< Pytanie biblijne dotyczące Księgi Liczb

Pytanie: Dlaczego w języku angielskim Księga Liczb nosi tytuł „Numbers”?

Odp.: Nazwa ta wywodzi się z greckiego tłumaczenia Septuaginty (arithmoi), od którego pochodzi angielskie słowo „arithmetic” (arytmetyka). Nazwa ta wynika z opisanych w tej księdze spisów ludności. Hebrajska nazwa pochodzi od pierwszego wersetu: „Na pustyni”. Fakt, że niektórzy ludzie mogą czuć się zagubieni na pustyni, gdy chodzi o matematykę, nie ma tu żadnego znaczenia! 😉

Pytanie: Jaki jest główny przekaz Księgi Liczb?

O: Główny temat Księgi Liczb można dostrzec, po prostu pamiętając, że jest to księga zawierająca wiele genealogii i spisów ludności. Główny wątek dotyczy indywidualnej i zbiorowej odpowiedzialności przed Bogiem. Bóg pociąga ludzi do odpowiedzialności indywidualnej za ich własne grzechy, ale ludzie często ponoszą konsekwencje również za to, co robią inni.

Dla niektórych Księga Liczb jest zarówno obrazą, jak i zagadką. Bóg jest najbardziej kochającą istotą we wszechświecie, ale niektórzy wyobrażają sobie Boga wyłącznie jako miłość. Księga Liczb jest jedną z tych ksiąg, które pokazują każdemu, kto zechce to dostrzec, że Bóg to coś więcej. Bóg jest święty, a także ma swój gniew.

P: Jaki jest zarys tej księgi w Księdze Liczb?

Odp.: Istnieją różne sposoby podzielenia tej księgi na części. Większość komentatorów zgadza się co do mniejszych sekcji obejmujących mniej więcej jeden rozdział, ale nie są zgodni co do tego, które z tych sekcji stanowią samodzielne całości, a które są częścią większych całości. Oto jeden z planów, który podkreśla to, czego możemy się nauczyć z Księgi Liczb i zastosować w naszym życiu, gdy metaforycznie „przekraczamy szczyt: pustynię od Synaju do Ziemi Obiecanej”.

I. 19-dniowe szkolenie na Synaju (Lb 1–10,10)

A. Rozmieszczenie ludu (Lb 1–4)

1. Pierwszy spis ludności: 603 550 (Lb 1)

2. Nakazy i obowiązki (Lb 2–4)

B. Czystość ludu (Lb 5–10,10)

1. Czystość i zazdrość (Lb 5)

2. Oddzielenie nazirejczyka (Lb 6:1–21)

3. Obowiązki świątynne (Lb 6:22–7:89)

4. Obowiązki lewitów (Lb 8)

5. Boże zaopatrzenie: Pascha, obłok i srebrne trąby (Lb 9–10:10)

II. Radzenie sobie z wewnętrznym sprzeciwem: 34-letnia wędrówka przez pustynię (Lb 10:11–20:13)

A. Od Synaju do Kadesz (Lb 10:11–12:16)

1. Wyruszenie z Synaju (Lb 10:11-36)

2. Ogień w Tabera, przepiórki i plaga (Lb 11)

3. Miriam i Aaron sprzeciwiają się Mojżeszowi (Lb 12)

B. Katastrofa w Kadesz (Lb 13–20:13)

1. Sprawozdanie 12 zwiadowców; wątpliwości i opóźnienia (Lb 13)

2. Bunt prowadzi do klęski (Lb 14)

3. Ofiary i frędzle pamiątkowe (Lb 15)

4. Bunt Koracha wśród przywódców (Lb 16)

5. Laska Aarona jako znak dla buntowników (Lb 17)

6. Obowiązki kapłańskie i utrzymanie kapłanów (Lb 18)

7. Czerwona jałówka i woda oczyszczająca (Lb 19)

8. Grzechy Mojżesza (Lb 20:1-13)

III. Równiny Moabu: Radzenie sobie z opozycją (Lb 20:14–25:18)

A. Radzenie sobie z wyobcowaniem i śmiercią (Lb 20:14-27)

1. Edom: gdy krewni odmawiają pomocy (Lb 20:14-21)

2. Śmierć Aarona (Lb 20:22-27)

B. Nauka toczenia różnych rodzajów bitew (Lb 21)

1. Niewielki atak Arada (Lb 21:1-3)

2. Jak radzić sobie z jadem węża (Lb 21:4-9)

3. Walka z Sihonem i Og (Lb 21:10-35)

C. Moab przeciwko Izraelowi (Lb 22-25)

1. Przemiana przekleństwa Balaama w błogosławieństwo (Lb 22–24)

2. Uwodzenie i plaga (Lb 25)

IV. Przygotowania do wkroczenia do Ziemi Obiecanej (Lb 26-36)

A. Lb 26: Drugi spis ludności: 601 730

B. Obowiązki: rodzinne, publiczne i osobiste (Lb 27–30)

C. Podbój Ziemy Za-Jordanu (Lb 31–32)

1. Sąd nad Midianitami (Lb 31)

2. Nie do końca: zatrzymanie się przed Ziemią Obiecaną (Lb 32)

D. Podsumowanie dotychczasowych wydarzeń i przygotowania na przyszłość (Lb 33–36)

1. Znaczenie powrotu do przeszłości (Lb 33)

2. Wyznaczanie przyszłych granic z wyprzedzeniem (Lb 34)

3. Poznaj swoje miejsca schronienia (Lb 35)

4. Wybory mające na celu zachowanie dziedzictwa (Lb 36)

Pytanie: Jak to się stało, że w Lb 1 i Wj 1 Izraelici mieli tak wysoki wskaźnik urodzeń, że w ciągu 430 lat z 67 mężczyzn powstała populacja licząca 602 000 mężczyzn?

Odp.: Oznaczałoby to 2,15% rocznie, co nie jest aż tak wysokim wskaźnikiem rocznego przyrostu naturalnego. Dla porównania, w 1983 r. roczny wskaźnik przyrostu naturalnego w Nowej Gwinei, Indonezji i Malezji wynosił 2,5%. Roczny wskaźnik wzrostu liczby ludności w Ameryce Środkowej w 1983 r. wynosił około 3,16%. Dla porównania: roczne wskaźniki urodzeń w Nowej Gwinei, Indonezji i Malezji wynosiły odpowiednio 4,2%, 4,15% i 3,07%. Roczny wskaźnik urodzeń w Meksyku wynosił 4,2%, a w innych krajach Ameryki Środkowej wahał się od 3,5% do 4,86% rocznie.

Gdyby Izraelici przez 430 lat byli wolni od wojen i głodu oraz mieli dłuższą średnią długość życia (jak w Księdze Wyjścia 6:16-20), ich liczba mogłaby wzrosnąć o 2,15% wyłącznie z przyczyn naturalnych. Wraz z nimi wyruszyła mieszana rzesza nie-Izraelitów (Księga Wyjścia 12:38, Księga Kapłańska 24:10), a Bóg obiecał również pomnożyć potomstwo Abrahama w Księdze Rodzaju 17:2. Więcej informacji na temat tej mieszanej rzeszy można znaleźć w książce „1001 Bible Questions Answered”, str. 311–312.

Pytanie: Jak Półwysep Synaj mógł wyżywić ponad 600 000 mężczyzn oraz kobiety i dzieci, o czym mowa w Księdze Liczb 1 i Księdze Wyjścia 1?

Odp.: Sceptyczny „Przewodnik po Biblii” Asimova (str. 166) stwierdza, że liczba ta jest niewiarygodnie duża. Nawet przy obfitszych wówczas opadach deszczu półwysep ten nadal nie byłby w stanie ich wyżywić, jak wskazuje Księga Wyjścia 16:3. Dlatego cuda związane z manną i przepiórkami (Księga Wyjścia 16) były nie tylko pomocne, ale wręcz niezbędne.

P: Czy w Księdze Liczb 1 liczba ta mogłaby wynosić 30 000 zamiast 600 000 mężczyzn?

O: Nie. Teoria ta została po raz pierwszy opublikowana około 1955 roku i zakładała tłumaczenie hebrajskiego słowa („eleph”) jako „klan” zamiast „tysiąc”. Jednak gdy pojawia się to słowo, następują po nim słowa oznaczające setki, a następnie dziesiątki i jedności. Ponadto łączna liczba, ponad 600 000, jest zgodna z odczytaniem słowa („eleph”) jako „tysiąc”, a nie jest zgodna z odczytaniem tego słowa jako „klan”.

P: Jaka jest krótka odpowiedź na pytanie, dlaczego w Księdze Liczb 1 i 3 liczba pierworodnych synów była stosunkowo niska?

Odp.: Liczba 22 273 prawdopodobnie obejmowała jedynie tych, którzy urodzili się w ciągu dwóch lat wędrówki po pustyni. Pozostali zostali już uwzględnieni w ramach Paschy. Alternatywnie, faraon mógł kazać zabić wielu pierworodnych synów w Egipcie.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Liczb 1 i 3 liczba pierworodnych synów była stosunkowo niska?

Odp.: Najpierw podstawowe fakty, mniej istotne informacje, a następnie odpowiedź.

Podstawowe fakty: Księga Liczb 1:46 i Księga Liczb 2:32 podają, że podczas pierwszego spisu ludności było 603 550 mężczyzn spoza plemienia Lewitów w wieku co najmniej dwudziestu lat, zdolnych do służby wojskowej. W Księdze Liczb 3:42 podano, że liczba pierworodnych mężczyzn w wieku od jednego miesiąca w górę wynosiła 22 273. Daje to stosunek 27:1. Stosunek ten można uznać za jeszcze wyższy, ponieważ pierwsza liczba odnosi się do mężczyzn w wieku 20 lat i starszych, a druga – do mężczyzn w wieku od jednego miesiąca w górę.

Informacja mniej istotna: Chociaż w dużych rodzinach odsetek pierworodnych synów jest niższy, prawdopodobnie nie jest to główny powód tak wysokiego stosunku. Oczywiście Bóg mógłby w cudowny sposób zmienić stosunek kobiet do mężczyzn, ale Biblia nigdy nie twierdziła, że Bóg dokonał takiego cudu, a odwoływanie się do niego nie jest konieczne, aby zadowalająco odpowiedzieć na to pytanie.

Odpowiedź składa się z trzech części.

Pamiętajmy, dlaczego tak postąpiono. Wszyscy pierworodni, którzy opuścili Egipt, byli już „objęci” krwią paschalną, więc nie było potrzeby składania ofiary za tych samych pierworodnych dwukrotnie. Egipcjanie, którzy nie byli objęci tą ochroną, stracili już swoich pierworodnych. Nie było więc potrzeby składania ofiary ani wymiany tych pierworodnych. Potrzeba wymiany lub zapłaty za pierworodnych dotyczyła wyłącznie tych mężczyzn, którzy urodzili się w okresie po opuszczeniu Egiptu.

Jak długi był ten okres? Księga Liczb 1:1 mówi, że pierwszy spis ludności przeprowadzono pierwszego dnia drugiego miesiąca drugiego roku po wyjściu z Egiptu. Ponieważ wykluczono chłopców poniżej jednego miesiąca życia, dotyczyło to pierworodnych chłopców urodzonych w okresie 24 miesięcy. Wskaźnik wzrostu liczby ludności Izraelitów w Egipcie wynosił około 2,15% rocznie, a roczny wskaźnik urodzeń w dzisiejszych krajach o podobnym tempie wzrostu waha się od 3 do 4,86%. (Zob. omówienie Księgi Liczb 1 i Księgi Wyjścia 1 w odniesieniu do tych liczb). W ciągu dwóch lat przy liczbie 603 550 mężczyzn i wskaźniku urodzeń wynoszącym od 3 do 4,86% należałoby spodziewać się od 37 000 do 61 000 dodatkowych noworodków płci męskiej, zakładając równy stosunek mężczyzn do kobiet. Oczywiście śmiertelność niemowląt poniżej drugiego roku życia zmniejszyłaby tę liczbę, ale fakt, że pary, które często były rozdzielone z powodu pracy mężczyzn przy projektach budowlanych, były teraz razem przez cały czas, prawdopodobnie z nawiązką zrównoważyłby śmiertelność niemowląt.

Zakres od 37 000 do 61 000 mężczyzn ogółem faktycznie odpowiada liczbie 22 273 pierworodnych synów, biorąc pod uwagę, że niektórzy pierworodni zostali prawdopodobnie zabici po urodzeniu w Egipcie. (Nawiasem mówiąc, Księga Wyjścia 13:12 pokazuje, że zarówno w przypadku ludzi, jak i zwierząt, do poświęcenia zalicza się pierworodnego po stronie matki, a nie ojca. Chociaż w kwestii dziedziczenia często brano pod uwagę pierworodnego po stronie ojca, to dotyczyło to dziedziczenia, a nie ofiary).

Dekret faraona: Jeśli nie zgadzasz się, że ofiara dotyczyła wyłącznie tych urodzonych po wyjściu z Egiptu, ale wszystkich pierworodnych chłopców, to rozważ następującą kwestię: gdyby prawo faraona było ściśle egzekwowane, nie byłoby żadnych pierworodnych chłopców wśród Izraelitów. Chociaż Księga Wyjścia 1:15-20 mówi, że Sifra i Pua pozwoliły przeżyć pierworodnym chłopcom, miało to miejsce 80 lat przed Wyjściem. Księga Wyjścia nie wspomina, czy następczynie Sifry i Pua miały podobną swobodę w kierowaniu położnymi, zwłaszcza w okresie tuż przed Wyjściem.

Wniosek: Wątpliwe jest, by ktoś w 1400 r. p.n.e. był w stanie przewidzieć wszystkie obliczenia matematyczne i wskaźniki urodzeń niezbędne do ustalenia tych liczb. Liczba pierworodnych stanowi potwierdzenie dokładności spisu ludności, biorąc pod uwagę prawdziwy przebieg wydarzeń.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Liczb 1 Bóg kazał Mojżeszowi policzyć tylko mężczyzn?

Odp.: Odpowiedź znajduje się w Księdze Liczb 1:3,49. Nie liczyli wszystkich mężczyzn, lecz tylko wojowników. Wykluczono tych, którzy nie mogli walczyć, oraz Lewitów, którzy nie powinni walczyć.

P: Czy w 1 Księdze Liczb, w drugim roku Wyjścia, spis ludności przeprowadzono w drugim miesiącu, czy też w pierwszym miesiącu, jak [rzekomo] sugeruje Wj 40:2?

Odp.: Spis wojskowy odbył się w drugim miesiącu. W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę cztery kwestie.

1. Spis według plemion do celów wojskowych (Księga Liczb 1:46) przeprowadzono w drugim miesiącu (Księga Liczb 1:1-2).

2. Chociaż Przybytek (Namiot Spotkania) został wzniesiony w pierwszym miesiącu (Wj 40,2), nie jest tam powiedziane, że podatek na Przybytek został pobrany natychmiast w tym czasie.

3. Gdyby przeprowadzono tylko jeden spis ludności, w drugim miesiącu, to oczywiście całkowita liczba i suma plemion byłyby zgodne.

4. Gdyby przeprowadzono dwa spisy ludności – jeden w pierwszym miesiącu na potrzeby podatku na Przybytek, a drugi w drugim miesiącu do celów wojskowych – liczby te byłyby zgodne, ponieważ okresy te następowały tuż po sobie.

Pytanie: Czy w Księdze Liczb 1:2-42 istnieją jakieś pozabiblijne dowody na to, że niektóre plemiona izraelskie przebywały w Palestynie na długo przed Wyjściem?

Odp.: Nie. Na początku XX wieku niektórzy wskazywali na słowa w eposach ugarickich, które wykazywały podobieństwa do słów „Aszer” i „Zabulon”. K.A. Kitchen w książce *Ancient Orient and Old Testament* (str. 71) pisze: „Domniemane odniesienia do Aszera, Zabulona itp. w eposach ugarickich już dawno temu uznano za nieistniejące”. W przypisach autor wspomina o pracach W.F. Albrighta opublikowanych w czasopiśmie „BASOR” 63 (1936), str. 27–32 oraz „BASOR” 71 (1938), str. 35–40, a także o pracy R. de Langhe’a „Les Textes de Ras Shamra-Ugarit…”, tom II, 1945, str. 469–519.

Pytanie: Gdzie w Księdze Liczb 2 rozbiły obóz wspomniane w Księdze Wyjścia 12:38 „mieszane rzesze” niebędące Izraelitami?

Odp.: Niektórzy prawdopodobnie poszli własną drogą i opuścili grono Izraelitów. Inni z nich bez wątpienia rozbili obóz na obrzeżach obozu izraelskiego, jak na przykład bluźniący pół-Izraelita z Księgi Kapłańskiej 24:10. Jeśli mogliby oni również otrzymać mannę i przepiórki, byłoby to dla nich opłacalne. Jeszcze inni prawdopodobnie mieszkali wśród konkretnego plemienia izraelskiego.

P: Skoro w Lb 3:12 pierwokładni ze wszystkich plemion mieli zostać oddani Panu, dlaczego zamiast tego oddano Bogu całe plemię Lewiego?

Odp.: Pismo Święte nie wyjaśnia, dlaczego plemię Lewiego zostało zastąpione. Oczywiście, skoro wszyscy i tak byli ludem Bożym, Bóg mógł ustanowić porządek tak, jak sam tego pragnął. Na marginesie, w Księdze Rodzaju 49:7 Jakub przepowiedział, że plemię Lewiego zostanie rozproszone.

Pytanie: Jak to się stało, że w Księdze Liczb 3:13 zabicie przez Boga pierworodnych Egipcjan sprawiło, że pierworodni Izraelici stali się własnością Boga?

Odp.: Nie ma żadnego logicznego wymogu, aby tak właśnie musiało być. Pismo Święte nie wyjaśnia, dlaczego Bóg zdecydował się uwzględnić to jako część umowy między Nim a Jego ludem przymierza. Możemy jednak wysnuć trzy przypuszczenia.

Przypomnienie z przeszłości: Zwyczaj ten miał służyć jako ważne przypomnienie o ich wyzwoleniu z Egiptu.

Prawda ponadczasowa: Tak naprawdę wszyscy i tak należeli do Boga; choć Bóg mógłby tego wymagać od wszystkich, postanowił wymagać tego tylko od niektórych.

