< Pytanie biblijne dotyczące Księgi Sędziów

Pytanie: Jaki jest główny przekaz Księgi Sędziów (rozdział 1)?

Odp.: Księga Sędziów pokazuje przede wszystkim, jak nieposłuszeństwo ludu Bożego pociąga za sobą karę, a późniejsze posłuszeństwo przynosi błogosławieństwo. Ponadto kluczowym zwrotem w Księdze Sędziów jest stwierdzenie, że „każdy czynił to, co było słuszne w jego własnych oczach”, a Księga Sędziów ukazuje chaotyczne konsekwencje takiego postępowania. Drugim celem Księgi Sędziów jest pokazanie, jak bardzo zdeprawowani są ludzie.

Pytanie: Co oznacza słowo „sędzia” w Księdze Sędziów?

Odp.: Hebrajskie słowo shopetim (Sędziowie) oznacza „przywódców wykonawczych”, jak podaje Gleason Archer w książce „Survey of Old Testament Introduction” (Przegląd wprowadzenia do Starego Testamentu), str. 280. Jest to tytuł nadawany osobom, które przewodziły Izraelowi i sprawowały nad nim sąd od czasów Jozuego aż do czasów Saula, pierwszego króla. Ci mężczyźni – a także jedna kobieta – służyli Bogu w różnym stopniu. W Księdze Jozuego poznaliśmy charakter i życie człowieka, który – o ile nam wiadomo – nigdy nie poszedł na kompromis w swojej wędrówce z Bogiem. Teraz życie jest bardziej skomplikowane i nie tak błogosławione dla tych, którzy chodzą z Bogiem, ale wielokrotnie szli na kompromis.

Pytanie: Czy w Księdze Sędziów istnieją dowody archeologiczne z innych krajów na obecność Izraelitów w okresie sędziów?

Odp.: Tak, stela faraona Merenpta/Merneptaha (1229/1225 r. p.n.e.), syna Ramzesa Wielkiego, została odkryta przez Petriego w Tebach w Egipcie. Stela ta została wzniesiona w piątym roku panowania faraona Merneptaha. Chwali go ona, wymieniając narody, które Egipcjanie zaatakowali lub podbili. Wymienia ona Hetytów, Kanaan, Aszkelon, Gezer, Janoam (w północnym Kanaanie), Izrael oraz ziemię Horitów.

Pytanie: Jakie były okresy ucisku i spokoju opisane w Księdze Sędziów?

Odp.: Oto te okresy. Archeolog John Garstang ustalił, że okresy spokoju, o których mowa w Księdze Sędziów, wynikały z faktu, iż Egipcjanie sprawowali kontrolę nad nadmorskimi Kananejczykami.

Pytanie: Czy w Księdze Sędziów okresy sprawowania urzędu poszczególnych sędziów i okresy ucisku następowały po sobie, czy też niektóre z nich miały miejsce jednocześnie?

Odp.: Chociaż Księga Sędziów nie podaje tego wprost, to w 1 Księdze Królewskiej 6:1 czytamy, że od Wyjścia do wzniesienia Świątyni Salomona minęło 480 lat. Oznaczałoby to, że okresy opisane w Księdze Sędziów następowały po sobie i nie nakładały się na siebie. Więcej informacji można znaleźć w omówieniu Księgi Wyjścia 5:2, a przekonujące argumenty przemawiające za tym, że Wyjście miało miejsce w 1447 r. p.n.e., przedstawił David Rohl w książce „Pharaohs and Kings: A Biblical Quest” (Crown Publishers 1995), str. 278–283.

Pytanie: Skoro w Księdze Sędziów znajduje się tak wiele treści niebudujących i niepochlebnych, czy oznacza to, że „trzeba uznać, iż Księga Sędziów jest dokładniejszym odzwierciedleniem historii świeckiej niż Księga Jozuego”, jak stwierdza „Przewodnik po Biblii” Asimova, str. 224?

Odp.: Nie; w odpowiedzi należy wziąć pod uwagę dwie kwestie.

1. „Przewodnik Asimova po Biblii” ma rację, twierdząc, że jest tu wiele treści niepochlebnych dla Izraela, co świadczy o szczerości autora. Jednak to, że coś jest niepochlebne, nie oznacza, że nie ma wartości pouczającej. Powinniśmy uczyć się na błędach innych, a jednym z głównych przesłań Księgi Sędziów jest błąd polegający na tym, że każdy człowiek czyni to, co jest słuszne w jego własnych oczach.

2. „Przewodnik po Biblii” Asimova ujawnia tutaj subiektywne, antybiblijne nastawienie. Skoro Księga Sędziów przedstawia Izraelitów w mniej pozytywnym świetle, to w jaki sposób bardziej pozytywne lub negatywne przedstawienie miałoby świadczyć o prawdziwości? Być może gdybyśmy wzięli jakąś książkę i usunęli z niej wszystkie negatywne fragmenty, to książka ta w ogóle nie byłaby prawdziwa! A gdybyśmy wzięli tę samą książkę i usunęli z niej wszystkie pozytywne fragmenty, czy to sprawiłoby, że pozostała część byłaby całkowicie prawdziwa? Chociaż obecność negatywnych aspektów wskazuje, że autor nie chciał pomijać negatywnych fragmentów, to stopień przewagi fragmentów pozytywnych lub negatywnych nie świadczy o tym, na ile coś jest wiernym odzwierciedleniem rzeczywistości.

P: Jakie niewłaściwe czyny zostały wymienione w Księdze Sędziów?

Odp.: Oto lista tego, co zrobili.

Pytanie: Czy w 1 Księdze Sędziów wymieniono dwunastu sędziów, odpowiadających dwunastu plemionom Izraela?

Odp.: Nie. Nic nie wskazuje na to, by dwunastu sędziów, którzy „rządzili”, odpowiadało dwunastu plemionom. Ponadto było ich trzynastu, a nie dwunastu, ponieważ Abimelech również „rządził Izraelem” (Sędziowie 9:22).

Pytanie: Czy w Księdze Sędziów 1:6-7 Izraelici postąpili słusznie, obcinając kciuki u rąk i u stóp Adoni-Bezekowi?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę dwie kwestie.

1. Być może była to sprawiedliwa kara. Adoni-Bezek miał, że tak powiem, mnóstwo kciuków i palców u stóp do oddania, ponieważ sam odciął je siedemdziesięciu królom.

2. Pismo Święte nie mówi wprost, czy Izraelici postąpili słusznie, czy nie; odnotowuje jedynie, że tak uczynili.

Pytanie: Jak to możliwe, że w Księdze Sędziów 1:7 mowa jest o 70 królestwach na niewielkim obszarze Kanaanu?

Odp.: Niemal każde większe miasto miało własnego króla. Sytuacja ta przypominała liczne niezależne królestwa w Grecji sześćset lat później.

Pytanie: Skoro w Księdze Sędziów 1:8 Izraelici zajęli Jerozolimę, dlaczego Dawid musiał później zdobyć to miasto, jak opisano w 2 Księdze Samuela 5:6-9?

Odp.: Pokonali Jebusytów i podpalili część miasta. Jednak Księga Sędziów 1:21 wskazuje, że miasto pozostało niepodbite aż do czasów Dawida. Listy z Tell el-Amarna (1400–1370 r. p.n.e.) również dowodzą, że Jerozolima nie została zdobyta.

Pytanie: Czy w Księdze Sędziów 1:10 trzech Anakitów zostało zabitych przez Judę, czy też zostali oni wygnani, jak mówią Księga Sędziów 1:20 i Księga Jozuego 15:14?

Odp.: Słowo „wypędzeni” może oznaczać zarówno zabicie, jak i zmuszenie do ucieczki. Księga Jozuego 1:10 wskazuje, że te trzy osoby zostały zabite. Prawdopodobnie nie zabito wszystkich członków ich klanu, ale część z nich została wypędzona. Zabicie i zmuszenie pozostałych do ucieczki mogło być jednym wydarzeniem, albo zmuszenie do ucieczki mogło nastąpić później.

P: Czy w Księdze Sędziów 1:16 i 4:11 teściowie Mojżesza byli Kenitami, czy też Midianitami, jak wskazuje Księga Wyjścia 2:21?

Odp.: Mojżesz poślubił Zipporę, Midianitkę i Kuszitkę (Etiopkę). Najpierw to, co nie jest odpowiedzią, a następnie trzy możliwości.

To nie jest odpowiedź: Kenici byli miedziarzami, a określenie „Kenita” mogło odnosić się do zawodu, a nie do ludu. Jest to jednak mało prawdopodobne, ponieważ Kenici wydają się być odrębnym plemieniem w Księdze Sędziów 4:17, a zwłaszcza w Księdze Liczb 24:22.

Możliwe odpowiedzi:

1. Mojżesz miał co najmniej jedną dodatkową żonę, Kenitkę.

2. Teść Mojżesza był Midianitą: dwa wzmianki w Księdze Sędziów były błędami skrybów.

3. Teść Mojżesza był Midianitą, który albo założył podplemię Kenitów, albo należał do niego.

Pytanie: W Księdze Sędziów 1:18, w jaki sposób Izraelici zdobyli Gazę, Aszkelon i Ekron, skoro w czasach Samsona miasta te znajdowały się pod kontrolą Filistynów?

O: Izraelici zdobyli je za czasów Jozuego, około 1400 r. p.n.e., ale było to tylko tymczasowe. Filistyni, dysponujący żelaznymi rydwanami (lub rydwanami z kołami o żelaznych obręczach), odzyskali je już w czasach Samsona, około 390 lat później.

Inna opinia, zgodnie z którą nie zdobyli oni tych miast, jak podaje Septuaginta, jest prawdopodobnie błędna, jak wynika z „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 3, str. 388–389.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 1:19 nazywano je „żelaznymi rydwanami”, a nie po prostu „rydwanami”?

Odp.: Archeologia wskazuje, że w starożytnym świecie istniały dwa rodzaje rydwanów. Rydwany egipskie były lekkimi, dwukołowymi pojazdami, które przewoziły tylko dwie osoby: łucznika i woźnicę. Były wykonane głównie z drewna i skóry i zapewniały bardzo niewielką ochronę przed strzałami. Rydwany innych narodów były ciężkimi pojazdami przypominającymi wozy, w których mieściło się od trzech do czterech osób. Zapewniały one pewną ochronę przed strzałami. Rydwany te zawierały znacznie więcej metalu.

P: Czy fakt, że Izraelici nie byli w stanie wypędzić Kananejczyków (Księga Sędziów 1:19), świadczy o tym, że Bóg nie jest wszechmocny? (kwestię tę poruszyli zarówno ateista, jak i muzułmanin Ahmad Deedat)

Odp.: Nie. Lud najwyraźniej poniósł klęskę w bitwie na równinach. Zamiast gorliwie modlić się do Boga i ponownie stoczyć walkę, zrezygnowali z walki. Czasami i dzisiaj zbyt łatwo się poddajemy, gdy sytuacja staje się trudna.

Bóg był jednak w stanie pokonać rydwany. Wystarczył Barak i zaledwie 10 000 izraelskich żołnierzy, by zniszczyć 900 żelaznych rydwanów z Hazoru. (Oczywiście nie bez znaczenia było również to, że Bóg zesłał deszcz w odpowiednim momencie, zamieniając pole bitwy w błoto).

Pytanie: Czy w Księdze Sędziów 1:19 chodziło o to, że Wszechmogący Bóg nie mógł wypędzić ludu równin, czy też że Izraelici nie mogli ich wypędzić? (Kwestię tę poruszył muzułmanin Ahmad Deedat).

Odp.: W tekście hebrajskim nie ma wyraźnego zaimka, ale sens jest taki, że Izraelici, nawet z Bożą pomocą, nie byli w stanie wówczas wypędzić ludu równin, ponieważ dysponował on żelaznymi rydwanami. Później jednak Izraelici pokonali Kananejczyków za pomocą rydwanów w czasach Sędziów, a Dawid pokonał Filistynów przy pomocy rydwanów. Czasami, nawet gdy jesteśmy posłuszni Bogu, wciąż potrzebujemy cierpliwości, by dostrzec owoce naszego posłuszeństwa.

Bóg jest Wszechmocny, ale kiedy decyduje się użyć swojego ludu jako narzędzia do realizacji swojej woli, czasami musimy poczekać, aby zobaczyć pomyślny finał.

Pytanie: W Księdze Sędziów 1:23-26 – kiedy było w porządku zachęcać kogoś do zdradzenia swojego miasta i ludu?

Odp.: Chociaż Księga Sędziów nie pochwala tego wprost, w tym przypadku było to dopuszczalne. Ród Józefa toczył wojnę z bezbożnymi Kananejczykami. Większość Amerykanów podczas II wojny światowej nie miała żadnych oporów przed zachęcaniem Japończyków, Włochów, Niemców i podbitych Francuzów do zdrady reżimów Osi.

P: Czy w Księdze Sędziów 1:28 Bóg nie wypędził całkowicie Kananejczyków, czy też zostali oni całkowicie zniszczeni, jak mówi Księga Jozuego 10:40?

Odp.: Kananejczycy zostali wypędzeni przed Izraelitami z obszarów, na których osiedlili się Izraelici. Jednak zarówno Księga Jozuego, jak i Księga Sędziów zgadzają się co do tego, że wielu innych Kananejczyków nie zostało wypędzonych.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 2:1-3 Bóg powiedział, że nie wypędzi Kananejczyków, skoro wcześniej zapowiedział, że to uczyni?

Odp.: Bóg pierwotnie nie chciał, aby Kananejczycy stali się pułapką. Księga Sędziów 2 wskazuje na dwa powody.

W Księdze Sędziów 2:2 Boże zamierzenia wobec Izraelitów uległy zmianie, gdy przestali oni okazywać pełne posłuszeństwo na rzecz posłuszeństwa częściowego, co nadal jest nieposłuszeństwem. Bóg obiecał wypędzić Kananejczyków przed nimi, ale gdyby nie zamierzali walczyć i nie mieli żadnych Kananejczyków „przed sobą”, nie byłoby żadnych Kananejczyków do wypędzenia „przed nimi”.

W Księdze Sędziów 2:21-23 czytamy, że skoro mieli być częściowo posłuszni, Bóg wykorzystałby bałwochwalczych Kananejczyków jako próbę, by ujawnić, którzy Izraelici będą służyć Bogu.

Dzisiaj Bóg może wykorzystać wspomnienia waszych dzieci o różnych grzesznych rzeczach w waszym domu jako próbę dla nich, czy naprawdę będą podążać za Bogiem, czy nie. Z drugiej strony, jeśli nie macie tych rzeczy, to być może Bóg uzna te próby za zbędne.

Pytanie: Czy w Księdze Sędziów 2:4-6 Bóg wycofał swoją obietnicę pomocy Izraelitom, gdy Jozue jeszcze żył?

Odp.: Prawdopodobnie tak. Ziemia zaznała spokoju od wojen (Joz 11:23), zanim Jozue i inni przywódcy podzielili ją między siebie. Chociaż nie jest konieczne, aby Księga Sędziów 2:6 następowała chronologicznie po Księdze Sędziów 2:2-3, najprawdopodobniej tak właśnie było.

P: Czy w Księdze Sędziów 2:13 słowo „Asztoret” było ogólnym określeniem semickiej bogini?

Odp.: Nie. Chociaż imię to występuje tutaj w liczbie mnogiej, odnosi się ono do wielu posągów tej samej bogini, a nie do różnych bogiń. Słownik biblijny Wycliffe’a (str. 700–707) zawiera obszerny rozdział poświęcony około 36 konkretnym bóstwom Bliskiego Wschodu, a Asztarte była konkretną boginią czczoną przez wiele ludów w wielu językach. Była boginią seksu, ogólnie płodności, a często także wojny. Babilończycy nazywali ją „Isztar”, starożytni Sumerowie – „Inanna”, w Ugarit – ttrt, w Fenicji – ‘strt, w piśmie greckim – Astarte, a w języku południowoarabskim – Attar. Astarte/Isztar może być również powiązana z grecką Afrodytą i rzymską Wenus.

