, Jeremiaszu” i innych prorokach. „Apel w obronie chrześcijan”, rozdz. 9, str. 133

Teofil z Antiochii (168–181/188 r. n.e.) cytuje Księgę Izajasza 40:22 jako słowa Izajasza. „List Teofila do Autolika”, tom 2, rozdział 13, str. 100.

Ireneusz z Lyonu (182–188 r. n.e.) cytuje Księgę Izajasza 7:10–17 i mówi: „Duch Święty starannie wskazał zatem poprzez to, co zostało powiedziane, Jego narodziny z dziewicy oraz Jego istotę, że jest On Bogiem (gdyż imię Emmanuel na to wskazuje)”. Ireneusz, „Przeciw herezjom”, księga 3, rozdz. 21.4, str. 452

Ireneusz z Lyonu (182–188 r. n.e.) cytuje Izajasza 7:11 jako słowa Izajasza w dziele „Przeciw herezjom”, księga 3, rozdz. 21.6, s. 453

Klemens Aleksandryjski (193–217/220 r. n.e.) cytuje Księgę Izajasza 40:11 jako słowa Izajasza. „Nauczyciel”, księga 1, rozdz. 5, s. 213

Tertulian (198–200 r. n.e.) odnosi się do Księgi Izajasza 58:1–2 jako do słów Izajasza. „Odpowiedź Żydom”, rozdz. 9, str. 164

Teodot, prawdopodobnie montanista (ok. 240 r. n.e.), cytuje jedną czwartą Księgi Izajasza 19:20 jako proroctwo w „Fragmentach Teodota”, rozdz. 16, s. 45

Teodot, prawdopodobnie montanista (ok. 240 r. n.e.), cytuje Księgę Izajasza 40:6 w „Fragmentach Teodota”, rozdz. 9, s. 44. Cytuje również Księgę Izajasza 2:3; 19:20 i 46:6.

Hipolit (222–235/6 r. n.e.) cytuje Księgę Izajasza 1:16–19 jako słowa samego Izajasza. „Rozprawa o Świętym Objawieniu”, rozdz. 10, s. 237.

Komodian (ok. 240 r. n.e.) wspomina o Izajaszu i Prawie, które Mojżesz w gniewie rozbił na kawałki. „Nauki Komodiana”, rozdz. 38, str. 210

Orygenes (225–254 r. n.e.) odnosi się do Izajasza, syna Amosa, oraz do wizji Nahuma. Homilie na Księgę Rodzaju. Homilia 11, rozdz. 3, s. 173

Novatian (250/4–256/7 n.e.) cytuje Izajasza 7:14 jako odnoszące się do Chrystusa. „Traktat o Trójcy Świętej”, rozdz. 12, s. 621.

Anonimowy Traktat przeciwko Nowacjanowi (250/4–256/7 n.e.), rozdz. 10, s. 660, cytuje Izajasza 57:1,11 jako słowa Izajasza.

Cyprian z Kartaginy (ok. 246–258 r. n.e.): „W Księdze Izajasza… w Psalmie 117… Również w Księdze Zachariasza… Również w Księdze Powtórzonego Prawa:… Również w Jezusie [Jozue], synu Nave’a”. Traktaty Cypriana, Traktat 12, rozdz. 2.16

Cyprian z Kartaginy (ok. 246–258 r. n.e.) twierdzi, że Syn, Chrystus, narodził się z Dziewicy Maryi. Listy Cypriana, List 72, rozdz. 5, str. 380. Odwołuje się on również do Księgi Izajasza 7:14 w Liście 8, str. 288

Firmilian z Cezarei w liście do Cypriana (256 r. n.e.) cytuje Księgę Izajasza 2:2. Listy Cypriana, list 74, rozdz. 1, s. 390

Poncjusz (po 258 r. n.e.), wspominając o Filipie i eunuchu, powiedział, że eunuch „czytał z proroka Izajasza”. Życie i męka Cypriana, rozdz. 3, str. 268

Dionizy z Aleksandrii (246–256 r. n.e.) stwierdza, że fragmenty z Księgi Izajasza 66:3,4 oraz 43:9 pochodzą od Izajasza w Liście 11 do Hermammona, str. 107.

Adamantiusz (ok. 300 r. n.e.): „Prorocy i Ewangelia wyraźnie mówią o dwóch przyjściach Chrystusa – pierwszym w pokorze, a drugim, następującym po nim, w chwale”. Następnie cytuje Izajasza 53:2-3. „Dialog o prawdziwej wierze”, część pierwsza, rozdz. 25, s. 68

Wiktorin z Petau (męczennik z 304 r. n.e.) cytuje Izajasza 11:2,3 jako słowa Izajasza. „O stworzeniu świata”, str. 342.

Piotr z Aleksandrii (306 285–310/311 r. n.e.) cytuje Księgę Izajasza 66:24 jako słowa Izajasza w dziele „Listy kanoniczne”, kanon 4, s. 270. Cytuje on również Księgę Izajasza 66:24 jako słowa proroka. Tamże, kanon 5, s. 271.

Metodiusz z Olimpu i Patary (270–311/312 r. n.e.)