Cel na przyszłość: Praktyka ta mogła służyć jako pewna ochrona przed naśladowaniem przez nich kananejskiego zwyczaju składania w ofierze pierworodnych dzieci bożkom.

Pytanie: Dlaczego w Lb 3:16-34 policzono tylko mężczyzn z plemienia Lewiego?

Odp.: Spis ludności miał na celu wyznaczenie osób do wykonywania prac fizycznych związanych z Przybytkiem i ofiarami, a to właśnie mężczyźni wykonywali. Zobacz także następne pytanie.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Liczb 3:16–34 policzono Lewitów w wieku od jednego miesiąca, skoro w przypadku pozostałych plemion nie uwzględniano chłopców w tym wieku?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia. Jednym z możliwych powodów może być to, że na stosunek liczby mężczyzn do chłopców nie miała wpływu wojna, ponieważ Lewici nie brali udziału w działaniach wojennych.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Liczb 3:28 sumy się nie zgadzają?

Odp.: Prawdopodobnie jest to błąd kopisty, który zapisał 8 600, podczas gdy powinno być 8 300.

P: Dlaczego w Lb 3:42-46 odsetek pierworodnych chłopców wydaje się niski?

Odp.: Albo są to pierworodni urodzeni na pustyni, albo faraon kazał zabić większość pierworodnych w Egipcie. Odpowiedź znajdziesz w omówieniu Księgi Liczb 1.

P: Dlaczego w Księdze Liczb 3:48 musieli zapłacić za liczbę nieparzystą?

Odp.: Bóg mógł postępować z Izraelitami tak, jak tylko zechciał. Najwyraźniej pragnął postępować z nimi w sposób, który byliby w stanie zrozumieć.

P: Czy w Księdze Liczb 4:3 Lewici rozpoczynali służbę w wieku trzydziestu lat, czy dwudziestu pięciu, jak podano w Księdze Liczb 8:24, czy też dwudziestu, jak w Księdze Ezdrasza 3:8?

Odp.: Księga Liczb 8:24 mówi, że wszyscy Lewici w wieku od 25 do 50 lat mają brać udział w pracy w Namiocie Spotkania.

W Księdze Liczb 4:3 jest mowa o spisu mężczyzn z rodu Kehatowego w wieku od 30 do 50 lat, „każdego, kto jest zdolny do pełnienia służby w Namiocie Spotkania”. Nigdzie nie jest powiedziane, że Kehatowcy w wieku od 25 do 30 lat nie pełnili służby, a jedynie, że nie należy ich liczyć. Być może wynikało to z faktu, że Lewici przechodzili okres nauki zawodu.

W Księdze Ezdrasza 3:8, kiedy wygnańcy budowali Świątynię, wyznaczono Lewitów w wieku 20 lat i starszych, nie po to, by pełnili służbę w Świątyni, ale by nadzorowali jej budowę. Młody wiek, o którym mowa w Księdze , mógł wynikać z praktycznych względów związanych z niewielką liczbą Lewitów.

Pytanie: Czy w Księdze Liczb 4:6 mowa jest o wyjęciu drążków z Arki Przymierza, czy też miały one pozostać w Arce, jak sugeruje Księga Wyjścia 25:15?

Odp.: Księga Liczb 4:6 mówi, że drążki były [*] w Arce podczas jej transportu. Słowo w [*] może oznaczać przymocowane, włożone lub ewentualnie wyregulowane.

Księga Wyjścia 25:15 mówi, że drążki nie miały opuszczać Arki. Może to również oznaczać, że drążki nie miały być wyjmowane z otworów w Arce.

Istnieją dwie możliwe odpowiedzi.

1. Gdy Arka spoczywała, drążki były wyjmowane z Arki, ale przechowywane w jej pobliżu.

2. Drążki zawsze pozostawały w otworach arki, ale przed transportem były regulowane i mocowane.

Pytanie: Dlaczego w Lb 5:8-10 kładzie się nacisk na przekazanie ofiary kapłanowi?

Odp.: Jeśli ktoś poniósł krzywdę, należy mu zwrócić to, co stracił, plus jedną piątą więcej. Jeśli jednak nie ma już nikogo, kto mógłby odebrać tę zapłatę, osoba, która popełniła wykroczenie, nie powinna całkowicie uniknąć kary. Nie powinna to być też ofiara pozorna, polegająca na złożeniu ofiary, a następnie zatrzymaniu jej dla siebie. Raczej: ofiarę składa się, kapłani ją przyjmują i staje się ona własnością kapłanów.

P: Czy w Lb 5,13-22, skoro wszyscy pili tę samą wodę, nie wydaje się to przesądem?

Odp.: Wcale nie. Nie istniała żadna naturalna przyczyna, dla której winna osoba miałaby spuchnąć, a niewinna nie. Bóg w sposób nadprzyrodzony powodował tę różnicę.

P: Czy w Księdze Liczb 6:2 kobieta mogła być nazirejką?

O: Oczywiście. Księga Liczb 6:2 wyraźnie naucza, że kobiety również mogły być nazirejkami.

P: W Lb 6,5, skoro nazirejczyk nie miał obcinać włosów, a Paweł w 1 Kor 11,14 powiedział, że mężczyźni nie powinni nosić długich włosów, to czy nazirejczykami mogli być wyłącznie łysi mężczyźni?

Odp.: Po pierwsze, Paweł mówił o zwykłym życiu, a nie o szczególnej przysiędze nazirejskiej, ponieważ po napisaniu 1 Listu do Koryntian sam Paweł pokrył koszty utrzymania nazirejczyków (Dz 21,23-24). Po drugie, o przysięgach nazirejskich nie wspomniano w odniesieniu do nie-Żydów, w tym do chrześcijan pochodzenia nieżydowskiego.

P: Dlaczego w Księdze Liczb 7:9 Bóg nakazał, by przedmioty ze świątyni były przenoszone na plecach mężczyzn, skoro wozy ciągnięte przez woły mogły przewieźć wszystko inne?

Odp.: Bóg prawdopodobnie chciał tego z dwóch powodów.

Praktyczny: Przedmioty ulegają mniejszym zadrapaniom i wgnieceniom, jeśli są ostrożnie przenoszone przez ludzi, niż gdy znajdują się na wozie ciągniętym przez woły, który może poruszać się po nierównym terenie.

Symboliczny: Miało to być dla Izraelitów ilustracją tego, że przedmioty związane z kultem kapłańskim należy traktować z szacunkiem, nawet gdy nie odbywa się nabożeństwo. W 2 Księdze Samuela 6:6-7 Uzza został zabity przez Boga, gdy dotknął Arki, która była przewożona na wozie.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Liczb 8:17-19 Bóg „zamienił” tutaj pierworodnych Izraelitów na Lewitów?

Odp.: Cztery punkty, które należy wziąć pod uwagę, szukając możliwego wyjaśnienia.

1. Bóg jako Stwórca może rościć sobie prawo do pierworodnych, drugich w kolejności i wszystkich urodzonych.

2. Te słowa Boga miały służyć jako przypomnienie, że Bóg ocalił pierworodnych Izraelitów podczas Paschy, kiedy to zginęli wszyscy pierworodni Egiptu.

3. Aby służyło to jako przypomnienie, Bóg zażądał „ofiary” z pierworodnych wszystkich zwierząt i ludzi. Ponieważ w żadnej ofierze nie wolno fizycznie zabijać ludzi, mogli oni zostać oddani na całe życie na służbę Panu.

4. Zamiast oddawać pierworodnych Izraelitów na służbę Pańską na całe życie, Bóg sprawił, że ich miejsce zajęli Lewici.

Pytanie: Czy w Lb 8,24 wszyscy mężczyźni z plemienia Lewiego w wieku 25 lat i starszych mieli przybywać, aby brać udział w służbie w Namiocie Spotkania, czy też w spisie ludności uwzględniono wszystkich mężczyzn z plemienia Lewiego w wieku 30 lat i starszych, którzy przybyli do pracy w Namiocie Spotkania, jak mówi Lb 4,3?

Odp.: Może to być błąd skryby, ale „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 2, str. 770, sugeruje, że mogło istnieć pięcioletnie okres praktyki.

P: Czy w Lb 8:24 Lewici mieli brać udział w pracach świątynnych w wieku 25 lat, czy też Lewici, którzy pracowali, mieli 20 lat, jak podano w Ezdr 3:8?

Odp.: Jedno i drugie, ponieważ odnoszą się one do różnych kwestii. Najpierw to, co nie jest odpowiedzią, a potem sama odpowiedź.

To nie jest odpowiedź: Księga Liczb 8:24 zawierała prawo dotyczące Lewitów w czasach Mojżesza, a Księga Ezdrasza 3:8 mówi o tym, że Zorobabel wyznaczył Lewitów w wieku 20 lat i starszych do pracy w szczególnych okolicznościach w innym czasie. To nie jest odpowiedź, ponieważ sugeruje, że Zorobabel zignorował Prawo Mojżeszowe, a istnieje znacznie prostsze wyjaśnienie, które tego nie wymaga.

Odpowiedź: Pomocnik przy składaniu ofiar to nie to samo, co robotnik budowlany. Przepisy z Księgi Liczb 8:24 dotyczyły Lewitów w wieku od 25 do 50 lat, którzy pomagali kapłanom w pracy w Przybytku, a później w świątyni. Księga Ezdrasza 3:8 mówi o tym, że Zorobabel wyznaczył Lewitów w wieku 20 lat i starszych na nadzorców budowy.

Pytanie: Jak w Księdze Liczb 9:15-21 chmura w dzień i słup ognia w nocy mogły podążać za Izraelitami?

Odp.: Oczywiście były to nadprzyrodzone znaki, których Bóg używał w prosty i bardzo widoczny sposób, aby zapewnić ich o swojej obecności. Mimo to Izraelici często byli nieposłuszni. Dzisiaj, kiedy Bóg mieszka w nas, ale nie mamy takich widocznych znaków Jego obecności, łatwo byłoby powiedzieć: „Gdybym tylko widział więcej cudów, byłbym bardziej posłuszny”. Cóż, Izraelici widzieli wiele cudów, ale i tak byli nieposłuszni. Również wielu spośród tłumów, które później podążały za Jezusem, nie poszło za Nim. Tak więc nawet same znaki nadprzyrodzone nie wystarczają, by przekonać niektórych ludzi.

Pytanie: Dlaczego w Lb 10,30-31 Mojżesz poprosił Hobaba, by poprowadził Izraelitów, skoro w Lb 10,34 i Wj 13,21-22 jest napisane, że Bóg prowadził ich za pomocą obłoku i słupa ognia?

Odp.: Jedną z odpowiedzi mogłoby być to, że być może Mojżesz po prostu pomylił się, sądząc, że Hobab będzie potrzebny, skoro Bóg ich prowadził. Jednak to prawdopodobnie nie jest słuszne; nawet gdyby Bóg ich prowadził, Hobab nadal byłby przydatny.

Księga Wyjścia 13:21-22 i Księga Liczb 10:34 wskazują, że celem obłoku i słupa ognia było wskazywanie im, kiedy mają wyruszyć, zapewnianie światła podczas nocnych wędrówek oraz prowadzenie ich po drodze.

W Księdze Liczb 10:30-31 Hobab nie został poproszony o wskazanie im, dokąd powinni się udać, lecz o wskazanie miejsca obozowania – miał być ich oczami na pustyni.

Dzisiaj niektórzy ludzie polegają wyłącznie na ludzkim osądzie i nie zwracają się do Boga. Inni szukają u Boga wskazówek i gardzą wszelką ludzką pomocą. Powinniśmy kierować się wskazówkami Boga, ale musimy też zdawać sobie sprawę, że czasami Bóg w ramach swojej opatrzności zapewnia nam ludzi, którzy udzielają nam pomocy i mądrych rad.

Pytanie: Czy w Księdze Liczb 10:33 Arka znajdowała się przed obozem, czy też w jego środku, jak mówi Księga Liczb 2:17?

Odp.: Każde z plemion miało swój własny obóz, zwrócony w stronę centrum. Tak więc Arka znajdowała się pośrodku, przed frontem obozu każdego plemienia (z wyjątkiem Lewitów, którzy znajdowali się w centrum).

P: W Lb 11,4-6 lud odczuwał silną tęsknotę za mięsem i zaczął narzekać. Zastanawiałem się – czyżby ludzie nie mogli zabić kilku jagniąt i zjeść ich mięsa? W wersecie 22 Mojżesz nawet pyta Boga, czy należy zabić zwierzęta, aby zapewnić pożywienie całemu narodowi. Wiem, że Mojżesz mówił w akcie frustracji, ale być może można było po prostu zabić kilka jagniąt dla tych, którzy odczuwali tak silną tęsknotę. Z tego, co zrozumiałem, ludowi wolno było spożywać jagnięta, krowy itp., a w tym czasie mieli oni dostęp do tych zwierząt, ponieważ musieli je składać w ofiarach przebłagalnych, ofiarach za grzechy itp. podczas pobytu na pustyni. Czy moje rozumienie tamtego okresu jest prawidłowe? Czy nie mogli po prostu zabić części zwierząt hodowlanych, zamiast narzekać na Boga? Nie sądzę, by Mojżesz odrzucił ich prośbę. Chętnie poznam Państwa przemyślenia i wszelkie spostrzeżenia, jakimi mogą się Państwo podzielić.

O: Chociaż nie znamy wszystkich szczegółów, możemy sformułować kilka spostrzeżeń na temat ich sytuacji. Pod względem klimatu ten region świata był w przeszłości nieco bardziej deszczowy niż obecnie. Niemniej jednak nadal była to sucha pustynia. Mojżesz wskazał w Liczb 11:21-22, że ziemia ta nie byłaby w stanie utrzymać stad i trzód niezbędnych do wyżywienia wszystkich. Mieli uzasadnioną potrzebę większej ilości pożywienia, niż mogła zapewnić im ta ziemia i ich stada, a Bóg zaopatrzył ich w mannę. Jestem pewien, że uzupełniali mannę, zabijając niektóre owce i bydło. Nie jest napisane, że nie jedli niczego poza manną, a jedynie, że narzekali, jakby tak właśnie było. Zmęczyła ich jednak obecna sytuacja i zamiast z szacunkiem poprosić Boga o spełnienie ich pragnienia, powiedzieli z brakiem szacunku: „Kto nas nakarmi mięsem? Pamiętamy ryby, które jedliśmy za darmo w Egipcie, a także ogórki, melony, pory, cebulę i czosnek. Teraz jednak straciliśmy apetyt; nie ma nic innego do jedzenia poza tą manną!” (Lb 11:4b-6 BSB).

Bóg nie był zły w Lb 11:10 dlatego, że prosili Go, ale raczej z powodu sposobu, w jaki to robili. Jest w tym również lekcja dla nas. Kiedy mamy potrzeby, a także pragnienia, dobrze jest prosić Boga, ale powinniśmy uważać, by robić to z szacunkiem.

Pytanie: Czy w Lb 11:8 manna smakowała jak chleb z olejem, czy też jak chleb z miodem, o którym mowa w Wj 16:31?

Odp.: Te dwie opcje nie wykluczają się wzajemnie, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że smak oliwy byłby silniejszy po ugotowaniu manny w oliwie.

Pytanie: Czy w Księdze Liczb 11:16,25 pomysł powołania siedemdziesięciu starszych wyszedł od Boga, czy też od Jetry, o czym mowa w Księdze Wyjścia 18:14-27?

Odp.: Zamiast bezpośrednio przekazać ten pomysł Mojżeszowi, Bóg wiedział, że Jitro dostrzeże to rozwiązanie i zaproponuje je Mojżeszowi. Ponieważ był to dobry pomysł, o którym Mojżesz wiedział, że Bóg go popiera, słusznie postąpił, kierując się nim, niezależnie od tego, że usłyszał go najpierw od Jitro, a nie od Boga.

Ten drobny szczegół z tamtych czasów mógłby z łatwością zostać pominięty w Biblii, ale wierzę, że został w niej zawarty, aby dać nam ponadczasową lekcję. Kiedy wiemy, że coś jest słuszne i że Bóg chce, abyśmy to zrobili, nie ma znaczenia, czy usłyszeliśmy to bezpośrednio od Boga, od chrześcijanina, czy od osoby niebędącej chrześcijaninem.

Pytanie: Skoro w Lb 11,24 musieli wychodzić poza obóz, aby dotrzeć do Przybytku, to jak to możliwe, że w Lb 2 Przybytek znajdował się wewnątrz obozu?

Odp.: Przybytek otaczał Arkę Przymierza, więc zobacz omówienie Księgi Liczb 10:33.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Liczb 11:27-29 doszło do takiej sytuacji z Eldadem i Medadem?

Odp.: Albo nie byli w stanie przyjść, co byłoby całkiem zrozumiałe, albo nie chcieli przyjść, co jest bardziej prawdopodobne. Gdyby doszło do niefortunnej sytuacji, w której byli w stanie przyjść, ale nie chcieli, sytuacja ta byłaby podobna do tej z Jonaszem i Balaamem. Więcej informacji znajdziesz w omówieniu Księgi Jonasza.

P: Czy w Księdze Liczb 11:31 przepiórki leżały w stosach na ziemi na wysokości trzech stóp, czy też latały trzy stopy nad ziemią?

Odp.: Hebrajskie słowo może oznaczać zarówno „na”, jak i „nad”. W książce „Czy archeologia może potwierdzić Stary Testament?” (str. 30) napisano, że obecnie czasami roje przepiórek latają kilka stóp nad ziemią i są łapane w sieci.

P: Dlaczego w Księdze Liczb 11:31-34 Bóg ukarał Izraelitów za zjedzenie przepiórek, które właśnie im zapewnił?

Odp.: Prawie wszyscy ludzie bardziej troszczyli się o jedzenie mięsa niż o podążanie za Bogiem, który mógł im je dać. Dlatego Bóg dał im tyle mięsa, ile tylko chcieli, a następnie zabił niektórych z nich, aby dać przykład pozostałym. Chociaż śmierć mogła być spowodowana zatruciem pokarmowym, nie wiemy tego na pewno.

Każdej wiosny miała miejsce migracja przepiórek z Afryki przez Morze Czerwone. Jeśli silny wiatr znosił je na wschód, przepiórki znajdowały się nad Półwyspem Synaj.

P: Dlaczego w Lb 11:31-34 Bóg ukarał Izraelitów za narzekanie, skoro nie ukarał ich, gdy narzekali rok wcześniej w Wj 16:11-18?