Należy zauważyć, że istnieje również inna bogini o imieniu „Aszera”, znana również Sumerom, południowym Arabom, mieszkańcom Ugarit jako Athiratu-yammi, Babilończykom jako Ashratum oraz Egipcjanom jako Abdi-Ashirta. Słownik biblijny Wycliffe’a (str. 701) podaje, że jest to inna bogini niż Astarte/Isztar.

Pytanie: Czy w Księdze Sędziów 2:13 imię „Asztoret” było zniekształceniem prawidłowego imienia Asztarte, ponieważ pobożni izraelscy redaktorzy połączyli samogłoski słowa „Bosheth” (wstyd) ze spółgłoskami imienia Asztarte/Astarte?

Odp.: Niektórzy uczeni tak uważają. Oryginalne hebrajskie rękopisy Starego Testamentu były zapisane bez znaków samogłoskowych, więc wszelkie użyte samogłoski były późniejszym dodatkiem.

Pytanie: W Księdze Sędziów 2:14-19 reszta Księgi Sędziów wydaje się podążać za tym schematem, ale dlaczego ten schemat w ogóle powstał?

Odp.: Bóg zesłał ciemiężców jako karę, aby sprowadzić Izraelitów z powrotem do Siebie. Strategia Boga i sędzia, którego Bóg użył, odniosły sukces, a oni powrócili. Gdy tylko zaczęli prosperować, zapomnieli zaufać Bogu i pozbyć się swoich bożków.

Czasami wydaje się, że o wiele łatwiej jest komuś pokutować przed Bogiem, gdy sytuacja staje się trudna, niż wytrwać w prowadzeniu życia miłego Bogu.

P: Dlaczego w Księdze Sędziów 2:15 Bóg walczył przeciwko Izraelitom, zamiast po prostu ich zignorować?

Odp.: Kiedy Izraelici byli nieposłuszni, Bóg nie tylko ich ignorował, ale karcił ich, zadając im porażki, aż zaczęli wołać do Niego. Boża kara wobec grupy ludzi może obejmować nawet śmierć.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 2:19 śmierć każdego sędziego powodowała, że ludzie powracali do bałwochwalstwa?

Odp.: Z tego samego powodu, dla którego niektórzy ludzie odwracają się od wiary dzisiaj. Wyznawcy wielu religii mogą się odwrócić, gdy umiera przywódca, któremu zaufali. Ludzie, którzy twierdzą, że są chrześcijanami, ale zaufali chrześcijańskiemu przywódcy bardziej niż Bogu, mogą odstąpić od wiary, gdy ten przywódca umrze.

Pytanie: W Księdze Sędziów 3:7, w jaki sposób Izraelici oddawali cześć Baalom i w gajach?

Odp.: Baalim to liczba mnoga od Baal, a Baal był zarówno kananejskim bożkiem, jak i ogólnym określeniem na bogów.

P: Czy w Księdze Sędziów 3:8 istnieją jakieś dowody archeologiczne na to, że Izrael służył Chuszan-Riszataimowi, królowi Aram-Naharaim?

Odp.: Po pierwsze, nie jest tam mowa o Babilonie ani Asyrii (które w tym czasie były słabe), ale o Aram-Naharaim. Zgodnie z „Bible Knowledge Commentary: Old Testament” (str. 386) Aram-Naharaim oznacza „Aram podwójnych rzek”. Innymi słowy, jest to część Mezopotamii na terenie współczesnej Syrii, położona między rzekami Tygrysem i Eufratem.

Pytanie: Czy w Księdze Sędziów 3:8 imię „Kuszan-Riszataim” było prawdziwym imieniem, czy też pogardliwym określeniem?

Odp.: Bardzo prawdopodobne, że tak. Izraelici transkrybowali imiona z innych języków i być może „Kuszan” był właśnie taką transkrypcją. Niezależnie od tego, „Riszataim” oznacza podwójną niegodziwość i prawdopodobnie nie było to jego prawdziwe imię. Bardziej prawdopodobne jest, że „Kuszan” jest transkrypcją imienia niż określeniem „Kuszita”, choć możliwe jest, że oznacza właśnie Kuszitę.

P: Czy w Księdze Sędziów 3:17-22 Ehud postąpił słusznie, zabijając podstępnie króla Moabu, Eglona?

Odp.: Chociaż Ehud właściwie nie skłamał, to jednak oszukał króla Moabu. W niektórych szczególnych sytuacjach chrześcijanie mogą wprowadzać w błąd i powodować oszustwo. Na przykład, gdybyś żył w czasach chińskiej rewolucji kulturalnej lub reżimu Czerwonych Khmerów w Kambodży, kiedy rząd zabijał intelektualistów, to gdyby rząd poprosił cię o wskazanie wszystkich twoich przyjaciół-intelektualistów, czy chętnie byś ich wskazał, wiedząc, jaki los ich czeka?

P: Jak w Księdze Sędziów 3:31 Szamgar mógł zabić 600 mężczyzn za pomocą ostrogi do wołów?

Odp.: Pędzel do wołów był ciężkim narzędziem. Był to prawdopodobnie kij o długości 7–10 stóp, ostry na jednym końcu, a na drugim zakończony dłutem. W rękach silnego mężczyzny stanowiłby dobrą broń.

P: Czy Księga Sędziów 4 jest późniejszym (źródło E) opisem zwycięstwa Baraka, a Księga Sędziów 5 wcześniejszym (ok. 1125 r. p.n.e., źródło J), jak twierdzi „Harper’s Bible Dictionary” (Harper & Row 1961), str. 132?

Odp.: Nie. Nie przedstawiono żadnych dowodów pozwalających udowodnić, że jeden z tych tekstów jest wcześniejszy od drugiego. Teoria JEPD, na której opiera się wiele spekulacji, została podważona. Jednym z wielu problemów związanych z „teorią” JEPD było to, że jej zwolennicy mieli ogromne trudności z uzgodnieniem, które fragmenty pochodzą z którego źródła.

P: Czy Jabin z Hazoru, o którym mowa w Księdze Sędziów 4:2, to ta sama postać, co w Księdze Jozuego 11:1?

O: Nie. Był on prawdopodobnie potomkiem Jabina, który żył 160 lat wcześniej, za czasów Jozuego. Królowie i faraonowie często otrzymywali imiona po swoich przodkach.

Pytanie: Jak miasto Hazor mogło uciskać Izrael w Księdze Sędziów 4:3, skoro zostało zniszczone wcześniej, jak opisano w Księdze Jozuego 11:10-11?

Odp.: Archeologia wskazuje, że miasto Hazor zostało spalone w 1400 r. p.n.e., w 1300 r. p.n.e. przez Egipcjan oraz w 1230 r. p.n.e. Niezależnie od stronniczości krytyków Biblii, archeologia bardzo precyzyjnie przedstawia tę historię.

P: Co oznaczają imiona Debora i Barak w Księdze Sędziów 4:4,6?

Odp.: Debora oznacza „pszczołę miodną” i, jak żartobliwie zauważył pewien nauczyciel biblijny, była ona prawdziwym „miodem” wśród sędziów. Barak oznacza „błyskawicę”.

P: Co wiemy o górze Tabor, o której mowa w Księdze Sędziów 4:6?

Odp.: Góra Tabor to skalisty stożek o wysokości 1300 stóp, położony 1843 stóp nad poziomem morza. Znajduje się ona około 10 mil, czyli 16 kilometrów, od Kiszon, rzeki sezonowej. Rydwanom trudno byłoby wjechać na szczyt Góry Tabor, więc armia stacjonująca na tej górze byłaby bezpieczna przed atakiem rydwanów, dopóki nie zeszłaby w dół, by zaatakować.

P: Czy w Księdze Sędziów 4:7 „ja” odnosi się do Debory, czy do Boga?

Odp.: Debora przekazuje Boże przesłanie, więc „ja” odnosi się tutaj do Boga, jak pokazuje Księga Sędziów 4:14.

Pytanie: Czy wzmianka o plemieniu Efraima i jego znaczącej pozycji w Księdze Sędziów 4:9 oraz w innych miejscach tej księgi stanowi dowód na to, że Księga Sędziów została napisana po odłączeniu się królestwa północnego?

Odp.: Nie. Najwyraźniej według niektórych krytyków, jeśli w jakimś fragmencie pojawia się wzmianka o Efraimie, oznacza to, że został on napisany w królestwie północnym; jeśli pojawia się wzmianka o Judzie, oznacza to, że został napisany w królestwie południowym, a jeśli w Księdze Sędziów pojawiają się wzmianki o obu, oznacza to, że składała się ona z dwóch części, napisanych w różnych miejscach.

Dla bezstronnego obserwatora nie jest nie do pomyślenia, że ktoś z Judy mógłby przynajmniej kilka razy wspomnieć o Efraimie, i można sobie wyobrazić, że ktoś z Efraimu mógłby wspomnieć o Judzie. Nie jest również nie do pomyślenia, że gdyby księgi te zostały napisane przed podziałem królestwa, nie byłoby między nimi żadnej wrogości.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 4:9 Barak niechętnie zgodził się poprowadzić Izrael bez Debory?

Odp.: Pismo Święte nie podaje tego wprost, ale możemy dostrzec jeden możliwy powód. Skoro to Debora wezwała Baraka, może to wskazywać, że Debora już od pewnego czasu pełniła funkcję przywódczyni, a Barak obawiał się, że bez Debory Izraelici mogą za nim nie pójść.

Drugim powodem mogło być to, że Debora była sędzią sprawującą władzę na terenie potężnego plemienia Efraima, a Barak chciał uzyskać poparcie Efraima przed podjęciem działań.

P: Czy w Księdze Sędziów 4:9 i 9:54 było coś złego w tym, że ktoś zginął z ręki kobiety?

Odp.: Nie, ale w odpowiedzi należy wziąć pod uwagę dwie kwestie.

1. Aż do czasów współczesnych siła fizyczna odgrywała bardzo ważną rolę w działaniach wojennych. Mężczyźni są zazwyczaj silniejsi od kobiet w górnej części ciała.

2. Chociaż nie było nic złego w tym, że Sisera został zabity przez kobietę zamiast przez mężczyznę, większość kultur Bliskiego Wschodu (prawdopodobnie w tym kultura kananejska) uznałaby to za mniej honorowy sposób śmierci. Miało to zapewnić, że Sisera nie zostanie zapamiętany jako bohater ani wielki wojownik.

Na marginesie, Abimelech w Księdze Sędziów 9:54 poprosił swojego giermka, by go zabił, aby nie mówiono, że zginął z rąk kobiety.

Pytanie: Czy w Księdze Sędziów 4:9 i 4:18 Jael postąpiła słusznie, zabijając Sisera?

Odp.: Ta niebędąca Izraelitką kobieta nie tylko wprowadziła Sisera w błąd, ale wręcz skłamała, mówiąc: „tutaj będziesz bezpieczny”. Debora, Barak i Izraelici uznali Jael za bohaterkę za zabicie ich największego wroga. Oto pięć punktów, które warto wziąć pod uwagę:

Kenici podróżowali wraz z Izraelitami po pustyni. Aż do nadejścia Asyryjczyków żyli jako koczownicy w Palestynie. Stosunki między Izraelitami a Kenitami zawsze były przyjazne.

Na swój sposób, wykorzystując własne środki, podjęła inicjatywę, by pomóc Izraelitom.

Nie wiemy, na ile – jeśli w ogóle – znała Boże prawo dotyczące fałszywego świadectwa.

Jeśli zgrzeszyła, kłamiąc, to została pochwalona za pomoc ludowi Bożemu dzięki prawdzie, którą posiadała.

Z drugiej strony niektórzy uważają, że nie zgrzeszyła. W czasie wojny dopuszczalne jest okłamanie wroga, nawet jeśli ten nie podejrzewa, że nie są po tej samej stronie.

Dzisiaj ludzie czasami stosują wątpliwe środki, by pomóc chrześcijanom. Jednak chrześcijanie nie powinni stosować środków niezgodnych z wolą Bożą.

W książce „When Critics Ask” (str. 147) wspomniano o następujących kwestiach:

1. Kiedy Sisera, uzbrojony wojownik, dotarł już do namiotu Jaeli (Sędziowie 4:17), co miała zrobić Jaela? Nie mogła pokonać go w walce, a także nie mogła po prostu kazać Siserze odejść.

2. Sisera uciskał lud Boży, a gdyby uciekł, znów by go uciskał.

3. Jael walczyła z wrogami Boga na swój sposób, tak samo jak wojownicy płci męskiej walczyli na swój.

4. Niezależnie od tego, czy metoda Jaeli była najlepsza, Debora i Barak pochwalili jej postępowanie w tych okolicznościach. Nie oznacza to jednak, że każdy powinien stosować podstępy podczas wojny.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 4:15 armia Baraka była tak mała?

Odp.: Armia liczyła zaledwie około 10 000 piechurów. Odpowiedź można znaleźć w Księdze Sędziów 5:8, 9, 15–18, 23. Wielu przedstawicieli innych plemion nie zdecydowało się dołączyć do Baraka i Debory w walce. Możliwe, że wielu Izraelitów zawarło pokój z Jabinem, aby służyć pod jego dowództwem.

P: Skoro w Księdze Sędziów 4:15 rydwany były skuteczną bronią wojenną, w jaki sposób 10 000 izraelskich piechurów pokonało armię dysponującą 900 rydwanami?

Odp.: Odpowiedź można wywnioskować z Księgi Sędziów 5:4-5, 20-21. Wersety te mówią o deszczu i wezbranych rzekach. Cienkie koła rydwanów grzęzły w błocie. Dodatkowym dowodem jest fakt, że Sisera nie uciekł na swoim rydwanie, jak można by się spodziewać, ale porzucił go i uciekł pieszo.

P: Czy w Księdze Sędziów 4:17 Heber, Kenita, miał odosobniony namiot?

Odp.: Chociaż jest to możliwe, prawdopodobnie nie miał odosobnionego namiotu. Często koczownicy rozbijali obozy w grupach rodzinnych, a Heber prawdopodobnie miał niewielki klan.

P: Dlaczego w Księdze Sędziów 4:18 Jael zabiła Siserę młotkiem, a nie jakimś innym narzędziem?

O: Kobiety często rozkładały namioty i do tego używały młotków. Była więc wprawiona w posługiwaniu się młotkiem.

P: Dlaczego, zgodnie z Księgą Sędziów 4:18, namiot Jaeli miałby być dobrą kryjówką?

O: Biorąc pod uwagę to, co wiemy o późniejszych zwyczajach beduińskich, mężczyźnie nie wolno było wchodzić do namiotu kobiety, chyba że był jej mężem, synem lub ojcem.

P: Czy w Księdze Sędziów 4:19, kiedy Jael podała Sisera mleko, prawdą jest, że „mleko” było eufemizmem oznaczającym stosunki intymne, jak kategorycznie twierdzi książka „Born Again Skeptics” na stronie 166?

Odp.: Nie. Mąż Jaeli nie pomyślałby tak, zwłaszcza że Sisera poprosił jedynie o wodę. W rzeczywistości nie wiem, gdzie podanie mleka z bukłaka miałoby takie znaczenie, z wyjątkiem umysłu krytyka, który bardzo, bardzo usilnie szuka w Biblii dowodów na to, że nielegalny seks jest w porządku.

P: Czy w Księdze Sędziów 4:21 Sisera leżał, gdy został zabity, czy też upadł (a zatem stał), jak sugeruje Księga Sędziów 5:27?

Odp.: Sisera spał, gdy został zabity. Wyrażenie „upadł martwy” w Księdze Sędziów 5:27 oznacza albo po prostu, że umarł, albo że poruszył się i upadł w chwili śmierci.

