< Pytanie biblijne dotyczące Listu do Tytusa

Pytanie: Jaki jest zarys treści Listu do Tytusa w Tt 1:1?

Odp.: Oto jeden z planów.

1:1-4 Pozdrowienie

1:5-16 Powoływanie starszych w celu przeciwdziałania fałszywym nauczycielom

. 1:5-9 Powołanie starszych, wymagania i obowiązki

. 1:10-16 Obrona przed fałszywymi nauczycielami

2:1-15 Jak i dlaczego powinniśmy postępować

. 2:1-10 Wskazówki dotyczące różnych etapów życia

. 2:11-15 Oprzyjmy nasze postępowanie na łasce Bożej, jaką nam obdarzył

3:1-11 Skupiajmy się na posłuszeństwie, a nie na sporach

. 3:1-8 Przypomnienie o posłuszeństwie i gotowości

. 3:9-11 Unikajmy głupich podziałów

3:12-15 Osobiste przesłania

Pytanie: Co jest interesującego w opisie, jaki Paweł przedstawia o sobie w Tt 1:1?

Odp.: Spośród wszystkich rzeczy, które Paweł mógł powiedzieć Tytusowi, podkreślił tutaj tylko dwie.

Paweł był niewolnikiem, sługą, podlegającym władzy. Paweł zawsze używa terminu „sługa Jezusa Chrystusa”, z wyjątkiem tego miejsca, gdzie Paweł mówi: „sługa Boga”.

Paweł był apostołem, wysłannikiem, który posiadał władzę.

Jest to trafne, ponieważ wiele kwestii, którymi Paweł chciał, aby Tytus zajął się na Krecie, dotyczyło władzy.

Pytanie: Czy w Tt 1,2; Tt 3,7 i 1 Tm 6,16 chrześcijanie mają życie wieczne już teraz, czy jest to jedynie nadzieja na życie wieczne po śmierci?

Odp.: I to, i to – jest to przykład paradoksu „już / jeszcze nie”. Mamy pewną obietnicę i nieprzerwane istnienie od teraz aż po wieczność. Musimy jednak przejść przez pewne etapy, takie jak śmierć i sąd przed tronie Chrystusa, zanim otrzymamy nasze wieczne, uwielbione ciała. Zobacz także odpowiedź dotyczącą 1 Listu do Tymoteusza 6:16. Więcej informacji na temat sądu przed tronie Chrystusa znajdziesz w omówieniu 1 Listu do Koryntian 3:12-15.

P: Czy w Tt 1:2 powinno być napisane, że Bóg „nie kłamie”, czy „nie może kłamać”?

Odp.: Dosłowne tłumaczenie brzmi: „Bóg, który nie kłamie”. Chociaż greckie słowo w tym konkretnym wersecie można interpretować w obu znaczeniach, intencja Tytusa 1:2 wskazuje, że możemy ufać, iż Bóg nie łamie swojego słowa. List do Hebrajczyków6:18 również jednoznacznie stwierdza, że Bóg nie może kłamać.

P: Czy w Tt 1:2 wyrażenie „przed początkiem czasu” oznacza, że czas, jaki znamy, miał swój początek, czy też jest to po prostu wyrażenie oznaczające „dawno temu”?

Odp.: Współcześni chrześcijanie nie są co do tego zgodni. Jednak koncepcja czasu mającego swój początek była znana starożytnym pisarzom, takim jak Filon z Aleksandrii (15/20 p.n.e. – 50 n.e.), w dziele „O stworzeniu”, rozdział 7 (26), str. 5.

Pytanie: Kiedy, zgodnie z Tt 1,5, Paweł zostawił Tytusa na Krecie?

Odp.: Paweł przebywał na Krecie, jak wynika z Dziejów Apostolskich 27:7-9. Jednak wiele osób uważa, że Paweł nie miał wystarczająco dużo czasu, aby zostawić tam Tytusa, i sądzi, że udał się na Kretę dopiero później. Oznaczałoby to, że Paweł był dwukrotnie uwięziony w Rzymie, a w międzyczasie udał się na Kretę. Z drugiej strony Paweł mógł „zostawić” Tytusa na Krecie, nie lądując tam osobiście.

Niewiele wiemy o Tytusie. Jest on wspomniany jedynie w 2 Kor 2:13; 7:6, 13, 14; 8:6, 16, 23; 12:18; Gal 2:1-3; 2 Tm 4:10

Pytanie: Co wiemy o Krecie na podstawie Tt 1,5?

Odp.: Kreta to duża wyspa o długości około 160 mil (260 km) w kierunku wschód–zachód i szerokości 37 mil (60 km) w kierunku północ–południe. Została zasiedlona na długo przed Abrahamem, a Księga Rodzaju 10:14 nazywa jej mieszkańców Kaphtorytami, od Kaphtor – starożytnej nazwy Krety. Niektórzy z ludów morskich, z których później wywodzili się Filistyni, pochodzili właśnie stamtąd. Kreta była wyspą gęsto zaludnioną. W czasach Homera (i Dawida) znajdowało się tam od 90 do 100 miast, zgodnie z informacją zawartą w „Believer’s Bible Commentary” (str. 2134). Obecnie mieszka tam około 630 000 osób.

Na Krecie istniała nieco tajemnicza cywilizacja minojska, trwająca od 2700 do 1800 r. p.n.e., która zakończyła się mniej więcej w czasach Mojżesza, kiedy to najechali ją Grecy z Myken. Kreta była oczywistym przystankiem dla statków płynących z Cypru, Syrii i Judei do Rzymu oraz w przeciwnym kierunku.

Kreteńczycy słynęli z kłamstw; greckie słowo „kritizo” („kreteńczyć”) oznaczało właśnie kłamać. Tytus musiał zmierzyć się z pewnymi wyzwaniami. Jednak podobnie jak my, Tytus musiał pamiętać, że ta walka nie była jego, lecz Pana.

Pytanie: Dlaczego, jak wynika z Tt 1,5.10.12, Kościół Chrystusowy potrzebowałby naszego wsparcia?

O: Chociaż Bóg działa w Kościele, zazwyczaj posługuje się ludźmi jako narzędziami swojego działania. Lubimy myśleć, że wczesne kościoły nie miały problemów. Jednak kościoły w Koryncie, Galacji, na Krecie oraz sześć z siedmiu kościołów z Księgi Objawienia pokazują, że jest to spojrzenie na nie przez różowe okulary. Tak jak dom może mieć problemy związane z zniszczeniem, termitami i fundamentami, tak w kościele mogą być potrzebne co najmniej trzy rodzaje wzmocnień.

a) List do Tytusa 1:5 pokazuje, że nawet w prawdziwym kościele mogą występować rzeczy, których bardzo brakuje.

b) List do Tytusa 1:10 pokazuje, że w samym kościele mogą pojawić się przeszkody wysłane przez szatana w celu zaatakowania kościoła.

c) W Liście do Tytusa 1:12 stwierdzenie dotyczące Kreteńczyków przypomina nam, że dana kultura jest często bardziej skłonna do popełniania lub przeoczania pewnych grzechów niż inne. Przywódcy kościelni muszą przywoływać kościół w tej kulturze do ponadczasowych prawd Jezusa Chrystusa.

Pytanie: W Tt 1:5 – kiedy potrzebna jest organizacja w kościele, a kiedy może ona być nadmierna?

Odp.: Najwyraźniej Bóg pragnął pewnej organizacji; Paweł polecił Tytusowi, by w każdym kościele mianował starszych (Tyt 1,5). O starszych/nadzorcach/prezbiterach w kościele mowa jest w Dziejach Apostolskich 14,23; 15,2,4,6; 15,22,23; 16:4; 20:17; 20:28; 21:18; w Liście do Filipian 1:1; w 1 Liście do Tymoteusza 4:14; 5:17; w Liście do Tytusa 1:5 oraz w Liście Jakuba 5:14. O pojedynczym starszym mowa jest w 1 Liście do Tymoteusza 3:1,2 oraz w Liście do Tytusa 1:7.

O diakonach mowa jest w Liście do Filipian 1:1; 1 Liście do Tymoteusza 3:8-13. O diakonisach mowa jest w 1 Liście do Tymoteusza 3:11. Organizacja, czy to w kościele, czy w jakiejkolwiek innej instytucji, może przybrać zły obrót, gdy sprzyja dążeniu do własnych korzyści kosztem dobra organizacji, elitaryzmowi oraz samonapędzającej się hierarchii dla samej hierarchii. W Kościele katolickim i prawosławnym późniejsze urzędy lektorów, chorepiscopów (biskupów wiejskich lub wędrownych), arcybiskupów, kardynałów, prałatów, metropolitów, mnichów, opatów, zakonnic, przełożonych klasztorów, braci zakonnych, braci żebraczych, ministrantów i ministrantek, papieży, patriarchów nie są nigdzie wspomniane w Biblii.