Laktancjusz (ok. 303–ok. 325 r. n.e.) „Kto zasiadał po prawicy Boga, jeśli nie Chrystus, Syn Boży, który jest Królem królów i Panem panów? A Izajasz pokazuje to jeszcze wyraźniej” – „Instytucje boskie”, księga 4, rozdz. 12, s. 110

Po soborze nicejskim

Euzebiusz z Cezarei, Hilary z Poitiers, Atanazy, Bazyl z Kapadocji, Cyryl z Jerozolimy, Grzegorz z Nazjanzu, Grzegorz z Nyssy, Didymus Ślepy, Rufinus, Hieronim, Sozomen (aluzja), Sulpiciusz Sewer, Sobór Kartagiński (393–419 r. n.e.), Epifaniusz z Salaminy, Jan Chryzostom, Augustyn z Hippony, Jan Kasjan, „Historia kościelna” Sokratesa oraz inni odwołują się do Izajasza.

Ambroży z Mediolanu (370–390 r. n.e.) cytuje Izajasza 40:12 jako słowa Izajasza. W dziele „O Duchu Świętym”, księga 2, rozdz. 9.90, s. 126.

Pacian z Barcelony (342–379/392 r. n.e.) cytuje Izajasza 1:18 jako dzieło Izajasza. List 3, rozdz. 17.2, s. 59

Pytanie: Jakie są niektóre różnice między tekstem masoreckim a Wielkim Zwojem Izajasza z Zwojów znad Morza Martwego?

Odp.: Zanim przyjrzymy się tekstowi Wielkiego Zwoju Izajasza (1QIsa(a)), należy poświęcić kilka słów marginesom. W jedenastu miejscach obok fragmentów o charakterze mesjańskim widnieje coś, co wygląda jak grecka litera Tau (lub Chi) ustawiona bokiem. Być może wynika to z faktu, że Chi była pierwszą literą greckiego słowa oznaczającego Chrystusa. Nie dowodzi to jednak wpływu chrześcijańskiego, ponieważ słowo „Chrystus” było znane Żydom już przed czasami Jezusa jako greckie tłumaczenie słowa „Mesjasz” lub „namaszczony”. Te jedenaście fragmentów to: Izajasz 32:1 i nast.; 42:1 i nast.; 42:5 i nast.; 42:19 i nast.; 44:28; 49:5-7; 55:3-4; 56:1-2; 56:3 i nast.; 58:13 i nast.; 66:5 i nast. O ile nie zaznaczono inaczej, pierwszy to tekst masorecki (MT), a drugi to Wielki Zwoj Izajasza (1QIsa(a)).

Iz 2:9 „nie przebaczaj im” (MT) w porównaniu z [brak] (1QIsa(a))

Iz3:24 : „bo” (MT) a „na hańbę” (1QIsa(a))

Iz7:14 : „druga osoba żeńska lub być może trzecia osoba” w porównaniu z „męską” (1QIsa(a)).

Iz 8:2 „Wezwę na świadków” (MT i 4QISa e) vs. „i sprawię, by to zostało poświadczone” (1QIsa(a)).

Iz 11:6 „cielę i drapieżnik (lew) oraz tuczone zwierzę” (MT i 4QIsa c) a „cielę i drapieżnik (lew) będą się paść” (1QIsa(a))

Iz 14:4 (nieznane słowo w MT) w porównaniu z „zuchwałością/gniewem” (1QIsa(a)) – różnica jednej litery (d zamiast r)

Iz14:30 : „on/ono zabije” (MT) w porównaniu z „ja zabiję” w 1QIsa(a) i w wersji łacińskiej.

Iz 15:9 „[miasto] Dimon” dwukrotnie (MT) w porównaniu z „[miasto] Dibon” (1QIsa(a)) oraz „[miasto] Dimon” za pierwszym razem, a druga część rękopisu uległa zniszczeniu (1QIsa(b)) (Dibon jest dobrze znane, ale Dimon nie jest znane).

Iz 21:8 „I [jak] lew ryknął” (MT) w porównaniu z „strażnikiem/obserwatorem/wartownikiem dla lwa” (1QIsa(a)).

Iz 23:2-3 „napełnili cię” (MT, prawdopodobnie 4QIsa a) w porównaniu z „twoimi posłańcami” (1QIsa(a), najwyraźniej również 1QIsa(b)) (różnica dwóch liter).

Iz 28:16 „on założył” w porównaniu z „on zakłada/zamierza założyć” (1QIsa(a) i Septuaginta)

Iz 29:5 „twoi obcy/cudzoziemcy” w porównaniu z „twoja arogancja” (1QIsa(a))

Iz 30:5 „obcy” (MT) a „wrogowie” (1QIsa(a), Septuaginta, Targum) (różnica jednej litery)

Iz 30:16 „powinni powiedzieć” (MT) a „glina/naczynie” (1QIsa(a))

Iz 33:8 „miasta” (MT) a „świadkowie” (1QIsa(a))

Iz 34:5 „będą pijani” (MT) a „będą widziani” (1QIsa(a))

Iz 37:9 „aby się nauczyć” (MT) a „aby zawrócić” (LXX i 2 Krl 19:9)

Iz 37:25 (brak) (MT) a „w obcych krajach” (1QIsa(a) i 2 Król.)

Iz 37:27 „pole” (MT) a „spalone/wypalone” (1QIsa(a) i 2 Król.)