Odp.: Chociaż Pismo Święte tego nie wyjaśnia, możemy dostrzec połączenie czterech powodów.

1. Powtarzające się i ciągłe nieposłuszeństwo jest poważniejsze niż nieposłuszeństwo popełnione po raz pierwszy.

2. Za drugim razem prawdopodobnie nie chodziło tylko o narzekanie. Było to również podważanie Bożej dobroci i Jego opatrzności.

3. Niektórzy dostrzegają znaczenie w tym, że miało to miejsce po zawarciu przymierza na górze Synaj, podczas gdy wydarzenia z Księgi Wyjścia 16:11-18 miały miejsce, zanim otrzymali Prawo Przymierza Mojżeszowego. Więcej na ten temat można znaleźć w książce „735 Baffling Bible Questions Answered” (Odpowiedzi na 735 zagadkowych pytań biblijnych), str. 73.

4. Narzekanie nie wynikało wyłącznie z braku wiary, ponieważ Bóg zaopatrzył ich już w poprzednim roku. Miejsce to nazwano Kibrot-hattaawa, co oznacza „groby pożądania”, ponieważ sednem sprawy było pragnienie zaspokojenia poza Bogiem. Dzisiaj ludzie mogą zbłądzić, a nawet doprowadzić się do śmierci, pragnąc zadowolenia, spokoju lub wrażeń, które nie pochodzą od Boga, i w ten sposób w istocie mówiąc Bogu, że gardzą tym, co On im zapewnił.

Pytanie: Dlaczego w Lb 12:1-6 Mojżesz [rzekomo] poślubił Egipcjankę, skoro w Wj 34:16 i 1 Krl 11:2 jest napisane, że nie wolno im było poślubiać osób z innych narodów? (Tak twierdził pewien muzułmanin).

Odp.: Nie pochodziła ona z Egiptu (Mizraim), lecz była Kuszitką. 1 Król. 11:2 wspomina o zakazie zawierania małżeństw z przedstawicielami niektórych narodów, ale nie dotyczy to Kusz, a Prawo zostało dane po tym, jak Mojżesz poślubił Kuszitkę. W każdym razie Wj 34:11,16 wspomina o zakazie zawierania małżeństw z ludami kananejskimi, a nie z Kuszitami. W Księdze Liczb 12:1-6, kiedy Miriam i Aaron sprzeciwiali się małżeństwu Mojżesza z Kuszitką (nie Egipcjanką ani Mizraimitką, ale Kuszitką), nie do końca rozumiem, w jaki sposób ten muzułmanin uznał, że świadczy to o tym, iż zasady Boże nie mają zastosowania do ulubieńców Boga, czyli mężczyzn.

Pytanie: Czy w Księdze Liczb 12:1 Mojżesz postąpił słusznie, poślubiając nieizraelitkę z Etiopii (Kuszytkę)?

Odp.: Chociaż prawo nakazujące poślubianie wyłącznie wierzących nie zostało jeszcze nadane, możemy założyć, że ona była wierząca, bo z jakiego innego powodu miałaby chcieć spędzić życie wędrując po pustyni? Skoro tak jest, to tylko człowiek, a nie Bóg, nakłada ograniczenia na małżeństwa między ludźmi ze względu na ich rasę.

Pytanie: Czy w Księdze Liczb 12:1 „Etiopka” mogła w rzeczywistości być Arabką, skoro hebrajskie słowo to „Cushi”?

Odp.: W „Przewodniku po Biblii” Asimova (str. 167–168) wspomniano o tym jako o jednej z możliwości. Nie znalazłem żadnego ówczesnego plemienia arabskiego o tej nazwie. Istniało jednak plemię mezopotamskie o tej nazwie i być może właśnie do niego odnosił się Isaac Asimov.

Chociaż istnieje niewielkie prawdopodobieństwo, że kobieta ta mogła pochodzić z tego dość odległego plemienia (na wschód od Babilonu), bardziej prawdopodobne jest, że pochodziła z Etiopii, a termin „Kuszitka” wskazuje właśnie na to.

Pytanie: Czy w Lb 12,1 ta „kuszicka” kobieta mogła być Zipporą, jak sugeruje „Przewodnik po Biblii” Asimova na str. 168?

Odp.: Najprawdopodobniej nie, ponieważ Zippora pochodziła z plemienia Midianitów, a nie z plemienia Kuszitów. Jeśli jednak niektórzy czarnoskórzy ludzie byli akceptowani jako część Midianitów, możliwe jest, że Zippora mogła być czarnoskóra i w związku z tym nazywana Kuszitką.

Nawet gdyby Zippora miała ciemną karnację, najprawdopodobniej nie była kobietą wspomnianą w Księdze Liczb 12:1, ponieważ Mojżesz poślubił Zipporę jeszcze przed wyprowadzeniem Izraelitów z Egiptu.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Liczb 12:3 Mojżesz napisał, że był człowiekiem pokornym?

Odp.: Ten werset został spisany (przez kogoś) w celu wyjaśnienia, dlaczego Mojżesz nie podjął w tej sytuacji żadnej próby obrony. W książce „Rzekome sprzeczności w Biblii” autorstwa Haleya (str. 248) wyrażono pogląd, że werset ten został spisany przez samego Mojżesza, aby obiektywnie wyjaśnić, dlaczego nie bronił się. Innymi przykładami w literaturze starożytnej osób, które pisały o sobie w trzeciej osobie, są Juliusz Cezar („Wojna aleksandryjska”, 75), Paweł z Tarsu (2 List do Koryntian 11:5; 12:11-12), prawdopodobnie Jan oraz najprawdopodobniej Marek.

Jednak wielu innych chrześcijan uważa, że znacznie bardziej prawdopodobne jest, iż tekst ten został spisany w czasach Mojżesza przez skrybę pod jego nadzorem.

Pytanie: Dlaczego w Lb 12:14 ojciec miałby pluć córce w twarz?

Odp.: Nie jest to ani nakaz, ani zachęta do takiego postępowania. Zwłaszcza na Bliskim Wschodzie splunięcie na kogoś jest sposobem okazania pogardy. Ten werset mówi, że ojciec plujący córce w twarz pokazałby, jak bardzo pogardza jej postępowaniem. Bóg nie nakazuje ojcom, by tak postępowali, ale raczej mówi Mojżeszowi, że z Jego punktu widzenia krytyka Mojżesza przez Miriam była równie zła.

P: Czy w Lb 13,3 dwunastu zwiadowców pochodziło z Paranu, czy też z Kadesz-Barnea, jak podaje Lb 20,1?

Odp.: To pytanie jest podobne do następującego: czy gubernator Kalifornii mieszka w Kalifornii, czy w Sacramento (stolica Kalifornii)? Podobnie Kadesz-Barnea było miejscem położonym na pustyni Paran.

P: Jak w Lb 13,16 Mojżesz mógł zmienić imię Hoshea na Jozue, skoro Jozue był już nazywany Jozue w Wj 17,9; 24,13?

Odp.: Wydarzenia opisane w Księdze Wyjścia 17 miały miejsce przed nadaniem Jozue nowego imienia. Jednak Mojżesz lub jego skrybowie zapisali Księgę Wyjścia 17 dopiero po tym, jak Jozue otrzymał nowe imię. W Księdze Liczb 13:16 lepiej było użyć nowego imienia, ponieważ zarówno ówcześni, jak i dzisiejsi czytelnicy lepiej znają to nowe imię niż stare. Podobny przykład w Nowym Testamencie: Mateusz trzykrotnie nazywa Szymona „Szymonem Piotrem”, a trzykrotnie po prostu „Piotrem”, zanim Jezus nazwał go Piotrem.

Pytanie: Jak w Księdze Liczb 13:32 Kanaan mógł „pożreć swoich mieszkańców”, skoro była to tak dobra ziemia, jak opisano w Księdze Liczb 13:27?

Odp.: Ten paradoks nie stanowił problemu dla Izraelitów i nie powinien stanowić problemu dla nikogo innego. Ziemia była żyzna, jednak ludzie na niej mieszkający byli wojowniczy i agresywni.

Pytanie: Jak w Księdze Liczb 13:33 izraelscy zwiadowcy mogli twierdzić, że widzieli Nefilim, skoro Nefilim zginęli w potopie opisanym w Księdze Rodzaju 6?

Odp.: Powiedzieli jedynie, że widzieli Nefilim, a to, co mówią ludzie, nie zawsze jest prawdą. Albo:

1. Mieli na myśli metaforę.

2. Pomylili wysokich mężczyzn z Nefilimami.

3. Szpiedzy, którzy przemawiali, nie mówili prawdy, lecz przesadzali.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Liczb 14:15 Bóg rozważał zabicie wszystkich Izraelitów?

O: Wszechmądry Bóg wiedział, że nie zamierza zabić wszystkich Izraelitów. Bóg groził im śmiercią, ponieważ chciał im uświadomić, jak niebezpiecznie żyją. Posłuszeństwo Bogu nie jest czymś, do czego należy podchodzić lekko. W tej sytuacji Bóg miałby pełne prawo wylać na nich swój gniew i chciał, aby zdali sobie sprawę, że w tej chwili żyją dzięki Jego miłosierdziu, a nie dlatego, że na to zasługują.

P: Czy w Lb 14,18 Bóg karze dzieci za grzechy ich rodziców?

Odp.: Dzieci nie ponoszą winy za grzechy swoich rodziców (Ezechiel 18:4, 17–20). Jednak Biblia, począwszy od czasów Abla, pokazuje, że ludzie ponoszą w tym życiu konsekwencje grzechów, za które nie są winni. Ponadto, gdy dzieci dorastają, mogą zdecydować, czy chcą uczestniczyć w grzechach, które od najmłodszych lat widziały u swoich rodziców, czy też nie.

P: Skoro w Lb 14:20-23,29 Bóg przebaczył ludowi, dlaczego nie pozwolił im wejść do Ziemi Obiecanej?

Odp.: Bóg może przebaczyć ludziom ich grzechy, ale nadal może ich karcić, zarówno dla ich dobra, jak i jako przykład dla innych.

P: Jak w Księdze Liczb 14:31-34 powiedzieć swoim dzieciom lub innym, którzy biorą z ciebie przykład, aby na pewno nie naśladowali tego, co zrobiłeś w przeszłości, kiedy naprawdę nawaliłeś?

Odp.: Po pierwsze, naprawdę musisz im o tym powiedzieć, bo inaczej będą skłonni myśleć, że skoro tobie wszystko się dobrze skończyło, to nie jest to zbyt poważne, jeśli oni też tak postąpią. Po drugie, nie musisz wchodzić w wszystkie szczegóły tego grzechu, zwłaszcza jeśli mogłoby to skłonić ich do zrobienia tego samego. Ludzie mogą chcieć wdawać się w szczegóły, aby usprawiedliwić – lub częściowo usprawiedliwić – to, co zrobili, a ty nie chcesz tego robić. Na koniec podkreśl, że kiedy zgrzeszą – czy to w ten sposób, czy w inny – mogą okazać skruchę i nadal iść naprzód, choć zdarzają się przypadki, w których – mówiąc metaforycznie – mogą stracić szansę na samodzielne wejście do Ziemi Obiecanej.

P: Dlaczego w Lb 14,34 Bóg uznał jeden dzień zwiadu za równy jednemu rokowi kary?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia. Jednak czterdziestodniowe opóźnienie za czterdzieści dni zbiorowego nieposłuszeństwa wydawałoby się bardzo łagodną karą. Czasami, gdy ludzie upierają się przy swoim stanie i odrzucają możliwość służby Bogu, wydaje się słuszne, by pozostali w tym stanie.

P: Skoro w Lb 14:34-35 wszyscy dorośli oprócz dwóch zginęli na pustyni w ciągu tych czterdziestu lat, to gdzie są dzisiaj ich kości?

Odp.: Gdyby nie pochowano ciał głęboko, zwłoki uległyby rozkładowi lub zostałyby zjedzone przez dzikie zwierzęta.

Pytanie: Skoro w Księdze Liczb 15:5,10 picie wina jest [rzekomo] złe, dlaczego składano Bogu ofiary z wina?

Odp.: Żaden werset w Starym ani Nowym Testamencie nie mówi, że picie wina jest złe. Wiele wersetów uczy jednak, że upijanie się jest złe. Więcej informacji znajdziesz w omówieniu 1 Listu do Tymoteusza 5:23.

P: Dlaczego w Lb 15:16 istnieje jedno prawo zarówno dla Izraelitów, jak i dla nie-Izraelitów przebywających w tej ziemi?

Odp.: W sądach nie było dyskryminacji. Prawa dotyczące morderstwa, kradzieży, fałszywego świadectwa i tak dalej były takie same dla Izraelitów, jak i dla nie-Izraelitów. Zeznanie nie-Izraelity miało taką samą wagę jak zeznanie Izraelity, a zeznanie kobiety było równe zeznaniu mężczyzny, w przeciwieństwie do tego, co ma miejsce w wielu krajach muzułmańskich. Prawdą jest jednak, że nie-Izraelici mieszkający w Izraelu musieli przestrzegać niektórych praw religijnych, ale nie musieli składać ofiar.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Liczb 15:32-36 mężczyzna został zabity za zbieranie drewna w szabat?

Odp.: Zbieranie drewna było dozwolone w inne dni. Jednak jego postępowanie w tym momencie świadczyło o całkowitej pogardzie dla prawa Bożego. To właśnie przejaw pogardy, a nie samo zbieranie drewna, był powodem, dla którego mężczyzna został ukamienowany.

Pytanie: Co jest niezwykłego w tym fragmencie z Księgi Liczb 15:35-36?

O: Fragment ten ma strukturę hebrajskiego chiasmu.

– I rzekł Pan do Mojżesza:

- - «Człowiek ten musi z pewnością ponieść śmierć.

- - - Cała wspólnota ma go ukamienować poza obozem”.

- - - Cała wspólnota wyprowadziła więc tego mężczyznę poza obóz i

- - ukamienowało go na śmierć,

- tak jak Pan nakazał Mojżeszowi.

Pytanie: Dlaczego w Lb 16,6-7 Mojżesz kazał im włożyć ogień do kadzielnic, skoro wiedział, co stało się z Nadabem i Abihu?

Odp.: Wiedzieli oni równie dobrze jak Mojżesz, co stało się z Nadabem i Abihu. Zrobili to mimo wszystko, ponieważ byli tak bardzo zdecydowani sprzeciwić się Mojżeszowi. Być może Mojżesz nie był wobec nich ani łaskawy, ani surowy, ale skoro chcieli oddawać cześć Bogu na swój własny, odrębny sposób, Mojżesz powiedział: „Śmiało, zobaczymy, co uczyni Bóg”.

P: A co z narzekaniem Datana i Abirama w Lb 16:13-14? Bóg obiecał im, że wejdą do ziemi mlekiem i miodem płynącej, ale w Lb 14:29-34 jasno stwierdzono, że Bóg wcale ich tam nie zaprowadzi, a jedynie ich dzieci.

Odp.: Lud z pewnością rozumiał tę obietnicę w ten sposób, że Izraelici dotrą do Ziemi Obiecanej, ale niekoniecznie każda z obecnych tam osób dożyje momentu wejścia do niej. Bóg nie powiedział, że zamierza siłą wprowadzić poszczególne osoby do Ziemi Obiecanej. Kiedy odmówili wejścia, Bóg ukarał ich jawny bunt, trwale honorując decyzję buntu.

Jeśli dobrowolnie zdecydujesz się zbuntować przeciwko Bogu, Bóg może później obdarzyć cię skruszonym sercem, abyś mógł do Niego powrócić. Z drugiej strony, Bóg może tego nie uczynić i nie jest do tego zobowiązany.

Pytanie: Czy w Lb 16,31 Korach i jego 250 zwolenników zostali pochłonięci przez ziemię, czy też tych 250 zwolenników spłonęło w Lb 16,35?

Odp.: Księga Liczb 16:31 pokazuje, że ziemia pochłonęła Koracha, Datana, Abirama i ich rodziny. Księga Liczb 16:35 pokazuje, że ogień strawił pozostałych 250 mężczyzn, którzy nie byli spokrewnieni z Korachem.

Pytanie: W Księdze Liczb 16:31-35 – w jaki sposób było sprawiedliwe, że ziemia pochłonęła nawet najmłodsze dzieci (Księga Liczb 16:27) Koracha, Datana i Abirama?

Odp.: Było to sprawiedliwe, ponieważ Bóg ma prawo przyznać każdej osobie taką długość życia, jaką sam wybierze, i nie zobowiązał się do zapewnienia wszystkim jednakowej długości życia. Jest to bardzo podobne do pytania, dlaczego Bóg kazał zabić nawet niemowlęta z plemienia Kananejczyków. Odpowiedź można znaleźć w omówieniu Księgi Jozuego 6:21.

P: Czy w Lb 16,32 zginęli wszyscy mężowie Koracha, czy tylko niektórzy, jak podano w Lb 26,11?

Odp.: Zginęli wszyscy mężowie z rodu Koracha, którzy poszli za nim, ale ci, którzy za nim nie poszli, nie zginęli. Księga Liczb 26:11 wyraźnie pokazuje, że niektórzy potomkowie Koracha nie zbuntowali się i nie zginęli. W rzeczywistości prorok Samuel pochodził z rodu Koracha (1 Kronik 6:22-28).

Pytanie: W Lb 16,37-38, w jaki sposób kadzielnice buntowników stały się święte?

Odp.: Księga Liczb 16:39-40 wyjaśnia, dlaczego Bóg postanowił, by zostały one uznane za święte.

Pochodzenie: Zostały one ofiarowane Bogu.

Zastosowanie: Brąz ten posłużył do pokrycia ołtarza.

Przypomnienie: Miało to być znakiem, że Izraelici nie będą próbować zbliżać się do Boga na własną rękę.

Nie ma żadnych wskazówek, że tych 250 mężczyzn popełniło więcej złych czynów niż ktokolwiek inny. Uważali jednak, że mogą zbliżyć się do Boga na swój własny sposób, a nie na sposób Boży, opierając się na własnej sprawiedliwości zamiast na ofiarach wymaganych przez Boga. Ludzie do dziś próbują podobnych rzeczy.

Pytanie: Dlaczego w Lb 16:45-47 Bóg zaczął zabijać wszystkich Izraelitów?