Pytanie: Co w Tt 1,6 oznacza posiadanie tylko jednej żony lub bycie „mężczyzną jednej kobiety”?

Odp.: Mamy tu cztery podpytania: poligamia, rozwód, ponowne małżeństwo i celibat. Oczywiście ktoś, kto ma jednocześnie więcej niż jedną żonę, jest „mężczyzną wielokrotnie żonatym”. Mężczyzna, który zgrzeszył, decydując się na rozwód z żoną (z wyjątkiem przypadku cudzołóstwa), a następnie ożenił się ponownie z inną osobą, również nie mógłby być starszym. Poza tymi oczywistymi przypadkami istnieją rozbieżności.

Historycy Kościoła wspominają, że Piotr był żonaty i po zmartwychwstaniu Chrystusa pozostał w związku małżeńskim. Kiedy żona Piotra poniosła śmierć męczeńską, krzyknął do niej z tłumu: „Pamiętaj o Panu”. Ponieważ jednak Piotr był prawdopodobnie żonaty jeszcze przed spisaniem tych słów, nie ma to tutaj znaczenia.

Wielu wczesnochrześcijańskich biskupów żyło w celibacie.

W kościołach prawosławnych kapłan może być żonaty lub złożyć ślubowanie celibatu. Jeśli jednak kapłan jest żonaty, a jego żona umiera, nie wolno mu ponownie się ożenić i nadal pełnić funkcji kapłańskiej.

W kościołach biblijnych kobieta może pełnić funkcję pastora wśród kobiet i dzieci. Jednak w kościołach biblijnych, niezależnie od płci, pastor jest uznawany za bez winy, jeśli to małżonek/małżonka rozwiódł/rozwiodła się z pastorem, ale nie w przypadku, gdy to pastor rozwiódł się z małżonkiem/małżonką (z wyjątkiem przypadku cudzołóstwa).

Chrześcijanie nie są zgodni co do tego, czy osoba spełnia ten wymóg, jeśli ponownie zawrze związek małżeński po śmierci współmałżonka.

Pytanie: Czy zgodnie z Tyt 1,6 można być starszym, jeśli nie ma się dzieci?

Odp.: Tak, czasami ludzie nie są w stanie mieć dzieci. Wielu biskupów z czasów wczesnego chrześcijaństwa nie miało żony ani dzieci.

Pytanie: Czy zgodnie z Tyt 1,6 starszy traci kwalifikacje, jeśli jego dorosłe dzieci są niewierne, czy tylko te, które mieszkają pod jego dachem?

Odp.: Chrześcijanie nie są co do tego zgodni. Komentarz biblijny „The Believer’s Bible Commentary” (str. 2136) wskazuje, że chodzi wyłącznie o dzieci pozostające pod władzą rodzicielską w domu.

P: Dlaczego fragmenty Tt 1:6-8 i 1 Tm 3:2-7 nieco różnią się pod względem wymagań stawianych starszemu?

Odp.: Paweł przedstawił dwa uzupełniające się opisy kwalifikowanego starszego, ale nie podał definicji takiego starszego. Paweł nie przedstawiał wyczerpującej listy zasad, ponieważ w różnych czasach i kulturach mogą istnieć również inne kwestie, które należy wziąć pod uwagę. Przywódcy chrześcijańscy powinni raczej kierować się swoim pobożnym osądem przy wyborze starszych, a wymagania zawarte w Tyt. 1:6-8 i 1 Tym. 3:2-7 stanowią łącznie listę minimalną, a nie wyczerpującą.

P: Czy w Tt 1,7 słowa „starszy” i „nadzorca/biskup” są w Biblii używane zamiennie?

Odp.: Tak. Kościół potrzebuje pobożnych przywódców, ale należy pamiętać, że cechy, dzięki którym człowiek odnosi sukcesy w biznesie, nie są w całości takie same jak cechy, które sprawiają, że ktoś nadaje się na starszego, choć istnieją pewne podobieństwa.

Pytanie: Jak w Tyt 1:7,11 i 1 Piotra 5:2 pieniądze mogą być „brudne”?

Odp.: Oznacza to „nieuczciwy zysk”, a nie tylko kradzież czy rabunek. Może to odnosić się do każdej sytuacji, w której ktoś czerpie zysk z czegoś, z czego nie powinien. W średniowieczu ludzie chodzili na mszę z monetą w dłoni. Kapłan brał monetę i dawał im hostię. Często świeccy nie otrzymywali wina – pili je wyłącznie duchowni. Nie ma monety – nie ma hostii. Pojawił się problem, gdy wędrowni zakonnicy przemierzali różne miejsca, odprawiali msze i spowiadali wiernych, pobierając pieniądze za odpusty, a księża odnotowywali spadek dochodów, gdy zakonnicy byli w pobliżu.

Ludzie mogą również dążyć do nieuczciwego zysku, który nie polega bezpośrednio na pieniądzach. Mogą dążyć do pozycji i władzy, co choć może prowadzić do większych pieniędzy i wyższego wynagrodzenia, może być bardziej związane z władzą niż z pieniędzmi.

Pytanie: Co w Tt 1,9 oznacza „trzymanie się mocno wiernego słowa”, a co nie?

Odp.: W niektórych sprawach można negocjować i iść na kompromis, ale prawda Ewangelii nie powinna być jedną z nich. Oczywiście brak mocnego trzymania się tej prawdy może oznaczać zaprzeczanie prawdom Ewangelii, takim jak to, że nie ma drogi do nieba poza Jezusem. Jednak brak mocnego trzymania się tej prawdy może również odnosić się do nauczania, że prawdy Ewangelii są jedynie opiniami lub nie mają zasadniczego znaczenia.

Pytanie: Dlaczego w Tt 1,10 przeciwników Pawła było tak wielu?

Odp.: W tak krótkim czasie pojawiło się wiele osób, które sprzeciwiały się Pawłowi. Prawdopodobnie wynikało to z faktu, że Paweł tak bardzo angażował się w przyprowadzanie ludzi do Chrystusa, a szatan próbował zmobilizować wszystkich, kogo tylko mógł, by przeciwstawili się Pawłowi. Część sprzeciwu wynikała z fałszywych doktryn, część z chęci prowadzenia grzesznego życia, a część mogła wynikać przede wszystkim z niczego z powyższego – po prostu z ogólnego odrzucenia autorytetu. Czasami, gdy ktoś odnosi wielki sukces w jakiejś dziedzinie, pojawiają się źli ludzie, którzy chcą go pogrążyć, choćby tylko dlatego, że nie chcą widzieć, jak inny odnosi sukces.

Pytanie: W jaki sposób szerzenie fałszywych nauk wyrządza szkodę, o czym mowa w Tt 1,11?

Odp.: Nawet jeśli nie jest to herezja prowadząca do zguby duszy, może ona wprowadzać zamieszanie wśród chrześcijan i dzielić Kościół. Kiedy mowa jest o tym, że należy im zamknąć usta, oznacza to, że należy ich wykluczyć z Kościoła. Nawet jeśli są chrześcijanami, to jeśli poprzez swoje fałszywe nauki rozpraszają Boże stado, powinni zostać wykluczeni.

P: Jak w Tt 1,11 kalwiniści i niekalwiniści rozumieją ten werset oraz kwestię oferowania Ewangelii wszystkim?

Odp.: Niektórzy kalwiniści twierdzą, że Ewangelia nie jest oferowana wszystkim. Hiperkalwinista A.W. Pink w książce „Suwerenność Boga” pisze: „Jeśli chodzi o charakter i treść Ewangelii, panuje dziś ogromne zamieszanie. Ewangelia nie jest „ofertą”, którą mogą rozgłaszać ewangelizacyjni handlarze. Ewangelia nie jest zwykłym zaproszeniem, lecz głoszeniem... Nikt nie jest proszony, by wierzyć, że Chrystus umarł właśnie za niego. ... Krótko mówiąc, Ewangelia brzmi tak: Chrystus umarł za grzeszników, jesteś grzesznikiem, uwierz w Chrystusa, a będziesz zbawiony” (s. 209, kursywa w oryginale). Zwróć uwagę na subtelność: skoro Chrystus umarł za grzeszników, a ty jesteś grzesznikiem, grzesznik mógłby łatwo pomyśleć, że Chrystus umarł właśnie za niego. Jednak Pink naprawdę uważa, że Chrystus umarł za niektórych grzeszników, a ty możesz być jednym z nich lub nie. Aby dopełnić pogląd Pinka, należy dodać, że wierzył on w głoszenie Ewangelii (tamże, s. 210) oraz że powinniśmy być aktywni, a nie fatalistyczni w głoszeniu i wykonywaniu chrześcijańskiej pracy.

Nie-kalwiniści i inni kalwiniści wierzą, że Ewangelia jest oferowana wszystkim. Poniższy fragment pochodzi z broszury autorstwa kalwinisty.