Iz 37:28 „Wiem, kiedy siadasz” (MT) a „Wiem, kiedy wstajesz i kiedy siadasz” (Zwoje znad Morza Martwego, Septuaginta)

Iz 38:11 „nie będzie już wśród mieszkańców świata” (niektóre teksty hebrajskie) a „nie będzie już wśród mieszkańców reszty” (MT, Wulgata) a „nie będzie już wśród mieszkańców tej ziemi” (Targum) a „nie będzie już” (LXX)

Iz 38:14 „PAN” (Stary Testament Bomberg, 1524–1525 n.e.) vs. „Pan” (MT, Zwoje znad Morza Martwego)

Iz 38:15 „On przemówił do mnie” (MT, Wulgata) vs. „I powiem Mu” (Zwoje znad Morza Martwego, Targum) vs. (brak) (LXX)

Iz 38:16 „pośpiesz się” (MT) a „zawstydź” (LXX)

Iz 40:3 „Wyprostujcie na pustyni” (MT, Targum, Wulgata) a „Wyprostujcie” (LXX)

Iz 40:6 „I rzekł” (MT, Targum) vs. „I rzekłem” (Zwoje znad Morza Martwego, Septuaginta, Wulgata)

Iz 40:12 „wody” (MT, Septuaginta, Wulgata) a „wody morza” (Zwoje znad Morza Martwego) a „wody świata” (Targum)

Iz 41:14 „robak Jakub, ludzie Izraela” (MT) a „robak Jakub, owad Izrael” (syryjski)

Iz 41:29 „bezwartościowy” (MT, Wulgata) vs. „nic” (Zwoje znad Morza Martwego, syryjski, Targum) vs. (pierwsza połowa wersetu nie występuje w Septuagincie)

Iz 45:2 „Wyrównam wyboje/nierówności” (MT) a „Wyrównam góry” (1QIsa(a), Septuaginta) a „Zdeptam mury” (Targum) a „Upokorzę wielkich tej ziemi” (Wulgata)

Iz 45:8 „aby przyniosły zbawienie” (MT) vs. „aby zbawienie wyrosło/wybiło” (1QIsa(a)) (różnica jednej litery)

Iz 47:13 „przewidzieć na podstawie czego” (MT) vs. „przewidzieć co” (LXX, syryjski, por. Wulgata)

Iz 48:11 „bo dlaczego miałoby zostać zbezczeszczone” (MT) a „bo dlaczego miałoby zostać zbezczeszczone moje imię” (LXX, starołaciński/łaciński tekst)

Iz 49:5 „jest zgromadzony do niego” (Qere tekst masorecki, zwoje znad Morza Martwego, Septuaginta) w porównaniu z „nie jest zgromadzony do niego” (Kethib tekst masorecki)

Iz 49:12 „Sinim” (MT) a „Syene” (1QIsa(a)). Syene to dzisiejszy Asuan, ale Sinim jest nieznane.

Iz 49:24 „jeńcy sprawiedliwego” (MT, Targum) w porównaniu z „jeńcy potężnego/tyrana” (1QIsa(a), syryjski, Wulgata) w porównaniu z „jeńcy niesprawiedliwie” (LXX)

Iz 51:16 „zasadzając niebiosa” (MT) a „rozciągając niebiosa” (syryjski) a „ustanawiając niebiosa”

Iz 51:19 „Jak mogę was pocieszyć?” (MT) a „Jak on może was pocieszyć?” (1QIsa(a)) (różnica jednej litery)

Iz 52:5 „spraw, by zawodziły” (MT) vs. „wyśmiewać” (Zwoje znad Morza Martwego) vs. „dziwić się i zawodzić” (LXX) vs. „chwalić się” (Targum) vs. „traktować je niesprawiedliwie” (Wulgata)

Tekst: Oto szczegółowy fragment z Księgi Izajasza 52:14–53:12. O ile nie zaznaczono inaczej, pierwszy tekst to tekst masorecki, drugi to Wielki Zwój Izajasza z Zwojów znad Morza Martwego, a trzeci to grecka Septuaginta. W tym fragmencie tekst masorecki zawiera 197 słów hebrajskich, tekst ze Zwojów znad Morza Martwego – 207 słów hebrajskich, a grecka Septuaginta – 332 słowa greckie. Między tekstem masoreckim a Zwojem Wielkiego Izajasza występuje 55 różnic, choć niektóre z nich wynikają z użycia starszych lub nowszych słów hebrajskich o tym samym znaczeniu. Mogą to być również różnice dialektalne.

Iz 52:14 „jego zniekształcenie” vs. „moje zniekształcenie” vs. „bez chwały” (LXX)

Iz 52:14 „synowie ludzi” (także w LXX) a „synowie człowieka”

Iz 52:15 „zamkną” (czas przyszły) vs. „już zamkną” (czas przeszły z przedrostkiem czasu przyszłego) vs. „zamkną” (LXX)

Iz 52:15 „ujrzą” (także w LXX) a „ujrzeli”

Iz 53:1 „na/do którego” vs. „do którego” (także w LXX)

Iz 53:2 „suchy” – różnica w pisowni

Iz 53:2 „majestat” (MT) vs. „majestat dla niego” (1QIsa(a)) vs. „piękno” (niektóre wersje Septuaginty)

Iz 53:2 „zauważą” vs. „ujrzą Go” vs. „ujrzeli go” (LXX)