Odp.: Cała społeczność narzekała na Mojżesza i Aarona. Chociaż działanie Boga chroniło Mojżesza i Aarona, Bóg mógł ich chronić również w inny sposób. Wydaje się, że głównym celem, dla którego Bóg zesłał tę nadprzyrodzoną i gwałtowną plagę, była dyscyplina mająca nauczyć Izraelitów, by nie zatwardzali swoich serc w buncie przeciwko Bogu.

P: Skoro w Księdze Liczb 17:5 jest napisane, że Bóg użył laski Aarona, by powstrzymać narzekania Izraelitów, to dlaczego w Księdze Liczb 20:2-5 nadal narzekali?

Odp.: Cud z laską Aarona przyniósł krótkotrwały efekt w postaci powstrzymania ich narzekań w Księdze Liczb 17. W rzeczywistości Izraelici niemal popadli w skrajność przeciwną w Księdze Liczb 17:12-13.

Kiedy Izraelici narzekali później w Księdze Liczb 20, użyto tej samej laski (Księga Liczb 20:8-9), aby powstrzymać ich narzekania.

Niestety, zewnętrzny cud z laską Aarona nie zmienił serc ludzi i nie zdołał trwale powstrzymać narzekań.

Pytanie: Jak w Księdze Liczb 17:8-10 ścięta gałąź mogła zakwitnąć i wydać migdały, skoro drewno migdałowca nie ma takiej właściwości?

Odp.: Bóg, który sprawił, że rośliny mogą rosnąć i wydawać nasiona, w cudowny sposób sprawił, że tak się stało.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Liczb 18:1-2 Bóg nałożył na tych ludzi i ich synów odpowiedzialność za swoje rzeczy?

Odp.: Ród Aarona to plemię Lewiego, co oznacza, że Lewici, w tym Aaron i jego synowie, byli odpowiedzialni za wykroczenia popełnione wobec Przybytku. Wyłącznie Aaron, jego synowie i ich potomkowie ponosili odpowiedzialność za wykroczenia popełnione wobec kapłaństwa.

Ludzie ci byli nie tylko pociągani do odpowiedzialności za to, co osobiście zrobili, ale ponosili również odpowiedzialność za wykroczenia popełnione przeciwko świątyni i kapłaństwu. Ludzie nie mogli zbliżać się do Przybytku bez ich zgody, więc jeśli zaniedbali czuwanie nad Przybytkiem i inni go zbezcześcili, ponosili również odpowiedzialność za własne zaniedbanie.

P: Co jest niezwykłego w wersecie Lb 18:2?

Odp.: Liczb 18:2 to gra słów, w której wyrażenie „dołączą do was” (weyillawu) stanowi grę słów z terminem „Lewita” (lewi). Zatem bardzo dosłowne brzmienie tego wersetu to: „plemię Lewiego… będzie «lewi» z wami”.

P: Dlaczego w Lb 19,8 kapłan był nieczysty aż do wieczora, skoro wypełniał Boże polecenie dotyczące ofiary z czerwonej jałówki?

O: Mamy tu do czynienia z interesującą sytuacją, w której kapłan, posłusznie wypełniając wolę Bożą, stał się nieczysty. Nie jest tu mowy o tym, że kapłan zgrzeszył ani że Bóg był z niego niezadowolony, a jedynie o tym, że był nieczysty i przez pewien czas nie mógł zbliżać się do rzeczy świętych. Istnieje zatem wyraźne rozróżnienie między nieczystością obrzędową a osobistą winą.

Kiedy Jezus umarł na krzyżu, stał się na pewien czas nieczysty w oczach Boga Ojca. Stało się to w posłuszeństwie, aby wziąć na siebie karę za nasze grzechy. Jezus nie był grzeszny, a szatan nie „wszedł w Jezusa”, jak nauczają niektórzy wyznawcy sekt; Jezus po prostu stał się nieczysty.

Pytanie: Czy w Lb 20:1 Kadesz znajdował się na pustyni Zin, czy też na pustyni Paran, jak podaje Lb 13:26?

Odp.: Półwysep Synaj obejmował cztery regiony pustynne:

Pustynia Szur na północnym zachodzie, granicząca z Egiptem na zachodzie, z rzeką Egiptu na wschodzie oraz z Elim na południu. Księga Rodzaju 16:7; 20:1; 25:18; Księga Wyjścia 15:22; 1 Księga Samuela 15:7; 27:8

Pustynia Sin na południowym zachodzie. Znajdowała się ona między Elim [na północy] a Synajem [na wschodzie], zgodnie z Księgą Wyjścia 16:1. Księga Wyjścia 17:1 oraz Księga Liczb 33:11,12 również wspominają o Pustyni Sin.

Pustynia Paran na południowym wschodzie. Graniczyła z Pustynią Sin na północnym wschodzie oraz z Kadesz na zachodzie. Księga Rodzaju 21:21; Księga Liczb 10:12; 12:16; 13:3,26; Księga Powtórzonego Prawa 1:1; 33:2; 1 Księga Samuela 25:1; 1 Księga Królewska 11:18.

Pustynia Zin na północnym wschodzie, rozciągająca się aż do Morza Martwego i Araby na wschodzie oraz miasta Kadesz na zachodzie. Księga Liczb 13:21; 20:1; 27:14; 33:36; 34:3,4; Księga Powtórzonego Prawa 32:51; Księga Jozuego 15:1,3

Kadesz leżał na granicy Pustyni Paran i Pustyni Zin.

Pytanie: Czy w Lb 20:8 zaimek należy przetłumaczyć jako „jego”, jak podaje KJV, czy też jako „jego”, jak w innych tłumaczeniach?

Odp.: Z gramatycznego punktu widzenia hebrajski zaimek można poprawnie przetłumaczyć zarówno jako „jego”, jak i „jego”. Jednak w tym kontekście prawdopodobnie powinno to być „jego”, ponieważ Mojżesz otrzymał polecenie, by przemówić do skały.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Liczb 20:10-13 Bóg był zły na Mojżesza, skoro ten zrobił to, co mu Bóg nakazał?

Odp.: Mojżesz postąpił słusznie, ale miał niewłaściwe nastawienie i okazał je innym. Zamiast uderzyć w skałę w sposób, który byłby cudem zwracającym uwagę na miłosierne zaopatrzenie Boga, Mojżesz najwyraźniej uderzył w nią jakby w gniewie, mówiąc: „Słuchajcie teraz, buntownicy…”

Jest w tym dla nas lekcja. Jeśli robimy to, czego Bóg chce, ale z niewłaściwym nastawieniem, Bóg również nie jest zadowolony z naszych czynów.

P: Czy w Lb 20,12 Mojżeszowi zabroniono wejść do Kanaanu z powodu niewiary, czy też buntu (Lb 27,12-14), wykroczenia (Pwt 32,51-52) czy też pochopnych słów (Ps 106,32-33)? (Zadał to pytanie ateista.)

Odp.: Miało miejsce tylko jedno zdarzenie, nad wodami Meriba, a wszystkie cztery wersety opisują tę samą przyczynę.

Księga Liczb 20:12 mówi, że Mojżesz nie uwierzył Bogu, aby czcić Go w oczach Izraelitów.

W Księdze Liczb 27:12-14 czytamy, że Mojżesz zbuntował się przeciwko Bożemu nakazowi oddawania Mu czci.

W Księdze Powtórzonego Prawa 32:51 czytamy, że Mojżesz zgrzeszył przeciwko Bogu, ponieważ nie okazał Mu czci wśród Izraelitów.

Psalm 106:32-33 mówi, że oni (Izraelici) zbuntowali się przeciwko Duchowi Bożemu nad wodami sporu (Meriba), a więc Mojżesz przemówił pochopnie.

Wszystkie te wersety przekazują spójne przesłanie. Izraelici sprzeciwiali się Mojżeszowi (Księga Liczb 20:2-5, Psalm 106:33), a Mojżesz nie wierzył w Bożą opatrzność (Księga Liczb 20:12). Jego pochopna wypowiedź (Księga Liczb 20:10; Psalm 106:33) wynikała z braku szacunku dla Boga wśród Izraelitów (Księga Liczb 20:12; 27:12-14; Księga Powtórzonego Prawa 32:51).

Nie ma wątpliwości co do tego, co się wydarzyło, a ostatnie trzy fragmenty są po prostu przypomnieniem tego, co ludzie mogli sami przeczytać w Księdze Liczb 20.

Pytanie: Czy w Księdze Liczb 20:16 to anioł wyprowadził Izraelitów z Egiptu, czy też w Księdze Wyjścia 3:8 był to sam Bóg?

Odp.: Wiele wersetów mówi, że to Bóg wyprowadził ich z Egiptu. Księga Liczb 20:16 mówi w języku hebrajskim, że Bóg posłał anioła i [*] wyprowadził nas z Egiptu. Słowo [*] nie jest w tym wersecie wypowiedziane i może odnosić się zarówno do anioła, jak i do samego Boga.

Nie ma tak naprawdę potrzeby doprecyzowywania tego [*], ponieważ obie opcje są prawdziwe. Bóg mógł sprawić, że Jego aniołowie stworzyli obłok i słup ognia oraz wysłali silny wiatr, który rozstąpił Morze Czerwone. Sam Bóg był w to zaangażowany przynajmniej na dwa sposoby.

1. Aniołowie działali w całkowitym posłuszeństwie wobec Bożych rozkazów.

2. Sam Bóg również był tam obecny, co może tłumaczyć surowość kary za ich grzechy.

Pytanie: Jakie są pozabiblijne dowody na to, że Balaam był postacią historyczną, o których mowa w Księdze Liczb 20–24?

Odp.: W 1967 roku w Dolinie Jordanu, w miejscowości Beir Allah (lub Deir ‘Alla), archeolodzy odkryli ćwiczenie pisarskie ucznia, w którym trzykrotnie wspomniano o Balaamie, synu Beora. Datowanie radiowęglowe wskazało na okres 800/760 r. p.n.e. Informacja ta została po raz pierwszy opublikowana w 1976 roku. Zob. również: J. Hoftijzer, „The Prophet Balaam in a 6th-century Aramaic Inscription” w: Biblical Archaeologist 39 (1976), s. 11–17 oraz Jo Ann Hackett, The Balaam Text from Deir ‘Alla (1984).

Zobacz teorię J.E.P.D. autorstwa Waltera Kaisera Jr. w „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 4, s. 759, lub w „The NIV Study Bible”, s. 223, albo posłuchaj nagrania Johna Ankerberga „Obalenie teorii J.E.P.D.” autorstwa Waltera Kaisera Jr.

Pytanie: W Lb 21,6.8 w jaki sposób te węże były „ogniste”?

Odp.: Nie oznacza to koniecznie, że świeciły lub miały jaskrawoczerwony kolor. Oznacza to raczej, że ich ukąszenie było jak ogień.

Pytanie: Dlaczego w Lb 21,9 Izraelici musieli patrzeć na węża z brązu po ukąszeniu, skoro wygląda to na bałwochwalstwo?

Odp.: Bóg nakazał im patrzeć na węża z brązu na słupie, aby wyleczyli się z ukąszenia węża. Jednak w późniejszych czasach ludzie uczynili z niego bożka, nazywając węża z brązu imieniem Nehusztan. Z powodu tego bałwochwalstwa Ezechiasz nakazał zniszczenie węża (2 Król. 18:4).

Pierwszym znanym pisarzem, który odpowiedział na ten zarzut, był Tertulian w dziele „Pięć ksiąg przeciwko Marcionowi”, księga 2, rozdz. 22, str. 314 (207/208 r. n.e.). Wcześniej na ten temat pisały również „List Barnaby” (ok. 70–130 r. n.e.), rozdział 12, str. 145, oraz „Pierwsza apologeta” Justyna Męczennika (150 r. n.e.), rozdział 50, str. 183, ale najwyraźniej nie dostrzegły one w tym żadnej trudności wymagającej omówienia.

Pytanie: Czym jest „Księga wojen Pana” z Lb 21,14?

Odp.: O tej księdze wiemy jedynie z wzmianki w Biblii. Księga ta była najwyraźniej faktycznym, historycznym opisem tych wydarzeń. Nie ma żadnej wzmianki, że była to Słowo Boże ani że powinna znaleźć się w Piśmie Świętym.

P: Kim jest Chemosz w Lb 21,29 i Jr 48,46?

Odp.: Chemosz był bożkiem Moabu. W 2 Król. 3:27 czytamy, że Chemoszowi składano w ofierze niemowlęta.

P: Co jest niezwykłego w tym wyrażeniu w Lb 22:1; 26:3; 31:12; 33:48; 34:15; 35:1 i 36:13?

Odp.: Wyrażenie „Jordán z Jerycha” to nietypowy sposób opisania tej rzeki. Być może jest to po prostu opis lokalizacji rzeki Jordán, ale przypisy w tłumaczeniu NIV wskazują, że może to być bardzo starożytna nazwa tej rzeki.

P: Czy w Lb 22:5 mamy jakieś pozabiblijne dowody na istnienie Pethoru, rodzinnego miasta Balaama?

O: Być może tak. Inskrypcja Salmanasara II wspomina o mieście położonym nad rzekami Eufrat i Sagur, na zachód od Karkemisz, zwanym Pitru, i może to być właśnie Pethor. „Przewodnik po Biblii” Asimova (str. 183) dodaje również, że Egipcjanie nazywali to miejsce Pedru.

P: Czy w Lb 22:5-7 Balaam był przede wszystkim prawdziwym prorokiem Boga, którego sprowadziła na manowce chciwość, czy też był przede wszystkim pogańskim wróżbitą, przez którego w tej sytuacji przemawiał Prawdziwy Bóg?

Odp.: Pismo Święte tego nie precyzuje. Jednak ze względu na złe rady, których później udzielił, serce Balaama z pewnością nie było skierowane ku Bogu i Jego ludowi. Jeśli można polegać na odkrytym ćwiczeniu szkolnym z lat 800/760 p.n.e., wydaje się, że Balaam był pogańskim wróżbitą, przez którego w tym czasie przemawiał Prawdziwy Bóg.

P: Jak w Lb 22,7 Bóg mógł przekazać proroctwo komuś, kto zajmował się wróżbiarstwem?

Odp.: Bóg może przekazać proroctwo komukolwiek zechce. Pismo Święte nie precyzuje, czy Balaam najpierw zajmował się wróżbiarstwem, czy też najpierw otrzymał proroctwo – mogło być tak albo tak.

Jeśli Balaam najpierw próbował uprawiać wróżbiarstwo w odniesieniu do prawdziwego Boga, Bóg pozwolił mu na to, co uczynił w niewiedzy, i nie skorygował tego w tamtym czasie.

Jeśli Balaam najpierw otrzymał dar proroctwa, a później zgrzeszył, próbując „pobudzić i wzmocnić” swój dar proroczy poprzez wróżbiarstwo, byłby to przykład tego, że Bóg nie odbiera nam naszych darów, gdy grzeszymy. Nieco podobnym przykładem jest sytuacja, gdy Jezus uzdrowił dziesięciu trędowatych (Łk 17,12-17), a tylko jeden z nich powrócił, by Mu podziękować. Jezus zapytał, gdzie jest pozostałych dziewięciu, ale nie „cofnął” ich uzdrowienia.

Pytanie: Czy w Księdze Liczb 22:7, kiedy Balaam posłużył się wróżbiarstwem, by przekląć inne narody poza Izraelitami, jego klątwy kiedykolwiek zadziałały?

Odp.: Chociaż ludzie, którzy zapłacili Balaamowi, sądzili, że klątwy mogą zadziałać, Pismo Święte nie mówi, czy rzeczywiście tak było, czy nie. Przynajmniej jeśli chodzi o Izrael, Balaam wiedział, że jego klątwy są bezskuteczne.

Zobacz artykuł „Astrologia i zjawiska parapsychiczne”, aby dowiedzieć się więcej na temat poglądu, że żadna z klątw Balaama nigdy nie była skuteczna, z wyjątkiem efektu placebo.

P: Dlaczego w Lb 22:12-17 Bóg był bardzo rozgniewany na Balaama, skoro pozwolił mu iść?

Odp.: Ze względu na pieniądze Balaam chciał zbliżyć się jak najbardziej do nieposłuszeństwa wobec Boga. Jak podano w książce „735 Baffling Bible Questions Answered” (str. 74–75), Bóg udzielił mu pozwolenia, ale nie wydał mu konkretnych wskazówek. Chociaż Balaam zastosował się do Bożego nakazu, by nie przeklinać Izraela, doradzał Balakowi, jak moralnie zepsuć Izraelitów i sprawić, by narazili się na niezadowolenie Boga (Księga Liczb 31:16; 25).

P: Dlaczego w Księdze Liczb 22:22-33 Bóg był zły na Balaama, skoro Balaam najwyraźniej był Mu posłuszny?

Odp.: Przeczytanie całego rozdziału poucza o tym, jakiego rodzaju posłuszeństwa oczekuje Bóg. Balaam nigdy nie wykonał ani jednego czynu, który bezpośrednio byłby sprzeczny z wolą Boga. Jednak gdy przybyli posłańcy, Balaam nie powiedział im, by odeszli, ani że nie pragnie z nimi iść, ponieważ nie podobałoby się to Bogu. Zamiast tego, mimo że Balaam wiedział, czego Bóg chce, powiedział, że chce z nimi pójść, ale Bóg mu na to nie pozwolił. Balaam starał się trzymać jak najdalej od posłuszeństwa wobec woli Bożej, nie sprzeciwiając się jednak Bogu wprost. Dlatego Bóg był na niego zły.

Szerokie omówienie tego zagadnienia można znaleźć w „Encyklopedii trudności biblijnych” (str. 140), a zwłaszcza w książce „Trudne powiedzenia Biblii” (str. 166–168).

Pytanie: Czy w Lb 22,27–28 gadający osioł jest absurdalny? (Tak twierdzi muzułmanin).

Odp.: Jeśli ktoś naprawdę wierzy, że Bóg jest Wszechmocny, to Bóg może zrobić wszystko.

Muzułmanin może nie zdawać sobie sprawy z tego, co zawierają jego własne hadisy. „Prorok zwykł stać przy pniu palmy daktylowej (głosząc kazanie). Kiedy ustawiono dla niego ambonę, słyszeliśmy, jak ten pień jęczał niczym ciężarna wielbłądzica, aż Prorok zszedł z ambony i położył na nim dłoń”. (Bukhari, tom 2, księga 13, rozdział 24, nr 41, str. 19). Nie wierzę, że tak się stało, ale nie wykluczam, że Wszechmogący Bóg miał moc, by to (lub cokolwiek innego) sprawić.