W broszurze „Grzesznicy, których Jezus przyjmie” James Boice w przedmowie pisze: „Zgodnie z dzisiejszym sposobem myślenia hiperkalwinistów Jezus musiał popełnić błąd, wyjaśniając Nikodemowi tak wiele z ewangelii, jak to opisano w 3 rozdziale Ewangelii św. Jana. … Nikodem nie był narodzony na nowo. Zatem zgodnie z tokiem rozumowania tych osób Jezus powinien był zakończyć tę rozmowę właśnie w tym momencie. „Wróć później, kiedy już narodzisz się na nowo” – powinien był powiedzieć... Jezus doskonale wiedział, co robi. ... Pastor Bill Payne z Kanady zdaje sobie z tego sprawę i chciałby, aby wszyscy inni kalwiniści również to wiedzieli, dlatego napisał tę niewielką broszurę. Szczególnie zasmuca go to, że tak wielu wykorzystuje dobrą teologię do podważania naszej chrześcijańskiej odpowiedzialności za wykonywanie równie dobrego dzieła, jakim jest zapraszanie grzeszników do Jezusa Chrystusa”.

William Payne w swojej broszurze *Sinners, Jesus will Receive* na stronie 23 pisze: „Problem zachowania równowagi między wiarą reformowaną – której częścią jest doktryna ograniczonego odkupienia – a powszechną ofertą był widoczny również w Anglii. Widać to na przykładzie historii Andrew Fullera, jednej z wielkich postaci na zawsze kojarzonych z Williamem Careym w dziele misyjnym. Fuller, urodzony w 1754 roku, wychowywał się pod wpływem posługi, w której dominował styl głoszenia nieuznający powszechnej oferty zbawienia. Było to, jak to ujął ktoś, «głoszenie w stylu Gilla». Fuller został powołany do posługi pasterskiej w wieku 21 lat i na początku swojej posługi czerpał pomoc z pism Bunyana i Gilla. Wkrótce jednak zdał sobie sprawę, że między tymi dwoma mężczyznami istnieje ogromna różnica . Chociaż obaj mocno trzymali się teologii kalwińskiej, w tym doktryny ograniczonego odkupienia, Bunyan najwyraźniej nie wahał się zapraszać wszystkich grzeszników na całym świecie do Chrystusa, podczas gdy Gill nigdy by tego nie uczynił. Po wielu modlitwach i studiach Fuller doszedł do wniosku, że w tej kwestii to Bunyan postępował zgodnie z Pismem Świętym, a Gill nie. Przekonania Fullera doprowadziły ostatecznie do napisania przez niego słynnej książki zatytułowanej *The Gospel Worthy of All Acceptation* („Ewangelia godna powszechnego przyjęcia”), a to właśnie w bezpośrednim wyniku tej książki Carey wyruszył z ewangelią do Indii... Na zakończenie tego krótkiego zarysu historycznego dodamy, że odchodząc od stanowiska hiperkalwinistycznego, w którym nie było swobodnej oferty ewangelii, ludzie tacy jak Boston i Fuller nie stali się arminianami!” str. 23

Na str. 22 Payne pisze: „O tym, że hiperkalwinizm opanował wówczas znaczną część Kościoła Szkocji, świadczy fakt, iż ponowne wydanie „Marrow” wywołało wielkie poruszenie i zostało potępione przez zgromadzenie ogólne Kościoła Szkocji”.

Sam Jan Kalwin wierzył, że Ewangelia jest oferowana wszystkim. „Miłosierdzie Boże jest oferowane w równym stopniu tym, którzy wierzą, jak i tym, którzy nie wierzą” – jak wynika z broszury *Sinners Jesus Will Receive*, str. 21. Wszyscy
kalwiński wierzą, że ewangeliczna oferta zbawienia powinna być głoszona wszystkim.

Pytanie: Dlaczego w Tt 1,12 Paweł cytował źródło pozabiblijne?

Odp.: Paweł miał swobodę cytowania dowolnego prawdziwego powiedzenia, jakie tylko zechciał. Więcej informacji znajdziesz w omówieniu Dziejów Apostolskich 17:16-34.

Pytanie: Dlaczego w Tt 1,12 wydaje się, że Paweł obraża Kreteńczyków?

Odp.: W rzeczywistości Paweł cytował ich własną literaturę, a konkretnie słynnego kreteńskiego poety Epimenidesa (ok. 600 r. p.n.e.). Tego samego Epimenidesa, którego Paweł cytował w Dziejach Apostolskich 17:28. Ani Paweł, ani Epimenides nie mieli na myśli, że każdy Kreteńczyk, w tym sam Epimenides, nigdy nie wypowiedział ani jednej prawdy. Chodziło raczej o to, że Kreteńczycy mieli skłonność do kłamstwa. Oto cytat, który Epimenides przypisuje Minosowi, synowi Zeusa.

„Wybudowali ci grobowiec, o święty i wysoki – Kreteńczycy, wiecznie kłamliwi, złe bestie, leniwe brzuchy! Ale ty nie umarłeś; żyjesz i trwasz na wieki, bo w tobie żyjemy, poruszamy się i istniejemy” (z: M.D. Gibson, red., Horae Semiticae, s. 40, w języku syryjskim).

Paweł nie jest tu ani humorystyczny, ani obraźliwy. Obiektywną prawdą jest to, że ludzie z niektórych kultur są bardziej podatni na pewne grzechy. Czasami ma to podłoże genetyczne, jak w przypadku Indian północnoamerykańskich i alkoholizmu, a innym razem w danej kulturze dominują grzechy, które nie mają żadnego podłoża genetycznego, lecz wynikają z czynników zewnętrznych. Na przykład w pewnym okresie ogromna liczba ludzi w Chinach była uzależniona od opium, co wynikało z wygranych przez Brytyjczyków wojen opiumowych, mających na celu ochronę ich rzekomego „prawa” ( ) do eksportu opium do Chin. Jak myślisz, jakie są dominujące grzechy w twojej kulturze?

Klemens Aleksandryjski (Stromata (193–202 r. n.e.), księga 1, rozdz. 14, s. 313) potwierdza słowa Pawła dotyczące Kreteńczyków. Grecki termin kritizo, oznaczający „kreteńczyć”, oznaczał kłamstwo, zgodnie z The Expositor’s Bible Commentary, tom 11, s. 433.

Grecki poeta Kallimach również wypowiedział się w bardzo podobny sposób. Atenagoras (177 r. n.e.) cytuje „Hymn do Jowisza” Kallimacha, 8 i nast.: „Kreteńczycy zawsze kłamią; albowiem oni, o królu, zbudowali ci grobowiec, choć nie umarłeś”. „A Plea for Christians”, rozdz. 29, str. 145. Orygenes również posługuje się tym samym argumentem w dziele „Orygenes przeciwko Celsusowi”, księga 3, rozdz. 43, str. 481. Cytat ten jest interesujący, ponieważ ujawnia niespójność w greckiej religii pogańskiej. Skoro Kreteńczycy zbudowali grobowiec, by uczcić zmarłego Jowisza, to jak można go nadal czcić, skoro wciąż jest martwy, a jego ciało spoczywa w grobowcu? Jeśli Jowisz nie żyje, nie ma sensu czcić go ani modlić się o jego pomoc. Jeśli jednak Grecy uważali, że Jowisz powrócił do życia, nie powinni uznawać zmartwychwstania za coś niemożliwego. Zasadniczo więc jedną z form kłamstwa jest „kłamstwo instytucjonalne”, w którym cała kultura wyraźnie potwierdza coś, co dla całej tej kultury jest ewidentnie nieprawdą.

Pytanie: Co robisz w sytuacji opisanej w Tt 1,13, gdy ludzie, którym służysz, nie wydają się zbyt „obiecujący”?

Odp.: Powinniśmy z pokorą modlić się o rozeznanie. Z jednej strony nie mamy pewności, ponieważ to Bóg zna ich serca, a nie my. Z drugiej strony, gdy stwierdzamy, że możliwości służby Panu przewyższają czas, jakim dysponujemy, chrześcijanie powinni – kierując się najlepszą dostępną wiedzą – udawać się tam, gdzie potrzeby są największe i gdzie mogą wywrzeć największy wpływ. Jednak zamiast działać jako „samotni strażnicy”, chrześcijanie powinni współpracować jako jedna wspólnota.

P: O jakich żydowskich bajkach wspomina Paweł w Tt 1,14?

Odp.: Pismo Święte tego nie precyzuje. Wiemy jednak, że Żydzi posiadali wiele ksiąg zawierających bajki i tradycje, zachowanych do dziś w apokryfach i pseudepigrafach. Były one prawdopodobnie częścią mitów, których unikania Paweł nakazał Tymoteuszowi w 1 Liście do Tymoteusza 1:4. Jako chrześcijanie powinniśmy wyraźnie rozróżniać między Słowem Bożym a naszą interpretacją Słowa Bożego. Więcej na ten temat można znaleźć w Księdze Przysłów 30:5-6 i 1 Liście do Koryntian 4:6.