Iz 53:2 „będziemy pragnąć” vs. „powinniśmy Go pragnąć” vs. brak tego wyrażenia (LXX)

Iz 53:3 „człowiek” a „i człowiek” (także w LXX)

Iz 53:3 „znający” vs. „znający / który znał”

Iz 53:3 „ten, przed którym ludzie odwracają twarz” (możliwa różnica w pisowni)

Iz 53:3 „wzgardziliśmy nim” vs. „był wzgardzony”

Iz 53:4 „był zaznajomiony z” vs. „zostanie ogłoszony / ujawniony” vs. „uznaliśmy go” (LXX)

Iz 53:4 (dolegliwości / choroby) (różnica w pisowni dwóch słów)

Iz 53:4 „uderzony” (MT) a „i uderzony” (1QIsa(a))

Iz 53:4 „dotknięty przez Boga i udręczony” (MT) a „w cierpieniu i udręce” (LXX)

Iz 53:5 „przewinienie… rana” vs. „przewinienia… rany” (jedna litera na słowo) vs. „grzechy… siniaki” (LXX)

Iz 53:5 „zmiażdżony… kara” a „i zmiażdżony… i kara” a „posiniaczony / schorowany… siniak” (LXX)

Iz 53:5 „został zmiażdżony” w porównaniu z „posiniaczony / sprowadził na siebie chorobę” (LXX)

Iz 53:5 „zostali uzdrowieni” vs. „zostaną uzdrowieni”

Iz 53:6 – brak różnic w tekście masoreckim w porównaniu z 1QIsa(a)

Iz 53:6 „zbłądzili / zbłądzili; każdy z nas poszedł swoją drogą, a Pan go wyjaśnił” (MT, 1QIsa(a)) w porównaniu z „zbłądzili; każdy zbłądził na swojej drodze; a Pan wydał go za nasze grzechy” (LXX)

Iz 53:7 „uciskany” (prawdopodobna różnica w pisowni polegająca na jednej literze) w porównaniu z „cierpieniem”

Iz 53:7 „i jak owca” w porównaniu z „jak owca” w porównaniu z „jak baranek” (LXX)

Iz 53:7 „nie otworzył” w porównaniu z „nie otworzy” w porównaniu z „więc nie otwiera ust”

Iz 53,7 „usta” (prawdopodobna różnica w pisowni) a „usta” (LXX)

Iz 53:8 „ucisk / więzienie” (MT i 1QIsa(a)) a „upokorzenie” (LXX)

Iz 53,8 „który” (prawdopodobna różnica w pisowni)

Iz 53:8 „Bo” (prawdopodobna różnica w pisowni)

Iz 53:8 „mój lud” (MT i Septuaginta) a „jego lud” (1QIsa(a))

Iz 53:8 „cios” kontra „został uderzony” kontra „został doprowadzony do śmierci”

Iz 53:9 „on uczynił / postawił / dał” vs. „oni uczynili / postawili / dali” vs. „ja dam”

Iz 53:9 „i z” vs. „i czas [z]” vs. „i ten” (LXX)

Iz 53:9 „w jego śmierci / grobie” (MT, 1QIsa(a)) a „za jego śmierć” (LXX)

Iz 53:9 „usta” (prawdopodobnie różnica w pisowni)

Iz 53:10 „aby go uczynić chorym / przez chorobę” vs. „przebił go (na śmierć)” (1QIsa(a)) vs. „uderzenie” (Słowa „choroba” i „przebił go” nie są w ogóle podobne w języku hebrajskim. Znaczenie Septuaginty jest tutaj bardzo zbliżone do 1QIsa(a))

Iz 53:10 „przedłuży” (inne hebrajskie słowa)

Iz 53:11a „dusza” (starożytny hebrajski miał najwyraźniej nieco inną koniugację dopełniacza niż późniejszy hebrajski) w porównaniu z „duszą” (LXX)

Iz 53:11b „ujrzy i będzie zadowolony” (MT) w porównaniu z „ujrzy światło i będzie zadowolony” (zarówno w 1QIsa(a), jak i w 1QIsa(b)) w porównaniu z „aby mu ukazać światło i ukształtować go w mądrości; aby usprawiedliwić sprawiedliwego, który dobrze służy wielu; a on poniesie ich grzechy” (LXX)

Iz 53,11c „jego sługa” (MT) a „mój sługa” (1QIsa(a))

Iz 53:11d „on” (prawdopodobna różnica w pisowni w MT i 1QIsa(a))

Iz 53:12a „i za” – różne hebrajskie słowa w MT i 1QIsa(a)

Iz 53:12b „grzech” (MT) a „grzechy” (1QIsa(a))

Iz 53:12c „wstawiał się za przestępcami” (MT) a „zostanie uderzony za ich przestępstwa” a „wydany z powodu ich przestępstw” (LXX)

Iz 56:12 „Chodźcie – mówią – pójdźmy po wino” (MT) a „Chodźcie – mówicie – pójdźmy po wino” (Zwoje znad Morza Martwego, syryjski, Wulgata, Targum)

Iz 57:11 „milczałem nawet przez długi czas” (MT) vs. „milczałem i zamknąłem oczy” (LXX, Wulgata)