Pytanie: Czy w Lb 22,34 Balaam był posłuszny Bogu, mówiąc wyłącznie to, co Bóg mu nakazał?

Odp.: Zgodnie z Księgą Liczb 22:38 Balaam w tamtym momencie był posłuszny. Jednak jakiś czas później udzielił złej (choć trafnej) rady, jak odwrócić Izraelitów od Boga.

P: Czy w Księdze Liczb 22:41 jest prawdą, że Baal, co oznacza „Pan”, nigdy nie było imieniem żadnego konkretnego boga, jak twierdzi sceptyczny „Przewodnik po Biblii” Asimova, str. 185?

Odp.: Isaac Asimov podaje tutaj fałszywe informacje. Oprócz Biblii literatura ugarityjska wspomina o konkretnym bożku imieniem Baal, jak wspomina „Słownik archeologii biblijnej Wycliffe’a” (str. 121). Na str. 593 jeden z tekstów nosi tytuł „Epos o Baalu”.

P: Dlaczego w Lb 23,10 proroctwo Balaama o śmierci jak sprawiedliwy zdecydowanie się nie spełniło?

Odp.: Balaam doradzał Moabitom i Midianitom, by odwrócili Izraelitów od Boga, wysyłając do nich swoje kobiety w celu odbycia z nimi stosunków seksualnych (Księga Liczb 31:16). Izraelici stracili Balaama zgodnie z Księgą Liczb 31:8 i Księgą Jozuego 13:22.

Balaam nie przedstawiał proroczego faktu, lecz jedynie swoje pragnienie, by umrzeć śmiercią sprawiedliwych. Jego pragnienie nie spełniło się z powodu jego własnego grzechu. Podobnie ludzie dzisiaj mogą szczerze żywić dobre pragnienia, które nie spełniają się z ich własnej winy.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Liczb 23:24 Balaam przepowiedział, że Izraelici będą jak lew pijący krew swojej ofiary, skoro picie krwi jest zabronione?

Odp.: Lwy zabijały nieczyste zwierzęta, a także piły krew. Obie te rzeczy były zabronione ludziom, choć nie lwom. Nie chodziło o to, by żyć jak lew, ale o to, by Izraelici byli w walce tak silni i zaciekli jak lew.

P: Co Księga Liczb 23:19 mówi o koncepcji Boga leżącej u podstaw mormonizmu (LDS), zgodnie z którą „tak jak człowiek jest teraz, tak Bóg był kiedyś, a tak jak Bóg jest teraz, tak człowiek może się stać”?

Odp.: W przeciwieństwie do teologii mormonów, fragment ten mówi, że

a) Prawdziwy Bóg nie jest człowiekiem.

(Mormon mógłby powiedzieć, że Bóg nie jest już człowiekiem, ale kiedyś nim był, a teraz jest uwielbionym człowiekiem. Nigdy jednak nie słyszałem, by jakiś mormon użył takiego sformułowania.)

b) Prawdziwy Bóg nie jest synem ani potomkiem człowieka, co w obu przypadkach wyklucza punkt a).

Zobacz także 1 Samuela 15:29 i następne pytanie.

P: Jakie są odpowiedzi mormonów na Lb 23:19?

Odp.: Jeden z mormonów, z którym rozmawiałem, wydawał się darzyć Biblię wielkim szacunkiem. Jednak kiedy poprosiłem go, by przeczytał ten werset, nie udzielając mu żadnego wyjaśnienia, powiedział: „No cóż, to po prostu nieprawda”. Nie rozmawialiśmy już zbyt długo, ale czułem, że wykonałem swoje zadanie. Pokazałem mu różnicę między Biblią a tym, czego nauczył go mormonizm, a teraz musiał podjąć decyzję.

Rozmawiałem z większą liczbą mormonów, niż jestem w stanie zapamiętać, na temat tego wersetu, a także 1 Samuela 15:29, i z jednym wyjątkiem wszyscy nie mieli odpowiedzi.

Jednak jeden z mormońskich misjonarzy, z którym rozmawiałem, miał odpowiedź. Powiedział, że ten werset oznacza: „Bóg nie jest człowiekiem, by kłamał, ani synem człowieczym, by okazywał skruchę”.

Kilka uwag w tym miejscu:

1. Słowa „rodzaju” nie występują w języku hebrajskim.

2. Ta nowatorska interpretacja z użyciem wyrażenia „rodzaju” była nieznana wszystkim pisarzom żydowskim, chrześcijańskim, a nawet heretyckim, aż do momentu powstania mormonizmu w XIX wieku.

3. Skoro żaden wierzący posługujący się językiem hebrajskim lub greckim nie zrozumiałby tego wersetu w ten sposób, to gdyby była to poprawna interpretacja, byłby to „tajny kod” zrozumiały wyłącznie dla mormonów.

Należy zachować ostrożność, jeśli aby utrzymać swoją teologię, trzeba interpretować zdanie w obcym języku w taki sposób, że nie da się znaleźć żadnego native speakera tego języka, który zrozumiałby je w ten sposób.

Pytanie: Dlaczego w Lb 23,19 powinniśmy zwracać uwagę na słowa wypowiedziane przez człowieka, który zajmował się wróżbiarstwem?

Odp.: Chociaż Balaam popełnił później wielki grzech, w tym momencie, kiedy to mówił, wypowiadał słowa, które Bóg włożył mu w usta (Lb 23:16), i tylko te słowa, które Bóg włożył mu w usta (Lb 22:38).

P: Dlaczego w Lb 23:19 jest napisane, że Bóg nie żałuje / nie zmienia zdania, skoro w 1 Sm 15:35 i Wj 32:14 jest napisane, że to robi? (tak powiedział muzułmanin)

Odp.: Objawiona wola Boga jest często uzależniona od czasu i warunków, a czasami wyjaśnia się ją jako wyrażenie antropomorficzne.

Zależna od okoliczności: Bóg powiedział zbuntowanemu pokoleniu, że nie pójdzie z nimi. Wszyscy oni zginęli, a Bóg poszedł z następnym pokoleniem.

Warunkowa: Wiele Bożych gróźb lub obietnic wiąże się z wyraźnym lub dorozumianym warunkiem. Przykłady dorozumianych gróźb warunkowych można znaleźć w Księdze Jonasza 3 i Księdze Rodzaju 20:3.

Antropomorficzne: Bóg, który jest poza czasem, już wiedział, co oni zrobią, i już wiedział, co On sam zrobi. Jednak ludziom czasami trudno jest to dostrzec i jednocześnie zrozumieć, że ludzie nadal mieli rzeczywisty wybór. Z pewnością gdyby Bóg po prostu powiedział im, co na pewno zrobią i co On na pewno zrobi, ograniczyłoby to ich wybór.

Człowiek nie musi zgadzać się z koncepcją, że Bóg jest poza czasem, ani nawet jej rozumieć. Nie musi rozważać kwestii ponadczasowości, zanim Bóg zacznie z nim komunikować się w znaczący sposób. Bóg komunikuje się z ludźmi w sposób zrozumiały dla wszystkich.

Pytanie: Jak to możliwe, że w Lb 24,7 Agag mógł być jeszcze żywy, skoro według 1 Sm 15,8 żył on za czasów króla Saula?

Odp.: Istnieją dwie możliwe odpowiedzi.

Dwóch królów o tym samym imieniu: Królowie noszący imię poprzedniego króla nie są rzadkością. Przykłady obejmują wielu brytyjskich królów o imieniu Henryk, dwóch północnych królów izraelskich o imieniu Jeroboam, dwóch królów fenickich o imieniu Hiram oraz wielu egipskich faraonów o imieniu Totmes i Ramzes. Zatem Agag z czasów Saula był następcą Agaga, o którym tutaj mowa. Zatem pytanie to jest podobne do pytania: „Jak Henryk [VIII] z Anglii mógł stracić swoje żony, skoro Henryk [I] zmarł wieki przed ich narodzinami?”.

Agag jako tytuł, podobnie jak „faraon”: Fenicki tekst z Corpus Inscriptionum Semiticarum I 3196 wspomina o Agagu w innym czasie i miejscu niż ci dwaj Agagowie. Niewiele wiemy o Amalekitach, a „Agag” mógł być tytułem władcy Amalekitów, podobnie jak „faraon” był tytułem władcy Egiptu. Komentarz Keila-Delitzscha do Starego Testamentu, tom 1, str. 189, popiera ten pogląd.

P: Dlaczego w Lb 24,8 i Iz 34,7 niektóre angielskie tłumaczenia określają to zwierzę jako jednorożca?

Odp.: Tłumaczą to nieprawidłowo. W Księdze Powtórzonego Prawa 33:17 użyto tego samego hebrajskiego słowa, a zwierzę to ma więcej niż jeden róg.

Na arabskiej pustyni występuje gatunek antylopy zwany oryksem, który ma dwa długie, proste rogi, ale są one blisko siebie, więc z boku wygląda, jakby miał tylko jeden róg. Być może właśnie stąd wzięła się europejska legenda o jednorożcach.

Zob. Stephen Caesar, „Zoologia w Pięcioksięgu: trzy rzekome błędy”, „Science, Scholarship and Scripture” w „The Christian News”, 2 lipca 2001 r., s. 26. Zob. również Hoch, E. (1979), „Refleksje na temat życia prehistorycznego w Umm an-Nar (Trucial Oman) na podstawie szczątków fauny z III tysiąclecia p.n.e.” W: *South Asian Archaeology*, 1977. Oraz Harrison, D.L. i P.J.J. Bates (1991) „The Mammals of Arabia”, wyd. 2. Sevenoaks, Kent (Anglia): Harrison Zoological Museum.

Pytanie: O kim mowa w proroctwie z Księgi Liczb 24:17?

Odp.: Istnieją dwa sposoby interpretacji.

Bezpośrednie: Proroctwo dotyczy bezpośredniego zniszczenia Moabu i Edomu, króla Dawida lub plemienia Judy.

Mesjańskie: Jest to prawdopodobnie również zapowiedź Jezusa, również z plemienia Judy, który miał przyjść i zniszczyć wszystkie zgromadzone przeciwko Niemu armie. Esseńczycy i inni również wierzyli, że jest to proroctwo mesjańskie. Szymon bar Kosiba, który w latach 132–135 n.e. przewodził powstaniu przeciwko Rzymianom, był nazywany „Bar Kochba”, czyli „synem gwiazdy”, właśnie z powodu tego wersetu.

Do pisarzy, którzy postrzegali to jako proroctwo mesjańskie, należą Justyn Męczennik (pisał ok. 138–165 r. n.e.), Atanazy (296–373 r. n.e.) oraz żydowskie pisma: Targum Onkelos, Targum Jonatan i Talmud jerozolimski, Taanit 68:4; Debarim Rabba (rozdział 1), Pesikta Sotarta 58:1. Wśród zwojów znad Morza Martwego – Dokument Damasceński (CD 7:9–20) oraz Zwój Wojny (1 QM:7).

Pytanie: Jak w Lb 24:24 statki mogą przypłynąć i dotknąć Aszuru, skoro Aszur był miastem położonym w głębi lądu?

Odp.: Księga Liczb 24:24 mówi o „Asszurze”, a nie o bezpośrednim sąsiedztwie miasta „Asszur”. Zarówno Fenicjanie, jak i Grecy byli stałym utrapieniem dla Imperium Asyryjskiego. Aby dać wyobrażenie o wpływie Fenicji, w „The New Bible Dictionary” (1978), str. 1194, podano, że Fenicjanie prowadzili nawet handel z Indiami. Więcej informacji na temat Fenicjan można znaleźć w magazynie „National Geographic” z sierpnia 1974 r., str. 149–189.

Pytanie: Co jest niezwykłego w doborze słów w Lb 25,1?

Odp.: Być może mamy tu do czynienia z grą słów lub podwójnym znaczeniem. Chociaż słowo „wayyahel” oznacza „zaczął”, rdzeń „halal” oznacza „zanieczyszczać, skalać lub profanować”.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Liczb 25:7–13 Bóg pochwalił Fineasa za zabicie Kozbi i Zimriego?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę pięć punktów.

1. Lud miał wkrótce podjąć się poważnego przedsięwzięcia – podboju Ziemi Obiecanej. Fineasz pokazał, że rozumiał powagę Bożej świętości. W podstępny sposób Balaam zrozumiał znaczenie świętości. Dlatego właśnie Balaam udzielił skutecznej rady, jak zaszkodzić Izraelitom. Jednak Balaam został zabity wraz z Kozbi i Zimrim w Księdze Liczb 31:8.

2. Winni popełnienia zbrodni karanej śmiercią z powodu niemoralności seksualnej.

3. Możliwe jest (choć nie zostało to udowodnione), że ta niemoralność mogła być powiązana z praktykami religijnymi.

4. Zbrodnia ta była tym poważniejsza, że popełniono ją bezczelnie i wyzywająco na oczach całego zgromadzenia.

5. Fineasz nie był samozwańczym strażnikiem porządku. Ponieważ przestępstwo to podlegało karze śmierci, a Fineasz pełnił funkcję kapłana i sprawował władzę, Fineasz egzekwował prawo Boże wobec Izraelitów.

Pytanie: Czy powinniśmy studiować genealogie zawarte w Lb 26:5-50; 57-62, skoro 1 Tm 1:4 i Tt 3:9 mówią, abyśmy nie poświęcali się genealogiom?

Odp.: Powinniśmy szanować Słowo Boże, nawet jeśli nie dostrzegamy powodu, dla którego Bóg chciał, abyśmy je czytali. Te genealogie prawdopodobnie miały duże znaczenie dla Żydów z czasów Starego Testamentu, którzy je czytali. Nie czerpiemy jednak z nich takiej samej mądrości, napomnienia i zachęty, jaką dają nam inne rodzaje wersetów biblijnych. 1 List do Tymoteusza 1:4 mówi, że nie powinniśmy poświęcać się niekończącym się genealogiom.

P: Dlaczego w Lb 26,14-18 i Lb 1 plemię Symeona straciło około 60% swoich członków?

Odp.: Większość plemion straciła kilku członków, ponieważ łączna liczba spadła z 603 550 do 601 730. Jednak liczba członków plemienia Symeona spadła z 59 300 do 22 200, jak wskazuje „Przewodnik po Biblii” Asimova, str. 166 . Wspomina o tym również „Słownik biblijny Wycliffe’a” (str. 1592), podając jako prawdopodobną przyczynę fakt, że wielu z nich mogło zostać straconych wraz ze swoim przywódcą, Zimrim, podczas wydarzeń związanych z Baalem z Peoru, opisanych w Księdze Liczb 25:1-15.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Liczb 26:51 liczba 601 730 jest niemal identyczna (o 0,3% mniejsza) jak liczba 603 550 mężczyzn podana w spisie ludności przeprowadzonym ponad czterdzieści lat wcześniej w Księdze Liczb 2:32?

Odp.: Pismo Święte nie wyjaśnia, dlaczego liczby te są tak zbliżone, ale można dostrzec dwie współistniejące przyczyny:

Ludzki: Wędrówka po pustyni, bitwy i plagi odcisnęły swoje piętno na Izraelitach, przez co ich populacja nie wzrosła.

Boski: Gdyby liczba ta była większa, mogliby pomyśleć, że dodatkowe czterdzieści lat wędrówki było czymś dobrym, ponieważ mieli więcej wojowników. Gdyby liczba ta była znacznie mniejsza, oznaczałoby to, że albo Bóg miał więcej żołnierzy, niż było to potrzebne za pierwszym razem, albo mieli zbyt mało żołnierzy do walki. Fakt, że liczby te są niemal identyczne, pokazuje, że ich nieposłuszeństwo i kara nie pomogły im ani nie zaszkodziły, jeśli chodzi o liczbę wojowników.

Pytanie: Dlaczego w Lb 27,5 Mojżesz musiał zapytać Pana, zamiast po prostu rozsądnie rozstrzygnąć ich spór?

Odp.: Chociaż nie znamy szczegółów tej konkretnej sprawy, istnieją co najmniej cztery ogólne powody, dla których warto modlić się i zwracać się do Pana.

1. Być może Mojżesz już czuł, że powinny one otrzymać dziedzictwo, ale mimo to modlił się, ponieważ zdawał sobie sprawę, że jest omylny i może się mylić.

2. Inni ludzie mają różne poglądy na temat dziedziczenia przez kobiety. Na przykład w islamie córki otrzymują tylko połowę spadku w porównaniu z synami (Sura 4:11). W niektórych kulturach kobiety w ogóle nie mogły dziedziczyć.

3. Istniał precedens – Hiob przekazał dziedzictwo swoim córkom (Hiob 42:15). Czasami ktoś taki jak Mojżesz może już mieć właściwy pomysł, ale nadal potrzebuje Bożego przewodnictwa w niektórych szczegółach. Na przykład, chociaż córki Zelofchada i ich potomkowie odziedziczyli ziemię na zawsze, musiały one wychodzić za mąż w obrębie plemienia, zgodnie z Księgą Liczb 36:6-9.

4. Nawet gdyby Mojżesz już dokładnie wiedział, co ma zrobić, znał wszystkie szczegóły i był pewien, że posiada tę wiedzę, zwrócenie się do Pana w modlitwie i oczekiwanie na odpowiedź było nie tylko oddaniem czci Bogu i uznaniem, że Bóg wie lepiej niż on sam, ale także pokazało innym, którzy mogli mieć odmienne poglądy, że Mojżesz nie podjął decyzji pochopnie.

Pytanie: Jakie jest podsumowanie ofiar nakazanych przez Boga w Księdze Liczb 28?