Pytanie: Czy Pieśń Debory z Księgi Sędziów 5 jest uważana za jedną z najstarszych części Biblii?

Odp.: Nie. Konserwatywni biblioznawcy nie podzielają tego poglądu, ponieważ brakuje na to dowodów.

P: Jak to się stało, że w Księdze Sędziów 6:1-6 Midianici byli na tyle silni, by podbić Izrael, skoro Jozue zabił midianickich książąt w Księdze Jozuego 13:21?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę trzy kwestie.

1. Midianici nie zostali całkowicie zniszczeni w Księdze Jozuego 13:21. Podobnie Niemcy poniosły sromotną klęskę podczas I wojny światowej, a dwadzieścia lat później, podczas II wojny światowej, powróciły jeszcze silniejsze.

2. W Księdze Sędziów 6:1-6 Midianici sprzymierzyli się z Amalekitami i innymi ludami.

3. Uciskanie to miało miejsce ponad 200 lat po tym, jak Jozue pokonał Midianitów. W ciągu 200 lat wiele się może wydarzyć.

Pytanie: W Księdze Sędziów 6:4-6, w jaki sposób Midianici doprowadzili Izrael do ubóstwa?

Odp.: Część odpowiedzi znajduje się w Księdze Sędziów 6:11. Midianici nie byli zainteresowani osiadłym (niekoczowniczym) trybem życia. Pragnęli zboża i bogactw, jakie posiadali Izraelici, i nie obchodziło ich, czy ci przeżyją, czy umrą z głodu. Tysiące lat później podobne podejście mieli Mongołowie. Uważali, że miasta to marnotrawstwo dobrych pastwisk, ale pozwalali podbitym ludom nadal tam mieszkać ze względu na pobierane podatki.

P: Dlaczego w Księdze Sędziów 6:10 Bóg nie był zadowolony, że czcili bogów Kanaanu, skoro w Księdze Sędziów 2:3-4 powiedział, że staną się oni pułapką dla Izraelitów, chyba że On sam wypędzi Kananejczyków, a On tego nie uczyni?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę dwie kwestie.

Pozostawanie Kananejczyków nie było pierwotnym zamiarem: Pozostawienie jakichkolwiek Kananejczyków w Kanaanie nie było pierwotnie częścią planu, który Bóg im objawił. Dopiero po tym, jak przestali wypędzać Kananejczyków, Bóg powiedział, że nie zostaną oni wypędzeni.

Bałwochwalstwo nie było późniejszym zamiarem: Bóg pozostawił Kananejczyków tam jako próbę dla Izraela, aby sprawdzić, czy pozostaną Mu wierni. Fakt, że Bóg dopuścił tę próbę, w żadnym wypadku nie oznacza, że pragnął, aby Izraelici nie zdali tej próby.

P: Dlaczego w Księdze Sędziów 6:11 Gedeon młócił zboże w tłoczni do wina?

Odp.: Robił to, aby ukryć się przed Midianitami. Ponadto, skoro zboże młócono w tłoczni do wina, prawdopodobnie był to niewielki plon.

P: Czy w Księdze Sędziów 6:12 anioł wypowiadał się sarkastycznie, zwracając się do ukrywającego się Gedeona jako do mężnego i odważnego?

Odp.: Prawdopodobnie nie. Mogło to wynikać z jednej lub obu poniższych przyczyn.

Zachęta: Świadomość, że będzie miał odwagę, by stać się mężem walecznym, dodałaby Gideonowi otuchy.

Znak przyszłości: Gedeon był mężem walecznym w oczach Boga. Bóg postrzega nas nie tylko takimi, jakimi jesteśmy, ale takimi, jakimi będziemy.

Pytanie: Czy w Księdze Sędziów 6:17 Gedeon słusznie poprosił o znak?

Odp.: Czasami dobrze jest nie patrzeć na sprawy w kategoriach „dobrze czy źle” lub „dozwolone kontra zabronione”, ale raczej w kategoriach tego, co jest najlepsze. Prawdopodobnie proszenie o znak nie było najlepszym rozwiązaniem; gdyby wiara Gedeona była większa, nie potrzebowałby go.

Niezależnie od stopnia jego wiary, Bóg odpowiedział na jego prośbę, nie okazując mu żadnego wyrzutu. Bóg łaskawie wyszedł naprzeciw Gedeonowi tam, gdzie się znajdował – czy to w tłoczni wina, czy pośród jego wątpliwości – i rozwiał jego wątpliwości. Bóg wychodzi naprzeciw każdemu człowiekowi tam, gdzie się znajduje, i Bóg jest łaskawy również dzisiaj.

P: Co mówi nam o Gedeonie fragment z Księgi Sędziów 6:22?

Odp.: Dwie rzeczy.

1. Gedeon znał przynajmniej część Starego Testamentu, ponieważ wiedział, że nikt nie może ujrzeć oblicza Boga i pozostać przy życiu.

2a. Być może naprawdę nie wierzył, że to był anioł Boży, dopóki nie nastąpił cud.

2b. Z drugiej strony, Gedeon wierzył już wcześniej, ale dopiero w tym momencie zatrzymał się, by przemyśleć i rozważyć znaczenie Bożego przesłania.

P: Kto jest aniołem, którego widział Gedeon w Księdze Sędziów 6:22-23?

Odp.: Istnieją dwa poglądy.

Wcześni chrześcijanie mieli skłonność do postrzegania pojawień się aniołów w Starym Testamencie jako przedwcieleniowych objawień Jezusa Chrystusa.

Późniejsi chrześcijanie często postrzegają je jako przypadki, w których Bóg przybierał postać anioła, aby w widoczny sposób komunikować się z ludźmi. Bóg mógł przybrać postać płonącego krzewu w przypadku Mojżesza i może przybrać dowolną postać, jaką wybierze.

P: Czym był słup Aszery, o którym mowa w Księdze Sędziów 6:28?

Odp.: Aszera (nie mylić z Asztartą) była boginią Sumeru, Babilonu i południowej Arabii oraz głównym bóstwem miasta Tyru. W Ugarit uważano ją za żonę Ela i matkę Baala.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 6:31 Joasz bronił Gedeona, który zburzył ołtarz Baala należący do Joasza?

O: Być może Joasz był oburzony tym, że ludzie oddający cześć przy „jego” ołtarzu arogancko uważali, że ołtarz ten należy do nich, o czym świadczyło ich przekonanie, że to właśnie oni powinni karać każdego, kto go zniszczy.

Niezależnie od tego pragnienie Joasza, by chronić swojego syna, było silniejsze niż jego miłość do Baala. Ołtarze poświęcone Baalowi budowano nie tylko z pobożności budującego; mogły one również przynosić znaczne zyski. Niestety, była to lekcja, o której Gedeonowi lepiej byłoby nie wiedzieć, ponieważ wykorzystał tę informację w późniejszym okresie swojego życia.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 6:34-35 wszyscy izraelscy mężczyźni chętnie dołączyli do armii Gedeona, skoro w czasach Baraka byli do tego niechętni?

Odp.: Liczba tych, którzy dołączyli do Gedeona, wyniosła 32 000 według Księgi Sędziów 7:3, podczas gdy liczba tych, którzy dołączyli do Baraka, wyniosła zaledwie 10 000 według Księgi Sędziów 4:14. Pismo Święte tego nie wyjaśnia, ale możemy spekulować na temat wielu powodów.

Zachęceni wcześniejszym doświadczeniem z czasów Baraka, czuli, że znów mogą odnieść zwycięstwo nad wrogiem.

Pełni pewności siebie dzięki cudowi, jakim było pochłonięcie ofiary przez anioła, mieli większą wiarę w to, że Bóg jest z nimi.

Zdesperowani, ponieważ wojsko Midianitów zabrało im większość zapasów żywności, woleli walczyć o swoją wolność niż umrzeć z głodu.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 6:36-40 Gedeon rozłożył runo, skoro już wcześniej zebrał armię?

Odp.: Gedeon wykazał już wystarczające zaangażowanie, mobilizując Izraelitów. Jest mało prawdopodobne, by rozłożył runo w celu uzyskania porady dotyczącej strategii lub czasu, ponieważ nie ma wzmianki o tym, że Gedeon prosił Boga o jakiekolwiek dodatkowe informacje. Istnieje kilka możliwych powodów, dla których Gedeon rozłożył runo.

1a Chwiejna wiara: Być może Gedeon miał wątpliwości, a jego wiara zaczęła się chwiać. Nie powinien był o to pytać, ale Bóg łaskawie mu odpowiedział. Jak czytamy w książce „Trudne fragmenty Biblii” (str. 192–193), była to dla Gedeona chwila udręki, ponieważ najpierw powiedział, że uwierzy, jeśli runo będzie mokre. Następnie Gedeon wycofał się ze swoich słów i stwierdził, że uwierzy, jeśli runo będzie suche.

1b. Potwierdzenie: Komentarz biblijny „The Believers Bible Commentary” (str. 272) wskazuje, że wielu chrześcijan błędnie interpretuje znaczenie runa. Ponieważ Gedeon zebrał już wojsko, nie prosił o wskazówki, lecz o potwierdzenie. Gedeon wiedział, co ma zrobić, ale szukał pewności co do powodzenia przedsięwzięcia.

2a. Gedeon poprosił o to wyłącznie dla siebie.

2b. Gedeon poprosił o to przede wszystkim po to, by dodać otuchy Izraelitom.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 7:3 większość mężczyzn została odesłana do domów?

Odp.: Zwycięstwo nad Midianitami nie byłoby zbyt trudne, ponieważ wszyscy Izraelici zebrali się jako jeden, by wspólnie z nimi walczyć. Jednak Bóg chciał, aby wiedzieli, że zwycięstwo pochodzi od Niego, a nie z ich własnej siły i jedności.

Oczywiście zwiadowcy midianiccy byliby całkowicie zdezorientowani, zastanawiając się, gdzie rozbiła obóz ta wielka armia izraelska.

Kiedy nadszedł atak, zazwyczaj tylko bardzo niewielka część żołnierzy miała przy sobie trąby. Gdyby było ich 300, Midianici mogliby z łatwością założyć, że żołnierzy jest ponad 100 razy więcej. Należy zauważyć, że wszystkie te trąby pochodziły z pierwotnej armii izraelskiej.

Pytanie: Jakie znaczenie miało w Księdze Sędziów 7:19 „nowo ustanowiona straż”?

Oznacza to, że nocna straż żołnierzy przechodziła właśnie zmianę warty. O tej porze nocy po obozie krążyło więcej żołnierzy niż zwykle, co zwiększało prawdopodobieństwo, że żołnierze wroga nie rozpoznają się nawzajem i zaczną walczyć. Gdyby doszło do walki, wywołałoby to efekt „kuli śnieżnej”, ponieważ zdezorientowani i zaspani Midianici, Ammonici i Izmaelici wyszliby ze swoich namiotów, słysząc okrzyk bojowy Izraelitów i widząc te wszystkie ciemne postacie biegające po obozie.

O wojskach walczących między sobą mowa jest również w Księdze Ezechiela 38:18-21 oraz w Księdze Zachariasza 14:13-14.

Pytanie: Jakie były godziny wart w Księdze Sędziów 7:19?

Odp.: Zgodnie z „The Bible Knowledge Commentary: Old Testament” (str. 394), w czasach Gedeona trzy zmiany strażnicze trwały od 18:00 do 22:00, od 22:00 do 2:00 oraz od 2:00 do 6:00.

P: Dlaczego w Księdze Sędziów 8:6-9 Sukkot i Peniel odmówiły pomocy Gedeonowi?

Odp.: Chociaż Pismo Święte tego nie wyjaśnia, mogło to wynikać z jednej lub kilku z poniższych przyczyn.

Pragmatyzm: Gdyby Gedeon zwyciężył, zostaliby uwolnieni. Gdyby zwyciężyli Midianici, zachowanie neutralności nie zmieniłoby niczego. Być może i tak nie mieli wystarczającej liczby żołnierzy, by coś zmienić.

Strach: Wiedząc o ogromnej liczbie Midianitów, nie wierzyli, że Gedeon zdoła pokonać Midianitów, i zdecydowali się na neutralność.

Powody handlowe: Być może zgodzili się płacić daninę Midianitom. Ludzie mogą narzekać przed zapłaceniem daniny, ale gdyby zapłacili pełną kwotę za cały rok, a potem zbuntowali się, danina ta wydawałaby się zapłacona na próżno.

Niezależnie od powodów, jasne było, że nie mieli zbyt wysokiego mniemania ani o armii Gedeona, ani o Panu, który wybrał Gedeona na dowódcę tej armii.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 8:6-9 kara dla Sukkot i Peniel różni się od kary dla Meroz opisanej w Księdze Sędziów 4:23?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę trzy kwestie.

1. Słusznie czy nie, być może Gedeon nie był tak ugodowy, jak mógłby być.

2. Meroz odmówił pomocy, ale Pismo Święte pokazuje, że Meroz wykazał się buntowniczym nastawieniem wobec Debory i Baraka, podobnie jak Sukkot i Peniel wobec Gedeona.

3. Sukot i Peniel mogły podążać za wzorcem neutralności zapoczątkowanym przez Meroz, a ten wzorzec należało przełamać.

Niestety, obecnie niektórzy chrześcijanie „przyjmują postawę neutralności”, podczas gdy wszyscy chrześcijanie powinniśmy „…stać mocno w jednym duchu, jednomyślnie, walcząc ramię w ramię o wiarę ewangelii” (List do Filipian 1:27b NET).

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 8:18-19 Bóg pozwolił Midianitom zabić braci Gedeona?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia. Jeśli jednak rodzina Joasza oddawała cześć Baalowi, to jaki obowiązek miałby Bóg, by chronić czcicieli bożków?

Nie znamy wszystkich zamysłów Boga, ale wiara jednej osoby nie zastępuje wiary innej. Możemy jednak zadać sobie pytanie, dlaczego bracia Gedeona byli na górze Tabor, a nie w armii wraz z Gedeonem?

P: Czy w Sdz 8,24 Gedeon pokonał Izmaelitów, czy też Midianitów, jak mówi Sdz 8,26 dwa wersety dalej?

Odp.: Istnieją dwie odpowiedzi i obie mogą być prawdziwe.

1. Według książki „Ancient Orient and Old Testament” autorstwa Kennetha Kitchena (IVP 1966), str. 123, w tamtych czasach terminy „Izmaelici” i „Midianici” były często używane jako synonimy.

2. Midianici i Izmaelici byli sojusznikami. Izraelici walczyli więc z jednym wspólnym wrogiem.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 8:22-23 Gedeon odmówił panowania nad nimi?

Odp.: Być może Gedeon się obawiał lub mądrze zrozumiał, że nie podoła temu zadaniu. Bardziej prawdopodobne jest jednak, że „panować” oznaczało tutaj zostać królem. Ponieważ Bóg nie ustanowił króla nad Izraelem, Gedeon i niektórzy inni mogli uznać, że byłoby to uzurpowaniem sobie Bożej władzy w Izraelu.

Jedną z różnic między „królem” a „sędzią” było to, że urząd króla był dziedziczny, a sędziego – nie. Izraelici wyraźnie prosili, aby zarówno Gedeon, jak i jego syn rządzili nad nimi, więc domagali się władcy dziedzicznego.

Można by pomyśleć, że później Gedeon uważał się za króla, ponieważ nadał jednemu ze swoich synów imię Abimelech, a imię to oznacza albo „ojciec króla”, albo „mój ojciec jest królem”. Abimelech było również imieniem dwóch królów filistyńskich z dawnych czasów.

Gedeon oparł się pokusie, by on sam i jego synowie zostali koronowani na królów (Sędziowie 8:22-23), ale Abimelech miał inne plany. Jako chrześcijanie nigdy nie powinniśmy pragnąć być królami naszego imperium tutaj, na ziemi.