Pytanie: W Tyt 1,15 – w jaki sposób wszystko jest czyste dla czystych?

Odp.: Jest to prawdą z kilku powodów.

Z pozytywnej strony: ludzie czyści nie zawsze zastanawiają się, jak stać się nieczyści, ani nie podejrzewają, że wszyscy inni działają z nieczystych pobudek.

Z drugiej strony, osoba, która nie przemyślała sprawy, może znaleźć się w sytuacji, w której będzie podejrzana o popełnienie zła, nawet jeśli tego nie zrobiła i nie było to jej zamiarem. Powinniśmy więc unikać nawet pozorów zła, jak mówi 1 List do Tesaloniczan 5:22. Ponadto mogą nie podejrzewać kogoś, kogo powinni. Mogą z trudem dostrzec, że dana osoba zachowuje się w sposób charakterystyczny dla kogoś, kto działa z ukrytymi motywami.

W Kazaniu na Górze, w Ewangelii Mateusza 5:8, czytamy: „Błogosławieni czystego serca, albowiem oni Boga oglądać będą”. Jednak Jezus powiedział nam również, abyśmy byli roztropni jak węże, a niewinni jak gołębie (Mt 10:16 i nast.).

Pytanie: Skoro w Tyt 1:15 wszystko jest czyste, to co z marihuaną, LSD, wymuszeniami, gwałtem itp.?

Odp.: Paweł mówi, że wszystkie pożywne pokarmy są dopuszczalne do spożycia. Ludzie nie powinni wstrzykiwać sobie ani połykać narkotyków niszczących umysł, takich jak kokaina czy LSD, tak samo jak nie powinni jeść odchodów.

Pytanie: Jak to jest, że w Liście do Tytusa 1:16 niektórzy ludzie są niezdolni do czynienia czegokolwiek dobrego, że są „odrzuceni od wszelkiego dobrego uczynku”?

Odp.: Jeśli ich charakter przynosi hańbę Chrystusowi i Kościołowi, to nawet dobre uczynki, które próbują czynić, nie będą brane pod uwagę w oczach świata. Dla niektórych problemem jest nie tylko to, czego nie wiedzą, ale także to, w co wierzą, a co nie jest prawdą, oraz to, co uważają za ważne, a w rzeczywistości nie jest. Jak stwierdza „Believer’s Bible Commentary” na stronie 2138: „Życie fałszywych nauczycieli było raczej zniesławieniem niż Biblią”.

Pytanie: Jak, zgodnie z Listem do Tytusa 1:16, należy postępować z ludźmi, którzy szkodzą Kościołowi lub organizacji albo je niszczą?

Odp.: Należy postąpić podobnie, jak w przypadku, gdy brat zgrzeszy przeciwko tobie, zgodnie z Ewangelią Mateusza 18:15-17. Najpierw spróbuj pouczyć go na osobności. Miejmy nadzieję, że dostrzeże swój błąd i sam powie innym, że się mylił oraz jakie jest właściwe stanowisko. Jeśli jednak to nie zadziała, należy zabrać ze sobą jeszcze jedną lub dwie osoby jako świadków i spróbować mu wskazać jego błąd. Jeśli to nie przyniesie skutku, cała wspólnota powinna zostać o tym poinformowana, a dana osoba, nawet jeśli jest wierzącą, powinna zostać wykluczona ze wspólnoty.

Powyższe zasady mają zastosowanie zarówno w sprawach prywatnych, jak i publicznych. Ponadto jednak w przypadku fałszywych nauk błąd należy wskazać i obalić przed tym gronem słuchaczy, przed którym pierwotnie został on nauczony. Jeśli więc błąd ten został nauczony podczas zajęć w całej klasie szkółki niedzielnej lub podczas nabożeństwa, to obalenie tego, dlaczego dana osoba nauczała błędnie i jakie jest prawidłowe nauczanie, powinno odbyć się przed całą klasą szkółki niedzielnej lub przed całym zgromadzeniem kościelnym.

Pytanie: Jakie są przykłady sytuacji, w których chrześcijanin mógłby wypowiedzieć coś niewłaściwego, o których mowa w Tt 2:1?

Odp.: Istnieją różne sposoby, w jakie chrześcijanie mogą przypadkowo – lub nieprzypadkowo, ale przez niedbalstwo – mówić coś, co nie jest właściwe.

Rzeczy, które zachęcają innych do grzechu.

Plotki lub oszczerstwa

Wyśmiewanie chrześcijaństwa, innych chrześcijan lub ogólne poniżanie innych

Rzeczy, które hańbią Boga lub nie oddają Mu chwały.

Pamiętaj, że w każdej sytuacji zawsze masz możliwość milczenia. Jak ktoś kiedyś powiedział: „Lepiej milczeć i uchodzić za głupca, niż otworzyć usta i rozwiać wszelkie wątpliwości”.

Pytanie: Skoro w Tt 2:2-6 Tytus ma sam nauczać starszych mężczyzn, starsze kobiety i młodych mężczyzn, dlaczego nie ma nauczać młodych kobiet?

Odp.: Biblia tego nie wyjaśnia. Jednak chrześcijanie dostrzegli to „celowe pominięcie” i widzą co najmniej trzy powody.

1. Możliwa pokusa dla Tytusa.

2. Stworzenie pozorów zła w oczach innych, nawet jeśli zarówno Tytus, jak i kobiety byli nieskalani. (2 Koryntian 8:21; 1 Tesaloniczan 5:22)

3. Nie tylko pokusa dla kobiet, ale także odwrócenie uwagi od nauczania Tytusa o Bożej prawdzie.

Kiedy byłem studentem na Uniwersytecie Teksańskim, nie zastanawiałem się nad prawdą wynikającą z tego „celowego pominięcia” w Liście do Tytusa. Pewnego razu zaprosiłem do swojego pokoju w akademiku atrakcyjną chrześcijankę, zamknąłem drzwi i razem studiowaliśmy Biblię. Po jej wyjściu koledzy (niebędący chrześcijanami) dokuczali mi, oskarżając mnie o to, co rzekomo robiłem sam na sam z tą dziewczyną w pokoju. Mniej więcej tydzień później do mojego pokoju przyszła inna dziewczyna i przeprowadziliśmy studium biblijne, a koledzy pomyśleli to samo, mimo moich zapewnień o niewinności. W następnym tygodniu obie dziewczyny przyszły razem i, jak mi później powiedziały, albo byłem naprawdę super facetem, albo może jednak mówiłem prawdę. Chociaż w końcu całkowicie mi uwierzyły, błędem z mojej strony było to, że nie uniknąłem pozoru zła.

W Liście do Tytusa 2:7 słowo „im” nie występuje w tekście greckim. Tytus nie ma więc dawać im [młodszym mężczyznom] przykładu, ale dawać przykład [wszystkim].

Pytanie: Jaka byłaby różnica w Liście do Tytusa 2:6 między dwoma chrześcijanami o dobrym charakterze chrześcijańskim, z wyjątkiem tego, że jeden z nich jest opanowany, a drugi nie?

Odp.: Greckie słowo sophron/sophronas, występujące w 1 Liście do Tymoteusza 3:2; Liście do Tytusa 1:8; 2:4, ma szerokie znaczenie. Oznacza ono: niepodlegający żadnym wpływom, trzeźwo myślący i opanowany. W Liście do Tytusa 2:12 wiąże się to z odmową grzechu.

Pytanie: Dlaczego w Liście do Tytusa 2:9 niewolnicy powinni być posłuszni swoim panom?

Odp.: Starożytne imperia opierały się na niewolnictwie, a poddanie się niewoli było zazwyczaj jedyną opcją. Chociaż niektórzy właściciele byli życzliwi, wielu z nich takich nie było. Biorąc pod uwagę, że wielu chrześcijan było niewolnikami, ogólnie rzecz biorąc, lepiej im się wiodło, gdy byli posłuszni, a nie nieposłuszni.

Jest to również konkretny przykład tego, co Jezus powiedział ogólnie w Ewangelii Mateusza 5:39: „Jeśli ktoś uderzy cię w prawy policzek, nadstaw mu również drugi”. 1 List Piotra 2:18-25 również mówi o niewolnikach znoszących swoje panów, nawet tych surowych. Zobacz także omówienie 1 Listu do Koryntian 7:21-23.

Pytanie: Czy w Liście do Tytusa 2:9 niewolnicy powinni być posłuszni swoim panom we wszystkim, w tym w sprawach bezbożnych?

Odp.: Nie. Mieli być przykładem poprzez posłuszeństwo swoim panom, ale nie wolno im było sprzeciwiać się Bogu, który jest najwyższą władzą.

Pytanie: Dlaczego w Liście do Tytusa 2:10 w szczególności nakazuje się niewolnikom, by nie kradli ani nie przywłaszczali sobie cudzego mienia?