Odp.: Istniały ofiary związane z wydarzeniami i okolicznościami oraz ofiary składane w określonych porach. Księga Liczb 28 dotyczy ofiar składanych w określonych porach. Są to:

Codzienne: (Księga Wyjścia 29:38-42; Księga Liczb 28:3-8)

Cotygodniowe: (Księga Kapłańska 23:3; Księga Liczb 28:9-10)

Miesięczne – nowiu: (Księga Liczb 28:11-15)

Święto Przaśników i Pascha (Księga Kapłańska 23:4-14; Księga Liczb 28:16-25; Księga Powtórzonego Prawa 16:1-8)

Święto Tygodni (Pięćdziesiątnica) (Księga Kapłańska 23:15-21; Księga Liczb 28:26-31; Księga Powtórzonego Prawa 16:9-12)

Święto Trąbek (Księga Kapłańska 23:23-25; Księga Liczb 29:1-6)

Dzień Pojednania (Księga Kapłańska 16:1-28; 23:26-32; Księga Liczb 29:7-11)

Święto Namiotów (Księga Kapłańska 23:33-39, 43; Księga Liczb 29:12-38; Księga Powtórzonego Prawa 16:13-17)

W „The Bible Knowledge Commentary: Old Testament” (str. 248) znajduje się bardzo szczegółowa tabela przedstawiająca ofiary kalendarzowe.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Liczb 30:1-15 Bóg ustanowił te zasady dotyczące ślubów, skoro wieki później w Liście św. Jakuba 5:12 czytamy, że nie należy w ogóle przysięgać?

Odp.: List Jakuba 5:12 odnosi się do składania przysięgi, a nie do wszystkich obietnic. Księga Liczb 30:1-15 ma charakter bardziej ogólny i dotyczy składania obietnic, niezależnie od tego, czy towarzyszy im przysięga, czy nie.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Liczb 30:3-16 jest napisane, że ślubowanie kobiety może zostać unieważnione przez jej ojca lub męża? (To pytanie zadał muzułmanin.)

Odp.: Kobiety zamężne oraz kobiety jeszcze niezamężne (i prawdopodobnie mieszkające w domu rodziców) mogły mieć swoje śluby unieważnione odpowiednio przez męża lub ojca. W starożytnym świecie to mąż lub ojciec był głównym żywicielem rodziny, a ślubowanie mogło wiązać się z dużymi kosztami finansowymi. Jednak, jak stwierdzono w książce „735 Baffling Bible Questions Answered” (str. 75): „Należy zauważyć, że wdowa lub rozwódka, która była samowystarczalna, nie podlegała takim ograniczeniom. Ta zasada dotycząca ślubowań nie była zatem w żadnym wypadku lekceważeniem kobiet. Odzwierciedlała ona po prostu ówczesną rzeczywistość ekonomiczną oraz troskliwą troskę Boga o każdy szczegół życia Jego ludu”.

Wskazuje to na zwierzchnictwo ojca w rodzinie oraz męża nad żoną. Muzułmanie na ogół (z wyjątkiem tej osoby) nie mieliby z tym żadnego problemu. Skoro chciał poruszyć tę kwestię, może wyjaśnić następujące kwestie w kontekście islamu.

Żona nie może pościć (post dobrowolny) ani wpuścić nikogo do domu bez zgody męża. Abu Dawud, tom 2, nr 2452, 2453, str. 677–678. (Post dobrowolny oznacza wykraczający poza to, co jest wymagane).

Poza ramadanem żona może pościć wyłącznie za zgodą męża. Ibn-i-Majah, tom 3, nr 1761–1762, str. 62

Mahomet nie zganił męża, który uderzył swoją żonę za dodatkową modlitwę i post. Abu Dawud, tom 2, nr 2453, str. 677–678

Mężczyźni mówią swoim żonom, kiedy mają się wykąpać. „Jeśli ktoś każe (swojej żonie) się umyć, a sam umyje się w piątek, wyjdzie wcześnie (na piątkową modlitwę), weźmie udział w kazaniu od samego początku, idąc pieszo, a nie jadąc, zajmie miejsce obok imama, będzie słuchał z uwagą i nie będzie oddawał się bezcelowym rozmowom, otrzyma nagrodę za roczny post i nocne modlitwy za każdy krok, który zrobi”. Abu Dawud, tom 1, nr 345, str. 91. Nie wspomniano wyraźnie o nagrodzie dla żony.

Kobieta nie powinna wręczać prezentu ze wspólnego majątku z mężem. Abu Dawud, tom 2, nr 3539, str. 1006. Wynika to ogólnie z tego, że kobiecie brakuje mądrości i inteligencji. Abu Dawud, tom 2, przypis 2991, str. 1006.

Żona nie może wręczać prezentów bez zgody męża. Ibn-i-Majah, tom 3, nr 2388, str. 423

Pytanie: Czy w Księdze Liczb 31:1-24 wojna z Midianitami była opowieścią nieopartą na faktach historycznych, mającą na celu zamaskowanie nierozstrzygniętej wojny z Moabitami, jak twierdzi Asimov w swoim „Przewodniku po Biblii” (str. 190)?

Odp.: Izraelici walczyli z Midianitami z powodu wydarzeń opisanych w Księdze Liczb 22:4 i 25:14-18. Asimov, jak to ma w zwyczaju, nie przedstawia żadnych dowodów na poparcie swojego twierdzenia. Jednak zdrowy rozsądek podpowiada, że jeśli starożytny lud przez wiele lat żył w sąsiedztwie innego narodu, to albo się zaprzyjaźnili, albo doszło między nimi do jakichś starć. Izraelici i Midianici nigdy się nie zaprzyjaźnili.

P: Dlaczego w Księdze Liczb 31:1-24 sprawiedliwy i dobry Bóg nakazał Izraelitom całkowite zniszczenie Midianitów?

Odp.: Izraelici walczyli z Midianitami z powodu wydarzeń opisanych w Księdze Liczb 22:4 i 25:14-18.

Bóg jest Święty, a niszczenie zła jest zgodne z Jego sprawiedliwością, dobrocią i świętością. Midianici byli potomkami Abrahama, zgodnie z Księgą Rodzaju 25:1-4. Ich przodkowie nie tylko znali Boga Abrahama i przestali Go naśladować, ale także celowo kusili izraelskich mężczyzn do grzechu.

Inne narody w innych częściach świata mogły być równie złe jak Midianici, a mimo to nie zostały od razu zniszczone. Jednak Midianici wiedzieli więcej, ponieważ pochodzili od Abrahama, a większa wiedza wiąże się z większą odpowiedzialnością. (Zob. List do Rzymian 4:15; 5:12; ~Ewangelia według św. Jana 9:41) Ponadto Bóg jest sprawiedliwy, ale niekoniecznie postępuje równo w tym życiu. Bóg wszystko naprawi w dniu sądu ostatecznego, ale do tego czasu niektórzy ludzie zostają unicestwieni, choć powinni byli zostać oszczędzeni, a inni, którzy powinni byli zostać unicestwieni, na pewien czas unikają zagłady.

Pytanie: Czy w Lb 31,16 wspomnienie wydarzenia w Peor wzmocniło stanowisko późniejszych jahwistów przeciwko małżeństwom mieszanym z obcymi?

Odp.: Asimov zakłada, że Stary Testament nie pochodzi od Boga. Próbuje on doszukiwać się w nim politycznej walki między tymi, którzy byli przeciwni małżeństwom mieszanym, a tymi, którzy je popierali.

Chociaż w Starym Testamencie miały miejsce spory między Izraelitami, którzy poważnie traktowali przestrzeganie Prawa Bożego, a tymi, którzy tego nie robili, wczesna data powstani znej Księgi Rodzaju poprzedza istnienie rzekomych grup politycznych, które Asimov próbuje stworzyć.

P: Dlaczego w Lb 31,17 zabito małych chłopców z plemienia Midianitów?

Odp.: Jest to bardzo podobne do pytania, dlaczego Bóg kazał zabić nawet niemowlęta kananejskie. Odpowiedź można znaleźć w omówieniu Księgi Jozuego 6:21, a także w następnym pytaniu.

P: Dlaczego w Lb 31,17-18 zabito wszystkich chłopców midianickich, a nie dziewice i małe dziewczynki?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia. Być może dlatego, że pochodzenie rodowe Izraelitów śledzono poprzez mężczyzn, chłopcy nie pasowaliby tak dobrze do społeczeństwa, ponieważ nie pochodzili z dwunastu plemion, a adopcja nie była w ich zwyczaju.

Pismo Święte w tym miejscu jedynie rzetelnie relacjonuje to, co nakazał Mojżesz. Nie ma żadnych wskazówek, że Bóg to aprobował lub potępiał. Zobacz także następne pytanie.

P: Dlaczego w Lb 31,17-18 Mojżesz nakazał zatrzymanie młodych kobiet z powodów seksualnych? (To pytanie zadał ateista.)

Odp.: Po pierwsze, sformułowanie „w celach seksualnych” jest insynuacją, której nie ma w Piśmie Świętym. Żołnierze ci byli Izraelitami, a nie muzułmanami (co najwyraźniej nie przeszkadza niektórym amerykańskim ateistom).

Kobiety miały stać się niewolnicami, a mężczyźni mogli się z nimi ożenić, jeśli tylko zechcieli. Jednak mężczyźni, którzy uprawiali seks z kobietami – nawet z jeńczyniami – nie stając się ich mężami, mieli zgodnie z Biblią zostać ukarani śmiercią.

P: Dlaczego w Lb 31,18 mężczyźni, nawet żonaci, mogli zatrzymać dla siebie pojmane kobiety, skoro Wj 20,14 i Pwt 5,18 nakazują ludziom, by nie popełniali cudzołóstwa?

Odp.: Małżeństwo nie jest cudzołóstwem. To pytanie myli legalne poślubienie kobiety z niewoli z cudzołóstwem. W przypadku poślubienia kobiety, czy to z niewoli, czy wolnej, dzieci były uznawane za prawowite, nosiły imię ojca i należały do jego plemienia przodków. Jeśli chodzi o dziedziczenie, podejrzenia o cudzołóstwo i inne sprawy, żona, która wcześniej była jeńczynią, miała wszystkie prawa żony, która nigdy nie była jeńczynią.

P: Dlaczego w Lb 31,18 i innych fragmentach Izraelitom pozwolono poślubiać kobiety, które pojmali w niewoli?

Odp.: Klemens Aleksandryjski w dziele „Stromata” (193–202 r. n.e.), tom 2, rozdział 18, str. 367, dobrze wyjaśnia ten zwyczaj. „Ponadto zabrania się odbywania stosunku z kobietą-jeńcem w celu jej zhańbienia. «Ale daj jej» – mówi – «trzydzieści dni na żałobę zgodnie z jej życzeniem, a gdy zmieni ubranie, obcuj z nią jak z twoją prawowitą żoną». … Czy dostrzegasz połączenie humanitaryzmu z wstrzemięźliwością? Panowi, który zakochał się w swojej jeńczyni, nie pozwala się zaspokajać swojej przyjemności, lecz hamuje jego pożądanie poprzez określenie okresu czasu; ponadto obcina się włosy jeńczyni, aby zawstydzić haniebną miłość: bo jeśli to rozsądek skłania go do małżeństwa, pozostanie przy niej nawet po tym, jak zostanie oszpecona [ogolona]”.

Pytanie: Dlaczego w Lb 32:1-2 Ruben i Gad osiedlili się poza Ziemią Obiecaną?

Odp.: Granice określone w Księdze Liczb 34:12 jasno wskazują, że było to poza Ziemią Obiecaną. Praktyczne powody, dla których osiedlili się po wschodniej stronie rzeki Jordan, są następujące:

1. Ziemia ta była już podbita,

2. Zauważyli, że ziemia ta była odpowiednia dla bydła

3. Mojżesz i oni uzgodnili, że będą mogli ją otrzymać, jeśli pomogą innym plemionom w walce o Ziemię Obiecaną.

Jeśli chodzi o to, czy powinni byli zająć tę ziemię, zobacz następne pytanie.

Pytanie: Czy zgodnie z Księgą Liczb 32:1-2 którykolwiek z Izraelitów powinien był osiedlić się po wschodniej stronie rzeki Jordan?

Odp.: Biblia mówi, że mieli osiedlić się w Ziemi Obiecanej. Pozostałe plemiona wspomniały w Księdze Jozuego 22:19, że ziemia ta może zostać zbezczeszczona i że powinni przejść do Ziemi Obiecanej. W przyszłości plemiona w Ziemi Obiecanej potrzebowały więcej siły roboczej, aby pokonać pozostałych Kananejczyków i Filistynów. Patrząc na przyszłe losy tych dwóch i pół plemion, widzimy, że były one nieustannie atakowane przez Edomitów, Ammonitów i Moabitów, aż wszyscy ich potomkowie, którzy nie zginęli, zostali wchłonięci przez inne narody i całkowicie zapomnieli o Panu, swoim Bogu. Pod koniec podboju Jozuego te dwa i pół plemiona dostrzegły, że pozostałe plemiona mogą je zaniedbać (Joz 22,24-28).

Jest w tym lekcja dla dzisiejszych chrześcijan. 1 List do Koryntian 12:21-27 mówi, że wszystkie części Ciała Chrystusa potrzebują siebie nawzajem. Kiedy nie jesteśmy tam, gdzie Bóg chce, abyśmy byli, pojawia się nie jeden, ale dwa problemy. Pierwszym problemem jest to, że przez nasze nieposłuszeństwo tracimy pewne aspekty wspólnoty z Bogiem. Drugim problemem jest to, że inni, którzy potrzebują naszej pomocy i darów od Boga, również na tym tracą.

Pytanie: Czy w Lb 32:13 gniew Boży wobec Izraelitów trwał 40 lat, czy też trwa on tylko przez minutę, jak mówi Ps 30:5? (Zadał to pytanie muzułmanin)

Odp.: Może istnieć różnica między tym, jak długo w Bożym czasie trwa Jego gniew, a tym, jak długo w naszym czasie trwają jego konsekwencje. Niezależnie od tego, Psalm 30:5 nie mówi o „60 sekundach”; mówi, że Jego gniew jest „ulotny” (hebrajskie słowo oznacza „chwilę”). Boży gniew i kara wobec Jego ludu są jedynie chwilowe w porównaniu z Jego łaską, która pozostaje z nimi na zawsze.

W przypadku Izraelitów na pustyni, a także innych, którzy odrzucili podążanie za Nim, Bóg skazuje te osoby na wieczne potępienie. Jednak Bóg był rozgniewany na naród izraelski, ponieważ nie pozwolił im wejść do Ziemi Obiecanej przez czterdzieści lat. Ale kara na ziemi, nawet jeśli trwa czterdzieści lat, jest tylko chwilą w porównaniu z wiecznością.

Pytanie: W Lb 33,4 w jaki sposób Bóg wymierzył karę egipskim bożkom?

Odp.: Same bożki były martwe, ale Bóg najwyraźniej „wykonał wyrok”, aby w bardzo konkretny sposób pokazać czcicielom tych bożków, jak bezsilne one były.

Większość z dziesięciu plag z Księgi Wyjścia była symbolem konkretnego egipskiego bóstwa.

1. Krwawy Nil: Apis, Izyda i Chnum byli bogami Nilu.

2. Żaby: Bogini Heqet, która pomagała kobietom podczas porodu, miała głowę żaby.

3. Komary: Set był bogiem pustyni. We wczesnej mitologii egipskiej uważano go za dobrego, ale w późniejszej mitologii egipskiej uznawano go za złego, jako tego, który rozczłonkował Ozyrysa.

4. Muchy: Prawdopodobnie związane z bogiem słońca Re.

5. Martwe zwierzęta: Bogini Hathor miała głowę krowy, a bóg Apis – głowę byka.

6. Wrzody: Sekhmet była boginią leczącą choroby; Sunu był bogiem zarazy, a Izyda była boginią uzdrowienia.

7. Grad: Nut była boginią nieba.

8. Szarańcza: Ozyrys był bogiem plonów i płodności.

9. Ciemność: Re był bogiem słońca.

10. Pascha: Bogini Izyda miała chronić dzieci. Oczywiście syn faraona, przyszły faraon, był uważany za boga.

Po tym okresie Egipcjanie darzyli swoje bożki mniejszym szacunkiem niż większość kultur. Gdy modlili się do bożka, a modlitwa pozostawała bez odpowiedzi, znani byli z tego, że chwycali za bicz i bili bożka. (Życie codzienne w starożytnym Egipcie autorstwa Jona Manchipa White’a (Dorset Press 1963), str. 131).

Pytanie: Jak w Lb 34,5 południowo-zachodnia granica Ziemi Obiecanej mogła [rzekomo] przebiegać wzdłuż Nilu, rzeki Egiptu?

Odp.: „Strumień Egipski” (jak tłumaczy to BSB; niektóre tłumaczenia podają „Rzeka Egipska”) nie odnosi się do wielkiej rzeki Nilu. Odnosi się raczej do niewielkiego strumienia oddzielającego Egipt od Kanaanu. Wiele map pokazuje tę rzekę w północno-wschodniej części Półwyspu Synaj, gdzie wpada ona do Morza Śródziemnego.

P: Gdzie w Lb 34:11, Pwt 3:17, Joz 12:3 i Joz 13:27 znajduje się Morze Kinneret?

Odp.: Morze Kinneret to starożytna nazwa Morza Galilejskiego. Według Biblii studyjnej NIV słowo „Kinneret” oznacza „harfę”, a Morze Galilejskie ma kształt przypominający starożytną harfę.

P: W Lb 34:13-15, skoro Mojżesz zmarł, zanim wkroczył do Kanaanu, to dlaczego powiedział Żydom, że plemiona Rubena, Gada i połowa plemienia Manassesa już posiadają ziemię na wschód od Jordanu?

Odp.: Rzeka Jordan stanowi granicę Kanaanu, więc ziemia plemion Rubena, Gada i połowy plemienia Manassesa, położona na wschód od Jordanu, znajduje się poza Kanaanem. Sam Mojżesz mógł przebywać na ziemi już przyznanej tym 1,5 plemieniu i widzieć Kanaan ze wzgórza na wschód od Jordanu, ale nie wolno mu było przekroczyć rzeki Jordan.

Z teologicznego punktu widzenia pojawia się tu kilka interesujących kwestii. Bóg obiecał Izraelitom ziemię Kanaanu. Jednak te dwa i pół izraelskiego plemienia rozejrzało się wokół i uznało, że ta ziemia jest całkiem niezła, więc zdecydowały się nie zamieszkiwać w Ziemi Obiecanej przez Boga. Ziemia ta wydawała się w porządku, z wyjątkiem tego, że była bardziej narażona na ataki, a po czasach Dawida nie słyszy się już zbyt wiele o tych plemionach. Niektórzy z nich zginęli, a inni ulegli asymilacji, tracąc świadomość tego, kim byli. Dzisiaj Bóg może nam coś obiecać, a my, rozglądając się dookoła, możemy uznać, że życie gdzie indziej wydaje się bardziej kuszące niż życie w ramach Bożej obietnicy. Jednak Bóg zna przyszłość i zawsze bezpieczniej jest żyć w ramach Bożej obietnicy, pamiętając o tym, kim się jest.