Iz 60:19 „Księżyc niech ci świeci” (MT) vs. „Księżyc niech ci świeci w nocy” (1QIsa(a), Septuaginta, starołacińska/italicka, Targum)

Iz 61:1 „wyzwolenie z ciemności dla więźniów” (MT) a „wyzwolenie z ciemności dla niewidomych” (LXX)

Iz 63:9 „Nie był to ani cierpienie, ani anioł” (MT) vs. „Nie był to ani posłaniec, ani anioł” (LXX)

Iz 64:7 „wtopili nas w rękę naszej nieprawości” (MT) a „wydali nas w rękę naszej nieprawości” (LXX, syryjski, starołaciński/italicki, Targum)

Iz 65:7 „wasze grzechy i grzechy waszych przodków” w porównaniu z „ich grzechy i grzechy ich przodków” (LXX, syryjski)

Iz 66:2 „wszystko to się stało” (MT) w porównaniu z „wszystko to jest moje” (LXX, syryjski)

Iz 66:18a „Bo ja ich uczynki” (MT) a „Bo znam ich uczynki” (LXX, syryjski)

Iz 66:18b „to nadchodzi” (MT) a „Ja nadchodzę” (LXX, syryjski, Wulgata, Targum)

Iz 66:19 „pul” (MT) a „Put” (=Libijczycy) (niektóre wersje Septuaginty)

Kliknij ten link, www.BibleQuery.org/isa53.html, aby zapoznać się z pełnym tekstem tekstu masoreckiego, Wielkiego Zwoju Izajasza oraz greckiej Septuaginty.

Jeśli chodzi o to, któremu z tych tekstów należy bardziej ufać, można przedstawić argumenty za i przeciw. Z jednej strony Zwoje znad Morza Martwego sięgają czasów Chrystusa. Z drugiej strony, ponieważ zwoje te wykazują znaczną zgodność z tekstem masoreckim, a skrybowie masoreccy przykładali ogromną wagę do precyzyjnego i dokładnego kopiowania Biblii, można argumentować, że to właśnie tekst masorecki jest bardziej precyzyjny.

Oto przykład z książki „The Meaning of the Dead Sea Scrolls”, w którym skryba 1QIsa(a) najwyraźniej dopuścił się niedbalstwa. Oto tekst masorecki.

Iz 16:8-9 „Bo pola Hesbonu i winnice Sibmy usychają. *Władcy narodów złamali jego najlepsze gałęzie, które sięgały aż do Jazeru i rozciągały się na pustynię; jego pędy były rozłożyste i szerokie, a nawet przekraczały morze. Dlatego będę płakał wraz z płaczem Jazeru nad winoroślą Sibmy.* Będę podlewał…” w porównaniu z: „Bo pola Hesbonu i winnice Sibmy usychają. Będę podlewał…” W zwoju 1QIsa(a) brakuje fragmentu między gwiazdkami (*).

Bibliografia dotycząca tego pytania: Książka „Messianic Prophecies from a Dead Sea Scroll” autorstwa Catherine Geever, Margaret Heinle i Prestona Heinle’a zawierała tekst z zwoju znalezionego nad Morzem Martwym, wskazania różnic oraz omówienie tych różnic. Wykorzystano również Biblię interliniową Jaya P. Greena, książkę C.L. Brentona *The Septuagint Version: Greek and English* oraz *The Dead Sea Scrolls & Modern Translations of the Old Testament* autorstwa Harolda Scanlina.

Pytanie: Jakie są różnice w tłumaczeniu Księgi Izajasza między tekstem hebrajskim, grecką Septuagintą a innymi tłumaczeniami?

Odp.: Spośród wszystkich ksiąg Starego Testamentu tłumaczenie Księgi Izajasza w Septuagincie było prawdopodobnie najsłabsze. Oto kilka różnic w tłumaczeniu, głównie z rozdziału 6. O ile nie zaznaczono inaczej, pierwsza wersja to tekst masorecki, a druga to Septuaginta.

Iz1:17 : „Zganij ciemiężcę” vs. „Zganij uciśnionego”

Iz1:29 : „będą zawstydzeni” (wiele wersji tekstu masoreckiego, Septuaginta, Wulgata) kontra „będziesz zawstydzony” (niektóre wersje tekstu masoreckiego, Targum)

Iz 2:9b-10 obecne (4QIsa(a), 4QIsa(b), Septuaginta) nieobecne (Wielki Zwoj Izajasza)

Iz2:12 „pyszni i wyniosli, i na wszystko, co jest wywyższone; i zostanie to poniżone” (MT) w porównaniu z „każdy, kto jest pyszny i wyniosły, i na każdego, kto jest wysoki i strzelisty, i zostaną oni poniżeni” (LXX)

Iz3:24 : „zamiast piękna” (MT) w porównaniu z: „zamiast piękna – hańba” (Zwoje znad Morza Martwego)

Iz5:17 : „obcy będą jeść” (MT) w porównaniu z: „jagnięta będą się paść” (LXX)

Iz 6:2 „Nad nim stali serafini” (MT) vs. „A serafini stali wokół niego” (LXX)

Iz 6:5 „Biada mi” (MT) a „Biada mi, bo serce moje jest przeszyte” (LXX)

Iz 6:6 „przyleciał do mnie” (MT) a „został do mnie wysłany” (LXX)