Odp.: Niewolnicy domowi znajdowali się w sytuacji, w której mogli kraść, a pan nigdy nie dowiedziałby się, który z nich to zrobił. Niewolnikowi łatwo byłoby usprawiedliwić kradzież: skoro pan (greckie słowo „despot”) zmusza mnie do bycia jego niewolnikiem, powinienem coś za to otrzymać. Usprawiedliwianie grzechu może wydawać się sensowne dla danej osoby, ale nie jest to akceptowalne dla Boga.

P: Jak w Tt 2,11 łaska, która przynosi zbawienie, mogła objawić się ludziom, skoro nie wszyscy są zbawieni, w przeciwieństwie do herezji uniwersalizmu?

Odp.: Została ona ogłoszona wszystkim na ziemi, ale nie oznaczało to, że wszyscy zdecydują się z niej skorzystać. Bezpłatna oferta Ewangelii ma być przedstawiona wszystkim, tak jak uczynił to Piotr w Dziejach Apostolskich 2:38. Czy płaczesz nad zgubionymi z Łukasza 19:41? Zobacz także 2 Tesaloniczan 2:8; 1 Jana 2:2 oraz 1 Tymoteusza 4:10.

P: Jak w Tyt 2,11 łaska, która przynosi zbawienie, mogła objawić się wszystkim ludziom, skoro nie wszyscy widzieli Jezusa?

Odp.: Grecki tekst występuje tutaj w celowniku i można go przetłumaczyć jako „wszystkim ludziom” lub „dla wszystkich ludzi”. Łaska, która przynosi zbawienie, może objawić się wszystkim na co najmniej trzy sposoby.

1. W końcu wszyscy ludzie żyjący na ziemi poznają Jezusa i Ewangelię oraz podejmą decyzję.

2. Została ona ogłoszona nawet tym, którzy umarli, zgodnie z 1 Listem Piotra 3:19 i 1 Listem Piotra 4:6.

3. W Tysiącleciu wszyscy zostaną wskrzeszeni i poznają Jezusa, zgodnie z Objawieniem 20:5.

Pytanie: Czy List do Tytusa2:13 naucza, że Jezus jest Bogiem?

Odp.: Tak. Chociaż grecki tekst jest niejednoznaczny, treść jest jasna. Ile jest pojawień się i które z nich dotyczy Boga Ojca? Jest tylko jedno pojawienie się i dotyczy ono Jezusa Chrystusa, a nie Boga Ojca. Pod względem gramatycznym greckie zdanie można luźno sparafrazować na dwa sposoby:

(a) pojawienie się dwóch: 1) naszego wielkiego Boga i 2) naszego Zbawiciela, Jezusa Chrystusa. (dwie istoty)

(b) pojawienie się jednej osoby: naszego wielkiego Boga i Zbawiciela Jezusa Chrystusa. (jedna istota)

Gdyby jednak chodziło o pierwszy wariant, to kiedy Bóg Ojciec miałby się objawić podczas Drugiego Przyjścia Chrystusa? Skoro wszyscy zgadzają się, że to Jezus, a nie Ojciec, objawia się podczas Drugiego Przyjścia Chrystusa, pierwotne znaczenie odnosiło się do drugiego wariantu, a nie do pierwszego. Jest to ważna kwestia, którą warto poruszyć w rozmowie ze Świadkami Jehowy.

Grecki język Jana Chryzostoma był tak elokwentny, że nazywano go „Chryzostomem”, co oznacza „złotousty”. Przed swoją śmiercią męczeńską w 407 r. n.e. napisał on również na temat tego wersetu, że w żadnym wypadku nie może on odnosić się do „pojawienia się” Ojca.

Zatem odpowiedź (b) jest prawidłowa, a fragment ten odnosi się do Jezusa jako Boga.

Pytanie: Jak w Tt 2:15 i 1 Tm 4:12 Tytus i Tymoteusz mieli sprawić, by nikt ich nie lekceważył?

Odp.: W miarę możliwości mieli przeciwstawiać się zarówno współwyznawcom, jak i innym osobom, które patrzyły na nich z góry z powodu ich młodości.

Paweł wspomina o tym w dwóch miejscach, zwracając się do dwóch różnych osób, więc uznał to za potencjalny problem o dużym znaczeniu. Kiedy Paweł postanowił wysłać Tymoteusza i Tytusa, być może nie wybrał osób o najbardziej imponującym wyglądzie, ale nie musiał tego robić. Paweł chciał wybrać do wysłania najlepszych ludzi. Czasami nasza służba i reputacja mogą zostać umniejszone przez publiczne pogardzanie ze strony innych ludzi. Powinieneś bronić swojej reputacji, ale nie zniżając się sam do poziomu błota.

Pytanie: W Tt 3,1 kreteńscy chrześcijanie prawdopodobnie słyszeli już wcześniej większość z tych rzeczy. Jak w konstruktywny sposób przypominać ludziom o tym, co już wiedzą?
Odp.: Można powtórzyć przesłanie, używając innych słów. Należy jednak zdawać sobie sprawę, że istnieją zupełnie różne sposoby przekazywania wiadomości. Można przedstawić informacje w formie konspektu lub opowiadać historie. Można podawać przykłady przestrzegani u czegoś lub kontrprzykłady osób, które go nie przestrzegają. Czasami pytania mogą dotrzeć do głębi człowieka bardziej niż stwierdzenia.

Może spróbuj dowiedzieć się, co jeszcze powstrzymuje ich przed przestrzeganiem tych zasad.

Pytanie: Czy zgodnie z Tt 3,1 i Rz 13,1 chrześcijanie powinni zawsze być posłuszni władzom?

Odp.: Nie. Pierwsi chrześcijanie rozróżniali to, co żartobliwie nazywali „prawami zgodnymi z prawem” i „prawami niezgodnymi z prawem”, takimi jak składanie ofiar na cześć cesarza rzymskiego. Byli posłuszni wszystkim prawom, które nie naruszały prawa Bożego, ale woleli umrzeć, niż przestrzegać praw sprzecznych z Bogiem.

Pytanie: Jak, na przykład nieumyślnie, możemy nie okazać pokory wobec wszystkich, o czym mowa w Tt 3,2?

Odp.: Najpierw to, co nie jest odpowiedzią, a potem sama odpowiedź.

Nie jest odpowiedzią: Nie rób tego, co uważasz za brak szacunku. To tylko częściowa odpowiedź, ponieważ mogą istnieć rzeczy, których nie uznalibyśmy za brak szacunku, gdyby ktoś je zrobił nam, ale oni uważają je za bardzo lekceważące. Coś może wydawać się dla nas niczym wielkim i zabawnym, ale dla kogoś innego stanowić wielką zniewagę.

Odpowiedź: Okazuj im szacunek w sposób, jaki oni uznają za pełen szacunku, o ile nie zagraża to twoim przekonaniom ani przesłaniu. Jako przykład niekompromitowania naszego przesłania: jeśli ktoś uważa założyciela swojej religii za proroka, a ten założył fałszywą religię, nie mów tak, jakbyś zgadzał się, że jest on prorokiem. Możesz jednak szanować osobę, nie szanując jej fałszywej religii.

Bądźcie łagodni i uprzejmi (1 Piotra 3:8), nie odpłacajcie złem za zło, lecz raczej błogosławcie (1 Piotra 3:9).

Jedną z motywacji do okazywania cierpliwości innym jest przypomnienie sobie, jak nierozsądni byliśmy, zanim dojrzeliśmy w Panu, jak stwierdza „The Expositor’s Bible Commentary”, tom 11, str. 444.

Nie mówcie rzeczy, które ich poniżają. Ktoś może nadmiernie przejmować się swoim wyglądem, zdolnościami sportowymi, inteligencją, wiedzą w konkretnej dziedzinie, posiadanymi rzeczami itp., a jeśli powiecie coś, co mogłoby dyskredytować którąś z tych rzeczy, możecie się zdziwić, że ta osoba bardzo się obrazi z powodu drobiazgu. A zwłaszcza nie mówcie czegoś tak nieprzemyślanego w obecności kogoś innego.

Wysłuchaj ich krytyki; możesz się mylić. Niektóre uwagi mogą być prawdziwe, inne całkowicie bezpodstawne, a jeszcze inne – choć bezpodstawne – mogą zawierać ziarno prawdy. Jednym z powodów, dla których niektórzy odrzucili Jezusa, było to, że nie pasował do ich wyobrażenia o Mesjaszu odnoszącym sukcesy. Być może ktoś inny nie pasuje do naszej definicji sukcesu, ale problem może leżeć po stronie naszej definicji.

Jeśli ktoś powie ci coś prywatnie, w tajemnicy, nie nadużywaj jego zaufania i nie powtarzaj tego innym, chyba że chodzi o sprawę życia i śmierci lub inną poważną sytuację.