Pytanie: Jak to się stało, że Gedeon, potężny mąż Boży, stworzył takiego bożka, o czym mowa w Księdze Sędziów 8:27?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia, a jedynie odnotowuje ten smutny fakt. Gedeon znacznie odszedł od czasów opisanych w Księdze Sędziów 6:28-31, kiedy to ściął słup Aszery. Gdyby Gedeon jasno to przemyślał, byłoby to dla niego powodem do wstydu. Najpierw przedstawimy kilka raczej nieistotnych powodów, dla których prawdopodobnie to uczynił, a następnie kilka ważnych wniosków, jakie możemy z tego wyciągnąć.

Możliwe wyjaśnienia (ale nie usprawiedliwienia)

Spoczywanie na laurach: Gedeon wiedział, że dokonał potężnego dzieła Bożego. Być może czuł, że zasługuje na nieco większą swobodę w kwestii grzechu. Lekcja, jaką możemy z tego wyciągnąć, jest taka, że kiedy Bóg dokonuje wielkich rzeczy poprzez nas, może pojawić się silna pokusa, by próbować usprawiedliwić grzech dobrymi uczynkami, które wykonaliśmy. Niektórzy nazywają to „syndromem Robin Hooda”, ponieważ Robin Hood najwyraźniej wyznawał podobną zasadę. Rabowanie i kradzież były złe, ale jeśli część nieuczciwie zdobytego łupu oddawało się ubogim, być może stanowiło to pokutę, która to rekompensowała.

Kompromis: Spotkanie Gedeona z aniołem pokazało, że znał on nieco Biblię. Jednak jego ojciec posiadał kapliczkę z bożkami. Ponieważ inni próbowali czcić Boga, a jednocześnie iść na kompromis, Gedeon postąpił tak samo. Jedynym pozytywnym aspektem było to, że dzięki karze Bożej Gedeon prawdopodobnie nie dał złego przykładu swoim wnukom.

Sprzedany dla zysku: Gedeon prawdopodobnie nauczył się od swojego ojca Joasza, że posiadanie świątyni bożka może być bardzo dochodowe. Posąg ten był bożkiem dla innych, ale być może dla samego Gedeona nie był on tak naprawdę bożkiem. Być może bożkiem Gedeona były pieniądze. Ile pieniędzy musiałbyś otrzymać, aby skrzywdzić ludzi próbujących szukać Boga? Miejmy nadzieję, że okażesz się mądry i zdasz sobie sprawę, że żadna kwota pieniędzy na ziemi nie jest warta zastawienia bogactw i nagród, jakie człowiek może otrzymać w Niebie.

Podsumowanie: Nie wiemy, dlaczego Gedeon dopuścił się tego „niewytłumaczalnego” czynu. Nie jest to jednak aż tak niewytłumaczalne, gdy przyglądamy się złym uczynkom współczesnych ludzi.

Wnioski, jakie możemy wyciągnąć: Jeśli chodzi o nas samych, mamy obowiązek wytrwać w służbie Bogu. Jeśli chodzi o innych, musimy zdać sobie sprawę, że ludzie mogą w pewnym momencie wiernie służyć Bogu, a później się od Niego odwrócić.

Na marginesie warto zwrócić uwagę na kontrast między zburzeniem ołtarza przez Gedeona a późniejszym wzniesieniem przez niego bożka. Interesujące jest również zestawienie faktu, że Gedeon nie zapomniał o swoich poległych braciach (8:18-21), z tym, co stało się z wszystkimi jego 72 synami z wyjątkiem dwóch.

Pytanie: W Księdze Sędziów 9:5,45, w jaki sposób Abimelech mógłby być dla nas wzorem do naśladowania? (To pytanie zadał ateista)

Odp.: Ateista musiał być tu dość zdezorientowany, ponieważ Abimelech nie miał być wzorem do naśladowania. Fakt, że Pismo Święte wspomina o Judaszu jako zdrajcy Jezusa, nie oznacza też, że Judasz powinien być wzorem do naśladowania.

Abimelech był wyjątkowym sędzią, ponieważ nigdy nie został powołany przez Boga. To smutne, że Gedeon rozpoczął swoją karierę od zburzenia ołtarza Baala, podczas gdy jego zły syn Abimelech otrzymał pieniądze na rozpoczęcie swojej kariery właśnie ze świątyni Baala. Matką Abimelecha była konkubina Gedeona pochodząca z Sichemu. Gdyby tylko Gedeon wiedział, co zrobi jego własny syn, z pewnością nigdy nie wziąłby tej konkubiny za drugą żonę. Gdybyśmy tylko mieli Bożą wizję, pozwalającą nam dostrzec konsekwencje naszych czynów (dobrych, złych i wynikających z lenistwa), prawdopodobnie wszyscy bylibyśmy o wiele bardziej gorliwi w służbie Bogu.

Więcej informacji znajdziesz w omówieniu 2 Samuela 13:11-29.

Pytanie: Co chrześcijanie powinni zrobić, jeśli należą do organizacji chrześcijańskiej, której przywódcą jest osoba niewierząca lub bezbożna (Sędziowie 9:5,45)?

Odp.: Jest to poważny problem, ponieważ w Objawieniu 2:20 kościół w Tiatyrze został surowo zganiony przez Jezusa z powodu swojej tolerancji. Być może po prostu polegali na Bogu, że usunie bezbożnych przywódców, podczas gdy Bóg chciał, aby nie uchylali się od własnej odpowiedzialności. List do Efezjan 4:3 mówi, że mamy obowiązek zachowywać jedność Ducha. Nie mamy jednak obowiązku tworzyć jedności z bezbożnymi ludźmi, której nie ma. Nie powinniśmy pozwalać, by nasze datki kościelne trafiały na cele, które nie podobają się Bogu. Podobnie Paweł w 1 Liście do Koryntian 5 zganił tamten kościół za to, że nie wykluczył niemoralnego brata. Miało to miejsce zaledwie dwa rozdziały po tym, jak Paweł apelował do nich, by nie dopuszczali do podziałów, więc wykluczenie z kościoła kogoś, kto powinien zostać wykluczony, oczywiście nie powoduje podziału w biblijnym rozumieniu jedności i podziału.

Odpowiedź składa się z trzech części.

A: Co robić: Istnieje prosta, ale skuteczna strategia postępowania z ludźmi bezbożnymi, siejącymi podziały oraz z tymi, z którymi możesz mieć różnice zdań, nawet jeśli to ty jesteś tym, który się myli. Oto, czego nauczał Jezus w Ewangelii Mateusza 18:15-22.

A1. Jeśli masz coś przeciwko swojemu bratu, idź i w cztery oczy, tylko we dwoje, zwróć mu uwagę na jego błąd.

A2. Jeśli to nie zadziała, weź ze sobą jedną lub dwie osoby, aby omówić to z nim.

A3. Jeśli to nie pomoże, zgłoś sprawę zborowi.

A4. Jeśli to nie pomoże, traktuj go jak poganina (tj. wyklucz go ze wspólnoty kościelnej).

Odp. 5. Wreszcie, jak czytamy w wersetach 21–22, jeśli on okaże skruchę, przebacz mu.

Paweł mówi w 1 Liście do Koryntian 6:1-8, że nie powinniśmy pozywać innych wierzących. Lepiej jest doznać krzywdy, niż pozywać innego prawdziwego chrześcijanina.

B: Kiedy to robić: Lepiej jest „przegrać zarówno bitwę, jak i wojnę”, niż powodować podziały w sprawach drugorzędnych dotyczących doktryny. Jednak w przypadku niewierzących podziały są niezbędne w odniesieniu do podstawowych doktryn chrześcijaństwa. Czym więc są doktryny drugorzędne, a czym podstawowe?

Chociaż Biblia nie podaje systematycznej, wyczerpującej listy, to jednak podaje kilka przykładów.

B1 Drugorzędne: List do Rzymian 14 mówi, że dieta, spożywanie mięsa oraz traktowanie jednego dnia jako bardziej szczególnego niż inny to konkretnie kwestie, o które nie powinniśmy się spierać, choć List do Rzymian 14:16 mówi, że możemy zabierać głos, aby zapobiec sytuacji, w której to, co uważamy za dobre, jest określane jako zło.

B2 Podstawowe: Z drugiej strony, 1 List do Koryntian 15:1-4 wymienia pewne doktryny jako mające podstawowe znaczenie, takie jak śmierć Jezusa za nasze grzechy, Jego pogrzeb i zmartwychwstanie. Jeśli ktoś zaprzecza tym doktrynom, nie jest po prostu wierzącym, który ma z tobą różnicę poglądów. Raczej nie jest on w ogóle wierzącym, ponieważ Paweł wyraźnie stwierdza, że jego wiara jest daremna. Nie powinniśmy pozostawać z nimi w jedności.

B3 Godne nagany, ale niekoniecznie powodujące rozłam, są takie rzeczy jak hipokryzja polegająca na odmowie spożywania posiłków z poganami w obecności Żydów, jak pokazuje List do Galatów 2:11-16. Powinniśmy publicznie sprzeciwiać się takim zachowaniom, nawet jeśli oznacza to zawstydzenie pobożnego przywódcy kościelnego.

C: Ostateczność: Jeśli więc istnieje problem dotyczący podstawowej doktryny, a metoda opisana w Ewangelii Mateusza 18:15-22 została zastosowana lub przynajmniej podjęto próbę jej zastosowania, a nic nie przyniosło skutku, to co dalej? Wówczas problem nie dotyczy tylko bezbożnego przywódcy, ale raczej samej organizacji lub denominacji kościelnej.

C1. Sytuacja z 3 Listu Jana 9-10: Być może organizację da się uratować, a bezbożnych przywódców usunąć. Apostoł Jan miał do czynienia z podobną sytuacją w 3 Liście Jana 9-10 i publicznie zwrócił uwagę na Diotrefesa. Dzisiaj wielu konserwatywnych chrześcijan w Kościele Luterańskim – Synodzie Missouri stara się wprowadzić na stanowiska przywódcze ludzi, którzy „wierzą Bogu na słowo”.

C2. Sytuacja jak w Babilonie: Z drugiej strony organizacja może być nie do uratowania i, podobnie jak w przypadku Babilonu z Objawienia 18:4, prawdziwi chrześcijanie mają obowiązek ją opuścić (i zabrać ze sobą jak najwięcej innych osób). Być może jeśli organizacja była symbolicznie „upojona krwią świętych” (Objawienie 17:6), jest to znak, że sytuacja ta wymaga nieco dokładniejszego zbadania, zanim stwierdzi się, że da się ją uratować.

Pytanie: O co chodziło Jotamowi w Księdze Sędziów 9:7-21?

Odp.: Jotam mógł zastanawiać się, czy w ogóle powinien istnieć jakikolwiek król. Niezależnie od tego, Jotam zapytał ich, czy naprawdę chcą, by panował nad nimi „krzew cierniowy”, aby upewnić się, że właśnie tego pragną. Jotam tak naprawdę nie „udowodnił”, że postąpili niesprawiedliwie wobec Jerub-Baala (Gedeona) i jego synów. Po prostu przypomniał im o tym, o czym, jak wiedział, już zdawali sobie sprawę. Następnie powiedział, że jeśli nie postąpili honorowo, niech wybrany przez nich król Abimelech ich zniszczy, a mieszkańcy Sichemu i sąsiedniego Bet-Millo zniszczą Abimelecha.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 9:46 pojawił się bożek o imieniu „Baal-Berith” lub „El-Berith”?

Odp.: Słowo Baal-Berit oznacza pana przymierza (przymierzy), a El-Berit – boga przymierza. To smutne, że ten bałwochwalczy ołtarz znajdował się w pobliżu Sichemu, ponieważ właśnie tam, niedaleko Sichemu, Bóg zawarł przymierze z Abramem.

Być może obecność ołtarza o nazwie „Berit” w Sichemie była zamierzona, ponieważ mieszkańcy ci oddawali cześć zawieraniu przymierzy z bogami, a nie wyłącznie czcili Jedynego, Prawdziwego Boga.

Ironią losu jest to, że pieniądze, które mieszkańcy Sichemu zapłacili Abimelechowi za niewielką armię i zabicie pozostałych synów Gedeona, pochodziły właśnie ze świątyni „pana przymierzy”. To poetycka sprawiedliwość, że ostatnim schronieniem mieszkańców Sichemu była świątynia Baal-Berith i że zginęli tam z rąk człowieka, któremu zapłacili za zabicie pozostałych synów Gedeona.

Pytanie: Czy w Księdze Sędziów 9:46-49 istnieją jakieś pozabiblijne dowody na spalenie świątyni el-Berith w Sichem?

Odp.: Tak; znaleziono ślady pożaru, które datują się na około 1150 r. p.n.e. Słownik biblijny Wycliffe’a (str. 1568–1569) podaje, że świątynia-forteca miała mury o grubości od 7 do 7,5 stóp, była szeroka na 53 stopy i długa na 41 stóp, a wejście znajdowało się od dłuższego boku. Podano tam: „Zniszczenie Sichemu przez Abimelecha ok. 1150 r. p.n.e. jest obficie potwierdzone”.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 9:54 Abimelech nie chciał, by ludzie mówili, że zabiła go kobieta?

Odp.: Po pierwsze, Abimelech myślał o swojej spuściźnie – o tym, jak ludzie będą go pamiętać – i doszedł do wniosku, że nie zostanie zapamiętany jako bardzo dobry wojownik, jeśli zabije go kobieta, po prostu zrzucając kamień. Jest jednak w tym wszystkim coś fascynującego, jeśli chodzi o Abimelecha.

Abimelech zabił wszystkich swoich braci i nie tylko złamał umowę z miastem, które go wspierało, ale także zabił wszystkich mieszkańców miasta. A potem, gdy Abimelech umiera, zachowuje na tyle przytomności umysłu, by martwić się tym, jak zapamiętają go inni ludzie. Był tak zagubiony w kwestii tego, co cenił, że nie miał pojęcia, co inni o nim pomyślą.

Chociaż najbardziej martwił się tym, co pomyślą o nim inni, powinien był drżeć ze strachu na samą myśl o tym, co o nim myśli Bóg.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 10:12-16 Bóg początkowo nie zgodził się pomóc Izraelitom, a następnie ich bronić?

Odp.: Bóg nie chciał im pomóc, dopóki najpierw nie porzucili swoich bożków. Bóg był tutaj prawdomówny, tak jak we wszystkich przypadkach. Bóg nigdy nie broniłby ich, dopóki trwałyby ich nieposłuszne, bałwochwalcze czyny. Kiedy okazali skruchę, wtedy Bóg ich obronił. Bóg się nie zmienił, ale kiedy zmieniły się ich serca, zmieniły się objawione przez Boga zamiary wobec nich.

P: Czy w Księdze Sędziów 11:14-28 rację miał Jefte, czy król Ammonitów?

Odp.: Richtig miał Jefte, który przedstawił przekonujący argument w Księdze Sędziów 11:21-26. Król Ammonitów twierdził, że Izraelici odebrali tę ziemię Ammonitom. Jefte zaprzeczył temu, ponieważ:

1. Podbili ją od Sihona i Oga, a nie od Ammonitów.

2. Izraelici nawet nie walczyli z Ammonitami.

3. Co więcej, Ammonici nie walczyli z Izraelitami.

4. Zarówno za czasów Jozuego, jak i setki lat później Ammonici nigdy nie rościli sobie praw do tej ziemi. Król Ammonitów wysuwał zupełnie nowe roszczenie.

Logiczna i przekonująca argumentacja Jeftego nie wywarła na Ammonitach żadnego wrażenia. Czasami równie dobre argumenty nie mają wpływu na chciwość dzisiejszych przywódców politycznych, ale mimo to powinniśmy próbować.

Pytanie: Jak w Księdze Sędziów 11:26 Izraelici mogli mieszkać w Hesbonie i Aroer przez 300 lat?

Odp.: Chociaż niektórzy błędnie uważają, że kadencje niektórych sędziów nakładały się na siebie, nie ma to żadnego związku z tym pytaniem. W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę trzy kwestie.