Pytanie: W Lb 34,14; 1,18–44 oraz Kpł 24,10 przynależność do plemion żydowskich rzekomo wynikała wyłącznie z pochodzenia od biologicznego ojca. Jeśli Jezus nie miał ludzkiego ojca, to w jaki sposób mógłby należeć do plemienia Judy?

Odp.: Zanim odpowiemy na to pytanie, wyjaśnijmy najpierw, czego te wersety NIE mówią. Księga Liczb 34:14 NIE mówi, że przynależność plemienna wynika wyłącznie z pochodzenia od biologicznego ojca. Mówi ona: „Plemiona Rubenitów i Gadytów, wraz z półplemieniem Manassesa, otrzymały już swoje dziedzictwo”. Księga Liczb 1:18-44 zawiera jedynie wykaz plemion i spis mężczyzn. Księga Kapłańska 24:10 również nie odnosi się bezpośrednio do tej kwestii, ale skoro syn miał matkę izraelską i ojca egipskiego, a sam należał do tej grupy, sugerowałoby to, że był uważany za Izraelitę. Co więcej, w tekście tym faktycznie wspomniano o przynależności plemiennej do plemienia Dana – poprzez matkę.

Dwie uzupełniające się odpowiedzi: Przynależność plemienna/klanowa wynikała zazwyczaj z pochodzenia po ojcu; jednak w nielicznych przypadkach brano pod uwagę pochodzenie po matce. Mogła ona również wynikać z pochodzenia po ojcu prawnym.

Biologiczne pochodzenie wyłącznie z plemienia Judy: Jezus nie miał żadnego ludzkiego pochodzenia poza pochodzeniem żydowskim. Ponieważ Maria wywodziła się z rodu Dawida (z plemienia Judy), biologicznie Jezus był powiązany z plemieniem Judy. Stary Testament podaje nam trzy przykłady, w których przynależność plemienna wynikała z pochodzenia matki.

Attai: W plemieniu Judy Szesan nie miał synów, tylko córki. Wydał więc swoją córkę za mąż za swojego egipskiego sługę Jarhę, a oni mieli syna o imieniu Attai. Genealogia Attaia jest podana wraz z genealogią innych Izraelitów w 1 Kronikach 2:34-41.

Jair był wnukiem Hezrona z plemienia Judy oraz córki Makira, Manassytki. W 1 Kronik 2:21-23 Jair sprawował władzę nad dwudziestoma trzema miastami w Gileadzie (w na terytorium Manassesa). Jednak mimo że ojciec Jaira pochodził z Judy, Jair nadal jest nazywany Manassytą w Księdze Liczb 32:41 i Księdze Powtórzonego Prawa 3:14.

Synowie córki Barzillaja. Trzecim przykładem są Księga Ezdrasza 2:61 i Księga Nehemiasza 7:63, gdzie synowie kapłana, który poślubił córkę Barzillaja, nazywani byli synami Barzillaja.

Pochodzenie prawne również z Judy: Ważne było, aby przybrany/prawny ojciec Jezusa również pochodził z Judy. Gdyby Józef nie był potomkiem Dawida, Jezus nie miałby prawa do tronu Dawida.

Księga Powtórzonego Prawa 25:5-10 pokazuje, że prawa do dziedziczenia przechodziły na ojca prawnego, a nie na ojca biologicznego. Gdy żonaty mężczyzna umierał bezpotomnie, jego brat miał poślubić wdowę, a prawnym ojcem syna był zmarły, a nie ojciec biologiczny. W Księdze Powtórzonego Prawa 25:6 czytamy: „Pierwszy syn, którego urodzi, będzie nosił imię zmarłego brata, aby jego imię nie zostało wymazane z Izraela” (BSB). Księga Rut 4:5-6 pokazuje, że to ojciec prawny, a nie biologiczny, miał wpływ na dziedziczenie.

Przynależność plemienna miała znaczenie przy podziale ziemi i zazwyczaj była ona określana przez ojca. Jednak gdy nie było ojca ani mężczyzny, Księga Liczb 27:1-11 pokazuje, że przewidziano wyjątki na szczególne sytuacje.
Podsumowując: Jezus pochodził biologicznie wyłącznie z plemienia Judy, a w Starym Testamencie przynależność plemienna wynikała czasami z linii matki. Jezus pochodził również z plemienia Judy poprzez swojego przybranego ojca, a prawo małżeństwa lewiratu wskazywało, że to ojciec prawny, a nie biologiczny, miał w tym względzie znaczenie.

Pytanie: Czy w Księdze Liczb 34:24 (NIV) powinno być napisane „syn Józefa” przed „z plemienia Efraima”?

Odp.: Komentarz biblijny „Expositor’s Bible Commentary”, tom 2, str. 998, podaje, że nie ma tego w tekście hebrajskim. Tłumacze angielscy dodali to sformułowanie, aby tekst był bardziej spójny i łatwiejszy do zrozumienia, ponieważ było to już domyślne.

Pytanie: Dlaczego w Lb 35,31 nie przewidziano okupu za morderstwo, skoro przypuszczalnie dopuszczano okup za inne przestępstwa?

Odp.: W Torze wymieniono szereg przestępstw zasługujących na karę śmierci. Jednak w przypadku większości z nich winowajca mógł zapłacić uzgodnioną grzywnę i uniknąć kary śmierci. Dwa wyjątki stanowiły morderstwo i bluźnierstwo przeciwko Bogu.

P: Czy w Lb 35:30 można było skazać kogoś za morderstwo na podstawie poszlak?

Odp.: Tak, jeśli było wielu świadków. Księga Liczb 35:30 mówi, że wymaganych jest dwóch świadków, ale nie mówi, że muszą to być naoczni świadkowie. Księga Kapłańska 5:1 pokazuje, że świadek niekoniecznie musi być naocznym świadkiem, ale kimś, kto posiada istotną wiedzę na temat czegoś, „czego był świadkiem, niezależnie od tego, czy to widział, czy też dowiedział się o tym z ”. Na przykład, jeśli ktoś słyszał, jak zabójca chwalił się popełnieniem zbrodni lub groził jej popełnieniem, osoba ta byłaby świadkiem tego, co usłyszała.

Pytanie: Skoro w Księdze Liczb 35:33 napisano, że ziemi nie można oczyścić z niesprawiedliwie przelanej krwi, to czy cała ziemia jest dziś nieczysta?

Odp.: Nie. Człowiek nie może oczyścić ziemi z niesprawiedliwie przelanej krwi. Jednak Bóg może uświęcić nawet miejsce, w którym Jezus został niesprawiedliwie zabity za nasze grzechy.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Liczb 36 kobiety [rzekomo] nie mogły dziedziczyć? Na przykład w islamie córki mają prawo do dziedziczenia, choć otrzymują o połowę mniej niż synowie.

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę pięć kwestii.

Córki Zelofchada rzeczywiście odziedziczyły majątek po ojcu. Było to słuszne i właściwe zgodnie z wolą Bożą, jak wynika z Księgi Liczb 27:7-8. Ponadto Księga Liczb 36:8 mówi również w przyszłym czasie o każdej córce, która dziedziczy ziemię, więc mogły one dziedziczyć.

Jeszcze wcześniej córki Hioba dziedziczyły wraz ze swoimi braćmi, jak wynika z Księgi Hioba 42:15.

Problem dotyczy tutaj dziedziczenia przechodzącego z plemienia na plemię, o czym mowa w Księdze Liczb 36:9, a nie majątku córek Zelofchada.

Rozwiązaniem było to, że córki zachowały ziemię, ale musiały wyjść za mąż w obrębie własnego plemienia Manassesa. W przyszłości wszystkie kobiety, które dziedziczyły ziemię, musiały wychodzić za mąż w obrębie swojego plemienia.

W Nowym Testamencie 1 List Piotra 1:3-4 pokazuje, że wszyscy wierzący mają najważniejszy ze wszystkich spadków – spadek w niebie, który jest dla nas zachowany.

Na marginesie warto dodać, że w ortodoksyjnym islamie córki otrzymują jedynie połowę spadku przysługującego ich braciom. Sura 4:11 mówi: „Allah (w ten sposób) nakazuje wam w sprawie dziedziczenia waszych dzieci: mężczyźnie przypada część równa części dwóch kobiet:…” (tłumaczenie Yusufa Ali, str. 209).

Podsumowując, skoro Księga Liczb 36:8 mówi o córkach dziedziczących ziemię, a Księga Liczb 27:7-8 mówi ogólnie o dziedziczeniu przez córki, niezezwalanie córkom na dziedziczenie byłoby sprzeczne ze Starym Testamentem. List do Galatów 3:28 mówi, że w Chrystusie nie ma mężczyzny ani kobiety, a w pozostałej części Biblii, zarówno Starego, jak i Nowego Testamentu, nie ma nic, co ograniczałoby prawa kobiet do dziedziczenia lub ogólnie do możliwości ekonomicznych. W przeciwieństwie do islamu, kobiety w chrześcijaństwie mają w niebie tyle samo do oczekiwania, co mężczyźni.

Pytanie: Jakie odniesienia do Księgi Liczb znajdujemy w pismach Filona z Aleksandrii, Żyda?

Odp.: Jako chrześcijanie wierzymy, że Stary Testament, który Chrystus potwierdził, jest tym samym Starym Testamentem, jaki posiadamy. Co więcej, dla muzułmanów Koran w surze 5:46 mówi, że Jezusowi została dana Tora. Posiadamy wczesne rękopisy z czasów Chrystusa, o których mowa w następnym pytaniu. Istnieje jednak dodatkowa linia dowodów. Filon z Aleksandrii był żydowskim uczonym, który żył od 15/20 r. p.n.e. do 50 r. n.e. Pisał po grecku, ale ciekawe jest to, że jego greckie cytaty ze Starego Testamentu są bardziej zgodne z hebrajskim tekstem masoreckim niż z grecką Septuagintą. Bardzo szczegółowo omawiał znaczenie poszczególnych wersetów. Oto rozdziały i wersety z Księgi Liczb, do których się odnosił.

3:12; 5:2, 14, 15, 18, 27; 6:2, 9, 14, 18; 7:5, 14; 8:24; 9:10; 10:29; 11:4, 5, 7, 8, 11, 16, 17, 20, 23, 31; 12:6,7,12–14; 13:18,23,25; 14:1,9,11,20,24,44; 15:19,30; 16:1,15,48; 18:12,20,26,28,31; 19:1, 15; 20:17, 25; 21:5, 6, 17, 18, 27, 30; 22:29, 31; 23:7, 8, 19; 24:7, 17, 20; 25:1, 4, 7, 8, 11, 12; 26:16; 27:3, 4, 16, 17; 28:2; 29:13; 30:10; 31:8, 26, 28, 40; 35:1, 5, 25, 30

Więcej informacji można znaleźć w książce „Dzieła Filona: kompletna i nieokrojona, nowa, zaktualizowana wersja”.

P: Jakie są najwcześniejsze rękopisy Księgi Liczb, które zachowały się do dziś?

Odp.: Oto najwcześniejsze z nich.

Zwoje z Ketef Hinnom pochodzą z lat 650–587 p.n.e., są zapisane na srebrze (dzięki czemu przetrwały) i zawierają fragmenty Księgi Wyjścia 20:6; Księgi Liczb 6:24–26; Księgi Powtórzonego Prawa 5:10; 7:9; Księgi Nehemiasza 1:5 oraz Księgi Daniela 9:4.

Zwoje biblijne z Morza Martwego: (przed Chrystusem) 8 egzemplarzy. (The Dead Sea Scrolls Today, str. 30; The Dead Sea Scrolls in English, wyd. 4; oraz The Dead Sea Scrolls Translated: The Qumran Texts in English, wyd. 2). Zwoje znad Morza Martwego zawierają fragmenty każdego rozdziału Księgi Liczb z wyjątkiem rozdziałów 6 i 14. Rękopisy zwojów znad Morza Martwego to:

1Q3 150–100 p.n.e. (paleo-Księga Kapłańska, ale zawiera 8 słów z Księgi Liczb 1:48–50 i 36:7–8?).

2Q6 (=2QNum(a)) (dwa oddzielne fragmenty) 40–60 r. n.e. (24 słowa) Księga Liczb 3:38–41,51; 4:1–3

2Q7 30–1 p.n.e. (19 słów)

2Q8 (=2QNum(b)) 20–50 r. n.e. Księga Liczb 33:47–53

2Q9 (prawdopodobnie ten sam rękopis co 2Q7) 30–1 p.n.e. (3 słowa) Księga Liczb 7:88

4Q23 (=4QLevNum(a)) 150–100 p.n.e. (710 słów) Spośród 40 wariantów tekstowych w tych fragmentach Księgi Liczb, 4Q23 zgadza się z tekstem masoreckim w 30 przypadkach, z Pięcioksięgiem Samarytańskim w 12, z Septuagintą w 8, a w 5 przypadkach nie zgadza się z żadnym innym rękopisem. 1:1-5, 21-22, 36-40; 2:18–20, 31–32; 3:3–19, 51; 4:1–2, 40–49; 5:1–9; 8:7–12, 21–22; 9:3–10, 19–28; 10:13-23; 11:4-5, 16-22; 12:3-11; 13:21; 26:5-7; 30:3?, 7?, 9?, 13?; 32:8-15, 23-42; 33:5-9, 22-34, 52, 54

4. kwartał 27 r. p.n.e. – 400–20 r. p.n.e. (1528 słów) Stanowi to około 9% całej książki. Zawiera Księgę Liczb 11:31-35; 12:1-6, 8-11; 13:7, 10-13, 15-24; 15:31; 16:1-11, 14-16; 17:12-17; 18:25-32; 19:1-6; 20:12–13b, 16–17, 19–29; 21:1–2, 12a–13a, 20–21a; 22:5–21, 31–34, 37–38, 41; 23:1–4, 6, 13–15, 21–22, 27–30; 24:1-10; 25:4-8,16-18; 26:1-5,7-10,12,14-34,62-65; 27:1-5,7-8,10,18-19,21-23b; 28:13-17,28,30-31; 29:10-13, 16-18, 26-30; 30:1-3, 5-9, 12-17; 31:2-6, 21b-25, 30-33, 35-36, 38, 43-44, 46-54; 32:1, 4-5, 7-10, 13-17, 19, 21-30, 35, 37-39, 41; 33:1-4, 23, 25, 28, 31, 45, 47-48, 50-52; 34:4-9, 19-21, 23; 35:3–5, 11–12, 14–15, 18–25, 27–28, 33–34; 36:1–2a, 4a–7;

4Q121 (4QLXXNum) 25 r. p.n.e. – 25 r. n.e. (134 słowa) Jest to dość osobliwy rękopis w języku greckim. Tekst masorecki i Septuaginta są dość zbliżone w Księdze Liczb, ale 4Q121 plasuje się pomiędzy nimi. Badacze spierają się, czy 4Q121 jest bardziej zbliżony do pierwotnej wersji Septuaginty, a późniejsze wersje Septuaginty bardziej od niej odbiegały, czy też 4Q121 stanowił próbę jeszcze większego zbliżenia Septuaginty do tekstu masoreckiego. Księga Liczb 4:1?, 5–9, 11–16; 3:3a?, 40–43, 50–51?

W „Wycliffe Bible Dictionary” (str. 436–438) podano, że istnieje 6 kopii. Nathan Jastram, badacz zwojów znad Morza Martwego, stwierdził, że jedna z kopii Księgi Liczb pochodzi z okresu 30–50 r. p.n.e. (program radiowy „Issues etc.” z 17 kwietnia 1999 r.)

W „Expositor’s Bible Commentary”, tom 2, str. 551, czytamy: „Tekst hebrajski (MT) Księgi Liczb jest stosunkowo wolny od trudności. Ponieważ Tora była w starożytności szczególnie czczona, jej przekaz wydaje się być czystszy niż w przypadku większości innych ksiąg biblijnych”.

Parabiblijne zwoje znad Morza Martwego: Teksty niebiblijne z Qumranu, które odnoszą się do Księgi Liczb, to m.in. 4Q364–366; 4Q423 5.2; 11Q19 49.5–51.6; 4Q251 6.2–6; 4Q276–277; 4Q284 4; 4Q394–399 B 13–17, 72–74; 11Q19 13–14, 17–19, 25–29; 11Q19 52:13–54,5;

Zwoje z Wadi Murabba’at, zwoje 1, wersy 6–7 (75–125 r. n.e.) zawierają 31 słów z Księgi Liczb 34:10; 36:7–11

Nahal Hever w Jaskini Listów (=5/6Hev 1a) (50 r. p.n.e. – 50 r. n.e.) zawiera Księgę Liczb 19:2-4; 22:7-8.

Nahal Hever (X Hev/SeNum) zawiera Księgę Liczb 27:2-13; 28:11-12

Ogółem w Zwojach znad Morza Martwego zachowało się 461,5 wersetów z 1 288 wersetów Księgi Liczb.

Lb 1:1-5, 21-22, 36-40, 48-50; 2:18-20, 31-32; 3:3-19, 38-43, 50-51; 4:1-16, 40-49; 5:1-9; 6:brak; 7:88; 8:7-12, 21-22; 9:3-10, 19-20; 10:13–23; 11:4–5, 16–22, 31–35; 12:1–11; 13:7, 10–13, 15–24; 14:brak; 15:41; 16:1–11, 14–16; 17:12-17; 18:8-9 (lub Kpł 23:1-3), 25-32; 19:1-6; 20:1-2, 7-8, 12-13, 16-17, 19-29; 22:5-24, 31-34, 37-38, 41; 23:1-4, 6, 13-15, 21-22, 27-30; 24:1-10; 25:4-8, 16-18; 26:1-10, 12, 14-34, 62-65; 27:1-13, 18-19, 21-23b; 28:11-17,28,30-31; 29:10-13,16-18,26-30; 30:1-3, 5-9, 13?, 15-17; 31:2-6, 21b-25, 30-33, 35-36, 38, 43-44, 46-54; 32:1, 4-5, 7-17, 19, 21-42; 33:1-9, 22-34, 45, 47-53; 34:4-10, 19-21, 23; 35:3-5, 11-12, 14-15, 18-25, 27-28, 33-34; 36:1-2a, 4a-11

Samarytanie sporządzili własną kopię Tory w II wieku p.n.e., choć najwcześniejsze zachowane kopie samarytańskie pochodzą ze średniowiecza. Zob. „The Dead Sea Scrolls Today”, s. 125–126.