Pytanie: Skoro w Tt 3,2 czytamy, że nie powinniśmy nikogo oczerniać, dlaczego Paweł oczernił Fygellusa i Hermogenesa (2 Tm1:15 ) oraz Hymenaeusa i Fileta (2 Tm2:17 )?

Odp.: Paweł nie miał na myśli, by nigdy nie mówić negatywnie o nikim, ponieważ Jezus nazwał faryzeuszy hipokrytami, mordercami i plemieniem żmij w Ewangelii Mateusza 23:13-36. Paweł, Jan Chrzciciel i wszyscy prorocy Starego Testamentu trafnie wypowiadali wiele negatywnych rzeczy na temat ludzi.

W tłumaczeniu NIV brzmi to jako „nie oczerniaj nikogo”. Oczernianie to negatywne wypowiedzi, które są fałszywe i albo wiadomo, że są fałszywe, albo wypowiada się je bez względu na to, czy są prawdziwe, czy nie.

Mówienie o kimś negatywnie oznacza mówienie czegoś, czego ta osoba nie chciałaby, abyś powiedział. Są sytuacje, w których należy to robić, i takie, w których nie należy. Kiedy więc należy powiedzieć coś negatywnego konkretnie o kimś? Zanim powiesz coś negatywnego o kimś, powinieneś „strzec” swoich słów i nie mówić niczego, jeśli nie spełnia to żadnego z tych czterech warunków.

Czy to wszystko jest prawdą (nie jest oszczerstwem): Czy wiesz, że to wszystko jest prawdą? Jeśli jest to tylko częściowo prawdziwe lub część jest prawdziwa, a nie wiesz, czy reszta jest prawdziwa, czy nie, to nie mów tego. Jeśli jedna część jest prawdziwa, ale kontekst wprowadza w błąd, to w całości nie jest to prawdą.

Czy jest to pomocne lub konieczne: Nawet jeśli wszystko jest prawdą, w jaki sposób wiedza o tym może być pomocna lub przydatna dla osoby trzeciej? Na przykład, jeśli osoba trzecia zamierza nawiązać współpracę biznesową z daną osobą, a ta osoba wykazała się wcześniej nieuczciwością w interesach, wiedza o tym byłaby pomocna dla osoby trzeciej. Jeśli jednak wiedza o czymś nie jest pomocna dla osoby trzeciej – na przykład o grzechu z przeszłości, za który druga osoba już okazała skruchę – nie musisz o tym wspominać.

Czy Chrystus chce, abyś to powiedział: czy jest to coś, czego Jezus chciałby, abyś powiedział?

Jaki jest twój ton: czy mówisz prawdę w miłości, czy też z jakiegoś innego powodu? Jeśli twój ton jest niewłaściwy, to czasami to, co mówisz, rzuca gorsze światło na ciebie niż na tę osobę.

Pytanie: Czy w Tyt 3,8 chrześcijanie czyniący dobre uczynki przynoszą korzyść wszystkim, w tym niewierzącym?

Odp.: W odpowiedzi należy wziąć pod uwagę cztery kwestie.

1. W Tyt 3,8 Paweł mówił, że praktykowanie jego nauk przynosi korzyść „tym, którzy uwierzyli Bogu”.

2. Chrześcijanie, którzy postępują w ten sposób, przynoszą korzyść wszystkim, w tym niewierzącym, przynajmniej na dwa sposoby. Życie chrześcijanina, będące nieustannym świadectwem, przynosi korzyść niewierzącym, pomagając im zbliżyć się do Chrystusa.

3. Z praktycznego punktu widzenia pomoc chrześcijan udzielana ubogim, sierotom i uciśnionym przynosi korzyść niewierzącym. Na przykład w wielu częściach Indii większość szpitali została niegdyś założona przez misje chrześcijańskie i kościoły.

4. Wreszcie chrześcijanie pełnią rolę soli i światła w społeczeństwie (Mt 5,13-14). Światło ujawnia to, co ukryte w ciemności, a sól może spowolnić proces rozkładu niektórych rzeczy.

P: Co w Tt 3:9 uznaje się za głupie pytania/spory i dlaczego powinniśmy ich unikać?

Odp.: Pytania, które ktoś zadaje, szczerze próbując poznać prawdę o Bogu lub sprawdzić prawdziwość czegoś, nie są głupimi pytaniami. Z drugiej strony, gdy odpowiedź na pytanie nie ma żadnego znaczenia ani dla pytającego, ani dla odpowiadającego, może to być strata czasu, która odwraca uwagę ludzi od tego, czego powinni się uczyć.

P: W Tt 3,9–11 i 1 Tm 6,4–5a Paweł spierał się, debatował lub przynajmniej prowadził dialog z faryzeuszami, saduceuszami i greckimi politeistami. Jaka jest różnica między „głupim sporem” a „wartościowym sporem”?

Odp.: Ludzie często kłócą się bez sensu, gdy tracą poczucie proporcji. Warto zadać sobie pytanie: „No i co z tego?”. Jeśli to, czy jedna strona ma rację, a druga nie, nie ma żadnego znaczenia, to być może są ważniejsze sprawy, o których można porozmawiać.

Słowa a znaczenie

Przesiewanie komara, a jednocześnie połykanie wielbłąda.

Kiedy kładą większy nacisk na metody i procesy niż na duchowe rzeczywistości

Allegoryzowanie fragmentów Pisma Świętego, które nie są alegoriami.

Marnują czas na rzeczy mniej ważne, ignorując te ważniejsze.

Wierzący, którzy tak postępują, stanowią w rzeczywistości poważne zagrożenie dla Kościoła. Jeśli ktoś nie jest wierzącym, lecz heretykiem odciągającym ludzi od Chrystusa, należy go wykluczyć z Kościoła lub odsunąć się od niego, jak mówi 1 List do Tymoteusza 6:5. Jednak w tym przypadku nawet osoba siejąca niezgodę powinna zostać wykluczona z Kościoła, nawet jeśli jest wierzącą. Powinni tego dokonać starsi Kościoła (a nie tylko jedna osoba). Należy to uczynić dopiero po uprzednim ostrzeżeniu i próbie naprawienia sytuacji.

Pytanie: Czy zgodnie z Listem do Tytusa 3:10 wiernych popełniających grzech należy napominać z pokorą, czy też należy ich wykluczyć, jak mówi 1 List do Koryntian 5:5?

Odp.: Oba podejścia są częścią tego procesu, ale należy zrozumieć różnicę między napominaniem a upomnieniem. Napominanie polega na poinformowaniu kogoś, że popełni ny błąd, gdy nie jest tego świadomy, a także na pomocy osobie uzależnionej od grzechu, która zwróciła się o pomoc. Upomnienie to ponowne ostrzeżenie kogoś, kto świadomie nadal postępuje źle.

Członek zboru powinien być skorygowany z pokorą, gdy popełnia nieumyślne zło lub prosi o pomoc. Członek zboru powinien zostać upomniany, a następnie wykluczony, jeśli upiera się w swoim buncie.

Pytanie: Co wiemy o mieście Nikopolis na podstawie Tt 3,12?

A: Paweł zamierzał spędzić tam zimę przed wyruszeniem do Dalmacji, o czym mowa w 2 Liście do Tymoteusza 4:10; w dzisiejszej Chorwacji i Bośni było to najważniejsze z miast o nazwie Nikopolis. To Nikopolis było dużym portem w Epirze, na zachodnim wybrzeżu Grecji (w dzisiejszej Grecji). Nazwano je „Nikopolis”, co oznacza „miasto zwycięstwa”, ponieważ Oktawian (przyszły cesarz August) założył to miasto po pokonaniu Marka Antoniusza w bitwie morskiej w Zatoce Akcjum, niedaleko stąd, w 31 r. p.n.e. Istniało również sześć innych mniejszych miast o nazwie Nikopolis w Cylicji i Tracji, ale to jedyne miasto portowe, które znajdowało się na trasie Pawła.

Skoro Paweł zastanawiał się, gdzie spędzić zimę, oznacza to, że nie był więźniem, kiedy pisał List do Tytusa.

Nikopolis było miastem o strategicznym znaczeniu dla wkroczenia do Dalmacji. W Liście do Tytusa3:12 Paweł poprosił Tytusa, aby spotkał się z nim w Nikopolis, a w 2 Liście do Tymoteusza4:10 Paweł wspomina, że Tytus udał się do Dalmacji. Ta wskazówka sugeruje, że 2 List do Tymoteusza został napisany po Liście do Tytusa.

Pytanie: Kim był Zenas, prawnik, o którym mowa w Liście do Tytusa 3:13?