X 1. Możliwe, że izraelscy posłańcy Jeftego mogli się pomylić co do tych 300 lat. Biblia bezbłędnie odnotowuje to, co powiedzieli. Bardziej prawdopodobne jest jednak, że podali prawidłową liczbę 300 lat.

2. Jeśli Izraelici wkroczyli do Ziemi Obiecanej około 1407 r. p.n.e., a nieco wcześniej mieszkali w Hesbonie i Aroer, oznaczałoby to, że sędziowanie Jeftego miało miejsce nieco wcześniej niż w 1107 r. p.n.e.

3. Dobrze to zgadza się z okresem 480 lat między Wyjściem pod przewodnictwem Mojżesza a budową świątyni Salomona, o którym mowa w 1 Król. 6:1, oraz z okresem 450 lat między podbojem Jozuego a śmiercią Salomona, o którym mowa w Dz. Ap. 13:20.

Pytanie: Jak to się stało, że w Księdze Sędziów 11:29-30 Jefte złożył pochopną i nierozsądną przysięgę, skoro spoczywał na nim Duch Boży?

Odp.: Jeśli Duch Święty spoczywa na kimś, nie oznacza to, że jego słowa są nieomylne ani że nie może on popełniać głupich błędów.

Niektórzy postrzegają Boga jako „złośliwego faceta”, który musi zsyłać na ciebie trudności i odbierać ci to, co dał, aby zrównoważyć swoje dary. Być może Jefte miał takie błędne przekonanie, składając tę przysięgę w Księdze Sędziów 11:30-31.

P: Czy w Księdze Sędziów 11:30-40 Jefte naprawdę zabił własną córkę jako nierozsądną ofiarę?

Odp.: Chrześcijanie mają dwa różne poglądy.

Tak: Ślubowanie Jeftego oznaczało, że zabije swoją córkę. Wypełnienie tego ślubowania przez Jeftego było sprzeczne z wolą Boga, który w Dziesięciu Przykazaniach nakazał Izraelitom, by nie zabijali. Książki „Now That’s A Good Question” (str. 574) oraz „Today’s Handbook for Solving Bible Difficulties” (str. 260–261) przedstawiają pogląd, że Jefte rzeczywiście złożył swoją córkę w ofierze, co było grzechem wobec Boga. Książka „1001 Bible Questions Answered” (str. 331) podaje, że Targum Jonatana naucza, iż Jefte tak postąpił.

Inne kobiety pełniły służbę w świątyni, a oczywiście w późniejszych czasach niektórzy mężczyźni i kobiety decydowali się nie zawierać małżeństwa, aby lepiej służyć królestwu Bożemu. Wydawałoby się dziwne upamiętniać co roku jej „nieszczęście”, skoro wiele innych kobiet dobrowolnie zdecydowało się na taki krok.

Podobnie jak Gedeon, Jefte prowadził heroiczne życie, które zakończyło się tragicznie. W przeciwieństwie do Gedeona tragedia Jeftego nie polegała jednak na złamaniu zobowiązania wobec Boga, lecz na dotrzymaniu nierozsądnej przysięgi. W odróżnieniu od Gedeona, któremu udało się uspokoić Efraimczyków, ten sędzia tego nie zrobił lub nie był w stanie tego zrobić i zabił 42 000 z nich. Nikt nie kwestionował determinacji Jeftego w dotrzymywaniu ślubów. Być może sam Jefte powinien był to zrobić.

Nie: ślubowanie Jeftego oznaczało, że jego córka miała być poświęcona Bogu jako niezamężna dziewica przez całe życie. Książka „The Complete Book of Bible Answers” (str. 49–50) wskazuje, że nie miała ona dwóch miesięcy na żałobę, ponieważ miała umrzeć, ale miała dwa miesiące na żałobę, ponieważ nigdy nie będzie miała dzieci.

„Encyklopedia trudności biblijnych” (str. 164) stwierdza z całą pewnością, że Jefte nie zabił swojej córki, ponieważ w Księdze Sędziów 11:31 w języku hebrajskim pojawia się słowo „ktokolwiek”, a słowo to nigdy nie jest używane w odniesieniu do zwierząt, więc Jefte spodziewał się, że pojawi się człowiek, i wiedział, że ofiara z człowieka jest niedopuszczalna. Fakt, że była jedynaczką, ma znaczenie dla jej lamentu, ponieważ linia jej rodziców uległaby całkowitemu wyginięciu. Książka „1001 odpowiedzi na pytania biblijne” (str. 331–334) wspomina również, że w tej opowieści nie ma śladu krwi.

Książka „When Critics Ask” (str. 148–149) podaje również pięć powodów, dla których nie oznaczało to, że została zabita.

1. Jefte znał prawo zakazujące ofiar z ludzi.

2. Nigdzie nie jest napisane, że ją złożył w ofierze, a ludzie (tacy jak pierworodni) byli wykupywani poprzez ofiarę ze zwierząt zamiast być ofiarami.

3. W tamtej kulturze rezygnacja z posiadania dzieci byłaby uważana za wielkie poświęcenie.

4. Córka Jeftego nie wychodziła przez dwa miesiące, by opłakiwać swoją śmierć, ale by opłakiwać fakt, że nigdy nie będzie miała potomstwa.

5. Co najważniejsze, gdyby przez dwa miesiące opłakiwała swoją dziewictwo z powodu zbliżającej się śmierci, mogłaby poślubić mężczyznę na te dwa miesiące.

Zobacz także „Trudności biblijne i pozorne sprzeczności”, str. 151–153, gdzie znajduje się analiza wyjaśniająca, dlaczego Jefte tak naprawdę nie zabił swojej córki. W książkach „Kompletna księga odpowiedzi biblijnych”, str. 49–50, oraz „Trudności w Biblii”, str. 85–86, wspomniano, że choć Biblia nigdzie nie mówi, iż Jefte wypełnił swoją przysięgę, to nie ma w niej nic, co by go chwaliło lub broniło, gdyby to uczynił.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 11:30–40 ta zła przysięga Jeftego została zapisana w Biblii?

Odp.: Chociaż Pismo Święte tego nie wyjaśnia, możemy dostrzec cztery kwestie.

a) Nie ulega wątpliwości, że każda postać biblijna mówiła i robiła wiele rzeczy, których Biblia nie odnotowała. Jednak spośród wszystkich pominiętych szczegółów dotyczących Jeftego Bóg postanowił zamieścić właśnie ten, a nie inne.

b) Wszyscy zgodzą się, że ta relacja budzi w nas niepokój, i uważam, że jest to zamierzone. Jefte był człowiekiem słowa i honoru (tak jak on to postrzegał) – NAWET JEŚLI OZNACZAŁO TO NIEPOSŁUSZEŃSTWO WOBEC BOGA. Jefte nie składał ofiary jakiemuś pogańskiemu bożkowi, lecz składał ofiarę Jedynym, Prawdziwemu Bogu – coś, czego Bóg nigdy nie powiedział, że pragnie. Jeśli uważamy, że Bóg ceni nasze ofiary i naszą służbę dla Niego bardziej niż naszą miłość i posłuszeństwo, albo jeśli my sami cenimy nasze ofiary i służbę dla Niego bardziej niż naszą miłość i posłuszeństwo, to coś jest bardzo wypaczone w naszej relacji z Bogiem.

c) Jefte miał dziwne i niepełne wyobrażenie o Bogu. Uważał, że cokolwiek wyjdzie z jego domu, będzie najszczęśliwsze, spotkawszy Go, i czuł, że Bóg nie pragnie jego szczęścia. Jednak nawet dzisiaj ludzie potrafią zapomnieć, że Bóg kocha nas nawet bardziej niż my sami siebie i że Bóg pragnie dla nas tego, co najlepsze, nawet bardziej niż my sami.

d) Niepokojące emocje związane z tą opowieścią o pochopnym nieposłuszeństwie wobec Boga, zamaskowanym jako ofiara dla Niego, mogą pomóc nam lepiej zapamiętać ten przykład. Bóg nie pragnie naszych pieniędzy, naszej służby ani naszych ofiar tak bardzo, jak pragnie nas samych – całkowicie oddanych i posłusznych Mu, jak uczy Księga Micheasza 6:6-8.

Pytanie: Czy w Księdze Sędziów 11:30-40 mamy do czynienia z przejęciem pogańskiego święta sprzed czasów Izraelitów?

Odp.: Nie. Chociaż na Bliskim Wschodzie istniał zwyczaj, zgodnie z którym kobiety opłakiwały Tammuza (boga płci męskiej), nie ma dowodów na to, że właśnie to było źródłem tego izraelskiego zwyczaju. Co więcej, nie ma dowodów na to, że ten izraelski zwyczaj przetrwał zbyt długo.

P: Czy w Księdze Sędziów 11:33 istnieją jakieś dowody archeologiczne na istnienie Abel-Keramim?

Odp.: Tak. Zgodnie z czasopismem „Biblical Archaeology Review” (styczeń/luty, str. 33) miejsce to nosi dziś nazwę Tell el-‘Umeiri. Zostało zasiedlone po raz pierwszy około 3000 r. p.n.e.

P: Czy w Księdze Sędziów 12:1-6 Jefte miał rację, zabijając Efraimitów?

O: Z pewnością Jefte nie wykazał się taką samą dyplomacją jak Gedeon w podobnej sytuacji. Jednak w przeciwieństwie do poprzedniej sytuacji, tym razem to Efraimici postanowili zabić Jeftego.

Nie było to zgodne z doskonałą wolą Boga, aby Jego lud zabijał się nawzajem. Winę ponoszą tu Efraimici, ale być może Jefte mógłby tego uniknąć, wykazując się większą dyplomacją.

Szkoda, że kiedy wykonuje się wielkie dzieło dla Boga, często spotyka się niesprawiedliwą krytykę ze strony, z której się tego nie spodziewa.

Pytanie: Co Ibzan, Elon i Abdon zrobili jako sędziowie, o czym mowa w Księdze Sędziów 12:8-13?

Odp.: Chociaż Pismo Święte nie odnotowuje, co zrobili, znaczenie może mieć to, czego nie miało miejsca, gdy pełnili funkcję sędziów. Gdy Izrael miał ich za przywódców, żaden naród nie próbował najechać Izraela.

Pytanie: Czy historię Samsona z Księgi Sędziów 13–16 można dopasować do typu mitów słonecznych powszechnych w starożytności, jak twierdzi „Przewodnik po Biblii” Asimova na stronach 248–251?

Odp.: Nie. Asimov twierdzi dwie rzeczy: że Samson był typem mitów słonecznych (str. 248) oraz że nazirejczycy ogólnie byli typem mitów słonecznych, ponieważ ich długie włosy [w jakiś sposób] symbolizują promienie słońca (str. 249).

Samson pochodził z Bet-Szemesz w pokoleniu Dana, co oznacza „dom słońca”, a „Przewodnik po Biblii” Asimova (str. 251) twierdzi, że filistyńskie imię Dalila jest blisko spokrewnione z hebrajskim słowem lilah, które oznacza noc. Jednak liberalny „Słownik biblijny Harpera” (str. 134) podaje, że Dalila oznacza „kokietkę”, a nie noc. Konkordancja Stronga podaje, że oznacza to „marnienie się”

Prawdopodobnie można by znaleźć równie wiele dowodów na to, że postać Samsona została zaczerpnięta z mitologii azteckiej (poprzez podróż w czasie 2500 lat w przyszłość!), co z rzekomych mitów słonecznych. Należy pamiętać, że znaczna część mitologii greckiej i rzymskiej, którą znamy dzisiaj, w tamtych czasach jeszcze nie istniała.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 13:5 Samson nie miał żadnego wyboru co do tego, czy zostanie nazirejczykiem, czy sędzią?

Odp.: Samson nie miał żadnego wyboru co do tego, w jaki sposób się urodził. Z drugiej strony nic nie wskazuje na to, że Bóg był zobowiązany do dania Samsonowi – ani nikomu innemu – wyboru co do sposobu narodzin.

Niezależnie od tego, w jaki sposób się rodzimy, z jakimi przywilejami, zaletami i wadami, liczy się zbliżanie się do Boga. Na końcu Bóg sprawiedliwie osądzi każdego na podstawie tego, co otrzymał.

P: Czy w Księdze Sędziów 14:1-4 Bóg chciał, aby Samson poślubił filistyńską dziewczynę, i w jaki sposób było to zgodne z wolą Pana?

Odp.: Samson nie był w pełni oddany posłuszeństwu wobec Boga. Jednak Bóg i tak wykorzystał pragnienie Samsona dotyczące tej filistyńskiej dziewczyny. Bóg umieścił Samsona na ziemi, aby zrealizować swój plan zniszczenia przyjaznych stosunków między Izraelitami a Filistynami. Samson wielokrotnie okazywał nieposłuszeństwo Bogu i nie byłoby zaskoczeniem, gdyby nie podobał się Bogu w sposób, w jaki Bóg go wykorzystywał. Niezależnie od tego, Bóg wykorzystuje zarówno złe, jak i pobożne czyny, aby osiągnąć swoje cele.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 14:6,9 istotne jest to, że Samson nie powiedział swoim rodzicom o lwie i miodzie?

Odp.: Ponieważ w Księdze Sędziów 14:18 Samson od razu z całą pewnością zorientował się, że jego towarzysze uzyskali odpowiedź od żony Samsona. Samson nie podejrzewał swojej żony pochopnie, ale mógł szybko dojść do tego wniosku, ponieważ nikt inny nie mógł im tego powiedzieć.

P: Dlaczego w Księdze Sędziów 14:15-18 żona Samsona poparła Filistynów zamiast Samsona?

Odp.: Żona Samsona była Filistynką i najwyraźniej bardziej wierzyła w siłę tych trzydziestu mężczyzn niż w to, że Samson ją uratuje. Jej wiara w tych mężczyzn nie przyniosła jednak ani jej, ani jej ojcu zbyt wiele dobrego, ponieważ Filistyni spalili ich później żywcem w Księdze Sędziów 15:6.

Pytanie: Czy w Księdze Sędziów 14:19 Samson postąpił słusznie, zabijając trzydziestu ludzi w mieście Aszdod (pytanie zadał ateista)?

Odp.: Istnieją dwie różne odpowiedzi.

Nie. Samson często był nieposłuszny Bogu. Środki, których Samson używał do walki z Filistynami, również nie były zbyt dobre. Samson mógłby być o wiele skuteczniejszy na czele armii izraelskiej, zamiast zabijać trzydziestu mężczyzn z powodu błahych sporów ślubnych.

Tak. Samson znajdował się w stanie wojny z Filistynami i starał się zabić jak najwięcej wojowników. W tym momencie nie miał poparcia Izraelitów w walce z Filistynami.

Niezależnie od tego, zanim Samson został pojmany (z pomocą Delili), jego głównym celem nie było zmniejszenie populacji Filistynów. Samson nieodwracalnie zerwał przyjazne stosunki między Filistynami a Izraelitami. Od tego czasu trwała między nimi wojna aż do czasów Dawida.

Czasami dzisiaj zdarza się, że niektórzy chrześcijanie pełnią podobną rolę; nie po to, by zabijać ludzi, ale by zniszczyć jedność religijną między chrześcijanami a niechrześcijanami, z którymi chrześcijanie i tak nie powinni byli się jednoczyć.

Pytanie: Czy Księga Sędziów 15:2 naucza, że żony można po prostu oddać, jeśli mężowie już ich nie lubią? (Zadał to pytanie muzułmanin.)

Odp.: Nie. Księga Sędziów 15:2 opisuje postępowanie niewierzącego Filistyna, a nie posłusznego Izraelity. Teść Samsona był Filistynem, który nie podążał za Bogiem.