Chrześcijańskie rękopisy biblijne, pochodzące z około 350 r. n.e., zawierają Stary Testament, w tym Księgę Liczb. Według „The Encyclopedia of Religious Knowledge”, str. 746, papirusy Chestera Beatty’ego (II–IV w. n.e.) zawierają Księgę Liczb.

Chester Beatty VI (Księga Liczb–Księga Powtórzonego Prawa) z II wieku (Kenyon) lub z lat 117–138 n.e. (Wilcken).

Vaticanus (325–350 r. n.e.) zawiera całą Księgę Liczb.

Manuskript Sinaiticus (340–350 r. n.e.) zawiera Księgę Liczb 5:26–6:18; 6:22–7:20; 16:7–16:31; 16:31–20:28; 23:22–26:2.

Manuskript Aleksandryjski (ok. 450 r. n.e.) zawiera całą Księgę Liczb.

Syryjskie tłumaczenie Septuaginty zostało sporządzone przez biskupa Pawła z Telli (616–617 r. n.e.) i zachowało się do dziś.

W jaskini niedaleko Jerozolimy znaleziono srebrny zwój z VII wieku p.n.e., zawierający fragment Księgi Liczb 6:24-26.

Wcześni pisarze kościelni uznawali Księgę Liczb za autorytatywny tekst Pisma Świętego. Pełną listę autorów sprzed soboru nicejskiego znajdziesz w następnym pytaniu.

P: Którzy z wczesnych pisarzy odwoływali się do Księgi Liczb?

Odp.: Pisarze sprzed soboru nicejskiego, którzy cytowali lub nawiązywali do wersetów z Księgi Liczb, to:

Klemens Rzymski (96–98 r. n.e.) cytuje Księgę Liczb 12:7: „Błogosławiony też był Mojżesz, «wierny sługa w całym swoim domu», który zapisał w świętych księgach wszystkie nakazy, jakie mu zostały dane…” 1 List Klemensa, rozdz. 43, str. 16

List Barnaby (ok. 70–130 r. n.e.), rozdz. 12, str. 145, odnosi się do Lb 21:8–9: „I rzekł do nich Mojżesz: «Gdy kto z was zostanie ukąszony, niech przyjdzie do węża zawieszonego na drążku; i niech ma nadzieję oraz wierzy, że choć jest martwy, może mu dać życie, a natychmiast zostanie uzdrowiony». I tak uczynili”. „W tym również masz [oznaki] chwały Jezusa”;

Justyn Męczennik (150 r. n.e.) również wspomina o miedzianym wężu z Księgi Liczb 21:6-9. Rozpoczyna słowami: „W pismach Mojżesza bowiem opisano, jak w tamtym czasie, gdy Izraelici wyszli z Egiptu i przebywali na pustyni, natknęli się na jadowite bestie, zarówno żmije, jak i aspy…” Pierwsza Apologia Justyna Męczennika, rozdz. 50, str. 183.

„Pasterz Hermasa” (ok. 115–155 r. n.e.), rozdz. 3, str. 12, nawiązuje do Eldada i Modata z Księgi Liczb 11:26–27.

Meleto/Melito z Sardes (170–177/180 r. n.e.) w swoim liście do Onesimusa wymienił Księgę Liczb wśród ksiąg Starego Testamentu. Niezwykłe jest to, że zamienił kolejność Księgi Liczb i Księgi Kapłańskiej. „O Paschę”, str. 72. Zachowane w „Historii kościelnej” Euzebiusza, 4.26.

Ireneusz z Lyonu (182–188 r. n.e.) cytuje Księgę Liczb 16:15 jako słowa Mojżesza. Ireneusz, „Przeciw herezjom”, księga 3, rozdz. 26.4, s. 497

Klemens Aleksandryjski (193–217/220 r. n.e.) cytuje Księgę Liczb 6:9 jako słowa „Nauczyciela” wypowiedziane przez Mojżesza. „Nauczyciel”, księga 1, rozdz. 2, str. 210.

Tertulian (198–220 r. n.e.) omawia wydarzenie w Baal-Peor „tak, jak opisano to w Księdze Liczb” – Scorpiace, rozdz. 3, s. 636. Omówił on również Księgę Liczb 21 w dziele „Pięć ksiąg przeciwko Marcionowi”, tom 2, rozdz. 22, s. 314 (207/208 r. n.e.).

Hipolit (222–235/6 r. n.e.) napisał dzieło zatytułowane „Błogosławieństwa Balaama”. Zachował się jeden akapit (81 słów w języku angielskim), który znajduje się w dziele „The Ante-Nicene Fathers”, tom 5, str. 160.

Orygenes (240 r. n.e.) odwołuje się do Księgi Wyjścia, Księgi Kapłańskiej i Księgi Liczb. Komentarz do prologu Pieśni nad Pieśniami, str. 47

Anonimowy „Traktat przeciwko Nowacjanowi” (ok. 246–258 r. n.e.), rozdz. 2, str. 658, cytuje Księgę Liczb 5:2 jako słowa Mojżesza.

Anonimowy Traktat o chrzcie (ok. 248–256 r. n.e.), rozdz. 15, str. 676, cytuje Księgę Liczb 11:17 jako słowa wypowiedziane przez Boga do Mojżesza w Starym Testamencie.

Cyprian z Kartaginy (ok. 246–258 r. n.e.) cytuje Księgę Liczb w Traktacie 12, księga trzecia, rozdział 14.

Archelausz (262–278 r. n.e.) Chrześcijański Diodor omawia polecenie Mojżesza dotyczące ukamienowania mężczyzny, który zbierał drewno w szabat, zawarte w Księdze Liczb 15:32. „Spór z Manesem”, rozdz. 40, str. 214. Nawiązuje on również do Księgi Liczb 15:32 w „Spór z Manesem”, rozdz. 31, str. 204.

Wiktorin z Petau (męczennik, zm. 304 r. n.e.) nawiązuje do Księgi Liczb 23, omawiając, jak Balaam i Balak postawili przeszkodę przed Izraelem. Komentarz do Apokalipsy, rozdział drugi, wersety 14–16, ANF, tom 7, str. 346–347.

Metodiusz z Olimpu i Patary (270–311/312 r. n.e.) cytuje Septuagintę z Księgi Liczb 6:2 jako „To, co jest zapisane w Księdze Liczb”. „Uczta dziesięciu dziewic”, Rozprawa 5, rozdz. 4, s. 326.

Laktancjusz (ok. 303–ok. 325 r. n.e.) pisze: „[Mojżesz również mówi] W Księdze Liczb” i parafrazuje Księgę Liczb 23:19 w „Epitome of the Divine Institutes”, rozdz. 46, s. 241

Po soborze nicejskim do Księgi Liczb odwołują się również (w porządku chronologicznym): Euzebiusz z Cezarei, Afrahat Syryjczyk, Atanazy, Efraim Syryjczyk, Bazyl z Kapadocji, Cyryl z Jerozolimy, Ambroży z Mediolanu, Grzegorz z Nazjanzu (aluzja), Grzegorz z Nyssy, Rufin, Hieronim, Sobór Kartagiński (393–419 r. n.e.), Epifaniusz z Salaminy, Jan Chryzostom, Orosiusz z Bragi (aluzja), heretyk Teodor z Mopsuestii (aluzja), Augustyn z Hippony, Jan Kasjan i inni.

Hieronim (373–420 r. n.e.) omawia księgi Starego Testamentu. W szczególności omawia Księgę Rodzaju, Księgę Wyjścia, Księgę Kapłańską, Księgę Liczb, Księgę Powtórzonego Prawa, Torę, Księgę Hioba, Jezusa, syna Nave’a [Jozuego], Księgę Sędziów, Księgę Rut, Księgi Samuela i Królów (2 księgi), dwunastu proroków: Ozeasza, Joela, Amosa, Obadiasza, Jonasza, Micheasza, Nahuma, Habakuka, Sofoniasza, Aggeusza, Zachariasza, Malachiasza, Izajasza, Jeremiasza, Ezechiela, Daniela, Estery, Ezdrasza, Nehemiasza, List 53, rozdz. 7–8, str. 99–101.

Pyt.: Jakie są różnice w tłumaczeniu Księgi Liczb między tekstem hebrajskim, grecką Septuagintą i innymi tłumaczeniami?

Odp.: Oto kilka różnic w tłumaczeniu oraz kilka innych niejasności dotyczących rękopisów w 1 288 wersetach Księgi Liczb. Skupiamy się tu zwłaszcza na rozdziale 21 Księgi Liczb. O ile nie zaznaczono inaczej, pierwsze zdanie pochodzi z tekstu masoreckiego (MT), a drugie z Septuaginty (LXX).

Lb 2:14 – imię „Reuel” w porównaniu z „Deuel” w Pięcioksięgu Samarytańskim, Wulgacie i wielu rękopisach masoreckich. Hebrajskie litery oznaczające „r” i „d” są bardzo podobne, co przypomina przypadek „Rodanim” kontra „Dodanim” w Księdze Rodzaju 10:4. Komentarz biblijny „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 2, str. 715, wskazuje, że Deuel jest prawdopodobnie lepszym odczytem.

Lb 3:9 „do niego” w porównaniu z „do mnie” w Pięcioksięgu Samarytańskim, Septuagincie i niektórych rękopisach masoreckich.

Lb 3:12 „Wziąłem Lewitów… zamiast każdego pierworodnego” (MT i 4Q23) a „Wziąłem Lewitów… to oni będą odkupieni zamiast każdego pierworodnego” (Pięcioksiąg Samarytański)

Lb 3:28 „8 600” w porównaniu z „8 300” w niektórych rękopisach Septuaginty

Lb 3:39 „i Aaron” ze specjalnymi kropkami nad tym słowem (wiele tekstów masoreckich) w porównaniu z „i Aaron” (Septuaginta) oraz brakiem tego słowa w licznych rękopisach hebrajskich, syryjskich i w Pięcioksięgu Samarytańskim. Skrybowie postępowali w ten sposób, aby wyrazić wątpliwości co do tego wersetu. Więcej na ten temat można znaleźć w „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 2, str. 728.

Lb 4:3 „od 30 roku życia” (MT, 4Q23, Pięcioksiąg Samarytański) w porównaniu z „od 25 roku życia” (Septuaginta)

Lb 6:2 „złoży szczególną przysięgę nazirejską” (MT) w przeciwieństwie do „złoży szczególną przysięgę, aby się oddzielić” (Septuaginta, Metodiusz (270–311/312 n.e.), „Uczta dziesięciu dziewic”, rozważanie 5, rozdz. 4, str. 326)

Lb 9:3 „wieczorem” (MT, Pięcioksiąg Samarytański, Septuaginta) a „w ciągu dnia” (4Q23)

Lb 9:16 „to” w porównaniu z „to w ciągu dnia” (grecki, syryjski, Wulgata)

Lb 10:11 jest bezpośrednio poprzedzony Pwt 1:6-8 w Pięcioksięgu Samarytańskim. (The Anchor Bible Dictionary, tom 5, str. 937)

Lb 13:8 Hoshea (hebrajski) w porównaniu z „Oshea” (Septuaginta, Wulgata)

Lb 14:33 „pasterze” a „wędrowcy/nomadzi” (Wulgata)

W Pięcioksięgu Samarytańskim tuż przed Lb 14:41 znajduje się Pwt 1:20-23. (The Anchor Bible Dictionary, tom 5, str. 937)

W Pięcioksięgu Samarytańskim po Lb 20:13 następuje bezpośrednio Pwt 3:24-28. (The Anchor Bible Dictionary, tom 5, str. 937)

W Pięcioksięgu Samarytańskim po Księdze Liczb 20:13b następuje bezpośrednio Księga Powtórzonego Prawa 2:2-6. (The Anchor Bible Dictionary, tom 5, str. 937)

Lb 21:1 „mieszkali na południu” a „mieszkali na pustyni”

Lb 21:2 „ręka” a „moc” (w tym kontekście mają to samo znaczenie)

Lb 21:2 „całkowicie zniszczyć ich miasta” a „poświęcić je wraz z miastami”

Lb 21:3 „wydał Kananejczyków” a „wydał Kananejczyka w jego moc”

Lb 21:3 „całkowicie zniszczyć ich i ich miasta” a „poświęcić go i jego miasta”

Lb 21:4 „niecierpliwi” a „stracili odwagę”

Lb 21:5 „Dlaczego sprowadziłeś” a „Dlaczego tak się stało? Dlaczego sprowadziłeś”

Lb 21:6 „ogniste węże” vs. „śmiertelne węże”

Lb 21:7 „I modlił się Mojżesz w imieniu ludu” a „I modlił się Mojżesz do Pana za lud”

Lb 21:8 „umieścił go na słupie” a „umieścił go na drążku sygnałowym”

Lb 21:8 „gdy ktokolwiek zostanie ukąszony” vs. „gdy wąż ugryzie człowieka”,

Lb 21:8 „gdy na niego spojrzy, będzie żył” a „każdy, kto został ukąszony i spojrzy na niego, będzie żył”

Lb 21:9 „miedź… drąg… miedź” vs. „mosiądz… drąg sygnałowy… mosiądz”

Lb 21:11 „Ije-abarim, na pustyni przed Moabem, w kierunku wschodu słońca” vs. „Achalgai, po drugiej stronie pustyni, naprzeciw Moabu, w kierunku wschodnim”

W Pięcioksięgu Samarytańskim po Lb 21:11 następuje bezpośrednio Pwt 2:9. (The Anchor Bible Dictionary, tom 5, str. 937)

W Pięcioksięgu Samarytańskim po Lb 21:12 następuje bezpośrednio Pwt 2:17-19. (The Anchor Bible Dictionary, tom 5, str. 937)

Lb 21:13 „która znajduje się na pustyni” a „na pustyni”

Lb 21:14 „Waheb w Supha” a „to, co uczynił nad Morzem Czerwonym” (Wulgata)

W Pięcioksięgu Samarytańskim po Lb 21:20 następuje bezpośrednio Pwt 2:24-29,31. (The Anchor Bible Dictionary, tom 5, str. 937)

Lb 21:28 „jak Ar [region lub miasto] Moabu” w porównaniu z „jak Moab” (Septuaginta)

Lb 21:28 „i panowie wyżyn” w porównaniu z „i pochłonęli wyżyny”

Lb 21:30 „strzelaliśmy do nich; Heszbon zginął” w porównaniu z „Tak więc ich potomstwo zginęło z Heszbonu” (Septuaginta)

Lb 22:20; 23:4,5,16 „Bóg” (MT) a „anioł Boży” (Pięcioksiąg Samarytański) (The Anchor Bible Dictionary, tom 5)

Lb 24:6 Tetragram (oznaczający PANA) został pominięty w 4Q27, ale został poprawiony.

Lb 24:9 W 4Q27 przypadkowo zamieniono miejsca dwóch liter w jednym słowie.

Lb 24:17 (niepewne) a „czaszki” w Pięcioksięgu Samarytańskim

Lb 26:17 „Arod” w porównaniu z „Arodi” w Pięcioksięgu Samarytańskim i w języku syryjskim

Lb 26:23 „przez Puvah/Puwah/Puwwah, Punita” (wiele rękopisów hebrajskich) w porównaniu z „przez Pu’ah, Puita” w Septuagincie, Pięcioksięgu Samarytańskim, Wulgacie i tekście syryjskim.

Lb 26:39 „Shephupham” a „Shupham” w Pięcioksięgu Samarytańskim, Wulgacie, tekście syryjskim, Septuagincie i niektórych rękopisach masoreckich

Lb 26:40 brak vs. „przez Arda” w Pięcioksięgu Samarytańskim i Wulgacie

Lb 27:7 rodzaj żeński zaimków w przeciwieństwie do rodzaju męskiego w odniesieniu do córek Zelofchada.

Lb 27:22 „wziął Jozuego” a „wziął Jozuego, syna Nuna” (Zwoje znad Morza Martwego 4QNumb)

Lb 27:23: Pięcioksiąg Samarytański dodaje „i rzekł do niego”, a następnie dodaje Księgę Powtórzonego Prawa 3:21-22. Komentarz biblijny „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 2, str. 947

Lb 27:23 „przez Mojżesza” w porównaniu z „przez Mojżesza. [I Mojżesz] rzekł do niego: «Twoje oczy widziały to, co Pan, twój Bóg, uczynił [tym] dwóm królom; tak uczyni Pan wszystkim królestwom, do których idziesz. Nie bój się ich, bo Pan, twój Bóg, to On walczy za ciebie.]” (Zwoje znad Morza Martwego 4QNumb) W książce „The Meaning of the Dead Sea Scrolls”, str. 110, 4QNumb (30 r. p.n.e.) nazwano „ ową wersją Żydowskiej Biblii Żywej”, podając to jako tylko jeden z przykładów dodanych rozszerzeń.

Lb 31:6 „kapłan na wojnę” w porównaniu z „kapłanem” (Septuaginta)

Lb 32:11 „w wieku dwudziestu lat i więcej” a „w wieku dwudziestu lat i więcej, którzy znają dobro i zło” (Septuaginta)

Lb 32:29, 31, 33: „Gad… Ruben” trzykrotnie (tekst masorecki, 4Q23) w porównaniu z „Ruben… Gad” trzykrotnie (Pięcioksiąg Samarytański, Septuaginta)

Lb 33:8 „od Hahiroth” w porównaniu z „Pi Hahiroth” w Pięcioksięgu Samarytańskim, Wulgacie i wielu rękopisach masoreckich

Lb 33:52 W zwoju znad Morza Martwego 2Q7 brakuje pierwszego słowa „wszyscy”.

Lb 34:6 „i wybrzeże” w porównaniu z „i jego wybrzeże” (syryjski)

Bibliografia dotycząca tego pytania: tłumaczenie na język hebrajski pochodzi z dzieła Jaya P. Greena pt. „Literal Translation”, a tłumaczenie Septuaginty – z przekładu Sir Lancelota C.L. Brentona pt. „The Septuagint: Greek and English”. Wykorzystano również „The Expositor’s Bible Commentary”, „The Anchor Bible Dictionary” (tom 5) oraz przypisy w Bibliach w wersjach NASB, NIV, NKJV i NRSV.