Odp.: O Zenasie wiemy wyłącznie na podstawie tego wersetu. Imię to może być skróconą formą imienia Zenodorus lub Zenodotus. Jednym z pierwszych bibliotekarzy Biblioteki Aleksandryjskiej, żyjącym na długo przed tym okresem, był Zenodotus. Imię to może oznaczać „dar Zeusa” lub „dający Zeusa”, tj. mądrość Zeusa. Skoro więc jego imię nawiązywało do Zeusa, był on prawie na pewno Grekiem, a nie Żydem, Rzymianinem czy Egipcjaninem. Prawnicy w tamtych czasach pracowali tak samo jak dzisiejsi – prowadzili sprawy sądowe i sporządzali dokumenty. Znana jest jedna słynna sprawa sądowa, w której prawnik z powodzeniem bronił klienta, a ten odmówił mu zapłaty; następnego dnia prawnik powrócił i wystąpił przeciwko klientowi.

Więcej informacji można znaleźć na stronie https://www.abarim-publications.com/Meaning/Zenas.html.

P: Jak w Tt 3:14 możemy „nauczyć się” trwać w dobrych uczynkach lub poświęcać się ich wykonywaniu?

Odp.: Niektóre dobre uczynki mogą nie przychodzić ci naturalnie; być może musisz się zmienić. Możesz sprawić, że staną się one bardziej naturalne, po prostu je praktykując. Przez długi czas prowadziłem rozmowy z osobą, która później została chrześcijaninem, a ona postanowiła zorganizować przyjęcie z okazji narodzin dziecka dla swojej współpracownicy. Nie były bliskimi przyjaciółkami, a ta współpracownica nie mogła nic dla niej zrobić, ale nikt inny nie zamierzał zorganizować dla niej takiego przyjęcia. Jak powiedziała po zorganizowaniu przyjęcia: „Myślę, że to był pierwszy raz, kiedy zrobiłam coś dobrego dla kogoś innego!”.

Pytanie: Kim są tutaj „nasi ludzie” w Tyt 3:14?

Odp.: Są to współwyznawcy, niezależnie od rasy, pochodzenia etnicznego, płci, zamożności czy pozycji społecznej. Paweł nie nakazał wierzącym, by namawiali świat do dobrych uczynków, ale w pewnym sensie nakazał im namawiać „naszych ludzi”, czyli innych chrześcijan, do dobrych uczynków.

Pytanie: Gdzie przebywał Paweł, pisząc List do Tytusa (Tt 3,15)?

Odp.: W wersecie 15 mamy jedną wskazówkę. Paweł mówi: „Wszyscy, którzy są ze mną”, czego nie powiedziałby, gdyby przebywał wśród dużej grupy ludzi w lokalnym kościele. Paweł prawdopodobnie więc podróżował, a ludzie, którzy mu towarzyszyli, byli jego towarzyszami podróży. Przypuszczamy, że znajdował się w okolicach Koryntu.

P: Jaka jest dla nas główna korzyść płynąca z Listu do Tytusa w rozdziale 3?

O: Czytając List do Tytusa, możesz nauczyć się żyć bardziej pobożnie, ale nadal możesz przeoczyć główny punkt. Nie chodzi o to, jak samemu stać się bardziej pobożnym, ale raczej o to, jak pomóc innym wierzącym stać się bardziej pobożnymi. List do Tytusa jest księgą przeznaczoną dla pastorów. Jednak wszyscy dojrzali chrześcijanie, zarówno mężczyźni, jak i kobiety, powinni w pewnym sensie pełnić rolę pastorów, nawet jeśli nie wykonujemy formalnego zawodu pastora. Mamy być pastorami, pomagając w prowadzeniu naszej rodziny, młodszych wierzących w kościele oraz chrześcijan i niechrześcijan, których spotykamy. Ta umiejętność, czyli bycie dobrym pastorem, nie jest czymś, czego młodsi wierzący koniecznie potrzebują lub posiadają, ale czymś, co powinniśmy rozwijać w miarę dojrzewania w Panu.

P: Skąd wiemy, że to naprawdę Paweł napisał List do Tytusa?

Odp.: Tak mówi List do Tytusa 1:1, a wczesny Kościół nigdy nie kwestionował, że to Paweł napisał List do Tytusa. Klemens Aleksandryjski wspomina, że Paweł napisał List do Tytusa w dziele „Stromata” (193–202 r. n.e.), tom 1, rozdział 14, str. 313. Paweł napisał List do Tytusa po 64 r. n.e.

P: Skąd wiemy, czy to, co mamy dzisiaj w Liście do Tytusa, jest wiarygodnym zachowaniem tego, co zostało pierwotnie napisane?

O: Istnieją co najmniej trzy powody.

1. Bóg obiecał zachować swoje słowo w Księdze Izajasza 55:10–11; Księdze Izajasza 59:21; Księdze Izajasza 40:6–8; 1 Liście Piotra 1:24–25 oraz Ewangelii Mateusza 24:35.

2. Świadectwo wczesnego Kościoła. Pisarze wczesnego Kościoła aż do I Soboru Nicejskiego (325 r. n.e.) cytowali List do Tytusa około 22 razy, nie licząc aluzji. Zacytowali 33% Listu do Tytusa, licząc ułamkowe wersety jako ułamki. To 15,04 z 46 wszystkich wersetów.

Oto jedenastu pisarzy sprzed soboru nicejskiego, którzy odwoływali się do wersetów z Listu do Tytusa.

Klemens Rzymski (96–98 r. n.e.) cytuje połowę wersetów z Listu do Tytusa 3:1b: „Nigdy nie szczędziliście żadnego aktu dobroci, będąc «gotowi do każdego dobrego uczynku»” (6 z 13 słów). 1 List Klemensa, rozdz. 2, tom 1, str. 5

Klemens Rzymski (96–98 r. n.e.) Indeks dzieła „Ante-Nicene Fathers”, tom 1, zawiera również odniesienia do Listu do Tytusa 1:2 oraz2:14 , ale są to bardzo słabe aluzje.

Ignacy z Antiochii (ok. 110–117 r. n.e.) nawiązuje do Listu do Tytusa 1:2, mówiąc o „czasie przed początkiem świata”. List Ignacego do Magnesian, rozdz. 6, str. 61

Ireneusz z Lyonu (182–188 r. n.e.) cytuje fragment Listu do Tytusa 3:10, twierdząc, że jest to dzieło Pawła. Ireneusz, „Przeciw herezjom”, księga 1, rozdz. 16.3, str. 341

Kanon Muratoriego (170–210 r. n.e.), ANF, tom 5, str. 603, wspomina List Pawła do Tytusa, a także pozostałe 12 listów Pawła.

Klemens Aleksandryjski (193–202 r. n.e.) cytuje fragment Listu do Tytusa 1,12–13 jako pochodzący od Pawła w Liście do Tytusa. „Stromata”, księga 1, rozdz. 14, str. 313

Tertulian (206/207 r. n.e.) wspomina o dwóch listach do Tymoteusza i jednym do Tytusa w dziele „Pięć ksiąg przeciwko Marcionowi”, księga 5, rozdz. 21, str. 473

Tertulian (198–220 r. n.e.) nawiązuje do Listu do Tytusa 3:10,11, mówiąc, że jest to „do Tytusa” w dziele „O przepisach przeciwko heretykom”, rozdz. 6, str. 245

Hipolit (222–235/6 r. n.e.) cytuje połowę Listu do Tytusa 2:13. „Traktat o Chrystusie i Antychryście”, rozdz. 65, s. 219

Orygenes (ok. 240 r. n.e.) pisze: „Ale Paweł, apostoł z Izraela, nienaganny według sprawiedliwości Prawa, mówi” i cytuje List do Tytusa 3:3. „Homilie na Jeremiasza”, homilia 5, rozdz. 1, s. 41 (przekład Hieronima)

Novatian (250–257 r. n.e.) cytuje cały fragment Listu do Tytusa 1:15. W książce „On the Jewish Meats”, rozdz. 5, str. 648.

Cyprian był biskupem Kartaginy od ok. 248 r. aż do swojej śmierci męczeńskiej w 258 r. n.e. Cytuje List do Tytusa, nazywając go po prostu „Do Tytusa” w „Traktatach Cypriana”, traktat 12, księga trzecia, 78, str. 552.

Cyprian z Kartaginy (ok. 246–258 r. n.e.) wspomina o tym, że Paweł napisał List do Efezjan, Pierwszy List do Tymoteusza oraz List do Tytusa w „Traktatach Cypriana”, traktat 12, księga trzecia – „Świadectwa”, rozdz. 70–78, str. 552.

Dionizy z Aleksandrii (246–265 r. n.e.) cytuje List do Tytusa 3:10 jako dzieło Pawła. Komentarz do Księgi Koheleta, rozdz. 3.9, s. 114

Ponad 35 pisarzy po soborze nicejskim

Euzebiusz z Cezarei (318–339/340 r. n.e.)