Skoro pytanie zadał muzułmanin, to warto wspomnieć, że w islamie przepisy dotyczące rozwodów kobiet są dość restrykcyjne. Kobiecie, która prosi o rozwód bez poważnych powodów, zabronione jest również wchodzenie do raju. Ibn-i-Majah, tom 3, księga 10, rozdział 21, nr 2055, str. 237. Podobnie, jeśli kobieta wnioskuje o rozwód bez ważnego powodu, jak podaje Abu Dawud, tom 2, księga 6, rozdział 734, nr 2218, str. 600.

Jednak dla mężczyzn sprawa jest bardzo prosta. Mężczyzna w islamie może rozwieść się z żoną z dowolnego powodu. Bukhari, tom 3, księga 49, rozdział 4, nr 859, str. 534, stwierdza, że mężczyzna może się rozwieść z powodu „czegoś nieprzyjemnego w swojej żonie, takiego jak starość lub coś podobnego”.

‘Umar nakazał swojemu synowi ‘Abd Allahowi, by rozwiódł się ze swoją żoną, ale ten odmówił, ponieważ ją kochał. Wtedy ‘Umar udał się do Mahometa, a Mahomet nakazał mu, by się z nią rozwiódł. Abu Dawud, tom 3, księga 36, rozdział 1838, nr 5119, str. 1422

„Abdullah ibn Umar (niech Allah będzie z nim zadowolony) przekazał, że Posłaniec Allaha (niech spoczywa w pokoju i niech Allah go błogosławi) powiedział: «Najbardziej godnym pogardy z czynów dozwolonych w oczach Allaha jest rozwód». Ibn Majah, tom 3, księga 10, rozdział 1, nr 2018, str. 216

„Umar powiedział, że Mahomet rozwiódł się z Hafsą (rozwód odwołalny), a następnie przyjął ją z powrotem. Abu Dawud, tom 2, księga 6, rozdział 754, nr 2276, str. 619

Mahomet nakazał swojemu adoptowanemu synowi Zaidowi, by ten rozwiódł się z Zainab, a następnie sam poślubił Zainab. Zaid nie miał wyboru, ponieważ Mahomet zacytował surę 33:36–38. Muzułmanie wierzą, że Koran jest nie stworzony i zapisany na tablicy w niebie, ale sura 33:36–38 wymienia Zaida z imienia, stwierdzając, że nie miał on żadnego wyboru w sprawie rozwodu z Zainab. Później Zainab bint Jahsh „chwaliła się przed innymi żonami Proroka i mawiała: «Allah poślubił mnie (z Prorokiem) w Niebiosach»”. Buchari, tom 9, księga 93, rozdział 22, nr 517, str. 382. Zob. również tom 9, księga 93, rozdział 22, nr 516, 518, str. 381–383.

Na marginesie, „bin” oznacza w języku arabskim syna, a „bint” – córkę.

Mężczyzna musi rozwieść się ze swoją żoną, jeśli nakazuje mu to ojciec. Ibn-i-Majah, tom 3, księga 10, rozdział 36, nr 2088–2089, str. 259–260

Dwóch muzułmanów było dobrymi przyjaciółmi, więc jeden z nich zapytał drugiego, z którą żoną powinien się rozwieść, aby ten drugi mógł się z nią ożenić. Bukhari, tom 5, księga 58, rozdział 3, nr 125, str. 82

Tak więc, choć muzułmańscy mężczyźni mogą czuć się usprawiedliwieni w zamianie żon z taką samą łatwością, z jaką ludzie wymieniają się samochodami, nie próbujcie tego uzasadniać na podstawie Biblii.

Pytanie: Jak w Księdze Sędziów 15:4 Samson zdołał złapać 300 lisów?

Odp.: Istnieje pięć możliwych sposobów, a odpowiedź może być ich kombinacją.

1. Nie jest napisane, że Samson złapał je wszystkie jednocześnie. Mogło to trwać przez dłuższy czas.

2. Być może nadzwyczajnej sile Samsona towarzyszyła również nadzwyczajna zwinność. Więcej na ten temat można znaleźć w książce „When Critics Ask” na stronie 150.

3. Samson nie musiał używać własnych rąk. Nic nie wskazuje na to, że nie mógł użyć pułapek, aby złapać część lub wszystkie z nich.

4. Hebrajskie słowo „su’al” może oznaczać zarówno lisa, jak i szakala. Samson mógł łatwiej łapać szakale, ponieważ polują one w stadach.

5. Samson mógł poprowadzić grupę mężczyzn, aby zastawili pułapki na zwierzęta.

Pytanie: Ile wynosi w Księdze Sędziów 15:5 kwota 1100 srebrników pomnożona przez pięć?

Odp.: W Księdze Sędziów 17:10 Lewita zgodził się pełnić funkcję kapłana za (najwyraźniej zakwaterowanie i wyżywienie plus) zaledwie dziesięć srebrnych szekli rocznie. 5500 srebrnych monet stanowiło ogromną sumę pieniędzy dla jednej osoby. Najwyraźniej Filistyni bardzo bali się Samsona.

P: Dlaczego w Księdze Sędziów 15:12 związali Samsona, aby zaprowadzić go do Filistynów?

Odp.: Samson stanowił niewątpliwe zagrożenie dla dotychczasowego porządku rzeczy i choć Izraelici uważali ten porządek za daleki od ideału, to jednak znaną im sytuację uważali za lepszą niż tę, która mogłaby nastąpić pod rządami Samsona.

Ponadto to właśnie ludzie z Judy wydali Samsona w ręce wroga. Ziemia Judy składała się z wielu części, które nie były tak blisko Filistynów, i mieli oni nadmiar ziemi, podczas gdy Danici byli bardzo stłoczeni na swojej ziemi.

Dzisiaj chrześcijanie powinni niechętnie zgadzać się na to, by ewangelia była ograniczana podczas ich nabożeństw.

Pytanie: Jak w Księdze Sędziów 15:16, nawet mając wielką siłę, Samson mógł zabić 1000 wyszkolonych żołnierzy filistyńskich, a oni nie rzucili w niego włócznią i nie zranili go?

Odp.: Żadna naturalna siła nie mogłaby wyjaśnić tego ani innych wyczynów Samsona (podnoszenie bram miejskich itp.). Bóg musiał być z Samsonem w sposób nadprzyrodzony. Bóg mógł obdarzyć Samsona nie tylko siłą, szybkością i refleksem, ale także zdezorientować Filistynów i chronić Samsona.

P: Czy w Księdze Sędziów 16:18-21 siła Samsona tkwiła w jego włosach?

Odp.: Nie, siła pochodziła od Boga. Gdyby siła tkwiła we włosach, być może wszyscy zawodowi sportowcy byliby silniejszymi zawodnikami, gdyby mieli długie włosy.

Mówiąc poważnie, po tym, jak Samson wyjawił Delili swoją tajemnicę, mógł być całkiem pewien, że ona obetnie mu włosy, ponieważ wypróbowała już wszystkie inne sposoby, o których mu mówił. Po tym, jak Samson się obudził, w Księdze Sędziów 16:20 czytamy: „Nie zdawał sobie jednak sprawy, że Pan go opuścił” (NET).

P: Czy w Księdze Sędziów 16:26-27 Samson mógł trafić do nieba, skoro popełnił samobójstwo?

Odp.: Tak. W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę trzy kwestie.

1. Istnieje tylko jeden grzech nieprzebaczalny – bluźnierstwo przeciwko Duchowi Świętemu. Samobójstwo nie jest grzechem nieprzebaczalnym.

2. Jako przykład wierzących, którzy popełnili samobójstwo, Euzebiusz w swojej „Historii kościelnej”, tom 8, nr 2, rozdział 12, opowiada o kobiecie i jej dwóch pięknych córkach, które utopiły się w rzece, by nie dać się zbezcześcić rzymskim żołnierzom. Euzebiusz podaje kolejny przykład w księdze 8, rozdziale 14, dotyczący Maksencjusza, który zamierzał zgwałcić piękną chrześcijankę. Poprosiła ona o kilka minut samotności, aby się przygotować. Kiedy wszedł, zabiła się nożem.

3. Można argumentować, że Samson nie przewrócił filarów, by popełnić samobójstwo jako takie, ale że motywem było zabicie Filistynów. Jego śmierć można uznać raczej za misję samobójczą niż za samobójstwo, choć wiedział, że zginie.

W książce „Now That’s A Good Question” (str. 291–292) napisano, że badania psychologiczne wykazały, iż 90% osób, które podjęły próbę samobójczą, stwierdziło później, że nie zrobiłyby tego, gdyby poczekały 24 godziny.

Pytanie: Czy w Księdze Sędziów 16:26-27 Bóg pobłogosławił Samsona za popełnienie samobójstwa?

Odp.: Samson nie popełnił samobójstwa, a raczej wykonał misję samobójczą. W tym konkretnym przypadku, podobnie jak przez całe jego życie, Bóg posługiwał się Samsonem, mimo że ten był nieposłuszny i często przebywał w miejscach, w których nigdy nie powinien był się znaleźć. Więcej na ten temat można znaleźć w poprzednim pytaniu.

W „Komentarzu biblijnym dla wierzących” (str. 281) wspomniano, że ironią losu jest to, iż „ponieważ w swoim życiu tak często obcował z Filistynami i uważał ich kobiety za nieodparte, Samson znalazł się teraz wraz z Filistynami w chwili śmierci – jako zwłoki wśród zwłok w gruzach świątyni Dagona. Oddzielenie się od nich zapewniłoby mu szlachetniejszą śmierć”.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 17:1-2 syn-złodziej został najpierw przeklęty, a potem pobłogosławiony?

Odp.: Biblia wspomina ten krótki fragment historii, nie dając nawet cienia sugestii, że Bóg aprobuje tę sytuację związana z bałwochwalstwem.

Matka rzuciła klątwę na tego, kto ukradł pieniądze, nie zdając sobie sprawy, że to jej własny syn. Kiedy dowiedziała się, że to on, pożałowała, że przeklęła syna, i próbowała zamiast tego udzielić mu błogosławieństwa. W książce „Trudne powiedzenia Biblii” (str. 197–198) wspomniano, że autor Księgi Sędziów być może zamieścił tę historię, aby pokazać, jak bardzo ludzie byli w tamtych czasach zagubieni.

Jednak ludzie mogą być równie zagubieni również dzisiaj. Rodzic może czule kochać dziecko, gdy jest trzeźwy, a znęcać się nad tym samym dzieckiem, gdy jest pijany lub na haju. Rodzice mogą bardzo się starać, by nauczyć swoje dzieci, jak ważne jest postępowanie zgodnie z tym, co słuszne. Dzieci po prostu tego nie rozumieją, gdy widzą, jak rodzice sami kłamią, przekraczają prędkość i oszukują.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 17:2-3 poświęcili pieniądze Jehowie, aby wykonać rzeźbiony posąg?

Odp.: Brzmi to głupio, a w rzeczywistości było to jeszcze gorsze, niż się wydaje. Wygląda na to, że chcieli, w kolejności według ważności:

1) Posiadanie posągu, który mogliby czcić

2) oddawać cześć prawdziwemu Bogu Izraela

W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę trzy kwestie.

1. Posiadanie bożka, na który ludzie składali ofiary, było często dochodowym przedsięwzięciem.

2. Dla ludzi, którzy nie mieli o tym pojęcia, posiadanie bożka na wzór Boga Izraelitów mogło przynosić jeszcze większe zyski.

3. Wiele osób pragnie czcić Boga – na własnych warunkach i na swój własny sposób. Boga to nie interesuje. Bóg pragnie ludzi, którzy czczą Go i są Mu posłuszni na Jego warunkach, na Jego sposób.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 17:5 Micheasz pragnął mieć dom bogów?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia, ale możemy dostrzec kilka powodów:

Religijne: Micheasz szanował Jehowę, ale być może chciał sobie zapewnić „ubezpieczenie”, oddając cześć wielu bogom. Zapomniał, że prawdziwy Bóg brzydzi się bałwochwalstwem.

Finansowe: Ludzie przychodzili do posągów bogów, aby ofiarować im pieniądze. Bożki Micheasza, w połączeniu z obecnością kapłana, mogły stanowić dla niego świetną okazję do zarobku.

P: Co było nie tak z teologią Micheasza w Księdze Sędziów 17:13, gdzie mówi on: „…Teraz wiem, że Pan obdarzy mnie pomyślnością, ponieważ Lewita stał się moim kapłanem” (NRSV)?

Odp.: Zanim zbyt pochopnie odrzucisz to jako oczywiste pytanie, zapoznaj się z ostatnią częścią odpowiedzi, gdzie niemal identyczne kwestie nie są oczywiste dla wielu współczesnych ludzi.

Bożki oddawały cześć pogańskim bogom. Micheasz uważał, że posiadanie bożka poświęconego Jedynego, Prawdziwego Boga będzie dla Niego wyrazem czci, a posiadanie Lewity jako kapłana uhonoruje Boga jeszcze bardziej. Skoro Micheasz tak myślał (poprzez pewien logiczny skok), to Bóg też musi tak myśleć. To trochę tak, jakby zrobić coś dla kogoś, o kim po prostu „wiesz”, że mu się to spodoba, mimo że nigdy z tą osobą nie rozmawiałeś i właściwie nie masz pojęcia, czego by chciała. To trochę jak w przypadku małego chłopca, który kupił mamie na urodziny zabawkowy samochód, bo „wiedział”, że jej się spodoba.

Krótkie spojrzenie na Stary Testament w ogóle, a w szczególności na Księgę Wyjścia 20:4-6, pokazuje, że Bóg brzydzi się używania bożków w kulcie. Nawet jeśli są to bożki rzekomo przedstawiające Go samego, Bóg ich nie znosi i właśnie dlatego drugie przykazanie różni się od pierwszego.

Niestety, nawet dzisiaj ludzie tworzą wizerunki Maryi, różnych świętych i Jezusa, by używać ich w kulcie. Prawdziwa Maryja i prawdziwi święci są prawdopodobnie zbulwersowani tym nieposłuszeństwem, jakie popełnia się poprzez ich wizerunki. Nawet jeśli jest to próba oddania czci prawdziwemu Bogu (a zatem nie łamie pierwszego przykazania), to i tak łamie drugie przykazanie.

Pytanie: Czy w Księdze Sędziów 18:2 jest prawdą, że czyny Samsona nie osłabiły poważnie Filistynów ani nie pomogły Danitom?

Odp.: Księga Sędziów 16:31 mówi, że w chwili śmierci Samson zabił 3 000 mężczyzn i kobiet, co stanowiło więcej niż liczba osób, które zabił przez resztę swojego życia. Wyrządził Filistynom pewną szkodę, zabijając wielu przedstawicieli pokolenia władców. Jednakże, choć zabicie od 3 000 do 6 000 Filistynów było ogromnym wyczynem dla jednego człowieka, dla generała armii byłoby to jedynie niewielkim zwycięstwem.

Z jednej strony jest to prawda i można z tego wyciągnąć wniosek. Samson był zbyt zajęty poszukiwaniem miłości, by być posłusznym i pełnić rolę prawdziwego przywódcy Izraelitów, i nie osiągnął zbyt wiele.

Z drugiej strony Samson osiągnął jednak jedną rzecz. Położył kres okresowi mniej więcej przyjaznych stosunków między Izraelitami a ich filistyńskimi panami. Jednak to Saul i Dawid, dysponujący przeciętną siłą fizyczną, ale służący Panu, musieli dokonać tego, czego Samson nie był w stanie osiągnąć samą swoją cudowną siłą, bez pomocy innych Izraelitów i bez posłusznego podążania drogami Boga.

Pytanie: Czy w Księdze Sędziów 18:6,10 Bóg naprawdę pobłogosławił zwiadowców z plemienia Dana?

Odp.: Nie ma najmniejszych oznak na to, że lewicki „kapłan” służył prawdziwemu Bogu, a jego słowa były czymś więcej niż tylko wymysłami mającymi zadowolić słuchaczy.