Iz 6:7 „Twoja nieprawość została usunięta, a twój grzech zakryty” (MT) w porównaniu z „usunie twoje nieprawości i oczyści cię z grzechów” (LXX) (forma czynna w porównaniu z bierną)

Iz 6:8 „idź za nas” (MT) a „idź do tego ludu” (LXX)

Iz 6:9-10 „niech zawsze słyszą, ale nigdy nie rozumieją; niech zawsze widzą, ale nigdy nie dostrzegają. „Niech serce tego ludu stanie się nieczułe; niech ich uszy będą głuche, a oczy zamknięte” (MT) w porównaniu z: „Będziecie zawsze słyszeć, ale nigdy nie zrozumiecie; będziecie zawsze widzieć, ale nigdy nie dostrzeżecie. Serce tego ludu stało się nieczułe; ledwo słyszą uszami, a oczy mają zamknięte” (LXX) (tłumaczenia z przypisu do NIV)

Iz6:10 : „Niech serce tego ludu…” (MT) w porównaniu z: „Albowiem serce tego ludu…” (LXX)

Iz6:11 : „spustoszone, pustkowie” (MT) a „pozostawione w spustoszeniu” (LXX)

Iz6:12 „spustoszenie pośrodku kraju jest wielkie” (MT) w porównaniu z „ci, którzy pozostaną na tej ziemi, rozmnożą się” (LXX)

Iz6:13 „zostaną pochłonięci” (MT) vs. „staną się łupem” (LXX)

Iz6:13 „dąb, który choć ścięty, ma jeszcze pień – świętym nasieniem jest jego pień” (MT) a „żołądź, gdy wypadnie ze swojej łupiny” (LXX)

Iz7:14 : „ona nada mu imię” (MT) a „Jego imię będzie nazwane” (LXX i 1QIsa(a) z Zmrtwego Morza). Różnica polega na jednej spółgłosce.

Iz7:14 : „młoda kobieta” (‘almah) w języku hebrajskim (MT, zwoje znad Morza Martwego) w porównaniu z „dziewicą” (parthenos) w greckiej Septuagincie oraz „młodą kobietą” (neanis) w greckich tłumaczeniach Akwili, Symmachusa i Teodotiona.

Iz 8:2 „Sprawiam, że zostanie to potwierdzone” (MT) a „niech zostanie to potwierdzone” (Zwoje znad Morza Martwego, Septuaginta, syryjski)

Iz 9:3 „Pomnożyłeś naród i zwiększyłeś jego radość” (Zwoje znad Morza Martwego, Targum) w porównaniu z „Pomnożyłeś naród, ale nie zwiększyłeś radości” (MT, Wulgata, 1QIsa) w porównaniu z „Większość ludu sprowadziłeś w swojej radości” (LXX)

Iz9:17 : „nie radował się” (MT) vs. „nie zlitował się” (Zwoje znad Morza Martwego)

Iz10:16 : „Pan” (MT, zwoje znad Morza Martwego) kontra „Pan [Adonai]” (Stary Testament Bomberg 1524–1525 n.e.)

Iz 9:20 „jego brat/krewny/sąsiad” a „jego własne ramię” (LXX) a „ramię jego brata/krewnego/sąsiada” (LXX aleksandryjska)

Iz 10:20 „ramię” (MT) a „potomstwo” (Targum)

Iz10:27 : „jarzmo zostanie złamane/zniszczone, ponieważ tak bardzo się utuczyliście” (MT, NRSV) vs. „jarzmo zostanie zniszczone z powodu namaszczenia” (MT, dosłowne tłumaczenie Greena) vs. „jarzmo zostanie złamane/zniszczone z waszych ramion” (LXX)

Iz10:30 „Podnieś swój głos, córko Gallim!” (MT, Targum, Wulgata) vs. „Słuchaj jej, Anathot” (LXX, syryjski)

Iz10:34 : „z majestatycznym” (MT) vs. „z majestatycznymi drzewami” (LXX, Wulgata)

Iz 11:6 „cielę, lew i roczek będą razem” (MT) a „cielę i lew będą się razem paść” (LXX)

Iz11:15 : „zniszczą język Morza Egipskiego” (MT, Wulgata) kontra „wysuszą język Morza Egipskiego” (LXX, syryjski, Targum)

Iz 13:2 „Zaproście ich, by weszli przez bramy dostojników” (MT) a „wyciągnijcie miecze, dostojnicy” (LXX)

Iz 14:4 (znaczenie nieznane w hebrajskim MT) w porównaniu z „zuchwałością/gniewem” (Zwoje znad Morza Martwego, por. Septuaginta, syryjski, Wulgata)

Iz14:21 : „ojcowie” (MT) kontra „ojciec” (syryjski)

Iz14:30 : „z resztki on zabije” (tekst masorecki) kontra „z resztki ja zabiję” (Zwoje znad Morza Martwego, Wulgata)

Iz 15:1 „Ar [miasto] zostało splądrowane” (MT) a „miasto Moabu zostało splądrowane” (Peshitta)

Iz 15:4 „uzbrojeni mężowie Moabu krzyczą głośno” (MT) a „drżą biodra regionu Moabu / krzyczą głośno” (Targum, Wulgata, Septuaginta, syryjski)