Atanazy z Aleksandrii (367 r. n.e.) wymienia księgi Nowego Testamentu w „Liście świątecznym” nr 39, str. 552

Kanony z Cheltenham (= Katalog Mommsena) (ok. 360–370 r. n.e.) odnoszą się do Listu do Tytusa

Hilary z Poitiers (355–367/368 n.e.) cytuje List do Tytusa 1:9–10 jako dzieło „błogosławionego apostoła Pawła” w dziele „O Trójcy Świętej”, tom 8, rozdz. 1, s. 137

„Synopsis Scripturae Sacrae” (350–370 r. n.e. lub V w.) wymienia List Pawła do Tytusa jako część Nowego Testamentu. Cytuje on List do Tytusa 1:1–2a.

Schizmatyk Lucyfer z Cagliari/Calaris (370/371 r. n.e.) odwołuje się do Listu do Tytusa 1:10

Efraim Syryjczyk (350–378 r. n.e.)

Bazyli z Kapadocji (357–378/379 r. n.e.)

Synod w Laodycei (we Frygii) (343–381 r. n.e.) w kanonie 60, str. 159, wymienia księgi Starego i Nowego Testamentu. Kanon 59, str. 158, stanowi, że w kościele można czytać wyłącznie księgi kanoniczne Starego i Nowego Testamentu.

Ambrosiaster (po 384 r. n.e.) odwołuje się do Listu do Tytusa 1:4,10 (3:1)

Cyryl z Jerozolimy (ok. 349–386 r. n.e.) cytuje List do Tytusa 2:11 jako słowa Pawła w wykładzie 1.2, str. 104

Ambroży z Mediolanu (370–390 r. n.e.) cytuje cały fragment Listu do Tytusa 2:1 jako dzieło apostoła. „Obowiązki duchowieństwa”, tom 1, rozdz. 10, s. 6

Grzegorz z Nazjanzu (330–391 r. n.e.) cytuje połowę wersetu z Listu do Tytusa

Pacjan z Barcelony (342–379/392 r. n.e.)

Amfilochius w dziele „Iambi ad Seleucum” (-394 r. n.e.) odwołuje się do Listu do Tytusa

Grzegorz z Nyssy (ok. 356–397 r. n.e.) wspomina List do Tytusa 2:13 jako „pisma skierowane do jego ucznia Tytusa” w dziele „Przeciw Eunomiuszowi”, tom 11, rozdział 2, str. 232

Grzegorz z Nyssy (ok. 356–397 r. n.e.) odnosi się do Tytusa 2:9 jako do tekstu napisanym przez apostoła w dziele „Przeciw Eunomiuszowi”, księga 2, rozdział 14, str. 130

Didymus Ślepy (398 r. n.e.) odnosi się do Listu do Tytusa 1:5–9 jako do tekstu napisanych przez apostoła do Tytusa. Komentarz do Księgi Zachariasza 8, str. 162

Syryjska „Księga stopni” (Liber Graduum) (350–400 r. n.e.) cytuje połowę wersetu z Listu do Tytusa

Syryjski katalog św. Katarzyny (ok. 400 r. n.e.) wspomina o Liście do Tytusa.

Epifaniusz z Salaminy (360–403 r. n.e.) wspomina o Liście do Filemona, Liście do Hebrajczyków, dwóch listach do Tymoteusza, Liście do Tytusa, Liście do Rzymian, Liście do Galatów, Liście do Filipian i Liście do Efezjan. „Panarion”, sekcja 3, ze scholionów 1 i 5, str. 334

Papież Innocenty I z Rzymu (ok. 405 r. n.e.) wspomina o Liście do Tytusa.

Komentarz Rufinusa do Credo Apostolskiego (374–406 r. n.e.) odnosi się do listów Pawła, sugerując obecność Listu do Tytusa.

Jan Chryzostom (396 r. n.e.) spisał sześć zachowanych do dziś kazań na temat Listu do Tytusa. W pierwszym z nich stwierdza, że Paweł napisał List do Tytusa do jednego ze swoich towarzyszy.

Jan Chryzostom (-407 r. n.e.) napisał komentarze do Ewangelii św. Jana, Listu do Rzymian, 1 Listu do Koryntian, 2 Listu do Koryntian, Listu do Galatów, Listu do Efezjan, Listu do Kolosan, Listu do Filipian, 1 Listu do Koryntian, Listu do Tesaloniczan, 2 Listu do Tesaloniczan, 1 Listu do Tymoteusza, 2 Listu do Tymoteusza, Listu do Tytusa, Listu do Filemona oraz Listu do Hebrajczyków.

Sobór Kartagiński (218 biskupów) (393–419 r. n.e.) odnosi się do Listu do Tytusa.

Hieronim (373–420 r. n.e.) omawia księgi Nowego Testamentu. W szczególności każdą z czterech Ewangelii, pisma Pawła do siedmiu kościołów, List do Hebrajczyków, pisma Pawła do Tymoteusza, Tytusa i Filemona. Następnie Hieronim omawia Dzieje Apostolskie. Potem omawia siedem listów Jakuba, Piotra, Jana i Judy. Na koniec omawia Apokalipsę św. Jana. List 53, rozdz. 9, s. 101–102.

Sozomen (370/380–425 r. n.e.) nazywa List do Tytus1:15 em Słowem Bożym. Historia kościelna Sozomena, tom 1, rozdz. 11, s. 247

Augustyn z Hippony (388–430 r. n.e.) twierdzi, że List do Tytusa napisał Paweł. W dziele „O przebaczeniu grzechów i chrzcie”, rozdz. 49, str. 33. Odwołuje się on również do Tt 2,10; 3,1

Jan Kasjan (419–430 r. n.e.) cytuje Tyt 2,11–13 jako słowa Pawła w dziele „Siedem ksiąg”, księga 2.5, str. 559

Wincenty z Lerins (ok. 434 r. n.e.)

„Historia kościelna” Sokratesa (ok. 400–439 r. n.e.) odnosi się do Listu do Tytusa jako do dzieła apostoła.

Eutaliusz z Sulca (ok. 450 r. n.e.)

„Speculum” (V wiek)

Teodoret z Cyru (423–458 r. n.e.) odnosi się do Listu do Tytusa

Papież Leon I z Rzymu (440–461 r. n.e.) odnosi się do wersetu z Listu do Tytusa jako do dzieła apostoła

Prosper z Akwitanii (425–465 r. n.e.) odnosi się do Listu do Tytusa 3:3–5 jako do Tytusa

Wśród heretyków i fałszywych pism

Heretyk enkratycki Tatian (-177 n.e.) cytuje jedną czwartą Listu do Tytusa1:12 : „chociaż niektórzy twierdzą, że Kreteńczycy są kłamcami”. Przemowa Tatiana do Greków, rozdz. 27, str. 76

Heretyk Pelagiusz (416–418 r. n.e.) odwołuje się do Listu do Tytusa 1:10; (3:15)

Heretyk pelagiański Teodor z Mopsuestii (392–423/429 r. n.e.)

Wszystkie te teksty zachowały się do dziś.

Heretyk Marcion odrzucił List do Tytusa, podobnie jak wiele innych ksiąg Biblii

3. Najwcześniejsze zachowane rękopisy Listu do Tytusa wykazują niewielkie różnice w treści, ale nie zawierają żadnych błędów o znaczeniu teologicznym.

str. 32 List do Tytusa 1:11–15; 2:3–8 (druga połowa II wieku) W publikacji „The Complete Text of the Earliest New Testament Manuscripts” na stronie 124 znajduje się fotografia fragmentu strony 32.

ok. 200 r. n.e. – 1968 r. – „Tekst Nowego Testamentu”.

str. 61 List do Rzymian 16:23, 25–27; 1 List do Koryntian 1:1–2, 2–6; 5:1–3, 5–6, 9–13; List do Filipian 3:5-9, 12-16; List do Kolosan 1:3-7, 9-13; 1 List do Tesaloniczan 1:2-3; List do Tytusa 3:1-5, 8-11, 14-15; List do Filemona 4-7. ok. 700 r. n.e.

ok. 700 r. n.e. – 1968 r. – Tekst Nowego Testamentu.

Około 700 r. n.e. – 1975 r. – Aland i in., wydanie trzecie.

ok. 700 r. n.e. – 1998 – Aland i in., czwarte wydanie poprawione.

Sinaiticus [Si] 340–350 r. n.e.

List do Tytusa nie zachował się w manuskrypcie Vaticanus

Aleksandryjski [A] ok. 450 r. n.e.

Koptyjski bohairski [Boh] III/IV wiek

koptyjski sahidyjski [Sah] III/IV wiek

I Washington D.C., V w. (List do Tytusa2:10 , inne?)

Gotycki 493–555 r. n.e.

Efraim Rescriptus [C] V w.

Claromontanus [D] V/VI w.

Etiopski [Eth] od ok. 500 r. n.e.

Więcej informacji na temat wczesnych rękopisów Listu do Tytusa można znaleźć na stronie www.BibleQuery.org/TitusManuscripts.html.