Nie każdy, kto twierdzi, że przemawia w imieniu Boga, rzeczywiście to czyni. Patrząc w przyszłość, Danici byli jednym z pierwszych plemion, które popadły w bałwochwalstwo, ponosząc ciężar najazdów aramejskich, oraz pierwszym terytorium, które odczuło potęgę armii asyryjskiej i babilońskiej. Ich początkowy łatwy sukces nie był wart ich ostatecznej zguby.

Pytanie: Jakie były motywy Lewity z Księgi Sędziów 18:20?

Odp.: Pismo Święte sugeruje, że nie miało to nic wspólnego z oddawaniem czci prawdziwemu Bogu. Stając się kapłanem plemienia zamiast kapłanem rodzinnym, zyskałby większy prestiż, szacunek i prawdopodobnie więcej pieniędzy.

Niestety, obecnie nie tylko ludzie wyznający inne religie są tacy, ale są też tacy, którzy podają się za chrześcijan.

Pytanie: Jakie znaczenie ma werset z Księgi Sędziów 18:30-31?

Odp.: Jest to niezwykle istotne. Oznacza to, że mieszkańcy miasta Dan nigdy nie okazali skruchy za tę zbrodnię i aż do nadejścia Asyryjczyków podążali za ówczesnymi tradycjami Danitów. Jakie to smutne.

Czasami, gdy wyznania kościelne odrzucają Bożą prawdę i Biblię, one również nigdy nie powracają do naśladowania prawdziwego Boga. W wielu przypadkach uzasadnieniem dla praktykowania bałwochwalstwa i innych grzechów jest to, co słychać w piosence z musicalu „Skrzypek na dachu” – tradycja. W rzeczywistości podczas debat z Marcinem Lutrem pewien teolog katolicki, Johann Faber (1478–1541), oświadczył: „Gdyby trzeba było dokonać wyboru, wolałbym raczej odrzucić Pismo Święte niż czcigodne błędy Kościoła [rzymskokatolickiego]” (z Manschrenk, s. 165). Czy ludzie, którzy mówią o podążaniu za „czcigodnymi błędami”, są mniej zagubieni niż mieszkańcy Dana?

Pytanie: Czy w Księdze Sędziów 19–21 wydarzenia w Gibea były fikcyjną opowieścią, jak twierdzi „Przewodnik po Biblii” Asimova, str. 279?

Odp.: Nie. Dwa dowody na to, że wydarzenie to miało miejsce, to:

1. Zapis tego wydarzenia w Księdze Sędziów. Żaden autor nie chciałby opisać tej historii, która jest tak niepochlebna zarówno dla Beniamitów, jak i pozostałych Izraelitów, chyba że czułby się zmuszony do przedstawienia prawdy.

2. Gdyby to nie była prawda, Asimov lub inni musieliby znaleźć jakiś inny powód, dla którego plemię Beniamina było tak znacznie mniejsze od pozostałych plemion.

P: Czego możemy się nauczyć z tego epizodu opisanego w Księdze Sędziów 19:1–21:25?

Odp.: Istnieje niezwykle ciekawa obserwacja dotycząca tej wojny domowej: można uznać, że każda osoba, z wyjątkiem pierwotnych morderców, czuła się usprawiedliwiona, postępując zgodnie z tym, co uważała za moralnie słuszne, przynajmniej z własnej perspektywy.

1. Beniamici walczyli o to, co uważali za słuszne. Zakładali, że obrona swoich krewnych oraz (być może) samodzielne wymierzanie sprawiedliwości stanowiło wyższe dobro moralne niż pozwolenie komukolwiek innemu na pozbawienie ich krewnych prawa do bycia osądzonymi przez Beniamitów.

2. Mężczyzna czuł się usprawiedliwiony, rozcinając swoją konkubinę. Jego pragnienie obrony honoru i zemsty można było uznać za ważniejsze niż jakikolwiek szacunek, jakim darzył ciało swojej konkubiny.

3. Izraelici mogli czuć się usprawiedliwieni. Ich żądanie, by Beniamici nie wyrządzili krzywdy ani jednemu [innemu] Izraelitowi, uznano za wyższe prawo moralne niż ludobójstwo Beniamitów, w tym kobiet i dzieci.

4. Izraelici mogli czuć się usprawiedliwieni w zniszczeniu całego miasta Jabesz-Gilead, z wyjątkiem dziewic. W końcu uważali, że fakt, iż mężczyźni z Jabesz-Gilead nie zdecydowali się przyłączyć do pozostałych Izraelitów w tej krwawej zemście, usprawiedliwiał zabicie mężczyzn, kobiet i dzieci. Oczywiście dziewice miały praktyczne zastosowanie jako żony dla Beniamitów, więc to (według jakiejś dziwnej logiki) uzasadniało nie zabijanie ich, podczas gdy zabijanie pozostałych kobiet i chłopców uznano za uzasadnione.

4. Ocalali Beniamici i Izraelici wspólnie uznali za słuszne, by ocalali Beniamici porwali niezamężne izraelskie dziewczęta. Najwyraźniej zapewnienie większej liczby żon tym beniamickim buntownikom było ważniejsze niż życzenia samych dziewcząt.

Wreszcie, skoro Izraelici byli związani przysięgą z Księgi Sędziów 21:5, by zabić każdego, kto się nie zgromadził, oraz przysięgą z Księgi Sędziów 21:18, można by pomyśleć, że wyciągnęli z tego wnioski i nie będą już składać przysięg. Jak jednak pokazuje 1 Księga Samuela 14:24 w przypadku Jonatana jedzącego miód, niekoniecznie wyciągnęli z tego wnioski.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 19:4-8 teść chciał opóźnić powrót syna?

Odp.: Pismo Święte tego nie wyjaśnia, ale być może teść tęsknił za córką i wiedział, że gdy jego zięć odejdzie, córka również odejdzie.

P: Dlaczego w Księdze Sędziów 19:12-24 znajduje się w Biblii ta historia o konkubinie lewity?

Odp.: Jest to rzeczywiście opowieść o głębokiej zepsutości, jak mówi Księga Ozeasza 9:9. Nie została ona pominięta ani zatajona w tej opartej na faktach księdze z trzech bardzo różnych, ale uzupełniających się powodów.

Świeckie: To się wydarzyło. Księga Sędziów wyjaśnia, tak jak zrobiłaby to świecka historia, dlaczego doszło do tej strasznej wojny domowej i dlaczego, nawet wieki później, pokolenie Beniamina zawsze było tak małe.

Każdy robi, co uważa za słuszne: Księga Sędziów 21:25 podsumowuje przesłanie tej prawdziwej historii: oto do jakich okropnych sytuacji może dojść, gdy każdy postępuje według własnego uznania. Jeśli każdy ma własne kryteria tego, co jest dobre, a co złe, które nie opierają się na Biblii, sprawy mogą potoczyć się bardzo źle dla wszystkich. Zobacz także następne pytanie.

Lekcja lojalności: Nie można było zarzucić Beniamitom braku lojalności, gdyby lojalność zawsze była cnotą. Można im jednak zarzucić, że w tym przypadku ich lojalność była czymś złym. Mogło się wydawać, że lojalność Izraelitów była skierowana ku Bogu i ich ludowi, ale ten incydent i wojna pokazują, że byli lojalni wyłącznie wobec swojego plemienia. Dzisiaj ludzie mogą być lojalni wobec słusznej sprawy z różnych powodów, a niektóre z tych powodów nie są lepsze od lojalności, jaką wykazali się Beniamici.

Pytanie: Dlaczego w Księdze Sędziów 19:22-30 i 21:7-23 Biblia akceptuje te złe czyny? (Zwrócił na to uwagę pewien muzułmanin.)

Odp.: Biblia tego nie akceptuje. Wspomina raczej o złych czynach, które miały miejsce w złych czasach, kiedy „każdy czynił to, co było słuszne w jego własnych oczach”. Czy fakt, że Koran wspomina o złych czynach, których dopuścili się mieszkańcy ‘Ad i Madyan, świadczyłby o tym, że Koran się myli?

P: Czy w Księdze Sędziów 20:1 miasto Dan oznacza, że Dan wyemigrował przed tym czasem?

Odp.: Niekoniecznie. Księga Sędziów została napisana po obu tych wydarzeniach i mogła odnosić się do tego miejsca, używając nazwy znanej ludziom. Dwa inne przykłady tego zjawiska to stwierdzenie, że Efez znajduje się w Turcji, oraz wzmianka w Księdze Rodzaju 12:8, że Abraham był w Betel, mimo że Betel stało się nazwą miasta dopiero za czasów Jakuba, o czym mowa w Księdze Rodzaju 28:19.

P: Czy w Księdze Sędziów 20:47 jest prawdziwe, że wydarzenie to nie mogło mieć miejsca pod koniec okresu opisywanych w Księdze Sędziów, skoro plemię Beniamina prosperowało wówczas, jak twierdzi „Przewodnik po Biblii” Asimova na str. 259?

Odp.: Nie. Plemię Beniamina prosperowało aż do wybuchu tej wojny domowej. Asimov nie przedstawia żadnych dowodów – ani archeologicznych, ani innych – na to, że plemię Beniamina prosperowało pod koniec Księgi Sędziów. Natomiast Saul w 1 Księdze Samuela 9:21 mówi, że pochodzi z najmniejszego spośród plemion Izraela.

P: Czy zniszczenie Jabesz-Gilead, o którym mowa w Księdze Sędziów 21:8, wskazuje, że wydarzenie to nie miało miejsca pod koniec okresu Sędziów, skoro Jabesz-Gilead było kwitnącym miastem, jak twierdzi „Przewodnik po Biblii” Asimova na str. 259–260?

Odp.: Nie. Oto, co Biblia mówi o Jabesz-Gileadzie. Saul uwolnił to miasto z rąk Ammonitów (1 Księga Samuela 11:1-11). Po śmierci Saula mieszkańcy Jabesz-Gileadu zabrali jego ciało i pochowali je. Dawid pochwalił ich za ten czyn (2 Księga Samuela 2:4-7). Ten sam opis znajduje się w 1 Księdze Kronik 10:11. Archeolog Glueck odkrył miejsce, które prawdopodobnie jest Jabesz-Gilead, a miasto to posiadało mury obronne.

Ciekawe jest to, że bez żadnych dodatkowych dowodów Asimov może stwierdzić, iż Jabesz-Gilead było kwitnącym miastem i jego zniszczenie nie było możliwe. Miasta, zwłaszcza te ufortyfikowane, mogą w końcu odrodzić się, ale opieranie się na powyższych skąpych dowodach, by twierdzić, że Jabesz-Gilead kwitło tak bardzo, że nigdy nie mogło zostać zniszczone, jest zaskakujące w przypadku kogoś takiego jak Asimov, który w swoich przedsięwzięciach naukowych wykazywał się ostrożnością. Niestety, Asimov popełnił podobny błąd w swojej ocenie Hazoru, a dowody archeologiczne obalające jego tezę są liczne. Zobacz trzy pytania dotyczące Księgi Jozuego 11:10, aby zapoznać się z dalszą dyskusją na temat odrodzenia się Hazoru.

P: Czym było coroczne święto Pańskie w Szilo, o którym mowa w Księdze Sędziów 21:19?

Odp.: Pismo Święte nie podaje jednoznacznie, jakiego rodzaju było to święto. Być może jednak było to święto ku czci córki Jeftego, o którym mowa w Księdze Sędziów 11:39-40.

P: Czy w Księdze Sędziów 21:20-21 ktoś jeszcze kiedykolwiek porwał dziewczęta, gdy tańczyły?

Odp.: Tak. Po tym wydarzeniu, w Grecji, mężczyźni z miasta Mesenii porwali dziewczęta z Lakonii podczas święta Artemidy, jak podaje Boling na str. 294. Wspomina o tym „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 3, str. 506.

P: Co jest złego w „postępowaniu tak, jak wydaje się słuszne we własnych oczach” lub w tym, by każdy postępował według własnego uznania, o czym mowa w Księdze Sędziów 21:25 i Księdze Powtórzonego Prawa 12:8?

Odp.: Jak pokazuje historia opisana w całej Księdze Sędziów, jest w tym wiele złego. Ludzie zbyt pochopnie ustanawiają własne standardy, które są gorsze od Bożych. Więcej na ten temat można znaleźć w dwóch poprzednich pytaniach. Ponadto ludzie chętnie naginają standardy, aby dostosować je do swoich upodobań, punktów widzenia i pragnień.

P: Kiedy powstała Księga Sędziów?

Odp.: Księga Sędziów obejmuje wydarzenia od około 1380 r. p.n.e. do 1050 r. p.n.e. W Księdze Sędziów 18:30 jest napisane, że wydarzenia te miały miejsce „aż do… upadku kraju”. Istnieją trzy poglądy na temat tego, do czego się to odnosi.

Asyryjska niewola wszystkich plemion północnych w 722 r. p.n.e. Słownik biblijny Wycliffe’a, str. 993, podaje: „Tabele opracowane i opublikowane przez Donalda J. Wisemana dostarczyły bardziej szczegółowych informacji dotyczących datowania panowania królów chaldejskich w okresie 626–566 r. p.n.e. W związku z tym daty upadku Samarii w 722 r. p.n.e. oraz upadku Jerozolimy w 587/586 r. p.n.e. są uznawane za daty stałe, z odchyleniem wynoszącym około jednego roku”.

Niewola Dana, która miała miejsce około 1000 r. p.n.e. Książka „When Critics Ask” (str. 151) popiera ten pogląd, ponieważ podobnie jak Dan nagle zniszczył lud Laiszu, podobne zniszczenie spadło na nich około 1000 r. p.n.e.

Późniejszy wstawek redaktora – taki jest pogląd Merrilla Ungera, o czym wspomina Gleason Archer w książce „A Survey of Old Testament Introduction” (Moody Press 1974), str. 281.

Pytanie: Jakie są najwcześniejsze rękopisy Księgi Sędziów, które zachowały się do dziś?

Odp.: Zwoje znad Morza Martwego: (ok. 1 r. p.n.e.) 3 odrębne kopie. „The Dead Sea Scrolls Today”, str. 30. (1Q6, 4Q49, 4Q50) zgodnie z „The Dead Sea Scrolls in English”, wyd. 4, str. xxxvii oraz „Wycliffe Bible Dictionary”, str. 436–438.

1Q6 (fragmenty Księgi Sędziów 6:20–22; 8:1(?); 9:1–4, 4–6, 28–31, 40–43, 48–49 (I w. p.n.e.)

4Q49 Księga Sędziów 6:2-6,11-13 (50–25 p.n.e.) Księga Sędziów 2:7-10 nie zaginęły, ale są nieobecne.

4Q50 trzy fragmenty Księgi Sędziów 19:5-7; 21:12-25

Ogółem w Zwojach znad Morza Martwego zachowało się 35,5 z 618 wersetów Księgi Sędziów (5,7 %).

Sdz 6:2-6,11-13,20-22; 8:1?; 9:1-6,28-31,40-43,48-49; 19:5-7; 21:12-25.

Manuskript Watykański (325–350 r. n.e.) zawiera całą Księgę Sędziów.

Manuskript Synajski (340–350 r. n.e.) zawiera Księgę Sędziów 2:20; 4:6–11:2.

Manuskrrypt Aleksandryjski (ok. 450 r. n.e.) zawiera całą Księgę Sędziów.

P: Którzy z wczesnych pisarzy odwoływali się do Księgi Sędziów?

Odp.: Pisarze sprzed soboru nicejskiego, którzy odwoływali się lub nawiązywali do wersetów z Księgi Sędziów, to:

Filon z Aleksandrii (20/15 p.n.e. – 50 n.e.) odniósł się do Księgi Sędziów 8:9 w dziele „O pomieszaniu języków” 26 (128), gdzie, co ciekawe, stwierdził, że pochodzi to „od Mojżesza”. „Bo, jak mówi Mojżesz: «Gedeon przysiągł mężom z Fanuel, mówiąc: W dniu, gdy powrócę zwycięsko w pokoju, zburzę tę wieżę»”.