Iz 15:9 „Dimon [nieznane miejsce]” (MT, Targum) a „Dibon [w Moabie]” (Zwoje znad Morza Martwego, Wulgata, por. syryjski) a „Rimon” (LXX)

Iz 16:9 „O Elealah [nazwa miejsca]” (MT) a „O Dibon [nazwa miejsca]” (Zwoje znad Morza Martwego, niektóre wersje Septuaginty, Wulgata)

Iz16:10 : „Uciszyłem” (MT) a „jest uciszony” (LXX)

Iz 17:2 „Miasta Aroer są opuszczone” (MT, Wulgata) a „Będzie opuszczone na zawsze” (LXX) a „Jego miasta będą opuszczone i spustoszone” (Targum)

Iz 17:9a „gałąź” (MT) a „Amoryci” (LXX) a „spustoszone” (Targum) a „jak pługi” (Wulgata)

Iz 17:9b „najwyższa gałąź” (MT) vs. „Hivici/Ewajczycy” (LXX) vs. „w ruinach” (Targum) vs. „zboże” (Wulgata)

Iz 18:1 „statki żaglowe” (LXX, NEB) a „szumiące skrzydła” (tekst masorecki)

Iz 18:7 „ludu wysokiego i gładkiego” (MT) a „z ludu wysokiego i gładkiego” (Zwoje znad Morza Martwego, Septuaginta, Wulgata) a „do ludu wysokiego i gładkiego” (Targum)

Iz19:14 : „wlano do niego” (MT) a „wlano do nich” (LXX, por. Targumy)

Iz19:18 : „miasto zniszczenia” (większość tekstu masoreckiego) vs. „miasto słońca” (niektóre wersje tekstu masoreckiego, zwoje znad Morza Martwego 1QIsa, Targum, Wulgata) vs. „miasto sprawiedliwości” (większość LXX)

Iz 20:2 „but” (MT) a „buty” (LXX, zwoje znad Morza Martwego 1QIsa)

Iz 21:8 „lew ryknął/zawołał” (MT) a „strażnik/obserwator ryknął/zawołał” (Zwoje znad Morza Martwego, syryjski)

Iz 22:3 „uciekł z daleka” (MT) a „uciekł daleko” (LXX, syryjski, Wulgata)

Iz22:19 : „Wyrzucę cię więc z urzędu, a z twojej pozycji on cię strąci” (MT) kontra „Wyrzucę cię więc z urzędu, a z twojej pozycji” (LXX) kontra „Wyrzucę cię więc z urzędu, a z twojej pozycji cię strącę” (syryjski, Targum, Wulgata)

Iz 23:2-3 „Sidon, który został wzbogacony/uzupełniony przez żeglarzy. Przez wielkie wody przybyło zboże z Szihoru” (MT) w porównaniu z: „Sidon, który przemierza morze; twoi wysłannicy są na morzu/wielkich wodach. Zboże z Szihoru” (jeden ze zwojów znad Morza Martwego)

Iz23:10 : „Przejdźcie przez swoją ziemię” (MT) w porównaniu z: „Uprawiajcie swoją ziemię” (Zwoje znad Morza Martwego, niektóre wersje Septuaginty)

Iz 25:11 „I rozpostrze On swoje ręce pośród nich, jak ten, kto płynie, macha rękami, by pływać. I poniży swoją pychę zręcznością swoich rąk” (MT, dosłowne tłumaczenie Greena) vs. „I rozpostrze swoje ręce, tak jak ten, który powala człowieka, by go zniszczyć; i poniży swoją pychę w odniesieniu do tego, na co położył swoje ręce” (LXX)

Iz 26:19 „moje zwłoki/martwe ciało” (MT, Zwoje znad Morza Martwego, Wulgata) w porównaniu z „ich zwłokami/martwymi ciałami” (por. syryjski, targumy) w porównaniu z „tymi w grobach” (LXX)

Iz 26:19 „Wasi zmarli ożyją, moje zwłoki; powstaną. Obudźcie się i śpiewajcie, mieszkańcy prochu, bo rosa świateł jest waszą rosą, a ziemia wyrzuci duchy zmarłych”. (MT) w porównaniu z: „Zmarli powstaną, a ci, którzy są w grobach, zostaną wskrzeszeni, i ci, którzy są w ziemi, będą się radować; bo rosa od Ciebie jest dla nich uzdrowieniem; ale ziemia bezbożnych zginie.” (LXX)

Iz 27:2 „winnica czerwonego wina” (niektóre teksty masoreckie, Wulgata) vs. „winnica rozkoszy” (niektóre teksty masoreckie, Septuaginta) vs. „winnica wybrana” (Targum)

Iz 27:8 (znaczenie hebrajskie niepewne w tekście masoreckim) vs. „przez wojnę” (LXX)

Iz 29:13 „Ich oddawanie mi czci składa się wyłącznie z zasad nauczanych przez ludzi.” (MT) vs. „Oddają mi cześć na próżno; ich nauki to jedynie zasady nauczane przez ludzi.” (LXX)

Iz 33:2 „bądź ich ramieniem każdego ranka” (MT) vs. „bądź [tym/tym/?] ramieniem każdego ranka” (LXX) vs. „bądź naszym ramieniem każdego ranka” (syryjski, Targum, Wulgata)

Iz 33:8 „miasta są pogardzane” (MT) vs. „jego świadkowie są pogardzani” (Zwoje znad Morza Martwego) vs. „usunięci ze swoich miast” (Targum)

Iz 34:7 „dzikie woły” vs. „potężni”

Iz 35:8 „będzie tam droga i ścieżka” (MT) a „będzie tam droga” (Zwoje znad Morza Martwego 1QIsa(a))

Iz 36:5 „Ja mówię” (tekst masorecki) a „Ty mówisz” (Zwoje znad Morza Martwego 1QIsa(a) oraz 2 Krl 18:20).