Meleto/Melito z Sardes (170–177/180 n.e.) wymienił Księgę Sędziów wśród ksiąg Starego Testamentu w swoim liście do Onesimusa. W dziele „O Paschę”, str. 72. Zachowane w „Historii Kościoła” Euzebiusza, księga 4, rozdz. 26.

Ireneusz z Lyonu (182–188 r. n.e.) analizuje historię Samsona zawartą w Księdze Sędziów i określa jej źródło jako „święte Pismo”. Fragmenty dzieła Ireneusza, fragment 40, str. 575. Odnosi się on również do Samsona we fragmencie 41.

Fragment 27 dzieła Ireneusza, str. 572, mówi o małym chłopcu, który musiał prowadzić Samsona za rękę, nawiązując do Księgi Sędziów 16:26.

Ireneusz z Lyonu (182–188 r. n.e.) omawia postać Gedeona z Księgi Sędziów 6 w dziele „Przeciw herezjom”, tom 3, rozdz. 17.3, s. 445.

To wszystkie miejsca, w których Ireneusz odwołuje się do Księgi Sędziów.

Klemens Aleksandryjski pisze: „Jak opowiada Księga Jozuego”, a później: „jak wspomina Księga Sędziów” w dziele „Stromata” (193–202 r. n.e.), tom 1, rozdz. 21, s. 325

Tertulian (198–220 r. n.e.): „Jozue przed śmiercią. I tak jest w niemal wszystkich kronikach sędziów i królów” – *Scorpiace*, rozdz. 3, s. 636

Orygenes (225–254 r. n.e.): „Nie, jeśli chodzi o synów Beliala w Księdze Sędziów”. Orygenes, „Przeciw Celsusowi”, księga 6, rozdział 44, str. 593

Orygenes (240 r. n.e.) odnosi się również do Debory i Baraka w Księdze Sędziów. Komentarz do Pieśni nad Pieśniami, prolog, str. 48

Traktat o ponownym chrzcie (ok. 248–258 r. n.e.), rozdz. 15, s. 676: „Ponadto również w Księdze Sędziów, a także w Księgach Królewskich, zauważamy, że na wielu spoczywał Duch Pański lub że On zstępował na nich, jak na Gotoniela [Otniela], Gedeona, Jeftego, Samsona, Saula, Dawida i wielu innych”.

Cyprian z Kartaginy (ok. 246–258 r. n.e.) odnosi się do Księgi Sędziów 2:11–13 i 4:1 jako do „Księgi Sędziów” – Traktaty Cypriana, Traktat 12, rozdz. 1, s. 508

Metodiusz z Olimpu i Patary (270–311/312 r. n.e.) wyraźnie wymienia Stary Testament i Księgę Sędziów w dziele „Uczta dziesięciu dziewic”, rozważanie 10, rozdz. 2, s. 348

Po soborze nicejskim

Euzebiusz z Cezarei (ok. 328–339/340 r. n.e.) omawia poglądy różnych pisarzy na temat kanonu Starego Testamentu.

Atanazy (367 r. n.e.) wymienia księgi Starego Testamentu w „Liście wielkanocnym” 39, rozdz. 4, s. 552.

Atanazy (339 r. n.e.) odnosi się do Księgi Sędziów 19:29 jako do „Księgi Sędziów” w „Liście okólnym”, rozdz. 1, str. 92

Afrahata Syryjczyka (337–345 r. n.e.) nawiązuje do Księgi Sędziów

„Synopsis Scripturae Sacrae” (350–370 r. n.e.)

Efraim Syryjczyk (350–378 r. n.e.)

Cyryl z Jerozolimy (ok. 349–386 r. n.e.) wspomina Księgę Sędziów 3:10 jako fragment Księgi Sędziów, Księgi Dawida jako fragment Ksiąg Królów, Psalmy, 2 Kronik 15:1 jako fragment Kronik, a Nehemiasza 9:20 jako fragment Księgi Ezdrasza (Księga Ezdrasza i Księga Nehemiasza stanowiły jedną księgę). Wykłady katechetyczne, wykład 16.28, str. 122

Ambroży z Mediolanu (370–390 r. n.e.) wspomina Księgę Sędziów i Księgę Psalmów. O Duchu Świętym, księga 1, rozdz. 16, str. 95

Grzegorz z Nazjanzu (330–391 r. n.e.)

Pacian z Barcelony (342–379/392 r. n.e.) cytuje Księgę Sędziów 13:18 w Liście 2, rozdz. 2.2, str. 28

Grzegorz z Nyssy (ok. 356–397 r. n.e.) nawiązuje do Księgi Sędziów.

Epifaniusz z Salaminy (360–403 r. n.e.) wymienia księgi Starego Testamentu, w tym Księgę Sędziów. „Panarion”

Sobór Kartagiński (393–419 r. n.e.)

Sulpicius/Sulpitius Severus (363–420 r. n.e.) wymienia Księgę Sędziów w dziele „Historia”, tom 1, rozdział 24, str. 85

Hieronim (373–420 r. n.e.) omawia księgi Starego Testamentu. W szczególności omawia Księgę Rodzaju, Księgę Wyjścia, Księgę Kapłańską, Księgę Liczb, Księgę Powtórzonego Prawa, Pięcioksiąg, Księgę Hioba, Księgę Jozuego, Księgę Sędziów, Księgę Rut, Księgi Samuela i Królów (2 księgi), dwunastu proroków: Ozeasza, Joela, Amosa, Obadiasza, Jonasza, Micheasza, Nahuma, Habakuka, Sofoniasza, Aggeusza, Zachariasza, Malachiasza, Izajasza, Jeremiasza, Ezechiela, Daniela, Estery, Ezdrasza, Nehemiasza, List 53, rozdz. 7–8, s. 99–101.

Rufinus (374–406 r. n.e.)

Jan Chryzostom (-407 r. n.e.) nawiązuje do Księgi Sędziów 21:5-10, tom 11, Komentarz do Dziejów Apostolskich, Homilia 13, str. 86

Augustyn z Hippony (388–430 r. n.e.) mówi: „Pan mówi” i odwołuje się do Księgi Sędziów 6:1 w Liście 46, rozdz. 18, s. 291

Augustyn z Hippony (338–430 r. n.e.) powołuje się na Księgę Sędziów 3:30 jako fragment Pisma Świętego w dziele „O państwie Bożym”, tom 17, rozdział 14, str. 352

Jan Kasjan (419–430 r. n.e.)

Teodoret z Cyru (324–458 r. n.e.) nawiązuje do Księgi Sędziów.

Pytanie: Jakie są różnice w tłumaczeniu Księgi Sędziów między tekstem hebrajskim a grecką Septuagintą?

O: Oto kilka przykładów różnic w tłumaczeniach. Aby zapoznać się z przykładowymi różnicami między hebrajskim tekstem masoreckim a greckim tłumaczeniem Septuaginty, poniższe omówienie skupia się na rozdziale 16.

Sdz 1:14 „Otoniel, ona go namawiała” vs. „Otoniel, on ją namawiał” (Septuaginta i Wulgata). Komentarz biblijny „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 3, str. 388, wskazuje, że choć w greckim tekście i Wulgacie przyjęto formę żeńską, to Księga Jozuego 15:18 pokazuje, iż w rzeczywistości chodzi o formę męską.

Sdz 1:16 „Kenita” w porównaniu z „Hobabem, Kenitą” (Septuaginta)

Sdz 1:18 „również zabrali” w porównaniu z „nie zabrali” (Septuaginta)

Sdz 1:27 „Bet-Szan” a „Bet-Szan, które jest miastem Scytów” (Septuaginta)

Sdz 2:3 „stać się” vs. „być przeciwnikami/wrogami i stać się” (Septuaginta, Targumy, Wulgata)

Sdz 2:9 „Timnat-Serach” (hebrajski) a „Timnat-Heres” (hebrajski z Joz 19:50 i 24:30)

Sdz 3:26 „kamienne posągi” a „kamieniołomy” (Targumy)

Sdz 5:14 „w Amaleku” a „do doliny” (Septuaginta)

Sdz 5:15 „moi książęta w Issacharze” a „książęta Issachara” (Septuaginta, syryjski, Targumy, Wulgata)

Sdz 5:28 „zawołał” a „wpatrywał się” (Septuaginta)

Sdz 5:31 „ci, którzy go miłują” vs. „ci, którzy ciebie miłują” (syryjski, Wulgata)

Sdz 6:7-10 występuje w tekście masoreckim, ale nie ma go w zwoju z Morza Martwego 4Q49. Dwa średniowieczne rękopisy hebrajskie oraz Septuaginta pomijają werset 6:7a.

Sdz 8:4 „i ścigając” vs. „i wygłodzeni” (Septuaginta)

Sdz 9:29 „jego. Wtedy rzekł do Abimelecha” w porównaniu z „jego. Powiedziałbym do Abimelecha” (Septuaginta)

Sdz 9:38 „Gdzież jest teraz twoje usta?” w porównaniu z „Gdzież jest teraz twoja przechwałka?” (Septuaginta) (Znaczenie jest zasadniczo takie samo)

Sdz 9:44 „oddziały, które były z nim” w porównaniu z „oddziałem, który był z nim” (niektóre wersje Septuaginty, Wulgata)

Sdz 11:12 „król Ammonitów” vs. „Midianici” (niektóre wersje Septuaginty)

Sdz 12:2 „konflikt z Ammonitami” vs. „konflikt z Ammonitami, którzy nas uciskali” (Septuaginta, syryjski tekst z Harclei)

Sdz 12:7 „w miastach Gileadu” vs. „w mieście Gileadu” (niektóre wersje Septuaginty)

Sdz 13:19 „do niego i czyniąc cuda, podczas gdy jego żona Manoa patrzyła” vs. „do tego, który czyni cuda” (Septuaginta)

Sdz 14:15 „czwarty dzień” a „siódmy dzień” (niektóre wersje Septuaginty, syryjskie, Wulgata) (Komentarz biblijny „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 3, str. 469, podaje, że słowa „czwarty” i „siódmy” różnią się jedynie pierwszą literą).

Sdz 15:5 „winnice i gaje oliwne” w porównaniu z „winnice i gaje oliwne” (Septuaginta, Targumy, Wulgata)

Sdz 16:2 „Mieszkańcy Gazy: «Samson tu przyszedł»” w porównaniu z „Mieszkańcom Gazy powiedziano: «Samson tu przyszedł»” (Septuaginta)

Sdz 16:2 „zastawili na niego pułapkę” w porównaniu z „czekali na niego w zasadzce”

Sdz 16:3 „Hebron” a „Chebron”

Sdz 16:4 „dolina Sorek” vs. „alsorek”

Sdz 16:4 itd. „Delila” vs. „Dalida”

Sdz 16:5 „upokorzyć go” vs. „dotknąć go cierpieniem”

Sdz 16:7 „siedem zielonych cięciw, które nie zostały wysuszone” a „siedem wilgotnych cięciw, które nie uległy zniszczeniu”

Sdz 16:7 „będzie jak każdy człowiek” a „będzie jak jeden ze zwykłych ludzi”

Sdz 16:9 „A zasadzka czekała na nią w wewnętrznej komnacie” kontra „A czatujący pozostali z nią w komnacie”

Sdz 16:10 „bawił się ze mną/oszukał mnie” vs. „oszukał mnie”

Sdz 16:12 „A w wewnętrznej komnacie czaiła się zasadzka. I zerwał je ze swoich ramion” vs. „i odłamał je ze swoich ramion”

Sdz 16:13 „wyśmiewała się ze mnie/oszukała mnie” vs. „oszukała mnie”

Sdz 16:13 „Powiedz mi” a „Powiedz mi, błagam cię”

Sdz 16:13 „…za pomocą sieci” vs. „za pomocą sieci i przymocujesz je szpilką do ściany, wtedy będę słaby jak każdy inny człowiek” (Septuaginta, nie występuje w żadnym tekście hebrajskim)

Sdz 16:14 „a ona przypięła je szpilką… pajęczyną” vs. „I stało się, gdy zasnął, że Dalida wzięła siedem kosmyków z jego głowy, wplatała je w pajęczynę i przypięła szpilką do ściany… pajęczynę ze ściany”

Sdz 16:15 „Trzy razy już ze mną igrałaś/oszukiwałaś mnie” vs. „Po raz trzeci mnie oszukałaś”

Sdz 16:17 „nazirejczyk Boga” w porównaniu z „święty Boga”

Sdz 16:18 „Chodź, bo tym razem on” w porównaniu z „Wejdź jeszcze ten jeden raz, bo on”

Sdz 16:18 „srebro w ich ręku” vs. „pieniądze w ich rękach”

Sdz 16:19 „ona” a „Dalida”

Sdz 16:19 „i zaczęła go dręczyć/podporządkowywać/męczyć” a „i zaczęła go poniżać” a „i zaczął słabnąć/zaczął być słaby” (niektóre wersje Septuaginty)

Sdz 16:21 „brąz” a „mosiądz”

Sdz 16:24 „chwalili swojego boga” vs. „śpiewali chwałę swojemu bogu”

Sdz 16:24 „pomnożyli naszych rannych” vs. „pomnożyli naszych zabitych”

Sdz 16:26 „I postawili go między filarami” vs. „i uderzyli go dłońmi, a potem postawili go między filarami”.

Sdz 16:28 „wołał do Jehowy” a „płakał przed Panem”

Sdz 16:28 „Panie Jehowo” a „Panie, mój Panie”

Sdz 16:29 „dwa środkowe filary” a „dwa filary”

Sdz 16:31 „Zora i Esztaol” a „Saraa i Esthaol”

Sdz 18:7 „od Sydończyków” a „z Aramejczykami/Syrią” (niektóre wersje Septuaginty)

Lub Sdz 18:7 „z dala od Sydończyków i nie utrzymywał stosunków z nikim” a „z dala od Sydończyków i nie utrzymywał stosunków z Aramem” (Symmachus) (zgodnie z NRSV)

Sdz 18:30 „syn Manassesa” (tekst masorecki) a „syn Mojżesza” (niektóre starożytne wersje, niektóre wersje Septuaginty, Wulgata)

Sdz 19:2 „była niewierna” wattizneh w porównaniu z „rozgniewała się” (prawdopodobnie uznano to za wattiznah) (proto-lucjańska Septuaginta i Wulgata)

Sdz 19:4 „przyprowadziła go” kontra „dotarł” (Septuaginta) (zgodnie z NRSV)

Sdz 19:18 „dom Pański” vs. „mój dom” (Septuaginta)

Sdz 20:9 „Gibea, przeciwko niej przez losowanie” w porównaniu z „Gibea, pójdziemy przeciwko niej przez losowanie” (Septuaginta)

Sdz 20:10 „Geba” (odmiana nazwy Gibea) a „Gibea” (jeden hebrajski rękopis)

Sdz 20:15 „26 000” a „25 000” (Septuaginta A) a „23 000” (Septuaginta B)

Sdz 20:33 „na równinie Geba” kontra „na zachód od Geba” (Septuaginta, Wulgata)

Sdz 20:42 „miasta” vs. „miasto” (Septuaginta)

Sdz 20:43 (prawdopodobnie miejsce odpoczynku) (menuhah) a „z Noua” (Septuaginta B)

Bibliografia do tego pytania: tłumaczenie hebrajskie pochodzi z „Literal Translation” Jaya P. Greena, a tłumaczenie Septuaginty – z przekładu Sir Lancelota C.L. Brentona pt. „The Septuagint: Greek and English”. Wykorzystano również „The Expositor's Bible Commentary” oraz przypisy w Bibliach NASB, NIV, NKJV i NRSV.

O ile nie zaznaczono inaczej, cytaty z Pisma Świętego pochodzą z Berean Standard Bible (BSB), która znajduje się w domenie publicznej. https://berean.bible/

www.biblequery.org