Iz 37:20 „tylko Pan” (MT) a „tylko Ty, Panie, jesteś Bogiem” (Zwoje znad Morza Martwego, 2 Król. 19:19)

Iz 37:25 „wykopali studnie” (MT) a „wykopali studnie w obcych krajach” (Zwoje znad Morza Martwego, 2 Król.19:24 )

Iz 37:27 „dachy i tarasowe pola” (większość rękopisów masoreckich) a „dach” (niektóre rękopisy masoreckie, Zwoje znad Morza Martwego i niektóre rękopisy Septuaginty)

Iz 38:11 „mieszkają w miejscu spoczynku” (większość rękopisów masoreckich) a „mieszkają na tym świecie” (kilka rękopisów hebrajskich) a „mieszkańcy spoczynku śmierci”

Iz 40:3 „tego, który woła” vs. „ten, który woła”

Iz 40:3 „prosto na pustyni/pustkowiu droga naszego Boga” (MT) kontra „proste są ścieżki naszego Boga” (LXX)

Iz 40:11 „i niesie ich w swoim łonie, łagodnie prowadzi tych” (MT) a „łagodnie prowadzi tych” (LXX)

Iz 41:2 „sprawiedliwy” a „sprawiedliwość”

Iz 41:2 „stopa” a „stopy, aby mogła iść”

Iz 41:25 „wzywa mojego imienia” w porównaniu z „będą nazywani moim imieniem” (Septuaginta), „na/przez jego imię” (Zwoje znad Morza Martwego Q(a))

Iz 43:28 „zbezcześci” (MT) a „zbezczeszczone” (Septuaginta)

Iz 45:2 (znaczenie nieznane w tekście masoreckim) a „góry” (Zwoje znad Morza Martwego, Septuaginta)

Iz 45:8 „spadły” (har’ipa) (tekst masorecki) vs. „głośno wołają” (hari’u) (Zwoje znad Morza Martwego Q(a) i Septuaginta)

Iz 45:24 „O mnie każdy potwierdza” (tekst masorecki) a „o mnie będzie powiedziane” (różnica trzech liter w zwoju znad Morza Martwego Q(a)) a „Mówiąc” (różnica trzech liter, Septuaginta)

Iz 49:5 „zgromadzeni do Niego” (Qere, zwoje znad Morza Martwego, Septuaginta) kontra „nie zgromadzeni” (Kethib)

Iz 49:12 „Sinim” (MT) w porównaniu z „Asuan [Egipt]” (Zwoje znad Morza Martwego) w porównaniu z „krainą Persów” (LXX)

Iz 49:24-25 „od sprawiedliwych” (2 razy) (MT) a „od zaciekłych” (2 razy) (Zwoje znad Morza Martwego, Wulgata, syryjski) a „od olbrzyma” (2 razy) (LXX)

Iz 50:11 „opasujecie się płonącymi pochodniami” (MT) vs. „podpalacze płonących pochodni” (syryjski) vs. „podsycacie płomień” (LXX)

Iz 51:19 „jak mogę was pocieszyć” (MT) a „kto was pocieszy?” (Zwoje znad Morza Martwego, Septuaginta, syryjski, Wulgata)

Iz 52:5 „szydzą” (MT) vs. „lamentują” (Zwoje znad Morza Martwego, Wulgata) vs. „wyją” (LXX)

Iz 52:14 „zdumieni wami” (MT, Septuaginta) vs. „zdumieni nim” (syryjski, targumy)

Iz 52:15 „tak więc pokropi wiele narodów” (MT) a „tak więc wiele narodów będzie się nad nim dziwić” (LXX)

Iz 53:11 „światło” (MT) a „światło życia” (Zwoje znad Morza Martwego, Septuaginta)

Iz 56:5 „Dam mu imię wieczne” (MT) a „Dam im imię wieczne” (Zwoje znad Morza Martwego 1QIsa(a) i LXX)

Iz 61:1 „ciemność dla więźniów” (MT) a „ciemność dla niewidomych” (LXX)

Iz 61,1 (brak) (MT, Septuaginta) a „umarli zostaną wskrzeszeni” (Zwoje znad Morza Martwego 4Q521).

Iz 66:19 „do Tarsis, do Pul” (MT) a „do Tarsis, do Put [Libijczyków]” (niektóre rękopisy Septuaginty)

Bibliografia dotycząca tego pytania: tłumaczenie hebrajskie pochodzi z „Literal Translation” Jaya P. Greena, a tłumaczenie Septuaginty – z przekładu Sir Lancelota C.L. Brentona pt. „The Septuagint: Greek and English”. Wykorzystano również „The Expositor’s Bible Commentary”, „General Introduction to the Bible” oraz przypisy w „NASB ”, a także w Biblii w wersjach NIV, NKJV i NRSV.